Verse Text - (1KI 1:1-1KI 22:54)

1KI 1:1 ‏און דער מלך דָוִד איז געװאָרן אַלט און באַטאָגט, און מע האָט אים צוגעדעקט מיט קלײדער, אָבער אים פֿלעגט נישט װאַרעם װערן. edit

1KI 1:1 un der melech Dovid iz gevoren alt un batogt, un me hot im tsugedekt mit kleider, ober im flegt nisht vorem veren.

1KI 1:1 Now HaMelech Dovid was zaken and stricken in yamim; and they covered him with begadim, but he could get no warmth.

1KI 1:2 ‏האָבן זײַנע קנעכט צו אים געזאָגט: זאָל מען זוכן פֿאַר מײַן האַר דעם מלך אַ מײדל אַ יונגפֿרױ, און זי װעט שטײן פֿאַר דעם מלך, און װעט אים זײַן אַ װאַרטאָרין; און זי װעט ליגן אין דײַן בוזעם, און עס װעט װאַרעם זײַן מײַן האַר דעם מלך. edit

1KI 1:2 hoben zaine knecht tsu im gezogt: zol men zuchen far main Har dem melech a meidl a yungfroi, un zi vet shtein far dem melech, un vet im zain a vartorin; un zi vet ligen in dain buzem, un es vet vorem zain main Har dem melech.

1KI 1:2 Wherefore his avadim said unto him, Let there be sought for adoni HaMelech a na'arah betulah; and let her stand before HaMelech, and let her care for him, and let her lie at thy kheyk (bosom) , that adoni HaMelech may be warm.

1KI 1:3 ‏און זײ האָבן געזוכט אַ שײן מײדל אין גאַנצן געמאַרק פֿון יִשׂרָאֵל, און זײ האָבן געפֿונען אַבֿישַג פֿון שוּנֵם און האָבן זי געבראַכט צום מלך. edit

1KI 1:3 un zei hoben gezucht a shein meidl in gantsen gemark fun Yisroel, un zei hoben gefunen Avishag fun Shunem un hoben zi gebracht tsum melech.

1KI 1:3 So they sought for a na'arah yafeh throughout all the territory of Yisroel, and found Avishag HaShunammit, and brought her to HaMelech.

1KI 1:4 ‏און די מײדל איז געװען שײן ביז גאָר; און זי איז געװען דעם מלך אַ װאַרטאָרין, און האָט אים באַדינט; אָבער דער מלך האָט זי נישט דערקענט. edit

1KI 1:4 un di meidl iz geven shein biz gor; un zi iz geven dem melech a vartorin, un hot im badint; ober der melech hot zi nisht derkent.

1KI 1:4 And the na'arah was yafeh ad me'od, and cared for HaMelech, and waited on him; but HaMelech knew her not.

1KI 1:5 ‏און אַדוֹנִיָה דער זון פֿון חַגיתן האָט זיך איבערגענומען, אַזױ צו זאָגן: איך װעל װערן מלך. און ער האָט זיך אײַנגעשאַפֿט רײַטװעגן און רײַטער, און פֿופֿציק מאַן װאָס זײַנען געלאָפֿן אים פֿאַרױס. edit

1KI 1:5 un Adoniyah der zun fun Chaggiten hot zich ibergenumen, azoi tsu zogen: ich vel veren melech. un er hot zich aingeshaft raitvegen un raiter, un fuftsik man vos zainen gelofen im forois.

1KI 1:5 Then Adoniyah Ben Chaggit put himself forward, saying, I will be Melech; and he prepared him merkavot and parashim, and chamishim ish to run before him.

1KI 1:6 ‏װאָרום זײַן פֿאָטער האָט אים אין זײַן לעבטאָג נישט באַטריבט, אַזױ צו זאָגן: פֿאַר װאָס טוסטו אַזױ? און ער איז אױך געװען זײער שײן אין געשטאַלט. און ער איז געבאָרן געװאָרן נאָך אַבֿשָלומען. edit

1KI 1:6 vorem zain foter hot im in zain lebtog nisht batribt, azoi tsu zogen: far vos tustu azoi? un er iz oich geven zeyer shein in geshtalt. un er iz geboren gevoren noch Avshalomen.

1KI 1:6 And Aviv had not rebuked him at any time in saying, Why hast thou done so? And he also was tov to'ar (good looking) ; and bore him after Avshalom.

1KI 1:7 ‏און ער האָט געהאַט אַ גערײד מיט יוֹאָבֿ דעם זון פֿון צרוּיָהן, און מיט אֶבֿיָתָר דעם כֹּהן, און זײ האָבן מיטגעהאָלפֿן אַדוֹנִיָהן. edit

1KI 1:7 un er hot gehat a gereid mit Yoav dem zun fun Tseruyahen, un mit Evyatar dem koyen, un zei hoben mitgeholfen Adoniyahen.

1KI 1:7 And he conferred with Yoav Ben Tzeruyah, and with Evyatar (Abiathar) HaKohen; and they lent ezer (help) , following after Adoniyah.

1KI 1:8 ‏אָבער צָדוֹק דער כֹּהן, און בנָיָהוּ דער זון פֿון יהוֹיָדָען און נָתָן דער נבֿיא, און שִמְעִי, און רֵעִי, און די גיבוֹרים װאָס בײַ דָוִדן, זײַנען נישט געװען מיט אַדוֹנִיָהוּן. edit

1KI 1:8 ober Tsadok der koyen, un Benayahu der zun fun Yehoyadaen un Natan der novi, un Shimei, un Rei, un di giborim vos bai Doviden, zainen nisht geven mit Adoniyahen.

1KI 1:8 But Tzadok HaKohen, and Benayah Ben Yehoyada, and Natan HaNavi, and Shime'i, and Re'i, and the Gibborim which belonged to Dovid, were not with Adoniyah.

1KI 1:9 ‏און אַדוֹנִיָהוּ האָט געשאָכטן שאָף און רינדער און געשטאָפּטע קעלבער בײַ דעם שטײן זוֹחֶלֶת װאָס לעבן עֵין-רוֹגֵל, און ער האָט פֿאַררופֿן אַלע זײַנע ברידער, דעם מלכס זין, און אַלע מענער פֿון יהוּדה, דעם מלכס קנעכט. edit

1KI 1:9 un Adoniyah hot geshochten shof un rinder un geshtopte kelber bai dem shtein zochelet vos leben eein-rogel, un er hot farrufen ale zaine brider, dem melechs zin, un ale mener fun Yehudah, dem melechs knecht.

1KI 1:9 And Adoniyah sacrificed tzon and bakar and fatted bull at the Even Zochelet (Stone of Zoheleth) , which is Ein-Rogel, and invited all his achim, the Bnei HaMelech, and all the anshei Yehudah who were avadim of HaMelech;

1KI 1:10 ‏אָבער נָתָן דעם נבֿיא, און בנָיָהוּן, און די גיבוֹרים, און זײַן ברודער שלמהן, האָט ער נישט גערופֿן. edit

1KI 1:10 ober Natan dem novi, un Benayahuen, un di giborim, un zain bruder Shlomoen, hot er nisht gerufen.

1KI 1:10 But Natan HaNavi, and Benayah, and the Gibborim, and Sh'lomo his brother, he invited not.

1KI 1:11 ‏האָט נָתָן געזאָגט צו בַת-שֶבֿען, שלמהס מוטער, אַזױ צו זאָגן: האָסטו נישט געהערט אַז אַדוֹנִיָהוּ דער זון פֿון חַגיתן איז געװאָרן מלך, און אונדזער האַר דָוִד װײס נישט? edit

1KI 1:11 hot Natan gezogt tsu Bat-Shevaen, Shlomos muter, azoi tsu zogen: hostu nisht gehert az Adoniyah der zun fun Chaggiten iz gevoren melech, un undzer Har Dovid veis nisht?

1KI 1:11 Wherefore Natan spoke unto Bat-Sheva em Sh'lomo, saying, Hast thou not heard that Adoniyah Ben Chaggit became Melech, and Dovid adoneinu knoweth it not?

1KI 1:12 ‏און אַצונד, קום לאָמיך אַקאָרשט דיר געבן אַן עצה, און ראַטעװען דײַן לעבן און דאָס לעבן פֿון דײַן זון שלמהן. edit

1KI 1:12 un atsund, kum lomich akorsht dir geben an eitse, un rateven dain leben un dos leben fun dain zun Shlomoen.

1KI 1:12 Therefore come, let me, now, give thee counsel, that thou mayest save thine own nefesh, and the nefesh of thy ben Sh'lomo.

1KI 1:13 ‏גײ און קום צום מלך דָוִד, און זאָלסט זאָגן צו אים: האָסטו, מײַן האַר מלך, נישט געשװאָרן דײַן דינסט, אַזױ צו זאָגן: נאָר דײַן זון שלמה זאָל קיניגן נאָך מיר, און ער זאָל זיצן אױף מײַן טראָן? ‏ הײַנט פֿאַר װאָס איז אַדוֹנִיָהוּ געװאָרן מלך? edit

1KI 1:13 gei un kum tsum melech Dovid, un zolst zogen tsu im: hostu, main Har melech, nisht geshvoren dain dinst, azoi tsu zogen: nor dain zun Shlomo zol kinigen noch mir, un er zol zitsen oif main tron? haint far vos iz Adoniyah gevoren melech?

1KI 1:13 Go and get thee in unto HaMelech Dovid, and say unto him, Didst not thou, adoni, O HaMelech, swear unto thine amah (maid servant, handmaid) saying, Assuredly Sh'lomo thy ben shall reign as Melech after me, and he shall sit upon my kisse? Why then doth Adoniyah reign as Melech?

1KI 1:14 ‏אָט װי דו רעדסט נאָך דאָרטן מיטן מלך, אַזױ װעל איך קומען נאָך דיר, און װעל פֿאַרפֿולן דײַנע װערטער. edit

1KI 1:14 ot vi du redst noch dorten miten melech, azoi vel ich kumen noch dir, un vel farfulen daine verter.

1KI 1:14 Hinei, while thou yet speakest there with HaMelech, I also will come in after thee, and confirm thy devarim.

1KI 1:15 ‏איז בַת-שֶבֿע אַרײַנגעגאַנגען צום מלך אין קאַמער. – און דער מלך איז געװען זײער אַלט, און אַבֿישַג פֿון שוּנֵם האָט באַדינט דעם מלך. – edit

1KI 1:15 iz Bat-Sheva araingegangen tsum melech in kamer. – un der melech iz geven zeyer alt, un Avishag fun Shunem hot badint dem melech. –

1KI 1:15 And Bat-Sheva went in unto HaMelech into the cheder; and HaMelech was zaken me'od; and Avishag HaShunammit attended unto HaMelech.

1KI 1:16 ‏און בַת-שֶבֿע האָט זיך גענײַגט און זיך געבוקט צום מלך. האָט דער מלך געזאָגט: װאָס איז דיר? edit

1KI 1:16 un Bat-Sheva hot zich geneigt un zich gebukt tsum melech. hot der melech gezogt: vos iz dir?

1KI 1:16 And Bat-Sheva bowed, and did obeisance unto HaMelech. And HaMelech said, What wouldest thou?

1KI 1:17 ‏האָט זי צו אים געזאָגט: מײַן האַר, דו האָסט געשװאָרן דײַן דינסט בײַ ה׳ דײַן ג-ט: נאָר דײַן זון שלמה זאָל קיניגן נאָך מיר, און ער זאָל זיצן אױף מײַן טראָן. edit

1KI 1:17 hot zi tsu im gezogt: main Har, du host geshvoren dain dinst bai Hashem dain g-t: nor dain zun Shlomo zol kinigen noch mir, un er zol zitsen oif main tron.

1KI 1:17 And she said unto him, Adoni, thou didst swear by Hashem Eloheicha unto thine amah, saying, Assuredly Sh'lomo thy ben shall reign as Melech after me, and he shall sit upon my kisse.

1KI 1:18 ‏און אַצונד זע, אַדוֹנִיָה איז געװאָרן מלך, און אַצונד, מײַן האַר מלך, װײסטו גאָר נישט. edit

1KI 1:18 un atsund ze, Adoniyah iz gevoren melech, un atsund, main Har melech, veistu gor nisht.

1KI 1:18 And now, hinei, Adoniyah reigneth as Melech; and now, adoni HaMelech, thou knowest it not;

1KI 1:19 ‏און ער האָט געשאָכטן אָקסן און געשטאָפּטע קעלבער און שאָף אַ סך, און ער האָט פֿאַררופֿן אַלע זין פֿון דעם מלך, און אֶבֿיָתָר דעם כֹּהן, און יוֹאָבֿ דעם חיל-לידער; אָבער דײַן קנעכט שלמהן האָט ער נישט גערופֿן. edit

1KI 1:19 un er hot geshochten oksen un geshtopte kelber un shof a sach, un er hot farrufen ale zin fun dem melech, un Evyatar dem koyen, un Yoav dem cheil-lider; ober dain knecht Shlomoen hot er nisht gerufen.

1KI 1:19 And he hath sacrificed shor and fatted bull and tzon in abundance, and hath invited all the Bnei HaMelech, and Evyatar (Abiathar) HaKohen, and Yoav the Sar HaTzava; but Sh'lomo thy eved hath he not invited.

1KI 1:20 ‏און דו מײַן האַר מלך, אױף דיר זײַנען די אױגן פֿון גאַנץ יִשׂרָאֵל, זײ צו זאָגן, װער זאָל זיצן אױף דעם טראָן ‏ פֿון מײַן האַר דעם מלך נאָך אים. edit

1KI 1:20 un du main Har melech, oif dir zainen di oigen fun gants Yisroel, zei tsu zogen, ver zol zitsen oif dem tron fun main Har dem melech noch im.

1KI 1:20 And thou, adoni HaMelech, the eyes of kol Yisroel are upon thee, that thou shouldest tell them who shall sit on the kisse adoni HaMelech after him.

1KI 1:21 ‏װאָרום עס װעט זײַן, װי מײַן האַר דער מלך לײגט זיך מיט זײַנע עלטערן, אַזױ װעל איך און מײַן זון שלמה זײַן פֿאַרשולדיקטע. edit

1KI 1:21 vorem es vet zain, vi main Har der melech leigt zich mit zaine elteren, azoi vel ich un main zun Shlomo zain farshuldikte.

1KI 1:21 Otherwise it shall come to pass, when adoni HaMelech shall lie with his avot, that I and beni (my son) Sh'lomo shall be counted chatta'im.

1KI 1:22 ‏און אָט װי זי רעדט נאָך מיטן מלך, אַזױ איז נָתָן דער נבֿיא געקומען. edit

1KI 1:22 un ot vi zi redt noch miten melech, azoi iz Natan der novi gekumen.

1KI 1:22 And, hinei, while she yet was speaking with HaMelech, Natan HaNavi also came in.

1KI 1:23 ‏האָט מען אָנגעזאָגט דעם מלך, אַזױ צו זאָגן: נָתָן דער נבֿיא איז דאָ. און ער איז געקומען פֿאַר דעם מלך, און האָט זיך געבוקט צום מלך אױף זײַן פּנים צו דער ערד. edit

1KI 1:23 hot men ongezogt dem melech, azoi tsu zogen: Natan der novi iz do. un er iz gekumen far dem melech, un hot zich gebukt tsum melech oif zain ponem tsu der erd.

1KI 1:23 And they told HaMelech, saying, Hinei Natan HaNavi! And when he was come in before HaMelech, he bowed himself before HaMelech with his face to the ground.

1KI 1:24 ‏און נָתָן האָט געזאָגט: מײַן האַר מלך, האָסט דו געזאָגט: אַדוֹנִיָהוּ זאָל קיניגן נאָך מיר, און ער זאָל זיצן אױף מײַן טראָן? edit

1KI 1:24 un Natan hot gezogt: main Har melech, host du gezogt: Adoniyah zol kinigen noch mir, un er zol zitsen oif main tron?

1KI 1:24 And Natan said, Adoni HaMelech, hast thou said, Adoniyah shall reign as Melech after me, and he shall sit upon my kisse?

1KI 1:25 ‏װאָרום ער האָט הײַנט אַראָפּגענידערט, און האָט געשאָכטן אָקסן און געשטאָפּטע קעלבער און שאָף אַ סך, און ער האָט פֿאַררופֿן אַלע זין פֿון דעם מלך, און די חיל-לידער, און אֶבֿיָתָר דעם כֹּהן, און אָט עסן זײ און טרינקען מיט אים, און זאָגן: לעבן זאָל דער מלך אַדוֹנִיָהוּ! edit

1KI 1:25 vorem er hot haint aropgenidert, un hot geshochten oksen un geshtopte kelber un shof a sach, un er hot farrufen ale zin fun dem melech, un di cheil-lider, un Evyatar dem koyen, un ot esen zei un trinken mit im, un zogen: leben zol der melech Adoniyah!

1KI 1:25 For he has gone down this day, and hath sacrificed shor and fatted bull and tzon in abundance, and hath invited all the Bnei HaMelech, and the sarei hatzava, and Evyatar (Abiathar) HaKohen; and, behold, they eat and drink before him, and say, Yechi HaMelech Adoniyahu (long live HaMelech Adoniyah) !

