Notes & Cross-References

• [1] 53‏.1 װאָס האָט אבֿרהם אבינו דען דערגרײכט לױטן פֿלײש? װאָרעם אױב אבֿרהם איז גערעכטפערטיקט געװאָרן דורך מעשׂים (טובים), האָט ער עפעס, מיט װאָס זיך צו באַרעמען, אָבער נישט פֿאַר ה׳. װײַל װאָס זאָגן די כתבי (הקודש)? אבֿרהם האָט געגלױבט ה׳ און דאָס איז אים פאררעכנט געװאָרן צו גערעכטיקײט. פֿאַר דעם אַרבעטער אָבער װערט דער לוין נישט פאררעכנט אַלס חֶסֶד נאָר אַלס אַ חובֿ. אָבער דעם, װאָס אַרבעט נישט, נאָר גלױבט אין אים, װאָס מאַכט גערעכט דעם רשע, װערט זײַן אמוּנה אים פאררעכנט צו גערעכטיקײט.
• [2] 53‏.1 געגלױבט {אמן} ברֵאשִית 15‏.6
• [3] 53‏.1 אָרעם {זְרֹועַ}: יְשַעְיָה 51‏.9
• [4] 53‏.1 אַנטפּלעקט {גלה}: שְמוּאֵל א 3‏.7; יְשַעְיָה 1‏.3; 49‏.9
• [5] 53‏.2 יְשַעְיָה 9‏.5
• [6] 53‏.2 נבֿואה פֿון משיח בן דָוִד; זען רמב״ם דאָ מאַכן אַ קשר מיט זכַריָה 6‏.12 אין אגרת תימן. זען הערה יְשַעְיָה 4‏.2
• [7] 53‏.2 יְשַעְיָה 4‏.2; 11‏.1‏-5; יִרְמְיָה 23‏.5; 33‏.15; זכַריָה 3‏.8; 6‏.11‏-12
• [8] 53‏.2 עטלעכע זען דאָ, אָדער אין פֿאָרבילד אָדער אין נבֿואה, אַ פֿאָרשאָט פֿון משיח בן דָוִד. זען יְשַעְיָה 10‏.11 , יִשַי פֿאָטער פֿון דָוִד.
• [9] 53‏.2 {צִיָּה} תְּהִלִּים 105‏.41
• [10] 53‏.2 {אֶרֶץ}: יְשַעְיָה 53‏.8
• [11] 53‏.2 פּראַכט {הָדָר} תְּהִלִּים 45‏.5
• [12] 53‏.2 אױסזען {מַרְאֶה} יְשַעְיָה 11‏.3
• [13] 53‏.2 חַגַי 2‏.7; שְמוּאֵל א 9‏.20
• [14] 53‏.3 פֿאַראַכט {בזה} תְּהִלִּים 22‏.6
• [15] 53‏.3 ברֵאשִית 37‏.2‏-36
• [16] 53‏.3 פֿאַרװאָרפֿן {חָדֵל} יחֶזקֵאל 3‏.27
• [17] 53‏.3 תְּהִלִּים 22‏.6; יְשַעְיָה 49‏.7; ברֵאשִית 50‏.20
• [18] 53‏.3 װײטיקן {מַכְאֹוב}: שְמוֹת 3‏.7
• [19] 53‏.3 עטלעכע זען דאָ, אָדער אין פֿאָרבילד אָדער אין נבֿואה, אַ פֿאָרשאָט פֿון משיח בן דָוִד. זען אִיובֿ 9‏.17; ברֵאשִית 3‏.15 ; אַ חכם מיט װײטאָגן
• [20] 53‏.3 באַקענט {ידע}: אֶסתֵּר 4‏.14
• [21] 53‏.3 ברֵאשִית 3‏.8
• [22] 53‏.3 פֿאַראַכט {בזה} תְּהִלִּים 22‏.6
• [23] 53‏.3 גערעכנט {חשׁב} ברֵאשִית 15‏.6
• [24] 53‏.4 ברֵאשִית 28‏.16
• [25] 53‏.4 אַװעקגעטראָגן {נשׂא} וַיִּקְרָא 16‏.22
• [26] 53‏.4 געטראָגן {סבל} יְשַעְיָה 53‏.11
• [27] 53‏.4 גערעכנט {חשׁב} ברֵאשִית 15‏.6
• [28] 53‏.4 {נגע} יְשַעְיָה 53‏.8
• [29] 53‏.4 פֿאַרשאָלטן פֿון אלֹקים איז דער װאָס װעט נישט מקײם זײַן די װערטער פֿון דער דאָזיקער תּורה זײ צו טאָן, דְבָֿרִים 27‏.26
• [30] 53‏.4 געפּײַניקטן וַיִּקְרָא 16‏.29
• [31] 53‏.4 זֹהַר‎ זעט דאָ הֲווֹ יִשׂרָאֵל בְּאַרְעָא קַדִּישָׁא, בְּאִינּוּן פּוּלְחָנִין וְקָרְבְּנִין דַּהֲווֹ עַבְדֵי, הֲווֹ מְסַלְּקִין כָּל אִינּוּן מַרְעִין וְיִסוּרִין מֵעָלְמָא. הַשְׁתָּא מָשִׁיחַ מְסָלַק לוֹן מִבְּנֵי עָלְמָא.