1KI 1:26 ‏אָבער מיך, מיך דײַן קנעכט, און צָדוֹק דעם כֹּהן, און בנָיָהוּ דעם זון פֿון יהוֹיָדָען, און דײַן קנעכט שלמהן, האָט ער נישט גערופֿן. edit

1KI 1:26 ober mich, mich dain knecht, un Tsadok dem koyen, un Benayahu dem zun fun Yehoyadaen, un dain knecht Shlomoen, hot er nisht gerufen.

1KI 1:26 But me, even me thy eved, and Tzadok HaKohen, and Benayah Ben Yehoyada, and thy eved Sh'lomo, hath he not invited.

1KI 1:27 ‏צי איז די דאָזיקע זאַך געשען פֿון מײַן האַר דעם מלך, און האָסט נישט צו װיסן געטאָן דײַן קנעכט, װער עס זאָל זיצן אױף דעם טראָן ‏ פֿון מײַן האַר דעם מלך נאָך אים? edit

1KI 1:27 tsi iz di dozike zach geshen fun main Har dem melech, un host nisht tsu visen geton dain knecht, ver es zol zitsen oif dem tron fun main Har dem melech noch im?

1KI 1:27 Is this thing done by adoni HaMelech, and thou hast not showed it unto thy eved, even who should sit on the kisse adoni HaMelech after him?

1KI 1:28 ‏האָט געענטפֿערט דער מלך דָוִד און האָט געזאָגט: רוף מיר אַרײַן בַת-שֶבֿען. און זי איז געקומען פֿאַרן מלך און האָט זיך געשטעלט פֿאַרן מלך. edit

1KI 1:28 hot geentfert der melech Dovid un hot gezogt: ruf mir arain Bat-Shevaen. un zi iz gekumen faran melech un hot zich geshtelt faran melech.

1KI 1:28 Then HaMelech Dovid answered and said, Call me Bat-Sheva. And she came into the presence of HaMelech, and stood before HaMelech.

1KI 1:29 ‏און דער מלך האָט געשװאָרן און געזאָגט: אַזױ װי עס לעבט ה׳, װאָס האָט אױסגעלײזט מײַן זעל פֿון יעטװעדער צרה, edit

1KI 1:29 un der melech hot geshvoren un gezogt: azoi vi es lebt Hashem, vos hot oisgeleizt main zel fun yetveder tsore,

1KI 1:29 And HaMelech swore a shevu'a (oath) , and said, As Hashem liveth, that hath redeemed my nefesh out of kol tzarah,

1KI 1:30 ‏אַז אַזױ װי איך האָב דיר געשװאָרן בײַ ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל, אַזױ צו זאָגן: נאָר דײַן זון שלמה זאָל קיניגן נאָך מיר – אַז אַזױ װעל איך טאָן הײַנטיקן טאָג! edit

1KI 1:30 az azoi vi ich hob dir geshvoren bai Hashem Elochei Yisroel, azoi tsu zogen: nor dain zun Shlomo zol kinigen noch mir – az azoi vel ich ton haintiken tog!

1KI 1:30 Even as I swore a shevu'a unto thee by Hashem Elohei Yisroel, saying, Assuredly Sh'lomo thy ben shall reign as Melech after me, he shall sit upon my kisse in my place; so will I certainly do this day.

1KI 1:31 ‏האָט בַת-שֶבֿע זיך גענײַגט מיטן פּנים צו דער ערד, און זיך געבוקט צום מלך, און האָט געזאָגט: אײביק לעבן זאָל מײַן האַר דער מלך דָוִד! edit

1KI 1:31 hot Bat-Sheva zich geneigt miten ponem tsu der erd, un zich gebukt tsum melech, un hot gezogt: eibik leben zol main Har der melech Dovid!

1KI 1:31 Then Bat-Sheva bowed with her face to eretz, and did reverence to HaMelech, and said, Yechi adoni HaMelech Dovid l'olam (long live adoni HaMelech forever) !

1KI 1:32 ‏און דער מלך דָוִד האָט געזאָגט: רופֿט מיר צָדוֹק דעם כֹּהן, און נָתָן דעם נבֿיא, און בנָיָהוּ דעם זון פֿון יהוֹיָדָען. זײַנען זײ געקומען פֿאַרן מלך, edit

1KI 1:32 un der melech Dovid hot gezogt: ruft mir Tsadok dem koyen, un Natan dem novi, un Benayahu dem zun fun Yehoyadaen. zainen zei gekumen faran melech,

1KI 1:32 And HaMelech Dovid said, Call me Tzadok HaKohen, and Natan HaNavi, and Benayah Ben Yehoyada. And they came before HaMelech.

1KI 1:33 ‏און דער מלך האָט צו זײ געזאָגט: נעמט מיט אײַך די קנעכט פֿון אײַער האַר, און זעצט אַרױף מײַן זון שלמהן אױף מײַן מױלאײזעלין, און איר זאָלט אים מאַכן נידערן צום גיחון. edit

1KI 1:33 un der melech hot tsu zei gezogt: nemt mit aich di knecht fun aier Har, un zetst aroifblikendik main zun Shlomoen oif main moileizelin, un ir zolt im machen nideren tsum Gichon.

1KI 1:33 HaMelech also said unto them, Take with you the avadim of adoneichem, and have Sh'lomo beni (my son) to ride upon mine own mule, and bring him down to Gichon;

1KI 1:34 ‏און זאָל צָדוֹק דער כֹּהן און נָתָן דער נבֿיא אים דאָרטן זאַלבן פֿאַר אַ מלך איבער יִשׂרָאֵל. און איר זאָלט בלאָזן אין שופֿר, און זאָגן: לעבן זאָל דער מלך שלמה! edit

1KI 1:34 un zol Tsadok der koyen un Natan der novi im dorten zalben far a melech iber Yisroel. un ir zolt blozen in shoifer, un zogen: leben zol der melech Shlomo!

1KI 1:34 And let Tzadok HaKohen and Natan HaNavi mashach (anoint) him there Melech over Yisroel; and blow ye with the shofar, and say, Yechi HaMelech Sh'lomo.

1KI 1:35 ‏און איר זאָלט אַרױפֿגײן נאָך אים, און ער זאָל קומען און זיך זעצן אױף מײַן טראָן, ‏ און ער זאָל קיניגן אױף מײַן אָרט, ‏ װאָרום אים האָב איך באַפֿױלן פֿאַר אַ פֿירשט איבער יִשׂרָאֵל און איבער יהוּדה. edit

1KI 1:35 un ir zolt aroifgein noch im, un er zol kumen un zich zetsen oif main tron, un er zol kinigen oif main ort, vorem im hob ich bafoilen far a firsht iber Yisroel un iber Yehudah.

1KI 1:35 Then ye shall come up after him, that he may come and sit upon my kisse; for he shall be Melech in my place; and I have appointed him to be Nagid (ruler) over Yisroel and over Yehudah.

1KI 1:36 ‏האָט בנָיָהוּ דער זון פֿון יהוֹיָדָען געענטפֿערט דעם מלך און האָט געזאָגט: אָמן! אַזױ זאָל זאָגן ה׳ דער ג-ט פֿון מײַן האַר דעם מלך! edit

1KI 1:36 hot Benayahu der zun fun Yehoyadaen geentfert dem melech un hot gezogt: Amon! azoi zol zogen Hashem der g-t fun main Har dem melech!

1KI 1:36 And Benayah Ben Yehoyada answered HaMelech, and said, Omein; And so may Hashem Elohei adoni HaMelech say.

1KI 1:37 ‏אַזױ װי ה׳ איז געװען מיט מײַן האַר דעם מלך, אַזױ זאָל ער זײַן מיט שלמהן, און ער זאָל גרײסן זײַן טראָן ‏ נאָך מער פֿון דעם טראָן פֿון מײַן האַר דעם מלך דָוִד. edit

1KI 1:37 azoi vi Hashem iz geven mit main Har dem melech, azoi zol er zain mit Shlomoen, un er zol greisen zain tron noch mer fun dem tron fun main Har dem melech Dovid.

1KI 1:37 As Hashem hath been with adoni HaMelech, even so may He be with Sh'lomo, and make his kisse greater than the kisse of adoni HaMelech Dovid.

1KI 1:38 ‏און צָדוֹק דער כֹּהן, און נָתָן דער נבֿיא, און בנָיָהוּ דער זון פֿון יהוֹיָדָען, און די כּרֵתים און די פּלֵתים, האָבן אַראָפּגענידערט, און זײ האָבן אַרױפֿגעזעצט שלמהן אױף דער מױלאײזעלין פֿון מלך דָוִד, און האָבן אים אַראָפּגעפֿירט צו גיחון. edit

1KI 1:38 un Tsadok der koyen, un Natan der novi, un Benayahu der zun fun Yehoyadaen, un di Keretim un di Peletim, hoben aropgenidert, un zei hoben aroifgezetst Shlomoen oif der moileizelin fun melech Dovid, un hoben im aropgefirt tsu Gichon.

1KI 1:38 So Tzadok HaKohen, and Natan HaNavi, and Benayah Ben Yehoyada, and the Kereti, and the Peleti, went down, and had Sh'lomo ride upon the mule of HaMelech Dovid, and brought him to Gichon.

1KI 1:39 ‏און צָדוֹק דער כֹּהן האָט גענומען דעם האָרן מיט אײל פֿון געצעלט, און ער האָט געזאַלבט שלמהן; און זײ האָבן געבלאָזן אין שופֿר, און דאָס גאַנצע פֿאָלק האָט געזאָגט: לעבן זאָל דער מלך שלמה! edit

1KI 1:39 un Tsadok der koyen hot genumen dem haren mit eil fun getselt, un er hot gezalbt Shlomoen; un zei hoben geblozen in shoifer, un dos gantse folk hot gezogt: leben zol der melech Shlomo!

1KI 1:39 And Tzadok HaKohen took a keren of shemen out of the ohel, and mashach (anointed) Sh'lomo. And they blew the shofar; and kol HaAm shouted, Yechi HaMelech Sh'lomo!

1KI 1:40 ‏און דאָס גאַנצע פֿאָלק איז אַרױפֿגעגאַנגען נאָך אים, און דאָס פֿאָלק האָט געפֿײַפֿט אױף פֿײַפֿלען, און זיך געפֿרײט אַ גרױסע פֿרײד, און די ערד האָט זיך געשפּאָלטן פֿון זײער ליאַרעם. edit

1KI 1:40 un dos gantse folk iz aroifgegangen noch im, un dos folk hot gefaift oif faiflen, un zich gefreit a groise freid, un di erd hot zich geshpolten fun zeyer liarem.

1KI 1:40 And kol HaAm came up after him, and the people played chalilim (flutes) , and rejoiced with simchah gedolah, so that ha'aretz split with the sound of them.

1KI 1:41 ‏און אַדוֹנִיָהוּ און אַלע פֿאַררופֿענע װאָס מיט אים האָבן דאָס דערהערט, װען זײ האָבן געענדיקט עסן. און װי יוֹאָבֿ האָט דערהערט דעם קֹול פֿון שופֿר, אַזױ האָט ער געזאָגט: װאָס טומלט דער ליאַרעם פֿון שטאָט? edit

1KI 1:41 un Adoniyah un ale farrufene vos mit im hoben dos derhert, ven zei hoben geendikt esen. un vi Yoav hot derhert dem kol fun shoifer, azoi hot er gezogt: vos tumlt der liarem fun shtot?

1KI 1:41 And Adoniyah and kol hakeru'im (all the invited ones) that were with him heard it as they had made an end of eating. And when Yoav heard the kol hashofar, he said, Why is the sound of the Ir in an uproar?

1KI 1:42 ‏װי ער רעדט נאָך, ערשט יוֹנָתָן דער זון פֿון אֶבֿיָתָר דעם כֹּהן קומט אָן. האָט אַדוֹנִיָהוּ געזאָגט: קום אַהער, װאָרום אַ װױלער מענטש ביסטו, און גוטס װעסטו אָנזאָגן. edit

1KI 1:42 vi er redt noch, ersht Yonatan der zun fun Evyatar dem koyen kumt on. hot Adoniyah gezogt: kum aher, vorem a voiler mentsh bistu, un guts vestu onzogen.

1KI 1:42 And while he yet spoke, hinei, Yonatan Ben Evyatar (Abiathar) HaKohen came; and Adoniyah said unto him, Come, for thou art an ish chayil, and tov tevaser (bringest good tidings) .

1KI 1:43 ‏האָט געענטפֿערט יוֹנָתָן און געזאָגט צו אַדוֹנִיָהוּן: פֿאַר װאָר, אונדזער האַר דער מלך דָוִד האָט געמאַכט שלמהן פֿאַר מלך. edit

1KI 1:43 hot geentfert Yonatan un gezogt tsu Adoniyahen: far vor, undzer Har der melech Dovid hot gemacht Shlomoen far melech.

1KI 1:43 And Yonatan answered and said to Adoniyah, Just the opposite! Verily adoneinu HaMelech Dovid hath made Sh'lomo Melech!

1KI 1:44 ‏און דער מלך האָט געשיקט מיט אים צָדוֹק דעם כֹּהן, און נָתָן דעם נבֿיא, און בנָיָהוּ דעם זון פֿון יהוֹיָדָען, און די כּרֵתים און די פּלֵתים, און זײ האָבן אים אַרױפֿגעזעצט אױף דער מױלאײזעלין פֿון מלך. edit

1KI 1:44 un der melech hot geshikt mit im Tsadok dem koyen, un Natan dem novi, un Benayahu dem zun fun Yehoyadaen, un di Keretim un di Peletim, un zei hoben im aroifgezetst oif der moileizelin fun melech.

1KI 1:44 And HaMelech hath sent with him Tzadok HaKohen, and Natan HaNavi, and Benayah Ben Yehoyada, and the Kereti, and the Peleti, and they have had him ride upon pirdah (mule) of HaMelech:

1KI 1:45 ‏און צָדוֹק דער כֹּהן און נָתָן דער נבֿיא האָבן אים געזאַלבט פֿאַר מלך בײַם גיחון, און זײ זײַנען אַרױפֿגעגאַנגען פֿון דאָרטן פֿרײלעכע, און די שטאָט האָט געטומלט; דאָס איז דער ליאַרעם װאָס איר האָט געהערט. edit

1KI 1:45 un Tsadok der koyen un Natan der novi hoben im gezalbt far melech baim Gichon, un zei zainen aroifgegangen fun dorten freileche, un di shtot hot getumlt; dos iz der liarem vos ir hot gehert.

1KI 1:45 And Tzadok HaKohen and Natan HaNavi have anointed him Melech at Gichon; and they are come up from there rejoicing, so that the city rang out. This is the noise that ye have heard.

1KI 1:46 ‏און שלמה האָט זיך אױך געזעצט אױפֿן טראָן ‏ פֿון דער מלוכה. edit

1KI 1:46 un Shlomo hot zich oich gezetst oifen tron fun der meluche.

1KI 1:46 And also Sh'lomo sitteth on the kisse hameluchah.

1KI 1:47 ‏און אױך זײַנען די קנעכט פֿון מלך געקומען װינטשן אונדזער האַר דעם מלך דָוִד, אַזױ צו זאָגן: זאָל דײַן ג-ט באַגיטיקן שלמהס נאָמען נאָך מער פֿון דײַן נאָמען, און גרײסן זײַן טראָן נאָך מער פֿון דײַן טראָן. edit

1KI 1:47 un oich zainen di knecht fun melech gekumen vintshen undzer Har dem melech Dovid, azoi tsu zogen: zol dain g-t bagitiken Shlomos nomen noch mer fun dain nomen, un greisen zain tron noch mer fun dain tron.

1KI 1:47 And moreover the avadim of HaMelech came to make a brocha on adoneinu HaMelech Dovid, saying, May your G-d make the shem of Sh'lomo more famous than thy shem, and make his kisse greater than thy kisse. And HaMelech bowed himself upon the mishkav (bed) .

1KI 1:48 ‏און אױך האָט דער מלך אַזױ געזאָגט: ברוך ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל, װאָס האָט הײַנט געגעבן װער זאָל זיצן אױף מײַן טראָן, ‏ און מײַנע אױגן זעען עס. edit

1KI 1:48 un oich hot der melech azoi gezogt: Baruch Hashem Elochei Yisroel, vos hot haint gegeben ver zol zitsen oif main tron, un maine oigen zeen es.

1KI 1:48 Also so said HaMelech, Baruch Hashem Elohei Yisroel, Who hath given one to sit on my kisse this day, mine eyes even seeing it.

1KI 1:49 ‏האָבן אַלע פֿאַרופֿענע װאָס בײַ אַדוֹנִיָהוּן אױפֿגעציטערט און זײ זײַנען אױפֿגעשטאַנען, און געגאַנגען איטלעכער אױף זײַן װעג. edit

1KI 1:49 hoben ale farufene vos bai Adoniyahen oifgetsitert un zei zainen oifgeshtanen, un gegangen itlecher oif zain veg.

1KI 1:49 And kol hakeruvim (all the invited ones) that were with Adoniyah were terrified, and rose up, and went every ish his own derech.

1KI 1:50 ‏און אַדוֹנִיָהוּ האָט מורא געהאַט פֿאַר שלמהן, און ער איז אױפֿגעשטאַנען, און איז געגאַנגען און האָט זיך אָנגענומען אָן די הערנער פֿון מזבח. edit

1KI 1:50 un Adoniyah hot moire gehat far Shlomoen, un er iz oifgeshtanen, un iz gegangen un hot zich ongenumen on di herner fun mizbeyech.

1KI 1:50 And Adoniyah feared because of Sh'lomo, and arose, and went, and caught hold of the karnayim of the Mizbe'ach.

1KI 1:51 ‏איז אָנגעזאָגט געװאָרן שלמהן, אַזױ צו זאָגן: זע, אַדוֹנִיָהוּ האָט מורא פֿאַר דעם מלך שלמה, און אָט האָט ער זיך אָנגעכאַפּט אָן די הערנער פֿון מזבח, אַזױ צו זאָגן: זאָל מיר דער מלך שלמה הײַנט שװערן, אױב ער װעט טײטן זײַן קנעכט מיטן שװערד. edit

1KI 1:51 iz ongezogt gevoren Shlomoen, azoi tsu zogen: ze, Adoniyah hot moire far dem melech Shlomo, un ot hot er zich ongechapt on di herner fun mizbeyech, azoi tsu zogen: zol mir der melech Shlomo haint shveren, oib er vet teiten zain knecht miten shverd.

1KI 1:51 And it was told Sh'lomo, saying, Hinei, Adoniyah feareth HaMelech Sh'lomo; for, hinei, he hath caught hold of the karnayim of the Mizbe'ach, saying, Let Melech Sh'lomo swear a shevua (oath) unto me today that he will not slay his eved with the cherev.

1KI 1:52 ‏האָט שלמה געזאָגט: אױב ער װעט זײַן אַן אָרנטלעכער מענטש, װעט אַ האָר פֿון אים נישט פֿאַלן צו דער ערד; אױב אָבער בײז װעט געפֿונען װערן אין אים, װעט ער שטאַרבן. edit

1KI 1:52 hot Shlomo gezogt: oib er vet zain an orntlecher mentsh, vet a Har fun im nisht falen tsu der erd; oib ober beiz vet gefunen veren in im, vet er shtarben.

1KI 1:52 And Sh'lomo said, If he will show himself a ben chayil (a son of worthiness) , there shall not a hair of him fall to ha'aretz; but if ra'ah (wickedness) shall be found in him, he shall die.

1KI 1:53 ‏און דער מלך שלמה האָט געשיקט, און מע האָט אים אַראָפּגענידערט פֿון מזבח; און ער איז געקומען, און האָט זיך געבוקט צום מלך שלמה, און שלמה האָט צו אים געזאָגט: גײ אַהײם. edit

1KI 1:53 un der melech Shlomo hot geshikt, un me hot im aropgenidert fun mizbeyech; un er iz gekumen, un hot zich gebukt tsum melech Shlomo, un Shlomo hot tsu im gezogt: gei aheim.

1KI 1:53 So HaMelech Sh'lomo sent, and they brought him down from the Mizbe'ach. And he came and bowed himself to Melech Sh'lomo; and Sh'lomo said unto him, Go to thine bais.

1KI 2:1 ‏און די טעג פֿון דָוִדן האָבן גענענט צו שטאַרבן, און ער האָט באַפֿױלן זײַן זון שלמהן, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 2:1 un di teg fun Doviden hoben genent tsu shtarben, un er hot bafoilen zain zun Shlomoen, azoi tsu zogen:

1KI 2:1 Now the days of Dovid drew near that he should die; and he charged Sh'lomo Bno, saying,

1KI 2:2 ‏איך גײ אין דעם װעג פֿון דער גאַנצער ערד, זאָלסטו זיך שטאַרקן און זײַן אַ מאַן. edit

1KI 2:2 ich gei in dem veg fun der gantser erd, zolstu zich shtarken un zain a man.

1KI 2:2 10 I go the derech kol ha'aretz; be thou chazak therefore, and show thyself a man;

1KI 2:3 ‏און זאָלסט היטן די היטונג פֿון ה׳ דײַן ג-ט, צו גײן אין זײַנע װעגן, צו היטן זײַנע חוקים און זײַנע געבאָט און זײַנע געזעצן און זײַנע צײגנים {עֵדוּת פֿון עשרת הדברים, סהדא, צײגע, עד התּביעה}, ‏ אַזױ װי עס שטײט געשריבן אין תּוֹרת-משה, כּדי זאָלסט באַגליקן אין אַלץ װאָס דו װעסט טאָן, און אומעטום, װאָס דו װעסט אַהין זיך קערן; edit

1KI 2:3 un zolst hiten di hitung fun Hashem dain g-t, tsu gein in zaine vegen, tsu hiten zaine chukkim un zaine gebot un zaine gezetsen un zaine tseignim {eides fun eshrt hedbrim, shed, tseige, Iddo hetbieh}, azoi vi es shteit geshriben in Torat-Moshe, kedei zolst bagliken in alts vos du vest ton, un umetum, vos du vest ahin zich keren;

1KI 2:3 And be shomer over the mishmeret (requirement, charge) of Hashem Eloheicha, to walk in His derakhim, to be shomer over His chukkot (decrees) , and His mitzvot, and His mishpatim (ordinances) , and His edot (testimonies) , as it is written in the Torat Moshe, so that thou mayest prosper in all that thou doest, and wherever thou turnest;

1KI 2:4 ‏כּדי ה׳ זאָל מקײם זײַן זײַן װאָרט װאָס ער האָט גערעדט װעגן מיר, אַזױ צו זאָגן: אױב דײַנע קינדער װעלן אָפּהיטן זײער װעג צו גײן פֿאַר מיר מיט אמת, מיט זײער גאַנצן האַרצן און מיט זײער גאַנצער זעל – אַזױ צו זאָגן: װעט דיר נישט פֿאַרשניטן {כרת} ‏ װערן אַ מאַן פֿון דעם טראָן ‏ פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 2:4 kedei Hashem zol mekaiem zain zain vort vos er hot geredt vegen mir, azoi tsu zogen: oib daine kinder velen ophiten zeyer veg tsu gein far mir mit emes, mit zeyer gantsen hartsen un mit zeyer gantser zel – azoi tsu zogen: vet dir nisht farshniten veren a man fun dem tron fun Yisroel.

1KI 2:4 So that Hashem may uphold His Davar (Word, Promise) which He spoke concerning me, saying, If thy banim are shomer over their derech, to walk before Me in emes with all their lev and with all their nefesh, there shall not yikaret l'cha (be cut off of you, fail thee) Ish on the Kisse Yisroel.

1KI 2:5 ‏און אױך װײסטו װאָס יוֹאָבֿ דער זון פֿון צרוּיָהן האָט מיר געטאָן, װאָס ער האָט געטאָן צו די צװײ חיל-לידער פֿון יִשׂרָאֵל, צו אַבֿנֵר דעם זון פֿון נֵרן, און צו עַמָשׂא דעם זון פֿון יֶתֶרן, װי ער האָט זײ געהרגעט, און פֿאַרגאָסן בלוט פֿון מלחמה אין שלום, און אַרױפֿגעטאָן בלוט פֿון מלחמה אױף זײַן גאַרטל װאָס אױף זײַנע לענדן, און אױף זײַנע שיך װאָס אױף זײַנע פֿיס. edit

1KI 2:5 un oich veistu vos Yoav der zun fun Tseruyahen hot mir geton, vos er hot geton tsu di tsvei cheil-lider fun Yisroel, tsu Avner dem zun fun Neren, un tsu Amasa dem zun fun Yitran, vi er hot zei geharget, un fargosen blut fun milchome in sholem, un aroifgeton blut fun milchome oif zain gartel vos oif zaine lenden, un oif zaine shich vos oif zaine fis.

1KI 2:5 Moreover thou knowest also what Yoav Ben Tzeruyah did to me, and what he did to the two sarim of the Tzivos Yisroel (Armies of Yisroel) , unto Avner Ben Ner, and unto Amasa Ben Yeter, whom he killed, and the shefach dahm of war in shalom (peacetime) , and put the dahm of milchamah (war) upon his khagorah (sword belt) that was about his loins, and on his na'alayim (sandals) that were on his raglayim.

1KI 2:6 ‏דערום זאָלסטו טאָן לױט דײַן חכמה, און זאָלסט נישט לאָזן זײַנע גראָע האָר נידערן בשלום אין שְׁאֹול. edit

1KI 2:6 derum zolstu ton loit dain chochme, un zolst nisht lozen zaine groe Har nideren besholem in Sheol.

1KI 2:6 Do therefore according to thy chochmah, and let not his gray head go down to Sheol in shalom.

1KI 2:7 ‏און מיט די קינדער פֿון בַרזִלַי דעם גִלעָדער זאָלסטו טאָן חֶסֶד, און זײ זאָלן זײַן פֿון די װאָס עסן בײַ דײַן טיש, װאָרום זײ האָבן זיך אױך דערנענטערט צו מיר, װען איך בין אַנטלאָפֿן פֿון דײַן ברודער אַבֿשָלומען. edit

1KI 2:7 un mit di kinder fun Barzillai dem gileoder zolstu ton chesed, un zei zolen zain fun di vos esen bai dain tish, vorem zei hoben zich oich dernentert tsu mir, ven ich bin antlofen fun dain bruder Avshalomen.

1KI 2:7 But show chesed unto the Bnei Barzillai the Gil'adi, and let them be of those that eat at thy shulchan; for so they stood by me when I fled from before Avshalom achicha.

1KI 2:8 ‏און דאָ איז בײַ דיר שִמְעִי דער זון פֿון גֵראָן, דער בנימינער פֿון בחורים, װאָס האָט מיך געשאָלטן מיט טױטע קללות אין דעם טאָג װאָס איך בין געגאַנגען קײן מַחנַיִם; און ער האָט אַראָפּגענידערט מיר אַנטקעגן בײַם יַרדן, און איך האָב אים געשװאָרן בײַ ה׳, אַזױ צו זאָגן: איך װעל דיך נישט טײטן מיטן שװערד. edit

1KI 2:8 un do iz bai dir Shimei der zun fun Geraen, der Binyaminer fun bochurim, vos hot mich gesholten mit toite kelles in dem tog vos ich bin gegangen kein Machanayim; un er hot aropgenidert mir antkegen baim Yarden, un ich hob im geshvoren bai Hashem, azoi tsu zogen: ich vel dich nisht teiten miten shverd.

1KI 2:8 And, hinei, thou hast with thee Shime'i Ben Gera the Ben-HaYemini of Bachurim, which cursed me with a kelalah (curse) nimretzet (grievous, strong) on the day when I went to Machanayim; but he came down to meet me at Yarden, and I swore a shevu'ah to him by Hashem , saying, I will not put thee to death with the cherev.

1KI 2:9 ‏און אַצונד, זאָלסט אים נישט שענקען, װאָרום אַ קלוגער מענטש ביסטו, און װעסט װיסן װאָס דו זאָלסט טאָן מיט אים; און זאָלסט מאַכן נידערן זײַנע גראָע האָר מיט בלוט אין שְׁאֹול. edit

1KI 2:9 un atsund, zolst im nisht shenken, vorem a kluger mentsh bistu, un vest visen vos du zolst ton mit im; un zolst machen nideren zaine groe Har mit blut in Sheol.

1KI 2:9 Now therefore hold him not guiltless; for thou art an ish chacham, and knowest what thou oughtest to do unto him; but his gray head bring thou down with dahm to She'ol.

1KI 2:10 ‏און דָוִד האָט זיך געלײגט מיט זײַנע עלטערן, און ער איז באַגראָבן געװאָרן אין דָוִדס-שטאָט. edit

1KI 2:10 un Dovid hot zich geleigt mit zaine elteren, un er iz bagroben gevoren in Dovids-shtot.

1KI 2:10 So Dovid slept with his avot, and was buried in Ir Dovid.

1KI 2:11 ‏און די טעג װאָס דָוִד האָט געקיניגט איבער יִשׂרָאֵל זײַנען געװען פֿערציק יאָר. אין חֶבֿרוֹן האָט ער געקיניגט זיבן יאָר, און אין ירושָלַיִם האָט ער געקיניגט דרײַ און דרײַסיק יאָר. edit

1KI 2:11 un di teg vos Dovid hot gekinigt iber Yisroel zainen geven fertsik yor. in Chevron hot er gekinigt ziben yor, un in Yerusholayim hot er gekinigt drai un draisik yor.

1KI 2:11 And the yamim that Dovid reigned as Melech over Yisroel were arba'im shanah; sheva shanim reigned he in Chevron, and shloshim v'shalosh shanim reigned he in Yerushalayim.

1KI 2:12 ‏און שלמה איז געזעסן אױף דעם טראָן ‏ פֿון זײַן פֿאָטער דָוִדן, און זײַן מלוכה האָט זיך זײער באַפֿעסטיקט. edit

1KI 2:12 un Shlomo iz gezesen oif dem tron fun zain foter Doviden, un zain meluche hot zich zeyer bafestikt.

1KI 2:12 Then sat Sh'lomo upon the Kisse Dovid Aviv; and Malchuso was firmly established.

1KI 2:13 ‏און אַדוֹנִיָהוּ דער זון פֿון חַגיתן איז געקומען צו בַת-שֶבֿען, שלמהס מוטער. האָט זי צו אים געזאָגט: איז דײַן קומען אין פֿריד? האָט ער געזאָגט: אין פֿריד. edit

1KI 2:13 un Adoniyah der zun fun Chaggiten iz gekumen tsu Bat-Shevaen, Shlomos muter. hot zi tsu im gezogt: iz dain kumen in frid? hot er gezogt: in frid.

1KI 2:13 And Adoniyah Ben Chaggit came to Bat-Sheva Em Sh'lomo. And she said, Comest thou in shalom? And he said, Shalom.

1KI 2:14 ‏און ער האָט געזאָגט: איך האָב אַ װאָרט צו דיר. האָט זי געזאָגט: רעד. edit

1KI 2:14 un er hot gezogt: ich hob a vort tsu dir. hot zi gezogt: red.

1KI 2:14 He said moreover, I have davar to say unto thee. And she said, Say on.

1KI 2:15 ‏האָט ער געזאָגט: דו װײסט אַז די מלוכה האָט מיר געקומט, און אױף מיר האָבן גאַנץ יִשׂרָאֵל געקערט זײער פּנים, צו װערן מלך. אָבער די מלוכה האָט זיך אומגעדרײט און איז אָנגעקומען צו מײַן ברודער, װײַל זי איז אים באַשערט געװען פֿון ה׳. edit

1KI 2:15 hot er gezogt: du veist az di meluche hot mir gekumt, un oif mir hoben gants Yisroel gekert zeyer ponem, tsu veren melech. ober di meluche hot zich umgedreit un iz ongekumen tsu main bruder, vail zi iz im bashert geven fun Hashem.

1KI 2:15 And he said, Thou hast da'as that the meluchah (kingdom, monarchy) was mine, and that kol Yisroel set their faces on me, that I should reign as Melech; howbeit the meluchah has veered, and is become my brotherʼs; for it was his from Hashem .

1KI 2:16 ‏און אַצונד בעט איך פֿון דיר אײן בקשה: זאָלסט נישט אָפּשטױסן מײַן פּנים. האָט זי צו אים געזאָגט: רעד. edit

1KI 2:16 un atsund bet ich fun dir ein bakoshe: zolst nisht opshtoisen main ponem. hot zi tsu im gezogt: red.

1KI 2:16 And now I ask thee one she'elah: refuse me not. And she said unto him, Say on.

1KI 2:17 ‏האָט ער געזאָגט: זאָג, איך בעט דיך, דעם מלך שלמה – װאָרום ער װעט נישט אָפּשטױסן דײַן פּנים – ער זאָל מיר געבן אַבֿישַג פֿון שוּנֵם פֿאַר אַ װײַב. edit

1KI 2:17 hot er gezogt: zog, ich bet dich, dem melech Shlomo – vorem er vet nisht opshtoisen dain ponem – er zol mir geben Avishag fun Shunem far a vaib.

1KI 2:17 And he said, Speak, now, unto Sh'lomo HaMelech, (for he will not say thee nay,) that he give me Avishag HaShunammit as isha.

1KI 2:18 ‏האָט בַת-שֶבֿע געזאָגט: גוט, איך װעל רעדן פֿון דײַנעט װעגן צום מלך. edit

1KI 2:18 hot Bat-Sheva gezogt: gut, ich vel reden fun dainet vegen tsum melech.

1KI 2:18 And Bat-Sheva said, Tov; I will speak for thee unto HaMelech.

1KI 2:19 ‏און בַת-שֶבֿע איז געקומען צום מלך שלמה, צו רעדן צו אים פֿון אַדוֹנִיָהוּס װעגן, און דער מלך איז אױפֿגעשטאַנען איר אַנטקעגן, און ער האָט זיך צו איר געבוקט, און האָט זיך געזעצט אױף זײַן טראָן, ‏ און געשטעלט אַ טראָן פֿאַר דעם מלכס מוטער, און זי האָט זיך געזעצט אױף זײַן רעכטער זײַט. edit

1KI 2:19 un Bat-Sheva iz gekumen tsum melech Shlomo, tsu reden tsu im fun Adoniyahs vegen, un der melech iz oifgeshtanen ir antkegen, un er hot zich tsu ir gebukt, un hot zich gezetst oif zain tron, un geshtelt a tron far dem melechs muter, un zi hot zich gezetst oif zain rechter zait.

1KI 2:19 Bat-Sheva therefore went unto HaMelech Sh'lomo, to speak unto him for Adoniyah. And HaMelech rose up to meet her, and bowed himself unto her, and sat down on his kisse, and caused a kisse to be set for Em HaMelech; and she sat on his yamin (right hand) .