• [32] 53‏.5 זכַריָה 12‏.10
• [33] 53‏.5 החטא הקדמון באַטראַכטונג פֿון די אָן די נײַ גײַסט און גאולה איז שׂינאה צו ה׳, מחמת אַזעלכע אונטערטעניקט זיך נישט צו ה׳ס תּורה און עס קען אױך טאקע נישט; ‏און די, װאָס זענען אָן די נײַ גײַסט, קענען נישט געפֿעלן ה׳.
• [34] 53‏.5 יְשַעְיָה 53‏.10
• [35] 53‏.5 {עָוֹן} יְשַעְיָה 53‏.11
• [36] 53‏.5 יְשַעְיָה 64‏.5
• [37] 53‏.5 שטראָף {מוסר} דְבָֿרִים 11‏.2
• [38] 53‏.5 שְמוּאֵל ב 18‏.31
• [39] 53‏.5 עטלעכע זען דאָ, אָדער אין פֿאָרבילד אָדער אין נבֿואה, אַ פֿאָרשאָט פֿון משיח בן דָוִד. זען אִיובֿ 14‏.14‏-15; 19‏.25‏-27; תְּהִלִּים 16‏.9‏-10; 17‏.15; 49‏.15; יְשַעְיָה 25‏.8; יְשַעְיָה 26‏.19; יחֶזקֵאל 37‏.1‏-14; דָניאֵל 12‏.2; דָניאֵל 12‏.3; דָניאֵל 12‏.13‏; הוֹשֵעַ 13‏.14; הוֹשֵעַ 6‏.2; יוֹנָה 2‏.4‏-11; יְשַעְיָה 53‏.5; 53‏.10‏; תְּהִלִּים 23‏.6; 22‏.26‏; ברֵאשִית 2‏.9‏; מִשלֵי 3‏.18; 11‏.30‏; 13‏.12; 15‏.4
• [40] 53‏.5 בײלן {חַבּוּרָה}: תְּהִלִּים 51‏.6; שְמוֹת 21‏.25
• [41] 53‏.5 ילקוט חדש זאָגט כשהיו יִשׂרָאֵל בארצם היו מסלקין היסורין וכל מרעין בישין על ידי הקרבנות אבל השתא משיח מסלק להון דכתיב והוא מחולל מפשענו (יְשַעְיָה נג ה).
• [42] 53‏.5 {רפא} יִרְמְיָה 17‏.14
• [43] 53‏.5 עטלעכע זען דאָ, אָדער אין פֿאָרבילד אָדער אין נבֿואה, אַ פֿאָרשאָט פֿון משיח בן דָוִד.
• [44] 53‏.6 אַלע {כֹּל}: ברֵאשִית 6‏.5
• [45] 53‏.6 יעדער מענטש איז זונדיק, פֿון חטא קדמון. עס איז אַצונד צװישן מענטש און מענטשס באַשעפֿער אַ גרױסער תּהום אַהין קײן בריק. עס איז זינד פֿון מענטשס טֶבֿע. דאָס הײסט חטא קדמון פאל, אין מענטש. און אַזעלכע אונטערטעניקט זיך נישט צו ה׳ס תּורה און עס קען אױך טאקע נישט; ‏און די, װאָס זענען אָן די נײַ גײַסט און גאולה, קענען נישט געפֿעלן ה׳.