1KI 2:20 ‏און זי האָט געזאָגט: אײן קלײנע בקשה בעט איך פֿון דיר: זאָלסט נישט אָפּשטױסן מײַן פּנים. האָט דער מלך צו איר געזאָגט: בעט, מײַן מוטער, װאָרום איך װעל נישט אָפּשטױסן דײַן פּנים. edit

1KI 2:20 un zi hot gezogt: ein kleine bakoshe bet ich fun dir: zolst nisht opshtoisen main ponem. hot der melech tsu ir gezogt: bet, main muter, vorem ich vel nisht opshtoisen dain ponem.

1KI 2:20 Then she said, I desire one small she'elah of thee; now, say me not nay. And HaMelech said unto her, Ask on, immi: for I will not say thee nay.

1KI 2:21 ‏האָט זי געזאָגט: זאָל אַבֿישַג פֿון שוּנֵם געגעבן װערן צו דײַן ברודער אַדוֹנִיָהוּן פֿאַר אַ װײַב. edit

1KI 2:21 hot zi gezogt: zol Avishag fun Shunem gegeben veren tsu dain bruder Adoniyahen far a vaib.

1KI 2:21 And she said, Let Avishag HaShunammit be given to Adoniyah thy brother as isha.

1KI 2:22 ‏האָט געענטפֿערט דער מלך שלמה און געזאָגט צו זײַן מוטער: און פֿאַר װאָס בעטסטו (נאָר) אַבֿישַג פֿון שוּנֵם פֿאַר אַדוֹנִיָהוּן? בעט פֿאַר אים אױך די מלוכה, װײַל ער איז מײַן עלטערער ברודער – פֿאַר אים, פֿאַר אֶבֿיָתָר דעם כֹּהן, און פֿאַר יוֹאָבֿ דעם זון פֿון צרוּיָהן. edit

1KI 2:22 hot geentfert der melech Shlomo un gezogt tsu zain muter: un far vos betstu (nor) Avishag fun Shunem far Adoniyahen? bet far im oich di meluche, vail er iz main elterer bruder – far im, far Evyatar dem koyen, un far Yoav dem zun fun Tseruyahen.

1KI 2:22 And HaMelech Sh'lomo answered and said unto immo, And why dost thou request Avishag HaShunammit for Adoniyah? Ask for him the meluchah also; for he is achi hagadol; even for him, for Evyatar HaKohen, and for Yoav Ben Tzeruyah.

1KI 2:23 ‏און דער מלך שלמה האָט געשװאָרן בײַ ה׳, אַזױ צו זאָגן: זאָל מיר אלֹקים טאָן אַזױ און נאָך מער, אַז אום זײַן לעבן האָט אַדוֹנִיָהוּ גערעדט דאָס דאָזיקע װאָרט! edit

1KI 2:23 un der melech Shlomo hot geshvoren bai Hashem, azoi tsu zogen: zol mir Elokim ton azoi un noch mer, az um zain leben hot Adoniyah geredt dos dozike vort!

1KI 2:23 Then HaMelech Sh'lomo swore a shevu'a by Hashem , saying, Elohim do so to me, and more also, if Adoniyah have not spoken this davar against his own nefesh.

1KI 2:24 ‏און אַצונד, אַזױ װי עס לעבט ה׳, װאָס האָט מיך באַפֿעסטיקט, און האָט מיך אַרױפֿגעזעצט אױף דעם טראָן ‏ פֿון מײַן פֿאָטער דָוִדן, און װאָס האָט מיר געמאַכט אַ הױז אַזױ װי ער האָט גערעדט, אַז הײַנט מוז אַדוֹנִיָהוּ געטײט װערן! edit

1KI 2:24 un atsund, azoi vi es lebt Hashem, vos hot mich bafestikt, un hot mich aroifgezetst oif dem tron fun main foter Doviden, un vos hot mir gemacht a hoiz azoi vi er hot geredt, az haint muz Adoniyah geteit veren!

1KI 2:24 Now therefore, Hashem Chai (as Hashem liveth) , which hath established me, and set me on the Kisse Dovid Avi, and who hath made me a Bayit ([Davidic] Dynasty) , as He promised, Adoniyah shall be executed this day.

1KI 2:25 ‏און דער מלך שלמה האָט געשיקט דורך דער האַנט פֿון בנָיָהוּ דעם זון פֿון יהוֹיָדָען; און ער איז צוגעפֿאַלן אױף אים, און ער איז געשטאָרבן. edit

1KI 2:25 un der melech Shlomo hot geshikt durch der hant fun Benayahu dem zun fun Yehoyadaen; un er iz tsugefalen oif im, un er iz geshtorben.

1KI 2:25 And HaMelech Sh'lomo sent by the yad Benayah Ben Yehoyada; and he struck him that he died.

1KI 2:26 ‏און צו אֶבֿיָתָר דעם כֹּהן האָט דער מלך געזאָגט: גײ קײן עַנָתוֹת צו דײַנע פֿעלדער, װאָרום דעם טױט ביסטו װערט, אָבער הײַנטיקן טאָג װעל איך דיך נישט טײטן, װײַל דו האָסט געטראָגן דעם אָרון פֿון אֲדֹנָי ה׳ פֿון מײַן פֿאָטער דָוִדן, און װײַל דו האָסט זיך געפּלאָגט אין אַלץ װאָס מײַן פֿאָטער האָט זיך געפּלאָגט. edit

1KI 2:26 un tsu Evyatar dem koyen hot der melech gezogt: gei kein Anatot tsu daine felder, vorem dem toit bistu vert, ober haintiken tog vel ich dich nisht teiten, vail du host getrogen dem orn fun Adonoi Hashem fun main foter Doviden, un vail du host zich geplogt in alts vos main foter hot zich geplogt.

1KI 2:26 And unto Evyatar (Abiathar) HaKohen said HaMelech, Get thee to Anatot, unto thine own sadot; for ish mavet atah (You are a man deserving of death) ; but I will not this day put thee to death, because thou borest the Aron Adonoi Hashem before Dovid Avi, and because thou hast shared hardship in all wherein Avi endured hardship.

1KI 2:27 ‏און שלמה האָט פֿאַרטריבן אֶבֿיָתָרן פֿון זײַן אַ כֹּהן צו ה׳; כּדי עס זאָל דערפֿילט װערן דאָס װאָרט פֿון ה׳ װאָס ער האָט גערעדט אױף עליס הױז אין שילוֹ. edit

1KI 2:27 un Shlomo hot fartriben Evyataren fun zain a koyen tsu Hashem; kedei es zol derfilt veren dos vort fun Hashem vos er hot geredt oif Elis hoiz in Shiloh.

1KI 2:27 So Sh'lomo thrust out Evyatar (Abiathar) from being Kohen unto Hashem ; in order to fulfill the Devar Hashem , which He had spoken at Shiloh concerning the Bais Eli.

1KI 2:28 ‏און װי די הערונג איז אָנגעקומען צו יוֹאָבֿן – װאָרום יוֹאָבֿ האָט זיך גענײַגט נאָך אַדוֹנִיָהן, הגם נאָך אַבֿשָלומען האָט ער זיך נישט גענײַגט – איז יוֹאָבֿ אַנטלאָפֿן צום געצעלט פֿון ה׳, און האָט זיך אָנגענומען אָן די הערנער פֿון מזבח. edit

1KI 2:28 un vi di herung iz ongekumen tsu Yoaven – vorem Yoav hot zich geneigt noch Adoniyahen, hagam noch Avshalomen hot er zich nisht geneigt – iz Yoav antlofen tsum getselt fun Hashem, un hot zich ongenumen on di herner fun mizbeyech.

1KI 2:28 Then news came to Yoav; for Yoav had inclined after Adoniyah, though he turned not to take sides with Avshalom. And Yoav fled unto the Ohel Hashem , and caught hold the karnot HaMizbe'ach.

1KI 2:29 ‏איז אָנגעזאָגט געװאָרן דעם מלך שלמה, אַז יוֹאָבֿ איז אַנטלאָפֿן צו דעם געצעלט פֿון ה׳, און אָן איז ער בײַם מזבח. און שלמה האָט געשיקט בנָיָהוּ דעם זון פֿון יהוֹיָדָען, אַזױ צו זאָגן: גײ פֿאַל-צו אױף אים. edit

1KI 2:29 iz ongezogt gevoren dem melech Shlomo, az Yoav iz antlofen tsu dem getselt fun Hashem, un on iz er baim mizbeyech. un Shlomo hot geshikt Benayahu dem zun fun Yehoyadaen, azoi tsu zogen: gei fal-tsu oif im.

1KI 2:29 And it was told Melech Sh'lomo that Yoav was fled unto the Ohel Hashem ; and, hinei, he is beside the Mizbe'ach. Then Sh'lomo sent Benayah Ben Yehoyada, saying, Go, fall upon him.

1KI 2:30 ‏איז בנָיָהוּ געקומען צו דעם געצעלט פֿון ה׳, און ער האָט צו אים געזאָגט: אַזױ האָט געזאָגט דער מלך: גײ אַרױס. האָט ער געזאָגט: נײן, נײַערט דאָ װעל איך שטאַרבן. האָט בנָיָהוּ געבראַכט דעם מלך אַ תּשובֿה, אַזױ צו זאָגן: אַזױ האָט גערעדט יוֹאָבֿ, און אַזױ האָט ער מיר געענטפֿערט. edit

1KI 2:30 iz Benayahu gekumen tsu dem getselt fun Hashem, un er hot tsu im gezogt: azoi hot gezogt der melech: gei arois. hot er gezogt: nein, naiert do vel ich shtarben. hot Benayahu gebracht dem melech a teshuve, azoi tsu zogen: azoi hot geredt Yoav, un azoi hot er mir geentfert.

1KI 2:30 And Benayah came to the Ohel Hashem , and said unto him, Thus saith HaMelech, Come forth. And he said, Nay; but I will die here. And Benayah brought HaMelech word again, saying, Thus said Yoav, and thus he answered me.

1KI 2:31 ‏האָט דער מלך צו אים געזאָגט: טו אַזױ װי ער האָט גערעדט, און פֿאַל-צו אױף אים; און זאָלסט אים באַגראָבן, און אָפּטאָן דאָס אומזיסט בלוט װאָס יוֹאָבֿ האָט פֿאַרגאָסן, פֿון מיר און פֿון מײַן פֿאָטערס הױז. edit

1KI 2:31 hot der melech tsu im gezogt: tu azoi vi er hot geredt, un fal-tsu oif im; un zolst im bagroben, un opton dos umzist blut vos Yoav hot fargosen, fun mir un fun main foters hoiz.

1KI 2:31 And HaMelech said unto him, Do as he hath said, and fall upon him, and bury him; that thou mayest take away from me the demei chinnam (innocent blood) , the shefach dahm of Yoav, even from against the Bais Avi.

1KI 2:32 ‏און זאָל ה׳ אומקערן זײַן בלוט אױף זײַן קאָפּ, פֿאַר װאָס ער איז אָנגעפֿאַלן אױף צװײ מענטשן גערעכטערע און בעסערע פֿון אים, און האָט זײ געהרגעט מיטן שװערד, און מײַן פֿאָטער דָוִד האָט נישט געװוּסט: אַבֿנֵר דעם זון פֿון נֵרן, דעם חיל-לידער פֿון יִשׂרָאֵל, און עַמָשׂא דעם זון פֿון יֶתֶרן, דעם חיל-לידער פֿון יהוּדה. edit

1KI 2:32 un zol Hashem umkeren zain blut oif zain kop, far vos er iz ongefalen oif tsvei mentshen gerechtere un besere fun im, un hot zei geharget miten shverd, un main foter Dovid hot nisht gevust: Avner dem zun fun Neren, dem cheil-lider fun Yisroel, un Amasa dem zun fun Yitran, dem cheil-lider fun Yehudah.

1KI 2:32 And Hashem shall return his dahm upon his own rosh, who fell upon two anashim more tzaddikim and tovim than he, and killed them with the cherev, Dovid Avi not knowing thereof: Avner Ben Ner, Sar Tzava Yisroel, and Amasa Ben Yeter, Sar Tzava Yehudah.

1KI 2:33 ‏און זײער בלוט זאָל זיך אומקערן אױפֿן קאָפּ פֿון יוֹאָבֿן, און אױפֿן קאָפּ פֿון זײַן זאָמען אױף אײביק; און צו דָוִדן און צו זײַן זאָמען, און צו זײַן הױז און צו זײַן טראָן, ‏ זאָל זײַן פֿריד אױף אײביק פֿון ה׳. edit

1KI 2:33 un zeyer blut zol zich umkeren oifen kop fun Yoaven, un oifen kop fun zain zomen oif eibik; un tsu Doviden un tsu zain zomen, un tsu zain hoiz un tsu zain tron, zol zain frid oif eibik fun Hashem.

1KI 2:33 Let their dahm therefore turn back upon the rosh Yoav, and upon the rosh of his zera l'olam; but upon Dovid, and upon his Zera, and upon his Bais, and upon his Kisse, let there be shalom ad olam from Hashem .

1KI 2:34 ‏איז אַרױסגעגאַנגען בנָיָהוּ דער זון פֿון יהוֹיָדָען, און ער איז צוגעפֿאַלן אױף אים, און האָט אים געטײט. און ער איז באַגראָבן געװאָרן אין זײַן הײם אין מדבר. edit

1KI 2:34 iz aroisgegangen Benayahu der zun fun Yehoyadaen, un er iz tsugefalen oif im, un hot im geteit. un er iz bagroben gevoren in zain heim in midbar.

1KI 2:34 So Benayah Ben Yehoyada went up, and fell upon him, and executed him; and he was buried in his bais (house) , in the midbar.

1KI 2:35 ‏און דער מלך האָט אױפֿגעזעצט בנָיָהוּ דעם זון פֿון יהוֹיָדָען אױף זײַן אָרט ‏ איבערן חיל; און צָדוֹק דעם כֹּהן האָט דער מלך אױפֿגעזעצט אױף אֶבֿיָתָרס אָרט. edit

1KI 2:35 un der melech hot oifgezetst Benayahu dem zun fun Yehoyadaen oif zain ort iberen cheil; un Tsadok dem koyen hot der melech oifgezetst oif Evyatars ort.

1KI 2:35 And in his place HaMelech put Benayah Ben Yehoyada in charge of the Tzava (Army) ; and Tzadok HaKohen did HaMelech put in the place of Evyatar.

1KI 2:36 ‏און דער מלך האָט געשיקט און האָט גערופֿן שִמְעִין, און האָט צו אים געזאָגט: בױ דיר אַ הױז אין ירושָלַיִם, און זאָלסט דאָרטן זיצן, און זאָלסט פֿון דאָרטן נישט אַרױסגײן אין ערגעץ. edit

1KI 2:36 un der melech hot geshikt un hot gerufen Shimeyen, un hot tsu im gezogt: boi dir a hoiz in Yerusholayim, un zolst dorten zitsen, un zolst fun dorten nisht aroisgein in ergets.

1KI 2:36 And HaMelech sent and summoned Shime'i, and said unto him, Build thee a bayit in Yerushalayim, and dwell there, and go not go out from there anywhere.

1KI 2:37 ‏און עס װעט זײַן, אין דעם טאָג װאָס דו גײַסט אַרױס, און װעסט אַריבערגײן דעם טײַך קִדרוֹן, װיסן זאָלסטו װיסן זײַן, אַז שטאַרבן װעסטו שטאַרבן; דײַן בלוט װעט זײַן אױף דײַן קאָפּ. edit

1KI 2:37 un es vet zain, in dem tog vos du gaist arois, un vest aribergein dem taich Kidron, visen zolstu visen zain, az shtarben vestu shtarben; dain blut vet zain oif dain kop.

1KI 2:37 For it shall be, that on the day thou goest out, and passest over the Kidron Valley, thou shalt know for certain that mot tamut (thou shalt surely die) ; thy dahm shall be upon thine own rosh.

1KI 2:38 ‏האָט שִמְעִי געזאָגט צום מלך: גוט איז דאָס װאָרט; אַזױ װי מײַן האַר דער מלך האָט גערעדט, אַזױ װעט דײַן קנעכט טאָן. און שִמְעִי איז געזעסן אין ירושָלַיִם פֿיל טעג. edit

1KI 2:38 hot Shimei gezogt tsum melech: gut iz dos vort; azoi vi main Har der melech hot geredt, azoi vet dain knecht ton. un Shimei iz gezesen in Yerusholayim fil teg.

1KI 2:38 And Shime'i said unto HaMelech, Tov HaDavar (good is the word) ; just as adoni HaMelech hath said, so will thy eved do. And Shime'i dwelt in Yerushalayim yamim rabbim.

1KI 2:39 ‏אָבער עס איז געװען צום סוף פֿון דרײַ יאָר, זײַנען צװײ קנעכט פֿון שִמְעִין אַנטלאָפֿן צו אָכיש דעם זון פֿון מַעֲכָהן, דעם מלך פֿון גַת, און מע האָט אָנגעזאָגט שִמְעִין, אַזױ צו זאָגן: זע, דײַנע קנעכט זײַנען אין גַת. edit

1KI 2:39 ober es iz geven tsum sof fun drai yor, zainen tsvei knecht fun Shimeyen antlofen tsu Akhish dem zun fun Maachahen, dem melech fun Gat, un me hot ongezogt Shimeyen, azoi tsu zogen: ze, daine knecht zainen in Gat.