• [46] 53‏.6 שאָף {צֹאן} זכַריָה 13‏.7
• [47] 53‏.6 געבלאָנדזשעט {תּעה} יְשַעְיָה 53‏.6
• [48] 53‏.6 תְּהִלִּים 119‏.176
• [49] 53‏.6 {כֹּל} ברֵאשִית 6‏.5
• [50] 53‏.6 יְשַעְיָה 64‏.5; ברֵאשִית 2‏.17; מִשלֵי 14‏.12; דְבָֿרִים 18‏.3; 3‏.1; 3‏.4‏-5; 3‏.7; 3‏.22‏; יְשַעְיָה 53‏.10; הוֹשֵעַ 6‏.2
• [51] 53‏.6 װעג {דֶּרֶךְ}: מִשלֵי 14‏.12
• [52] 53‏.6 געקערט {פנה}: יְשַעְיָה 45‏.22
• [53] 53‏.6 מִשלֵי 14‏.12
• [54] 53‏.6 געפּלאָגן {פגע} שְמוֹת 5‏.3
• [55] 53‏.6 נבֿואה פֿון משיח בן דָוִד; זען הערה דָניאֵל 7‏.14 זען יְשַעְיָה 4‏.2 . צמח פֿון ה׳ איז די זון פֿון דער אױבערשטער װעמעס נאָמען איז געגעבן אין דעם תנ״ך. אַ נײמסײק {דער חבֿר צום נאָמען} איז אַ מענטש מיט די זעלבע נאָמען וױ אַן אַנדער מענטש. תנ״ך זאָגט, יְהוֹשועַ/יֵשועַ בן יהוצדק כּהן גדול איז דער נײמסײק {דער חבֿר צום נאָמען} פֿון משיח בן דָוִד [זען צמח שמו, זען זכַריָה 6‏.11‏-12 און עֶזְרָא 3‏.8 און זכַריָה 3‏.8 . זען צמח, החכם מרקוס יאסטרוב, סֵפֿר מלים, ניו יארק: יודאיקא פרעסס, 1985, 1287]. ה׳ האָט געשיקט די זון פֿון דער אױבערשטער, און האָט אים געגעבן דעם נאָמען װאָס איז דער זעלבע נאָמען (נײמסײק) געגעבן געװאָרן דורך הנבֿיא זכַריָה װען מען איז צוריק געקומען פֿון גלות בָבֿל מיט יְהוֹשועַ בן יהוצדק אָדער יֵשועַ (הכּהן הגדול װעגן 515‏-490 לפסה״נ). דאָס איז נײמסײק יֵשועַ בן דָוִד הָאָדוֹן כּהן לעולם על דברתי מַלכּי-צֶדֶק און אונדזער משיח אױף דעם טראָן פֿון ה׳ צו פֿאַרענדיקן די גלות פֿון זינדיק אָפּפֿרעמדונג פֿון די באַשעפֿער. [זען זכַריָה 3‏.8; 6‏.12; עֶזְרָא 3‏.8; תְּהִלִּים 110‏.1‏-4‏; דָניאֵל 7‏.14 ].
• [56] 53‏.6 {עָוֹן}: דָניאֵל 9‏.24
• [57] 53‏.6 עטלעכע זען דאָ, אָדער אין פֿאָרבילד אָדער אין נבֿואה, אַ פֿאָרשאָט פֿון משיח בן דָוִד.
• [58] 53‏.7 געדריקט {נגשׂ}: שְמוֹת 3‏.7
• [59] 53‏.7 צעפּײַניקט {ענה} וַיִּקְרָא 16‏.29
• [60] 53‏.7 מױל {פֶּה} שְמוּאֵל ב 18‏.25
• [61] 53‏.7 זען לאַם אַנשטאָט צו יִצחָק ברֵאשִית 22‏.7 . זען טוֹיט פֿון משיח אַנשטאָט צו מײַן פֿאָלק, יְשַעְיָה 53‏.8 .