1KI 2:39 And it came to pass at the end of shalosh shanim, that two of the avadim of Shime'i ran away unto Akhish Ben Ma'achah Melech Gat. And they told Shime'i, saying, Hinei, thy avadim are in Gat.

1KI 2:40 ‏איז אױפֿגעשטאַנען שִמְעִי, און האָט אָנגעזאַטלט זײַן אײזל, און איז אַװעק קײן גַת צו אָכישן זוכן זײַנע קנעכט. און שִמְעִי איז געגאַנגען און האָט געבראַכט זײַנע קנעכט פֿון גַת. edit

1KI 2:40 iz oifgeshtanen Shimei, un hot ongezatlt zain eizl, un iz avek kein Gat tsu Akhishen zuchen zaine knecht. un Shimei iz gegangen un hot gebracht zaine knecht fun Gat.

1KI 2:40 And Shime'i arose, and saddled his chamor, and went to Gat to Akhish to search for his avadim; and Shime'i went, and brought back his avadim from Gat.

1KI 2:41 ‏איז אָנגעזאָגט געװאָרן שלמהן, אַז שִמְעִי איז געגאַנגען פֿון ירושָלַיִם קײן גַת, און האָט זיך אומגעקערט. edit

1KI 2:41 iz ongezogt gevoren Shlomoen, az Shimei iz gegangen fun Yerusholayim kein Gat, un hot zich umgekert.

1KI 2:41 And it was told Sh'lomo that Shime'i had gone from Yerushalayim to Gat, and had returned.

1KI 2:42 ‏און דער מלך האָט געשיקט און האָט גערופֿן שִמְעִין, און האָט צו אים געזאָגט: האָב איך דיך נישט באַשװאָרן בײַ ה׳, און דיך געװאָרנט, אַזױ צו זאָגן: אין דעם טאָג װאָס דו גײַסט אַרױס, און װעסט גײן ערגעץ װוּ, װיסן זאָלסטו װיסן זײַן, אַז שטאַרבן װעסטו שטאַרבן? און דו האָסט צו מיר געזאָגט: גוט איז דאָס װאָרט; איך האָב געהערט. edit

1KI 2:42 un der melech hot geshikt un hot gerufen Shimeyen, un hot tsu im gezogt: hob ich dich nisht bashvoren bai Hashem, un dich gevorent, azoi tsu zogen: in dem tog vos du gaist arois, un vest gein ergets vu, visen zolstu visen zain, az shtarben vestu shtarben? un du host tsu mir gezogt: gut iz dos vort; ich hob gehert.

1KI 2:42 And HaMelech sent and summoned Shime'i, and said unto him, Did I not make thee to swear a shevu'ah by Hashem , and adjured thee, saying, Know for a certain, on the yom thou goest out, and walkest abroad any place whatever that mot tamut (thou shalt surely die) ? And thou saidst unto me, Tov HaDavar Sha'ma'ti (The good word I will hear, I will obey) .

1KI 2:43 ‏הײַנט פֿאַר װאָס האָסטו נישט געהיט די שבֿועה פֿון ה׳, און דעם באַפֿעל װאָס איך האָב דיר באַפֿױלן? edit

1KI 2:43 haint far vos hostu nisht gehit di shvue fun Hashem, un dem bafel vos ich hob dir bafoilen?

1KI 2:43 Why then hast thou not been shomer over the Shevuat Hashem , and the Mitzvah that I have charged thee with?

1KI 2:44 ‏אױך האָט דער מלך געזאָגט צו שִמְעִין: דו װײסט אַל דאָס בײז װאָס דײַן האַרץ האָט געװוּסט אַז דו טוסט צו מײַן פֿאָטער דָוִדן; דערום זאָל ה׳ אומקערן דײַן בײז אױף דײַן קאָפּ; edit

1KI 2:44 oich hot der melech gezogt tsu Shimeyen: du veist al dos beiz vos dain harts hot gevust az du tust tsu main foter Doviden; derum zol Hashem umkeren dain beiz oif dain kop;

1KI 2:44 HaMelech said moreover to Shime'i, Thou knowest all the ra'ah which thine lev is privy to, that thou didst to Dovid Avi; therefore Hashem shall return thy ra'ah upon thine own rosh;

1KI 2:45 ‏און דער מלך שלמה זאָל זײַן געבענטשט, און דער טראָן ‏ פֿון דָוִד זאָל זײַן פֿעסט פֿאַר ה׳ אױף אײביק. edit

1KI 2:45 un der melech Shlomo zol zain gebentsht, un der tron fun Dovid zol zain fest far Hashem oif eibik.

1KI 2:45 And HaMelech Sh'lomo baruch, and the Kisse Dovid shall be nakhon (secure) before Hashem ad olam.

1KI 2:46 ‏און דער מלך האָט באַפֿױלן בנָיָהוּ דעם זון פֿון יהוֹיָדָען, און ער איז אַרױפֿגעגאַנגען, און איז צוגעפֿאַלן אױף אים, און ער איז געשטאָרבן. ‏און די מלוכה איז געװען באַפֿעסטיקט אין דער האַנט פֿון שלמהן. edit

1KI 2:46 un der melech hot bafoilen Benayahu dem zun fun Yehoyadaen, un er iz aroifgegangen, un iz tsugefalen oif im, un er iz geshtorben. un di meluche iz geven bafestikt in der hant fun Shlomoen.

1KI 2:46 So HaMelech commanded Benayah Ben Yehoyada, who went and fell upon him, that he died. The mamlachah was established in the yad Sh'lomo.

1KI 3:1 ‏און שלמה האָט זיך מתחתּן געװען מיט פַּרעה דעם מלך פֿון מִצרַיִם, און ער האָט גענומען פַּרעהס טאָכטער, און האָט זי געבראַכט אין דָוִדס-שטאָט, ביז ער האָט געענדיקט בױען זײַן הױז, און דאָס הױז פֿון ה׳, און די מױער פֿון ירושָלַיִם רונד אַרום. edit

1KI 3:1 un Shlomo hot zich metchten geven mit Pharaoh dem melech fun Mitsrayim, un er hot genumen Pharaohs tochter, un hot zi gebracht in Dovids-shtot, biz er hot geendikt boien zain hoiz, un dos hoiz fun Hashem, un di moier fun Yerusholayim rund arum.

1KI 3:1 And Sh'lomo made an alliance with Pharaoh Melech Mitzrayim, and took Bat Pharaoh as isha, and brought her to Ir Dovid, until he had completed building his Bais (palace) , and also the Beis Hashem , and the surrounding chomat Yerushalayim.

1KI 3:2 ‏אָבער דאָס פֿאָלק האָט געשלאַכט אױף די בָמות, װאָרום אַ הױז צו דעם נאָמען פֿון ה׳ איז נישט געבױט געװען ביז יענע טעג. edit

1KI 3:2 ober dos folk hot geshlacht oif di Bamot, vorem a hoiz tsu dem nomen fun Hashem iz nisht geboit geven biz yene teg.

1KI 3:2 However HaAm were sacrificing in the high places, because there was no Bayit built unto the Shem of Hashem in those days.

1KI 3:3 ‏און שלמה האָט ליב געהאַט ה׳, צו גײן אין די געזעצן פֿון זײַן פֿאָטער דָוִדן; נאָר ער האָט געשלאַכט און גערײכערט אױף די בָמות. edit

1KI 3:3 un Shlomo hot lib gehat Hashem, tsu gein in di gezetsen fun zain foter Doviden; nor er hot geshlacht un gereichert oif di Bamot.

1KI 3:3 And Sh'lomo loved Hashem , walking in the chukkot Dovid Aviv; however he was sacrificing and burning ketoret at the high places.

1KI 3:4 ‏און דער מלך איז געגאַנגען קײן גִבֿעוֹן דאָרטן צו שלאַכטן, װאָרום דאָרטן איז געװען די גרױסע בָמָה. טױזנט בראַנדאָפּפֿער {עֹלָה} פֿלעגט שלמה אױפֿברענגען אױף יענעם מזבח. edit

1KI 3:4 un der melech iz gegangen kein Givon dorten tsu shlachten, vorem dorten iz geven di groise bomoh. toiznt brandopfer flegt Shlomo oifbrengen oif yenem mizbeyech.

1KI 3:4 And HaMelech went to Giv'on to sacrifice there; for that was the bamah hagedolah (the great high place) ; a thousand olot did Sh'lomo offer upon that mizbe'ach.

1KI 3:5 ‏אין גִבֿעוֹן האָט זיך ה׳ באַװיזן צו שלמהן אין אַ חָלום פֿון דער נאַכט, און אלֹקים האָט געזאָגט: בעט װאָס איך זאָל דיר געבן. edit

1KI 3:5 in Givon hot zich Hashem bavizen tsu Shlomoen in a cholem fun der nacht, un Elokim hot gezogt: bet vos ich zol dir geben.

1KI 3:5 In Giv'on Hashem appeared to Sh'lomo in a chalom halailah; Elohim said, Ask what I should give thee.

1KI 3:6 ‏האָט שלמה געזאָגט: דו האָסט געטאָן מיט דײַן קנעכט, מײַן פֿאָטער דָוִדן, גרױס חֶסֶד, אַזױ װי ער איז געגאַנגען פֿאַר דיר מיט אמת און מיט גערעכטיקײט און מיט רעכטפֿאַרטיקײט פֿון האַרצן קעגן דיר; און האָסט אים געהיט דעם דאָזיקן גרױסן חֶסֶד, און האָסט אים געגעבן אַ זון װאָס זיצט אױף זײַן טראָן ‏ אַזױ װי הײַנטיקן טאָג. edit

1KI 3:6 hot Shlomo gezogt: du host geton mit dain knecht, main foter Doviden, grois chesed, azoi vi er iz gegangen far dir mit emes un mit gerechtikeit un mit rechtfartikeit fun hartsen kegen dir; un host im gehit dem doziken groisen chesed, un host im gegeben a zun vos zitst oif zain tron azoi vi haintiken tog.

1KI 3:6 And Sh'lomo said, Thou hast showed unto Thy eved Dovid Avi chesed gadol (great mercy) , according as he walked before Thee in emes, and in tzedakah, and in yesharah levav (uprightness of heart) with Thee; and Thou hast been shomer to preserve this chesed hagadol for him, that Thou hast given him ben to sit on his kisse, as is this day.

1KI 3:7 ‏און אַצונד, ה׳ מײַן ג-ט, דו האָסט געמאַכט דײַן קנעכט פֿאַר אַ מלך אױף דעם אָרט ‏ פֿון מײַן פֿאָטער דָוִדן, און איך בין אַ קלײן ייִנגל, איך װײס נישט װוּ אױס און װוּ אײַן. edit

1KI 3:7 un atsund, Hashem main g-t, du host gemacht dain knecht far a melech oif dem ort fun main foter Doviden, un ich bin a klein yingel, ich veis nisht vu ois un vu ain.

1KI 3:7 And now, Hashem Elohai, Thou hast made Thy eved Melech in the place of Dovid Avi; and I am but a na'ar katon (little child) ; I know not how to go out or come in.

1KI 3:8 ‏און דײַן קנעכט איז אין מיטן פֿון דײַן פֿאָלק װאָס דו האָסט אױסדערװײלט, אַ גרױס פֿאָלק װאָס קען נישט געצײלט און נישט באַרעכנט װערן פֿון פֿילקײט. edit

1KI 3:8 un dain knecht iz in miten fun dain folk vos du host oisderveilt, a grois folk vos ken nisht getseilt un nisht barechnt veren fun filkeit.

1KI 3:8 And Thy eved is in the midst of Thy people which Thou hast chosen, an Am Rav, that cannot be numbered nor counted for multitude.

1KI 3:9 ‏דערום זאָלסטו געבן דײַן קנעכט אַ פֿאַרשטאַנדיק האַרץ, צו משפּטן דײַן פֿאָלק, צו דערקענען צװישן גוטס און שלעכטס, װאָרום װער קען משפּטן דאָס דאָזיקע גרױסע פֿאָלק דײַנס? edit

1KI 3:9 derum zolstu geben dain knecht a farshtandik harts, tsu mishpeten dain folk, tsu derkenen tsvishen guts un shlechts, vorem ver ken mishpeten dos dozike groise folk dains?

1KI 3:9 Give therefore Thy eved a lev shome'a (discerning heart, mind) to govern Thy people, that I may discern between tov and rav; for who is sufficient to judge this Thy so great a people?

1KI 3:10 ‏און די זאַך איז װױלגעפֿעלן אין די אױגן פֿון אֲדֹנָי, װאָס שלמה האָט געבעטן די דאָזיקע זאַך. edit

1KI 3:10 un di zach iz voilgefelen in di oigen fun Adonoi, vos Shlomo hot gebeten di dozike zach.

1KI 3:10 And the davar was pleasing in the eyes of Adonoi, that Sh'lomo had made request of this davar.

1KI 3:11 ‏און אלֹקים האָט צו אים געזאָגט: װײַל דו האָסט געבעטן די דאָזיקע זאַך, און נישט דו האָסט דיר געבעטן פֿיל טעג, און נישט דו האָסט דיר געבעטן עשירות, און נישט דו האָסט געבעטן דאָס לעבן פֿון דײַנע פֿײַנט, נײַערט האָסט דיר געבעטן שׂכל צו פֿאַרשטײן אַ משפּט, edit

1KI 3:11 un Elokim hot tsu im gezogt: vail du host gebeten di dozike zach, un nisht du host dir gebeten fil teg, un nisht du host dir gebeten eshires, un nisht du host gebeten dos leben fun daine faint, naiert host dir gebeten seichel tsu farshtein a mishpot,

1KI 3:11 And Elohim said unto him, Because thou hast made request of this davar, and hast not requested for thyself yamim rabbim; neither hast requested osher for thyself, nor hast requested the nefesh of thine oyevim; but hast requested for thyself binah to comprehend mishpat;

1KI 3:12 ‏אָט האָב איך געטאָן לױט דײַן װאָרט: זע, איך האָב דיר געגעבן אַ קלוג און פֿאַרשטאַנדיק האַרץ, אַז אַזאַ װי דו איז נישט געװען פֿאַר דיר, און נאָך דיר װעט נישט אױפֿשטײן אַזאַ װי דו. edit

1KI 3:12 ot hob ich geton loit dain vort: ze, ich hob dir gegeben a klug un farshtandik harts, az aza vi du iz nisht geven far dir, un noch dir vet nisht oifshtein aza vi du.

1KI 3:12 Hinei, I have done according to thy devarim; hinei, I have given thee a discerning lev chacham; so that there was none like thee before thee, neither after thee shall any arise like unto thee.

1KI 3:13 ‏און אױך װאָס דו האָסט נישט געבעטן האָב איך דיר געגעבן: אי עושר אי כּבֿוד אַלע דײַנע טעג, אַז קײנער אַזאַ װי דו איז נישט געװען צװישן די מלכים. edit

1KI 3:13 un oich vos du host nisht gebeten hob ich dir gegeben: i oysher i koved ale daine teg, az keiner aza vi du iz nisht geven tsvishen di Molechim.

1KI 3:13 And I have also given thee that which thou hast not requested, both osher, and kavod; so that there shall not be any among the Melachim like unto thee all thy yamim.

1KI 3:14 ‏און אַז דו װעסט גײן אין מײַנע װעגן צו היטן מײַנע געזעצן און מײַנע געבאָט אַזױ װי דײַן פֿאָטער דָוִד איז געגאַנגען, װעל איך דערלענגערן דײַנע טעג. edit

1KI 3:14 un az du vest gein in maine vegen tsu hiten maine gezetsen un maine gebot azoi vi dain foter Dovid iz gegangen, vel ich derlengeren daine teg.

1KI 3:14 And if thou wilt walk in My derakhim, to be shomer over My chukkot and My mitzvot, as Dovid Avicha did walk, then I will lengthen thy yamim.

1KI 3:15 ‏האָט זיך אױפֿגעכאַפּט שלמה, ערשט עס איז אַ חָלום. און ער איז געקומען קײן ירושָלַיִם, און האָט זיך געשטעלט פֿאַר דעם אָרון בְּרִית־אֲדֹנָי, און ער האָט אױפֿגעבראַכט בראַנדאָפּפֿער {עֹלָה}, און געמאַכט פֿרידאָפּפֿער {זֶבַֿח שְׁלָמִים}, און געמאַכט אַ מאָלצײַט פֿאַר אַלע זײַנע קנעכט. edit

1KI 3:15 hot zich oifgechapt Shlomo, ersht es iz a cholem. un er iz gekumen kein Yerusholayim, un hot zich geshtelt far dem orn baּriit־adֹnoi, un er hot oifgebracht brandopfer, un gemacht fridopfer {Zevach Shalemim}, un gemacht a moltsait far ale zaine knecht.

1KI 3:15 And Sh'lomo awoke; and, hinei, it was a chalom! And he returned to Yerushalayim, and stood before the Aron Brit Adonoi, and offered up olot, and offered shelamim, and made a mishteh (feast) for all his avadim.

1KI 3:16 ‏דענצמאָל זײַנען געקומען צװײ פֿרױען זוֹנות צו דעם מלך, און זײ האָבן זיך געשטעלט פֿאַר אים. edit

1KI 3:16 dentsmol zainen gekumen tsvei froien zoinus tsu dem melech, un zei hoben zich geshtelt far im.