• [62] 53‏.7 געפֿירט {יבל}: יִרְמְיָה 11‏.19
• [63] 53‏.7 שטום: יחֶזקֵאל 24‏.25‏-27
• [64] 53‏.7 {גזז}: אִיובֿ 1‏.20
• [65] 53‏.7 אִיובֿ 1‏.22
• [66] 53‏.7 עטלעכע זען דאָ, אָדער אין פֿאָרבילד אָדער אין נבֿואה, אַ פֿאָרשאָט פֿון משיח בן דָוִד.
• [67] 53‏.8 {מִשְׁפָּט}: דְבָֿרִים 19‏.6
• [68] 53‏.8 ברֵאשִית 41‏.14‏-24
• [69] 53‏.8 אַװעקגענומען {לקח}: יחֶזקֵאל 24‏.16
• [70] 53‏.8 רוּת 4‏.17‏-22
• [71] 53‏.8 יְשַעְיָה 43‏.8 זאָגט זײ זענט בלינד פֿאָלק און יְשַעְיָה 53‏.8 זאָגט ער פֿון מײַן פֿאָלק װאָס זעט ( יְשַעְיָה 53‏.10; דְבָֿרִים 18‏.15 ) איז פֿאַרשניטן געװאָרן פֿון לאַנד פֿון די לעבעדיקע פֿאַר דעם איבערטרעטן פֿון מײַן פֿאָלק. װידער, יְשַעְיָה 43‏.8 זאָגט זײ זענט בלינד פֿאָלק.
• [72] 53‏.8 אָפּגעשניטן {גזר}: דִבֿרֵי הַיָמִים ב 26‏.21; אֵיכָה 3‏.54; תְּהִלִּים 136‏.13
• [73] 53‏.8 {אֶרֶץ}: יְשַעְיָה 53‏.2
• [74] 53‏.8 {חַי}: ברֵאשִית 45‏.26
• [75] 53‏.8 װי אין אדם (הראשון) שטאַרבן אַלע, אַזױ װעלן אױך אין דעם משיח אַלע לעבעדיק געמאַכט װערן. הוֹשֵעַ 6‏.2; דָניאֵל 12‏.2
• [76] 53‏.8 איבערטרעטן {פֶּשַׁע}: דָניאֵל 9‏.24
• [77] 53‏.8 פֿאָלק הוֹשֵעַ 2‏.25
• [78] 53‏.8 מדרש וַיִּקְרָא רבה זאָגט אָמַר רַבִּי אַבָּא בַּר אֲבִינָא מִפְּנֵי מָה נִסְמְכָה פָּרָשַׁת מִיתַת מִרְיָם לְאֵפֶר פָּרָה, אֶלָּא מְלַמֵּד שֶׁכְּשֵׁם שֶׁאֵפֶר הַפָּרָה מְכַפֵּר כָּךְ מִיתַת הַצַּדִּיקִים מְכַפֶּרֶת. אָמַר רַבִּי יוּדָן מִפְּנֵי מָה נִסְמְכָה מִיתַת אַהֲרֹן לִשְׁבִירַת לוּחוֹת, אֶלָּא מְלַמֵּד שֶׁהָיָה קָשֶׁה לִפְנֵי הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא מִיתָתוֹ שֶׁל אַהֲרֹן כִּשְׁבִירַת לוּחוֹת. אָמַר רַבִּי חִיָּא בַּר אַבָּא, בְּאֶחָד בְּנִיסָן מֵתוּ בָּנָיו שֶׁל אַהֲרֹן, וְלָמָּה מַזְכִּיר מִיתָתָן בְּיוֹם הַכִּפּוּרִים, אֶלָּא מְלַמֵּד שֶׁכְּשֵׁם שֶׁיּוֹם הַכִּפּוּרִים מְכַפֵּר כָּךְ מִיתָתָן שֶׁל צַדִּיקִים מְכַפֶּרֶת. וּמִנַּיִן שֶׁיּוֹם הַכִּפּוּרִים מְכַפֵּר, שֶׁנֶּאֱמַר (וַיִּקְרָא טז, ל): כִּי בַיּוֹם הַזֶּה יְכַפֵּר עֲלֵיכֶם לְטַהֵר אֶתְכֶם, וּמִנַיִן שֶׁמִּיתָתָן שֶׁל צַדִּיקִים מְכַפֶּרֶת, דִּכְתִיב (שמוּאֵל ב כא, יד): וַיִּקְבְּרוּ אֶת עַצְמוֹת שָאול, וּכְתִיב (שמוּאֵל ב כא, יד): וַיֵּעָתֵר אֱלֹהִים לָאָרֶץ אַחֲרֵי כֵן.