1KI 3:16 Then came there two nashim, that were zonot (harlots, prostitutes) unto HaMelech, and stood before him.

1KI 3:17 ‏און אײן פֿרױ האָט געזאָגט: איך בעט דיך, מײַן האַר, איך און די דאָזיקע פֿרױ װױנען אין אײן הױז, און איך האָב געבאָרן מיט איר אין הױז. edit

1KI 3:17 un ein froi hot gezogt: ich bet dich, main Har, ich un di dozike froi voinen in ein hoiz, un ich hob geboren mit ir in hoiz.

1KI 3:17 And the one isha said, O adoni, I and this isha dwell in one bayit; and I was delivered of child with her babayit (in the house) .

1KI 3:18 ‏און עס איז געװען אױפֿן דריטן טאָג ‏ נאָך מײַן געבערן, האָט אױך די דאָזיקע פֿרױ געבאָרן; און מיר זײַנען געװען זאַלבענאַנד, קײן פֿרעמדער איז מיט אונדז נישט געװען אין הױז; בלױז מיר צװײ זײַנען געװען אין הױז. edit

1KI 3:18 un es iz geven oifen driten tog noch main geberen, hot oich di dozike froi geboren; un mir zainen geven zalbenand, kein fremder iz mit undz nisht geven in hoiz; bloiz mir tsvei zainen geven in hoiz.

1KI 3:18 And it came to pass the Yom HaShelishi after that I was delivered, that this isha was delivered also: and we were together; there was no zar (stranger, outsider) with us babayit, except we two babayit.

1KI 3:19 ‏איז געשטאָרבן דאָס קינד פֿון דער דאָזיקער פֿרױ בײַ נאַכט, װײַל זי איז געלעגן אױף אים. edit

1KI 3:19 iz geshtorben dos kind fun der doziker froi bai nacht, vail zi iz gelegen oif im.

1KI 3:19 And this ben haisha died in the lailah; because she had lain upon him.

1KI 3:20 ‏איז זי אױפֿגעשטאַנען אין מיטן נאַכט, און האָט אַװעקגענומען מײַן זון פֿון לעבן מיר, בעת דײַן דינסט איז געשלאָפֿן, און זי האָט אים געלײגט אין איר בוזעם, און איר טױטן זון האָט זי געלײגט אין מײַן בוזעם. edit

1KI 3:20 iz zi oifgeshtanen in miten nacht, un hot avekgenumen main zun fun leben mir, beis dain dinst iz geshlafen, un zi hot im geleigt in ir buzem, un ir toiten zun hot zi geleigt in main buzem.

1KI 3:20 And she arose in the middle of the lailah, and took beni (my son) from beside me, while thine amah (handmaid) slept, and laid it in her kheyk (bosom) , and laid her ben hamet (dead son) in my kheyk.

1KI 3:21 ‏און איך בין אױפֿגעשטאַנען אין דער פֿרי אָנצוזען מײַן זון, ערשט ער איז טױט; אָבער אַז איך האָב אים באַטראַכט אין דער פֿרי ערשט דאָס איז נישט געװען מײַן זון װאָס איך האָב געבאָרן. edit

1KI 3:21 un ich bin oifgeshtanen in der peire ontsuzen main zun, ersht er iz toit; ober az ich hob im batracht in der peire ersht dos iz nisht geven main zun vos ich hob geboren.

1KI 3:21 And when I rose in the boker to nurse beni, hinei, met! (dead!) But when I had examined him in the boker, hinei, he was not beni I bore!

1KI 3:22 ‏האָט די אַנדער פֿרױ געזאָגט: נײן, נײַערט מײַן זון איז דער לעבעדיקער, און דײַן זון דער טױטער. און די זאָגט: נײן נײַערט דײַן זון איז דער טױטער, און מײַן זון דער לעבעדיקער. און זײ האָבן געטענהט פֿאַרן מלך. edit

1KI 3:22 hot di ander froi gezogt: nein, naiert main zun iz der lebediker, un dain zun der toiter. un di zogt: nein naiert dain zun iz der toiter, un main zun der lebediker. un zei hoben getenht faran melech.

1KI 3:22 And the isha ha'acheret (other woman) said, Lo (no) ; but hachai (the living) is beni (my son) , and hamet (the dead) is the ben of yours. But this one said, Lo (no) , the ben of yours is hamet (the dead [one]) , and beni is hachai! Thus they went on arguing before HaMelech!

1KI 3:23 ‏האָט דער מלך געזאָגט: די זאָגט: דאָס איז מײַן זון דער לעבעדיקער און דײַן זון דער טױטער; און די זאָגט: נײן, נײַערט דײַן זון איז דער טױטער, און מײַן זון דער לעבעדיקער. edit

1KI 3:23 hot der melech gezogt: di zogt: dos iz main zun der lebediker un dain zun der toiter; un di zogt: nein, naiert dain zun iz der toiter, un main zun der lebediker.

1KI 3:23 Then said HaMelech, The one saith, This is beni (my son) hachai (the living [one]) , and thy ben is hamet (the dead [one]) ; and the other saith, Lo; but the ben of yours is hamet, and beni is hachai.

1KI 3:24 ‏און דער מלך האָט געזאָגט: ברענגט מיר אַ שװערד. האָט מע געבראַכט אַ שװערד פֿאַרן מלך. edit

1KI 3:24 un der melech hot gezogt: brengt mir a shverd. hot me gebracht a shverd faran melech.

1KI 3:24 And HaMelech said, Bring me a cherev. And they brought the cherev before HaMelech.

1KI 3:25 ‏האָט דער מלך געזאָגט: צעשנײַדט דאָס לעבעדיקע קינד אין צװײען, און גיט אַ העלפֿט צו אײנער, און אַ העלפֿט צו דער אַנדערער. edit

1KI 3:25 hot der melech gezogt: tseshnaidt dos lebedike kind in tsveyen, un git a helft tsu einer, un a helft tsu der anderer.

1KI 3:25 And HaMelech said, Cut the yeled hachai in two, and give half to the one, and half to the other.

1KI 3:26 ‏האָט גערעדט די פֿרױ װאָס איר זון איז געװען דער לעבעדיקער, צום מלך – װאָרום דאָס האַרץ האָט איר פֿאַרקלעמט אױף איר זון – און זי האָט געזאָגט: איך בעט דיך, מײַן האַר, גיט איר דאָס לעבעדיקע קינד, נאָר טײטן זאָלט איר עס נישט טײטן. און יענע זאָגט: נישט מיר און נישט דיר זאָל עס געהערן; שנײַדט! edit

1KI 3:26 hot geredt di froi vos ir zun iz geven der lebediker, tsum melech – vorem dos harts hot ir farklemt oif ir zun – un zi hot gezogt: ich bet dich, main Har, git ir dos lebedike kind, nor teiten zolt ir es nisht teiten. un yene zogt: nisht mir un nisht dir zol es geheren; shnaidt!

1KI 3:26 Then spoke unto HaMelech the isha whose was the ben hachai, for her rachamim yearned for her ben, and she said, O adoni, give her the yeled hachai, and in no wise put him to death. But the other said, Let it be neither mine nor thine, but cut him in two!

1KI 3:27 ‏האָט זיך אָפּגערופֿן דער מלך און געזאָגט: גיט איר דאָס לעבעדיקע קינד, און טײטן זאָלט איר עס נישט טײטן; זי איז זײַן מוטער. edit

1KI 3:27 hot zich opgerufen der melech un gezogt: git ir dos lebedike kind, un teiten zolt ir es nisht teiten; zi iz zain muter.

1KI 3:27 Then HaMelech answered and said, Give her the yeled hachai, and in no wise put him to death; she is immo (his mother) .

1KI 3:28 ‏און גאַנץ יִשׂרָאֵל האָבן געהערט דעם משפּט װאָס דער מלך האָט געמשפּט, און זײ האָבן מורא געהאַט פֿאַרן מלך, װאָרום, זײ האָבן געזען אַז ג-טס חכמה איז אין אים צו טאָן גערעכטיקײט. edit

1KI 3:28 un gants Yisroel hoben gehert dem mishpot vos der melech hot gemishpet, un zei hoben moire gehat faran melech, vorem, zei hoben gezen az g-ts chochme iz in im tsu ton gerechtikeit.

1KI 3:28 And kol Yisroel heard of the mishpat (judgment) in which HaMelech had given verdict; and they feared HaMelech; for they saw that the chochmat Elohim was within him, to administer mishpat (justice) .

1KI 4:1 ‏און דער מלך שלמה איז געװען מלך איבער גאַנץ יִשׂרָאֵל. edit

1KI 4:1 un der melech Shlomo iz geven melech iber gants Yisroel.

1KI 4:1 So HaMelech Sh'lomo was Melech over kol Yisroel.

1KI 4:2 ‏און דאָס זײַנען די האַרן װאָס ער האָט געהאַט: עַזַריָהו דער זון פֿון צָדוֹקן, דער כֹּהן; edit

1KI 4:2 un dos zainen di haren vos er hot gehat: Azaryahu der zun fun Tsadoken, der koyen;

1KI 4:2 And these were the sarim which he had; Azaryah Ben Tzadok HaKohen,

1KI 4:3 ‏אֶליחוֹרף און אַחִיָה, די זין פֿון שישאָן, שרײַבערס; יהוֹשָפֿט דער זון פֿון אַחילוּדן, דער דערמאָנער; edit

1KI 4:3 Elichorepe un Achiyah, di zin fun Shishaen, shraibers; Yehoshaphat der zun fun Achiluden, der dermoner;

1KI 4:3 Elichoreph and Achiyah, the Bnei Shisha, Sofrim (scribes) ; Yehoshaphat Ben Achilud, the Mazkir (secretary) .

1KI 4:4 ‏און בנָיָהוּ דער זון פֿון יהוֹיָדָען, איבערן חיל; און צָדוֹק און אֶבֿיָתָר, כֹּהנים; edit

1KI 4:4 un Benayahu der zun fun Yehoyadaen, iberen cheil; un Tsadok un Evyatar, koyanim;

1KI 4:4 And Benayah Ben Yehoyada was over the Tzava (army) ; and Tzadok and Evyatar (Abiathar) were the Kohanim;

1KI 4:5 ‏און עַזַריָהו דער זון פֿון נָתָנען, איבער די געשטעלטע; און זָבֿוד דער זון פֿון נָתָנען, און אײבערמאַן, דעם מלכס חבֿר; edit

1KI 4:5 un Azaryahu der zun fun Natanen, iber di geshtelte; un Zavud der zun fun Natanen, un eiberman, dem melechs chever;

1KI 4:5 And Azaryah Ben Natan was over the Nitzavim (commissioners) and Zavud Ben Natan kohen re'eh HaMelech;

1KI 4:6 ‏און אַחִישר, איבערן פּאַלאַץ; און אַדוֹנירם דער זון פֿון עַבֿדאָן, איבערן צינדז. edit

1KI 4:6 un Achishar, iberen palats; un Adoniram der zun fun Avdaen, iberen tsindz.

1KI 4:6 And Achishar was over the Bais (palace) ; and Adoniram Ben Avda was over the forced labor.

1KI 4:7 ‏און שלמה האָט געהאַט צװעלף געשטעלטע איבער גאַנץ יִשׂרָאֵל, און זײ פֿלעגן אױסהאַלטן דעם מלך און זײַן הױז; אַ חודש אין יאָר פֿלעגט איטלעכער דאַרפֿן אױסהאַלטן. edit

1KI 4:7 un Shlomo hot gehat tsvelf geshtelte iber gants Yisroel, un zei flegen oishalten dem melech un zain hoiz; a choidesh in yor flegt itlecher darfen oishalten.

1KI 4:7 And Sh'lomo had twelve Nitzavim (commissioners) over kol Yisroel, which provided provision for HaMelech and his Bais (palace) ; each man his month in a shanah (year) made provision.

1KI 4:8 ‏און דאָס זײַנען זײערע נעמען: דער זון פֿון חוּרן, אין דעם געבערג פֿון אפֿרים. edit

1KI 4:8 un dos zainen zeyere nemen: der zun fun Churen, in dem geberg fun Ephrayim.

1KI 4:8 And these are their shemot; Ben-Chur, in har Ephrayim;

1KI 4:9 ‏דער זון פֿון דֶקרן אין מָקַץ און אין שַעַלבֿים, און בֵית-שֶמֶש, און אֵלאָן-בֵית-חָנָן. edit

1KI 4:9 der zun fun Dekeren in Makats un in Shaalbim, un Beit-Shemesh, un Elahen-beit-Chanan.

1KI 4:9 Ben-Deker in Makatz, and in Sha'albim, and Beit-Shemesh, and Elon Beit-Chanan;

1KI 4:10 ‏דער זון פֿון חֶסדן, אין אַרוּבות; אונטער אים איז געװען שׂוֹכוֹ, און דאָס גאַנצע לאַנד חֵפֿר. edit

1KI 4:10 der zun fun chesden, in arubes; unter im iz geven socho, un dos gantse land Chepher.

1KI 4:10 Ben-Chesed, in Arubot; to him pertained Sokhoh, and kol Eretz Chepher;

1KI 4:11 ‏דער זון פֿון אַבֿינָדָבֿן, אין דער גאַנצער געגנט פֿון דָור; ער האָט געהאַט טָפֿת די טאָכטער פֿון שלמהן פֿאַר אַ װײַב. edit

1KI 4:11 der zun fun Avinadaven, in der gantser gegent fun dor; er hot gehat Taphat di tochter fun Shlomoen far a vaib.

1KI 4:11 Ben-Avinadav, in kol Naphat Dor; which had Taphat Bat Sh'lomo as his isha;

1KI 4:12 ‏בַעַנָא דער זון פֿון אַחילוּדן, אין תַּעֲנָך, און מגִדוֹ, און גאַנץ בֵית-שְאָן װאָס לעבן צָרתָן אונטער יִזרְעֶאל, פֿון בֵית-שְאָן ביז אָבֿל-מחולה, ביז אױף יענער זײַן יָקמְעָם. edit

1KI 4:12 Baana der zun fun Achiluden, in Tanake, un Megiddo, un gants Beit-Shean vos leben Tsartan unter Yizreel, fun Beit-Shean biz Avel-Mecholah, biz oif yener zain Yokmeam.

1KI 4:12 Ba'ana Ben Achilud; Ta'nakh and Megiddo, and kol Beit-She'an, which is near Tzartan below Yizre'el (Jezreel) , from Beit-She'an to Avel-Mecholah, even unto beyond Yokme'am;

1KI 4:13 ‏דער זון פֿון גֶבֿרן, אין רָמוֹת-גִלעָד; אונטער אים זײַנען געװען די דערפֿער פֿון יָאיר דעם זון פֿון מנַשֶהן, װאָס אין גִלעָד; אונטער אים איז געװען די געגענט פֿון אַרגוֹבֿ װאָס אין בָשָן, זעכציק גרױסע שטעט מיט מױערן און קופּערנע ריגלען. edit

1KI 4:13 der zun fun Geveren, in Ramot-Gilad; unter im zainen geven di derfer fun Yair dem zun fun Menashehen, vos in Gilad; unter im iz geven di gegent fun Argov vos in Bashan, zechtsik groise shtet mit moieren un kuperne riglen.

1KI 4:13 Ben-Gever, in Ramot Gil'ad; to him pertained the towns of Yair Ben Menasheh, which are in Gil'ad; to him also pertained the region of Argov, which is in Bashan, threescore arim gedolim with chomah and gate bars of nechoshet;

1KI 4:14 ‏אַחינָדֶבֿ דער זון פֿון עִדאֹן, אין מַחנַיִם. edit

1KI 4:14 Achinadav der zun fun Iddoen, in Machanayim.

1KI 4:14 Achinadav Ben Iddo had Machanayim;

1KI 4:15 ‏אַחימַעַץ, אין נַפֿתָּלי; ער אױך האָט גענומען בָשׂמַת די טאָכטער פֿון שלמהן פֿאַר אַ װײַב. edit

1KI 4:15 Achimaats, in Naphtali; er oich hot genumen Basmat di tochter fun Shlomoen far a vaib.

1KI 4:15 Achima'atz was in Naphtali; he also took Basmat Bat Sh'lomo as his isha;

1KI 4:16 ‏בַעַנָא דער זון פֿון חוּשַין, אין אָשֵר, און בעָלות. edit

1KI 4:16 Baana der zun fun Chushaien, in Asher, un Alot.

1KI 4:16 Ba'ana Ben Chushai was in Asher and in Alot;

1KI 4:17 ‏יהוֹשָפֿט דער זון פֿון פָּרוּחַן, אין יִשׂשָׂכָר. edit

1KI 4:17 Yehoshaphat der zun fun Paruachen, in Yissakhar.

1KI 4:17 Yehoshaphat Ben Paruach, in Yissakhar;

1KI 4:18 ‏שִמְעִי דער זון פֿון אֵלאָן אין בנימין. edit

1KI 4:18 Shimei der zun fun Elahen in Binyamin.

1KI 4:18 Shime'i Ben Elah, in Binyamin;

1KI 4:19 ‏גֶבֿר דער זון פֿון אורין, אין לאַנד גִלעָד, דעם לאַנד פֿון סיחון דעם מלך פֿון אֶמוֹרי, און פֿון עוֹג דעם מלך פֿון בָשָן. און אײן געשטעלטער װאָס איבערן גאַנצן לאַנד. edit

1KI 4:19 Gever der zun fun Urien, in land Gilad, dem land fun Sichon dem melech fun Imri, un fun Og dem melech fun Bashan. un ein geshtelter vos iberen gantsen land.

1KI 4:19 Gever Ben Uri was in Eretz Gil'ad, in Eretz Sichon Melech Emori, and of Og Melech HaBashan; and he was the only Netziv (commissioner) which was in the land.

1KI 4:20 ‏יהוּדה און יִשׂרָאֵל זײַנען געװען אַזױ װי דער זאַמד װאָס בײַם ים אין פֿילקײט. זײ האָבן געגעסן און געטרונקען און געװען פֿרײלעך. edit

1KI 4:20 Yehudah un Yisroel zainen geven azoi vi der zamd vos baim yam in filkeit. zei hoben gegesen un getrunken un geven freilech.

1KI 4:20 Yehudah and Yisroel were many, as the chol (sand) which is by the yam in multitude, eating and drinking, and rejoicing.

1KI 5:1 ‏ און שלמה האָט געװעלטיקט איבער אַלע קיניגרײַכן, פֿון דעם טײַך ביז דעם לאַנד פֿון די פּלִשתּים, און ביז דעם געמאַרק פֿון מִצרַיִם. זײ האָבן געבראַכט מִנְחָה, און געדינט דעם מלך שלמה אַלע טעג פֿון זײַן לעבן. edit

1KI 5:1 un Shlomo hot geveltikt iber ale kinigraichen, fun dem taich biz dem land fun di Pelishtim, un biz dem gemark fun Mitsrayim. zei hoben gebracht minche, un gedint dem melech Shlomo ale teg fun zain leben.

1KI 5:1 And Sh'lomo reigned as Melech over kol hamamlechot (all the kingdoms) from the Nahar ([Euphrates] River) unto Eretz Pelishtim (Philistines) , and unto the border of Mitzrayim: they brought minchah (tribute) , and served Sh'lomo all the days of his life.

1KI 5:2 ‏ און די שפּײַזונג פֿון שלמהן פֿאַר אײן טאָג איז געװען דרײַסיק כּור זעמלמעל, און זעכציק כּור גראָבע מעל, edit

1KI 5:2 un di shpaizung fun Shlomoen far ein tog iz geven draisik kur zemelmel, un zechtsik kur grobe mel,

1KI 5:2 And Lechem Sh'lomo for one day was thirty kor of solet (fine flour) , and threescore kor of flour,

1KI 5:3 ‏ צען פֿעטע רינדער, און צװאַנציק רינדער פֿון דער פֿיטער, און הונדערט שאָף, אַחוץ הינדן, און הירשן, און דאַמהירשן, און געשטאָפּטע קאַפּהענער. edit

1KI 5:3 tsen fete rinder, un tsvantsik rinder fun der fiter, un hundert shof, achuts hinden, un hirshen, un damhirshen, un geshtopte kaphener.

1KI 5:3 Ten stall fed bakar, and twenty bakar out of the pastures, and a hundred tzon, beside deer, and gazelle, and roebuck, and choice fowl.

1KI 5:4 ‏ װאָרום ער האָט געװעלטיקט איבער גאַנץ דער זײַט טײַך, פֿון תִּפֿסַח און ביז עַזָה, איבער אַלע מלכים פֿון דער זײַט טײַך; און ער האָט געהאַט שלום פֿון אַלע זײַנע זײַטן רונד אַרום. edit

1KI 5:4 vorem er hot geveltikt iber gants der zait taich, fun Tiphsach un biz Azah, iber ale Molechim fun der zait taich; un er hot gehat sholem fun ale zaine zaiten rund arum.

1KI 5:4 For he had dominion over all the region beyond the Nahar, from Tiphsach even to Azah (Gaza) , over all the melachim beyond the Nahar; and he had shalom on all sides around him.

1KI 5:5 ‏ און יהוּדה און יִשׂרָאֵל זײַנען געזעסן אין זיכערקײט, איטלעכער אונטער זײַן װײַנשטאָק און אונטער זײַן פֿײַגנבױם, פֿון דָן ביז באֵר-שֶבַֿע, אַלע טעג פֿון שלמהן. edit

1KI 5:5 un Yehudah un Yisroel zainen gezesen in zicherkeit, itlecher unter zain vainshtok un unter zain faignboim, fun Dan biz Beer-Sheva, ale teg fun Shlomoen.

1KI 5:5 And Yehudah and Yisroel dwelt securely, every ish under his gefen and under his te'enah (fig tree) , from Dan even to Be'er-Sheva, all the days of Sh'lomo.

1KI 5:6 ‏ און שלמה האָט געהאַט פֿערציק טױזנט שטאַלן פֿערד פֿאַר זײַנע רײַטװעגן, און צװעלף טױזנט רײַטער. edit

1KI 5:6 un Shlomo hot gehat fertsik toiznt shtalen ferd far zaine raitvegen, un tsvelf toiznt raiter.

1KI 5:6 And Sh'lomo had forty thousand stalls of susim for his merkavot, and twelve thousand parashim.

1KI 5:7 ‏ און יענע געשטעלטע פֿלעגן אױסהאַלטן דעם מלך שלמה, און איטלעכן װאָס גענענט צום טיש פֿון מלך שלמה, איטלעכער אין זײַן חודש; זײ פֿלעגן נישט פֿאַרפֿעלן קײן זאַך. edit

1KI 5:7 un yene geshtelte flegen oishalten dem melech Shlomo, un itlechen vos genent tsum tish fun melech Shlomo, itlecher in zain choidesh; zei flegen nisht farfelen kein zach.

1KI 5:7 And these Nitzavim provided for HaMelech Sh'lomo, and for all that came near unto Shulchan HaMelech Sh'lomo, every ish in his chodesh; they lacked nothing.

1KI 5:8 ‏ אױך גערשטן און שטרױ פֿאַר די פֿערד און פֿאַר די יאָגפֿערד פֿלעגן זײ ברענגען אין דעם אָרט װוּהין עס האָט געהערט, איטלעכער לױט װי ער האָט געדאַרפֿט. edit

1KI 5:8 oich gershten un shtroi far di ferd un far di yogferd flegen zei brengen in dem ort vuhin es hot gehert, itlecher loit vi er hot gedarft.

1KI 5:8 Se'orim (barley) also and straw for the susim and swift steeds brought they unto the makom (place) where it should be, each according to his mishpat (charge, quota, duty, responsibility) .

1KI 5:9 ‏ און אלֹקים האָט געגעבן שלמהן חכמה און פֿאַרשטאַנדיקײט זײער פֿיל, און ברײטקײט פֿון גײַסט אַזױ װי דער זאַמד װאָס אױפֿן ברעג פֿון ים. edit

1KI 5:9 un Elokim hot gegeben Shlomoen chochme un forshtandikeit zeyer fil, un breitkeit fun gaist azoi vi der zamd vos oifen breg fun yam.

1KI 5:9 And Elohim gave Sh'lomo chochmah and tevunah (understanding, insight) exceeding much, and rochav lev (largeness of heart) , even as the chol (sand) that is on the seashore.

1KI 5:10 ‏ און שלמהס חכמה איז געװען גרעסער פֿון דער חכמה פֿון אַלע קינדער פֿון מזרח, און פֿון אַל דער חכמה פֿון מִצרַיִם. edit

1KI 5:10 un Shlomos chochme iz geven greser fun der chochme fun ale kinder fun mizrech, un fun al der chochme fun Mitsrayim.

1KI 5:10 And the chochmah Sh'lomo excelled the chochmat kol Bnei Kedem and kol chochmat Mitzrayim.

1KI 5:11 ‏ און ער איז געװען קליגער פֿון אַלע מענטשן, פֿון אֵיתָן דעם אֶזרָחי, און הֵימָן, און כַּלכּול, און דַרדע, די זין פֿון מָחולן. און ער האָט געהאַט אַ שֶם צװישן אַלע פֿעלקער רונד אַרום. edit

1KI 5:11 un er iz geven kliger fun ale mentshen, fun Eitan dem Ezrachi, un Heman, un chaּlkul, un Darda, di zin fun mochulen. un er hot gehat a Shem tsvishen ale felker rund arum.

1KI 5:11 For he was wiser than kol Adam; than Eitan the Ezrachi, and Heman, and Kalkol, and Darda, the Bnei Machol; and shmo was in kol HaGoyim all around.

1KI 5:12 ‏און ער האָט געזאָגט דרײַ טױזנט משלים. און זײַנע לידער זײַנען געװען טױזנט מיט פֿינף. edit

1KI 5:12 un er hot gezogt drai toiznt Mashalim. un zaine lider zainen geven toiznt mit finf.

1KI 5:12 And he uttered three thousand mashal; and his shir (songs) were one thousand and five.

1KI 5:13 ‏ און ער האָט גערעדט איבער בײמער, פֿון דעם צעדער װאָס אין לבֿנוֹן און ביז דעם אֵזובֿ װאָס װאַקסט אַרױס פֿון װאַנט. און ער האָט גערעדט איבער בהמות, און איבער פֿױגלען, און איבער שרצים, און איבער פֿישן. edit

1KI 5:13 un er hot geredt iber beimer, fun dem tseder vos in Levanon un biz dem eizov vos vakst arois fun vant. un er hot geredt iber beheimes, un iber foiglen, un iber shrotsim, un iber fishen.

1KI 5:13 And he spoke of etzim (trees) , from the erez (cedar tree) that is in the Levanon even unto the ezov (hyssop) which grows out of the wall; he spoke also of behemah (animal) , and of oph (fowl, bird) , and of remes (crawling creature) , and of dagim (fish) .

1KI 5:14 ‏ און פֿון אַלע אומות איז מען געקומען הערן שלמהס חכמה – פֿון אַלע מלכים פֿון דער ערד װאָס האָבן געהערט פֿון זײַן חכמה. edit

1KI 5:14 un fun ale umes iz men gekumen heren Shlomos chochme – fun ale Molechim fun der erd vos hoben gehert fun zain chochme.

1KI 5:14 And there came of kol Amim to hear the chochmat Sh'lomo, from kol Malkhei Ha'Aretz, which had heard of his chochmah.

1KI 5:15 ‏ און חירָם דער מלך פֿון צוֹר האָט געשיקט זײַנע קנעכט צו שלמהן, װאָרום ער האָט געהערט אַז מע האָט אים געזאַלבט פֿאַר אַ מלך אױף זײַן פֿאָטערס אָרט; װײַל אַ גוטער פֿרײַנט איז חירָם געװען דָוִדן אַלע טעג. edit

1KI 5:15 un Churam der melech fun Tsor hot geshikt zaine knecht tsu Shlomoen, vorem er hot gehert az me hot im gezalbt far a melech oif zain foters ort; vail a guter fraint iz Churam geven Doviden ale teg.

1KI 5:15 And Chiram Melech Tzor sent his avadim unto Sh'lomo; for he had heard that they had anointed him Melech in the place of his av; for Chiram was ever an ohev (friend) of Dovid.

1KI 5:16 ‏ האָט שלמה געשיקט צו חירָמען, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 5:16 hot Shlomo geshikt tsu Chiromen, azoi tsu zogen:

1KI 5:16 And Sh'lomo sent to Chiram, saying,

1KI 5:17 ‏ דו האָסט געקענט מײַן פֿאָטער דָוִדן, אַז ער האָט נישט געקענט בױען אַ הױז צו דעם נאָמען פֿון ה׳ זײַן ג-ט פֿון װעגן די מלחמות װאָס האָבן אים אַרומגערינגלט, ביז ה׳ האָט זײ געגעבן אונטער די טריט פֿון מײַנע פֿיס. edit

1KI 5:17 du host gekent main foter Doviden, az er hot nisht gekent boien a hoiz tsu dem nomen fun Hashem zain g-t fun vegen di milchomes vos hoben im arumgeringlt, biz Hashem hot zei gegeben unter di trit fun maine fis.

1KI 5:17 Thou knowest how that Dovid Avi could not build Bayit unto the Shem of Hashem Elohav due to the milchamah which was about him on every side, until Hashem put them under the kappot (soles) of his raglayim.

1KI 5:18 ‏ און אַצונד האָט ה׳ מײַן ג-ט מיך באַרוט פֿון רונד אַרום; נישטאָ קײן שטער און קײן בײז באַגעגעניש. edit

1KI 5:18 un atsund hot Hashem main g-t mich bares fun rund arum; nishto kein shter un kein beiz bagegenish.

1KI 5:18 But now Hashem Elohai hath given me rest on every side, so that there is neither satan (adversary) nor pega rah (evil occurrence, misfortune) .

1KI 5:19 ‏ און אָט טראַכט איך צו בױען אַ הױז צו דעם נאָמען פֿון ה׳ מײַן ג-ט, אַזױ װי ה׳ האָט גערעדט צו מײַן פֿאָטער דָוִדן, אַזױ צו זאָגן: דײַן זון ‏ װאָס איך װעל געבן אױף דײַן טראָן ‏ אױף דײַן אָרט, ‏ ער װעט בױען דאָס הױז צו מײַן נאָמען, edit

1KI 5:19 un ot tracht ich tsu boien a hoiz tsu dem nomen fun Hashem main g-t, azoi vi Hashem hot geredt tsu main foter Doviden, azoi tsu zogen: dain zun vos ich vel geben oif dain tron oif dain ort, er vet boien dos hoiz tsu main nomen,

1KI 5:19 And, now behold, I purpose to build a Beis for the Shem of Hashem Elohai, just as Hashem spoke unto Dovid Avi, saying, Binecha whom I will set upon thy Kisse in thy place, he shall build HaBayit for My Shem.

1KI 5:20 ‏ און אַצונד, באַפֿעל מע זאָל אױסהאַקן {כרת} ‏ פֿאַר מיר צעדערן פֿון לבֿנוֹן, און מײַנע קנעכט װעלן זײַן מיט דײַנע קנעכט; און דעם לױן פֿון דײַנע קנעכט װעל איך דיר געבן װיפֿל דו װעסט זאָגן: װאָרום דו װײסט אַז צװישן אונדז איז נישטאָ קײנער װאָס פֿאַרשטײט צו האַקן האָלצן אַזױ װי די צידוֹנים. edit

1KI 5:20 un atsund, bafel me zol oishaken far mir tsederen fun Levanon, un maine knecht velen zain mit daine knecht; un dem loin fun daine knecht vel ich dir geben vifel du vest zogen: vorem du veist az tsvishen undz iz nishto keiner vos farshteit tsu haken holtsen azoi vi di Tsidonim.

1KI 5:20 Now therefore command thou that they cut for me arazim (cedar trees) out of the Levanon; and my avadim shall be with thy avadim; and unto thee will I give sachar (wage) for thy avadim according to all that thou shalt appoint; for thou knowest that there is not among us any that are skilled to hew etzim (wood, timber) like unto the Tzidonim.

1KI 5:21 ‏ און עס איז געװען, װי חירָם האָט געהערט די װערטער פֿון שלמהן, אַזױ האָט ער זיך זײער דערפֿרײט, און ער האָט געזאָגט: ברוך ה׳ הײַנט, װאָס ער האָט געגעבן דָוִדן אַ קלוגן זון איבער דעם דאָזיקן גרױסן פֿאָלק. edit

1KI 5:21 un es iz geven, vi Churam hot gehert di verter fun Shlomoen, azoi hot er zich zeyer derfreit, un er hot gezogt: Baruch Hashem haint, vos er hot gegeben Doviden a klugen zun iber dem doziken groisen folk.

1KI 5:21 And it came to pass, when Chiram heard the divrei Sh'lomo, that he rejoiced with simchah me'od, and said, Baruch Hashem this day, Who hath given unto Dovid a ben chacham over HaAm Harav hazeh (this great people) .

1KI 5:22 ‏ און חירָם האָט געשיקט צו שלמהן, אַזױ צו זאָגן: איך האָב געהערט װאָס דו האָסט געשיקט צו מיר; איך װעל טאָן אַל דײַן פֿאַרלאַנג, אין צעדערהאָלץ און אין ציפּרעסנהאָלץ. edit

1KI 5:22 un Churam hot geshikt tsu Shlomoen, azoi tsu zogen: ich hob gehert vos du host geshikt tsu mir; ich vel ton al dain farlang, in tsederholts un in tsipresnholts.

1KI 5:22 And Chiram sent to Sh'lomo, saying, I have considered the things which thou sentest to me for; and I will do all thy chefetz (desire) concerning atzei arazim (cedar timber) , and concerning atzei b'roshim (cypress wood) .

1KI 5:23 ‏ מײַנע קנעכט װעלן זײ אַראָפּנידערן פֿון לבֿנוֹן צום ים, און איך װעל זײ מאַכן אין פּליטן צו גײן מיטן ים ביז דעם אָרט װאָס דו װעסט מיר אָנװײַזן, און דאָרטן װעל איך זײ פֿונאַנדעררײַסן, און דו װעסט זײ אַװעקנעמען. און דו װעסט טאָן מײַן פֿאַרלאַנג צו געבן ברױט פֿאַר מײַן הױז. edit

1KI 5:23 maine knecht velen zei aropnideren fun Levanon tsum yam, un ich vel zei machen in pliten tsu gein miten yam biz dem ort vos du vest mir onvaizen, un dorten vel ich zei funanderraisen, un du vest zei aveknemen. un du vest ton main farlang tsu geben broit far main hoiz.