• [79] 53‏.9 {עָשִׁיר} יִרְמְיָה 9‏.22‏-23
• [80] 53‏.9 טױט {מָוֶת}: הוֹשֵעַ 13‏.14
• [81] 53‏.9 אומרעכט {חָמָס}: ברֵאשִית 6‏.11
• [82] 53‏.9 באַטרוג {מִרְמָה}: דָניאֵל 8‏.25
• [83] 53‏.9 שְמוֹת 12‏.5
• [84] 53‏.9 מַלאָכי 2‏.6‏-7
• [85] 53‏.9 עטלעכע זען דאָ, אָדער אין פֿאָרבילד אָדער אין נבֿואה, אַ פֿאָרשאָט פֿון משיח בן דָוִד.
• [86] 53‏.10 דער חכם אִיובֿ האָט אומגערעכט געשלאָגן אָבער צום סוף האָט געהאָלפֿן. אִיובֿ 19‏.11
• [87] 53‏.10 {חפץ}: יְשַעְיָה 1‏.11
• [88] 53‏.10 צעשטױסן {דכא}: יְשַעְיָה 53‏.5
• [89] 53‏.10 יסורים: תְּהִלִּים 22‏.1‏-31
• [90] 53‏.10 חֳלִי שוֹפֿטִים 16‏.17
• [91] 53‏.10 דער ים זאָל זיך אײַנשטילן פֿאַר מאַטראָסן אונטער ה׳ס צאָרן אַנטפּלעקט זיך פֿון הימל אױב מאַטראָסן הײבן יוֹנָה אױף און װאַרפֿט אים אַרײַן אין ים. יוֹנָה 1‏.12‏
• [92] 53‏.10 אָשָׁם: וַיִּקְרָא 5‏.15‏-16; ברֵאשִית 22‏.7‏-13
• [93] 53‏.10 ברֵאשִית 1‏.11‏-13; וַיִּקְרָא 23‏.11‏; תְּהִלִּים 110‏.4
• [94] 53‏.10 מְלָכִים ב 2‏.10
• [95] 53‏.10 ער פֿון מײַן פֿאָלק דְבָֿרִים 18‏.15 איז דער געזען קנעכט פֿון ה׳ס פֿאָלק װאָס שטאַרבן פֿאַר די בלינד קנעכט פֿון ה׳ס פֿאָלק, יְשַעְיָה 53‏.8; 42‏.19; 43‏.8 .
• [96] 53‏.10 תְּהִלִּים 22‏.30; וַיִּקְרָא 25‏.25 . דער קרוב-אױסלײזער איז געװען אַ רײכער בעל־טובה, אָדער מענטש, װעלכער באַפֿרײַט דעם בעל־חוב, דורך צאָלן דעם אױסלײז־פּרײַז, און ער איז פֿאַרװוּנדט געװען איבער אונדזערע זינד װאָרעם עס איז דאָס בלוט װאָס איז מכַפּר פֿאַר דעם נפֿש. זען רוּת 2‏.11‏-20; 3‏.12; 4‏.4‏-10 ‏. דער קרוב-אױסלײזער געקױפֿט אַ משיחית כלה פֿאַר זאָמען און כּדי די אױפֿצושטעלן דעם נאָמען אַז דער נאָמען פֿון דעם ניפֿטר זאָל נישט פֿאַרשניטן װערן פֿון צװישן זײַנע ברידער, מחמת פֿיל פֿון די װאָס שלאָפֿן אין דעם שטױב פֿון דער ערד, װעלן זיך אױפֿכאַפּן, טײל צו אײביקן לעבן.
• [97] 53‏.10 זאָמען: יְשַעְיָה 44‏.3
• [98] 53‏.10 דערלענגערן: תְּהִלִּים 72‏.5
• [99] 53‏.10 ברֵאשִית 3‏.22
• [100] 53‏.10 רמב״ן זעט דאָ, אָדער אין פֿאָרבילד אָדער אין נבֿואה, אַ פֿאָרשאָט פֿון משיח בן דָוִד. נאָכדעם װאָס מען האָט געשאָכטן די לעמער אום י״ד ניסן דרײַ טעג שפּעטער לױט ייִדישן חֶשבוֹן, מיט יעדע טײל פֿון אַ טאָג גערעכנט געװאָרן פֿאַר אַ גאַנצן טאָג, װען דער כּהן האָט אױפֿגעהױבן דעם עומר אױף יוֹם הביכורים, איז משיח בן דָוִד אױפֿגעשטאַנען פֿונעם קבֿר ט״ז ניסן 3793. זען ברֵאשִית 1‏.11‏-13; שְמוֹת 23‏.16; וַיִּקְרָא 23‏.10‏-11; תְּהִלִּים 110‏.4; אִיובֿ 14‏.14‏-15; 19‏.25‏-27; תְּהִלִּים 16‏.9‏-10; 17‏.15; 49‏.15; יְשַעְיָה 25‏.8; 26‏.19; יחֶזקֵאל 37‏.1‏-14; דָניאֵל 12‏.2; 12‏.3; 12‏.13‏; הוֹשֵעַ 13‏.14; 6‏.2; יוֹנָה 2‏.4‏-11; יְשַעְיָה 53‏.5; 53‏.10‏; תְּהִלִּים 22‏.26‏; 23‏.6; ברֵאשִית 2‏.9‏; מִשלֵי 3‏.18; 11‏.30‏; 13‏.12; 15‏.4
• [101] 53‏.10 אִיובֿ 19‏.25
• [102] 53‏.10 טעג {יֹום} הוֹשֵעַ 6‏.2
• [103] 53‏.10 יְשַעְיָה 26‏.19; ברֵאשִית 3‏.24; תְּהִלִּים 16‏.10
• [104] 53‏.10 ברֵאשִית 3‏.24
• [105] 53‏.10 {צלח} ברֵאשִית 39‏.23
• [106] 53‏.11 יסורים {עָמָל} ברֵאשִית 41‏.51
• [107] 53‏.11 יוֹנָה 1‏.14
• [108] 53‏.11 דער ים װעט זיך אײַנשטילן פֿאַר מאַטראָסן אונטער ה׳ס צאָרן אַנטפּלעקט זיך פֿון הימל אױב מאַטראָסן הײבן יוֹנָה אױף און װאַרפֿט אים אַרײַן אין ים. יוֹנָה 1‏.12‏ ה׳ס צאָרן װעט באַרױקן און זיך אײַנשטילן און זאַט װערן אױב זינדיקערס הײבן דער בר אנוש דָניאֵל 7‏.13‏-14‏ אױף און װאַרפֿן אים אַרײַן דעם האַרץ פֿון דער ערד דרײַ טעג און דרי נעכט.
• [109] 53‏.11 יוֹנָה 1‏.12
• [110] 53‏.11 יִרְמְיָה 9‏.23
• [111] 53‏.11 {דַּעַת} מִשלֵי 1‏.7
• [112] 53‏.11 יוֹאֵל 3‏.5
• [113] 53‏.11 זען הערה דָניאֵל 7‏.14 זען יְשַעְיָה 4‏.2 . צמח פֿון ה׳ איז די זון פֿון דער אױבערשטער װעמעס נאָמען איז געגעבן אין דעם תנ״ך. אַ נײמסײק {דער חבֿר צום נאָמען} איז אַ מענטש מיט די זעלבע נאָמען וױ אַן אַנדער מענטש. תנ״ך זאָגט, יְהוֹשועַ/יֵשועַ בן יהוצדק כּהן גדול איז דער נײמסײק {דער חבֿר צום נאָמען} פֿון משיח בן דָוִד [זען צמח שמו, זען זכַריָה 6‏.11‏-12 און עֶזְרָא 3‏.8 און זכַריָה 3‏.8 . זען צמח, החכם מרקוס יאסטרוב, סֵפֿר מלים, ניו יארק: יודאיקא פרעסס, 1985, 1287]. ה׳ האָט געשיקט די זון פֿון דער אױבערשטער, און האָט אים געגעבן דעם נאָמען װאָס איז דער זעלבע נאָמען (נײמסײק) געגעבן געװאָרן דורך הנבֿיא זכַריָה װען מען איז צוריק געקומען פֿון גלות בָבֿל מיט יְהוֹשועַ בן יהוצדק אָדער יֵשועַ (הכּהן הגדול װעגן 515‏-490 לפסה״נ). דאָס איז נײמסײק יֵשועַ בן דָוִד הָאָדוֹן כּהן לעולם על דברתי מַלכּי-צֶדֶק און אונדזער משיח אױף דעם טראָן פֿון ה׳ צו פֿאַרענדיקן די גלות פֿון זינדיק אָפּפֿרעמדונג פֿון די באַשעפֿער. [זען זכַריָה 3‏.8 ; זכַריָה 6‏.12 ; עֶזְרָא 3‏.8 ; תְּהִלִּים 110‏.1‏-4‏; דָניאֵל 7‏.14 ].
• [114] 53‏.11 קנעכט {עֶבֶד} יְשַעְיָה 52‏.13
• [115] 53‏.11 יְשַעְיָה 53‏.12
• [116] 53‏.11 יְשַעְיָה 51‏.1; יְשַעְיָה 51‏.5
• [117] 53‏.11 אבֿרהם איז געװען צדיק דורך אמוּנה; רבי מלק משיח מאַכט אונדז צדיקים דורך אמוּנה.
• [118] 53‏.11 ברֵאשִית 15‏.6
• [119] 53‏.11 {עָוֹן}: וַיִּקְרָא 16‏.22
• [120] 53‏.11 טראָגן {סבל}: יְשַעְיָה 53‏.4
• [121] 53‏.11 די גערעכטיקײט אָדער צדק געלערנט אין דער תּורות פֿון צדק קדמון קהלת 7‏.29 ; איז אױך געלערנט װי פֿאַרפֿאַלן ברֵאשִית 3‏.6‏-7; ברֵאשִית 6‏.5‏-6; יְשַעְיָה 64‏.6 אָבער געפֿונען אין אבֿרהמס אמוּנה ברֵאשִית 15‏.6; תְּהִלִּים 106‏.31 . דאָס צדק איז פֿאַררעכנט געװאָרן צו אבֿרהמס אמוּנה און צו די אמוּנה פֿון אַלע װאָס קוקן מיט אמוּנה צו די צוגעזאָגט אָפּשטאַמלינג פֿון אבֿרהם, די אױסלײזער רוּת 2‏.20; ברֵאשִית 49‏.10; יְשַעְיָה 59‏.17‏-20 . עטלעכע זען דאָ, אָדער אין פֿאָרבילד אָדער אין נבֿואה, אַ פֿאָרשאָט פֿון משיח בן דָוִד.
• [122] 53‏.12 תְּהִלִּים 2‏.8
• [123] 53‏.12 מאַכטיקע {עצום} ברֵאשִית 18‏.18
• [124] 53‏.12 רױב {שָׁלָל} זכַריָה 14‏.1
• [125] 53‏.12 תְּהִלִּים 141‏.8
• [126] 53‏.12 טױט {מָוֶת} יְשַעְיָה 53‏.9
• [127] 53‏.12 {נפֿש} יְשַעְיָה 53‏.11
• [128] 53‏.12 חטא {חֵטְא}: תְּהִלִּים 51‏.7; תְּהִלִּים 58‏.4
• [129] 53‏.12 פֿיל דָניאֵל 12‏.2‏-3
• [130] 53‏.12 געטראָגן {נשׂא} יְשַעְיָה 53‏.4; וַיִּקְרָא 16‏.22
• [131] 53‏.12 אִיובֿ 33‏.23
• [132] 53‏.12 עטלעכע זען דאָ, אָדער אין פֿאָרבילד אָדער אין נבֿואה, אַ פֿאָרשאָט פֿון משיח בן דָוִד.