1KI 5:23 My avadim shall bring them down from the Levanon unto the yam (sea) , and I will convey them by yam on rafts unto the makom (place) that thou shalt appoint me, and will cause them to be discharged there, and thou shalt receive them; and thou shalt accomplish my chefetz (desire) , in giving lechem for my bais (household) .

1KI 5:24 ‏ און חירָם האָט געגעבן שלמהן צעדערהאָלץ און ציפּרעסנהאָלץ לױט אַל זײַן פֿאַרלאַנג. edit

1KI 5:24 un Churam hot gegeben Shlomoen tsederholts un tsipresnholts loit al zain farlang.

1KI 5:24 So Chiram gave Sh'lomo atzei arazim (cedar logs) and atzei b'roshim (cypress wood) according to all his chefetz.

1KI 5:25 ‏ און שלמה האָט געגעבן חירָמען צװאַנציק טױזנט כּור װײץ, שפּײַז פֿאַר זײַן הױז, און צװאַנציק כּור געשלאָגענע אײל. אַזױ פֿלעגט שלמה געבן חירָמען יאָר אין יאָר. edit

1KI 5:25 un Shlomo hot gegeben Chiromen tsvantsik toiznt kur veits, shpaiz far zain hoiz, un tsvantsik kur geshlogene eil. azoi flegt Shlomo geben Chiromen yor in yor.

1KI 5:25 And Sh'lomo gave Chiram twenty thousand kor of chittim (wheat) for provision for his bais, and twenty kor of shemen katit (pressed olive oil) : thus gave Sh'lomo to Chiram shanah b'shanah.

1KI 5:26 ‏ און ה׳ האָט געגעבן שלמהן חכמה אַזױ װי ער האָט אים געזאָגט. און עס איז געװען שלום צװישן חירָמען און צװישן שלמהן; און זײ האָבן בײדע געשלאָסן אַ בְּרִית. edit

1KI 5:26 un Hashem hot gegeben Shlomoen chochme azoi vi er hot im gezogt. un es iz geven sholem tsvishen Chiromen un tsvishen Shlomoen; un zei hoben beide geshlosen a bris.

1KI 5:26 And Hashem gave Sh'lomo chochmah, just as He promised him; and there was shalom between Chiram and Sh'lomo; and they had a brit (treaty, a political alliance) , the two of them.

1KI 5:27 ‏ און דער מלך שלמה האָט אױפֿגענומען אַ צינדז פֿון גאַנץ יִשׂרָאֵל, און דער צינדז איז געװען דרײַסיק טױזנט מאַן. edit

1KI 5:27 un der melech Shlomo hot oifgenumen a tsindz fun gants Yisroel, un der tsindz iz geven draisik toiznt man.

1KI 5:27 And HaMelech Sh'lomo conscripted mas (forced labor) out of kol Yisroel; and the mas was thirty thousand ish.

1KI 5:28 ‏ און ער האָט זײ געשיקט אױפֿן לבֿנוֹן צו צען טױזנט מאַן אַ חודש, געביטן: אײן חודש פֿלעגן זײ זײַן אױפֿן לבֿנוֹן צװײ חדשים אין דער הײם. און אַדוֹנירם איז געװען איבער דעם צינדז. edit

1KI 5:28 un er hot zei geshikt oifen Levanon tsu tsen toiznt man a choidesh, gebiten: ein choidesh flegen zei zain oifen Levanon tsvei Chodeshim in der heim. un Adoniram iz geven iber dem tsindz.

1KI 5:28 And he sent them to the Levanon, ten thousand a month by chalifot (courses, shifts) ; a month they were in the Levanon, and two months they were b'bayit (at home) ; and Adoniram was in charge of the mas.

1KI 5:29 ‏ און שלמה האָט געהאַט זיבעציק טױזנט לאַסטטרעגער, און אַכציק טױזנט שטײנהעקער אין די בערג. edit

1KI 5:29 un Shlomo hot gehat zibetsik toiznt lasttreger, un achtsik toiznt shteinheker in di berg.

1KI 5:29 And Sh'lomo had threescore and ten thousand that were burden bearers, and fourscore thousand who were stone cutters in the har (mountains) ;

1KI 5:30 ‏ אַחוץ שלמהס איבערגעשטעלטע װאָס איבער דער אַרבעט, דרײַ טױזנט און דרײַ הונדערט, װאָס האָבן געװעלטיקט איבער דעם פֿאָלק װאָס טוט די אַרבעט. edit

1KI 5:30 achuts Shlomos ibergeshtelte vos iber der arbet, drai toiznt un drai hundert, vos hoben geveltikt iber dem folk vos tut di arbet.

1KI 5:30 This was in addition to the chief of Sh'lomoʼs Nitzavim, who were over the project, three thousand three hundred, who supervised the people that wrought in the work.

1KI 5:31 ‏ און דער מלך האָט באַפֿױלן, און מע האָט אױסגעבראָכן גרױסע שטײנער, טײַערע שטײנער, צו גרונטפֿעסטן דאָס הױז מיט געהאַקטע שטײנער. edit

1KI 5:31 un der melech hot bafoilen, un me hot oisgebrachen groise shteiner, teyere shteiner, tsu gruntfesten dos hoiz mit gehakte shteiner.

1KI 5:31 And HaMelech commanded, and avanim gedolot (great stones) they quarried, costly stones, to lay the foundation of the Bayit with hewn stones.

1KI 5:32 ‏ און די בױמײַנסטערס פֿון שלמה און די בױמײַנסטערס פֿון חירָמען, און די גבלים האָבן אױסגעהאַקט, און האָבן צוגעגרײט די האָלצן און די שטײנער אױף צו בױען דאָס הױז. edit

1KI 5:32 un di boimainsters fun Shlomo un di boimainsters fun Chiromen, un di Gevalim hoben oisgehakt, un hoben tsugegreit di holtsen un di shteiner oif tsu boien dos hoiz.

1KI 5:32 And the Bonei Sh'lomo and Bonei Chiram did chisel them, and the stonesquarers; so they prepared etzim (timber) and avanim (stones) to build the Bayit.

1KI 6:1 ‏און עס איז געװען, אין פֿיר הונדערט און אַכציקסטן יאָר נאָך דעם װי די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל זײַנען אַרױסגעגאַנגען פֿון לאַנד מִצרַיִם, אין פֿירטן יאָר פֿון שלמהס מלוכה איבער יִשׂרָאֵל, אין חודש זיו – דאָס איז דער צװײטער חודש – האָט ער אָנגעהױבן בױען דאָס הױז צו ה׳. edit

1KI 6:1 un es iz geven, in fir hundert un achtsiksten yor noch dem vi di kinder fun Yisroel zainen aroisgegangen fun land Mitsrayim, in firten yor fun Shlomos meluche iber Yisroel, in choidesh ziu – dos iz der tsveiter choidesh – hot er ongehoiben boien dos hoiz tsu Hashem.

1KI 6:1 And it came to pass in the four hundred and eightieth year after the Bnei Yisroel were come out of Eretz Mitzrayim, in the fourth year of Sh'lomoʼs reign over Yisroel, in the month Ziv, which is the second month, that he began to build the Beis Hashem .

1KI 6:2 ‏און דאָס הױז װאָס שלמה המלך האָט געבױט צו ה׳, איז געװען זעכציק אײלן זײַן לענג, און צװאַנציק אײלן זײַן ברײט, און דרײַסיק אײלן זײַן הײך. edit

1KI 6:2 un dos hoiz vos Shlomo hameilech hot geboit tsu Hashem, iz geven zechtsik eilen zain leng, un tsvantsik eilen zain breit, un draisik eilen zain heich.

1KI 6:2 And the Beis which king Sh'lomo built for Hashem , the length thereof was threescore cubits, and the breadth thereof twenty cubits, and the height thereof thirty cubits.

1KI 6:3 ‏און דער פּאָליש פֿאַר דעם הֵיכל פֿון הױז איז געװען צװאַנציק אײלן זײַן לענג, פֿאַר ברײט פֿון דעם הױז, צען אײלן זײַן ברײט פֿאַר [לענג פֿון] דעם הױז. edit

1KI 6:3 un der polish far dem heichl fun hoiz iz geven tsvantsik eilen zain leng, far breit fun dem hoiz, tsen eilen zain breit far [leng fun] dem hoiz.

1KI 6:3 And the Ulam (Portico) in front of the Heikhal of the Beis, twenty cubits was the length thereof, according to the breadth of the Beis; and ten cubits was the breadth thereof projecting in front of the Beis.

1KI 6:4 ‏און ער האָט געמאַכט אין הױז פֿענצטער אינעװײניק ברײט און אױסנװײניק שמאָל. edit

1KI 6:4 un er hot gemacht in hoiz fentster ineveinik breit un oisenveinik shmol.

1KI 6:4 And for the Beis he made embrasures.

1KI 6:5 ‏און ער האָט געבױט אָן דער װאַנט פֿון הױז אַן אָנבױ, רונד אַרום די װענט פֿון הױז, רונד אַרום דעם הֵיכל און דעם דבֿיר; און ער האָט געמאַכט זײַטקאַמערן רונד אַרום. edit

1KI 6:5 un er hot geboit on der vant fun hoiz an onboi, rund arum di vent fun hoiz, rund arum dem heichl un dem Devir; un er hot gemacht zaitkameren rund arum.

1KI 6:5 And against the wall of the Beis he built chambers round about, against the walls of the Beis round about, both of the Heikhal and of the Debir; and he made chambers round about;

1KI 6:6 ‏דער אונטערשטער [שטאָק פֿון דעם] אָנבױ, איז פֿינף אײלן געװען זײַן ברײט, און דער מיטלסטער, זעקס אײלן זײַן ברײט, און דער דריטער, זיבן אײלן זײַן ברײט, װאָרום פֿאַרמינערונגען האָט ער געמאַכט אין דעם הױז צו דערױסן צו רונד אַרום, כּדי [די באַלקנס] זאָלן זיך נישט דאַרפֿן האַלטן אין די װענט פֿון הױז. – edit

1KI 6:6 der untershter [shtok fun dem] onboi, iz finf eilen geven zain breit, un der mitlster, zeks eilen zain breit, un der driter, ziben eilen zain breit, vorem farminerungen hot er gemacht in dem hoiz tsu deroisen tsu rund arum, kedei [di balkns] zolen zich nisht darfen halten in di vent fun hoiz. –

1KI 6:6 The lowest story was five cubits broad, and the middle was six cubits broad, and the third was seven cubits broad; for without in the wall of the Beis he made narrow ledges round about, that the beams should not be fastened in the walls of the Beis.

1KI 6:7 ‏און דאָס הױז װען עס איז געבױט געװאָרן, איז געבױט געװאָרן פֿון שטײנער פֿאַרטיק געמאַכט בײַם אַרױסהאַקן; און קײן האַמערס און קײן האַק, קײן שום אײַזנגעצײַג איז נישט געהערט געװאָרן אין דעם הױז, װען עס איז געבױט געװאָרן. – edit

1KI 6:7 un dos hoiz ven es iz geboit gevoren, iz geboit gevoren fun shteiner fartik gemacht baim aroishaken; un kein hamers un kein hak, kein shum aizngetsaig iz nisht gehert gevoren in dem hoiz, ven es iz geboit gevoren. –

1KI 6:7 And the Beis, when it was under construction, was built of stone made ready before it was brought there; so was neither hammer nor chisel nor any tool of iron heard in the Beis, while it was under construction.

1KI 6:8 ‏דער אײַנגאַנג צו די אונטערשטע זײַטקאַמערן איז געװען אױף דער רעכטער זײַט פֿון הױז, און אױף שװינדלטרעפּ איז מען אַרױפֿגעגאַנגען צו די מיטלסטע, און פֿון די מיטלסטע צו די דריטע. edit

1KI 6:8 der aingang tsu di untershte zaitkameren iz geven oif der rechter zait fun hoiz, un oif shvindltrep iz men aroifgegangen tsu di mitlste, un fun di mitlste tsu di drite.

1KI 6:8 The door for the middle story was in the right side of the Beis; and they went up with winding stairs into the middle chamber, and out of the middle into the third.

1KI 6:9 ‏און ער האָט אױסגעבױט דאָס הױז, און האָט עס פֿאַרענדיקט; און ער האָט באַדעקט דאָס הױז מיט באַלקנס און ברעטער פֿון צעדערן. edit

1KI 6:9 un er hot oisgeboit dos hoiz, un hot es farendikt; un er hot badekt dos hoiz mit balkns un breter fun tsederen.

1KI 6:9 So he built the Beis, and finished it; and covered the Beis with beams and boards of cedar.

1KI 6:10 ‏און ער האָט געבױט דעם אָנבױ אָן דעם גאַנצן הױז, פֿינף אײלן די הײך [פֿון איטלעכן שטאָק]; און עס האָט זיך געהאַלטן אָן הױז אױף צעדערנהאָלץ. edit

1KI 6:10 un er hot geboit dem onboi on dem gantsen hoiz, finf eilen di heich [fun itlechen shtok]; un es hot zich gehalten on hoiz oif tsedernholts.

1KI 6:10 And then he built chambers against all the Beis, five cubits high; and they rested on the Beis with timber of cedar.

1KI 6:11 ‏און דאָס װאָרט פֿון ה׳ איז געװען צו שלמהן, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 6:11 un dos vort fun Hashem iz geven tsu Shlomoen, azoi tsu zogen:

1KI 6:11 And the Devar Hashem came to Sh'lomo, saying,

1KI 6:12 ‏דאָס דאָזיקע הױז װאָס דו בױסט – אױב דו װעסט גײן אין מײַנע חוקים, און מײַנע געזעצן װעסטו טאָן, און װעסט היטן אַלע מײַנע געבאָט צו גײן אין זײ, װעל איך מקײם זײַן אױף דיר מײַן צוזאָג װאָס איך האָב צוגעזאָגט דײַן פֿאָטער דָוִדן. edit

1KI 6:12 dos dozike hoiz vos du boist – oib du vest gein in maine chukkim, un maine gezetsen vestu ton, un vest hiten ale maine gebot tsu gein in zei, vel ich mekaiem zain oif dir main tsuzog vos ich hob tsugezogt dain foter Doviden.

1KI 6:12 Concerning this Beis which thou art building, if thou wilt walk in My statutes, and execute My judgments, and be shomer over all My mitzvot to walk in them; then will I perform My word (promise) with thee, which I spoke unto Dovid thy father;

1KI 6:13 ‏און איך װעל רוען צװישן די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל, און װעל נישט פֿאַרלאָזן מײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל. edit

1KI 6:13 un ich vel ruen tsvishen di kinder fun Yisroel, un vel nisht farlozen main folk Yisroel.

1KI 6:13 And I will dwell among the Bnei Yisroel, and will not forsake My people Yisroel.

1KI 6:14 ‏אַזױ האָט שלמה אױפֿגעבױט דאָס הױז, און האָט עס פֿאַרענדיקט. edit

1KI 6:14 azoi hot Shlomo oifgeboit dos hoiz, un hot es farendikt.

1KI 6:14 So Sh'lomo built the Beis, and finished it.

1KI 6:15 ‏און ער האָט געבױט די װענט פֿון דעם הױז אינעװײניק מיט ברעטער פֿון צעדערן; פֿון באָדעם פֿון הױז ביז די באַלקנס פֿון סופֿים האָט ער באַדעקט מיט האָלץ פֿון אינעװײניק; און ער האָט באַדעקט דעם באָדעם פֿון הױז מיט ברעטער פֿון ציפּרעסן. edit

1KI 6:15 un er hot geboit di vent fun dem hoiz ineveinik mit breter fun tsederen; fun bodem fun hoiz biz di balkns fun Sufim hot er badekt mit holts fun ineveinik; un er hot badekt dem bodem fun hoiz mit breter fun tsipresen.

1KI 6:15 And he built the walls of the Beis within with boards of cedar, from the floor of the Beis to the rafters of the ceiling; and he covered them on the inside with wood, and covered the floor of the Beis with planks of cypress.

1KI 6:16 ‏און ער האָט געבױט צװאַנציק אײלן פֿון דעם הינטערשטן טײל פֿון הױז מיט ברעטער פֿון צעדערן, פֿון באָדעם ביז די באַלקנס; און ער האָט עס זיך געבױט פֿון אינעװײניק, פֿאַר אַ דבֿיר, פֿאַר אַ קדשֵי-קָדשים. edit

1KI 6:16 un er hot geboit tsvantsik eilen fun dem hintershten teil fun hoiz mit breter fun tsederen, fun bodem biz di balkns; un er hot es zich geboit fun ineveinik, far a Devir, far a kedshei-kodshim.

1KI 6:16 And he built twenty cubits on the sides of the Beis, from the floor to the rafters with boards of cedar; he even built them for it within, even for the Debir, even for the Kodesh HaKodashim.

1KI 6:17 ‏און פֿערציק אײלן [לאַנג] איז געװען דאָס הױז, דאָס איז דער הֵיכל פֿון פֿאָרנט. edit

1KI 6:17 un fertsik eilen [lang] iz geven dos hoiz, dos iz der heichl fun forent.

1KI 6:17 And the Beis, that is, the Heikhal in front of it, was forty cubits long.

1KI 6:18 ‏און דאָס צעדערהאָלץ אױפֿן הױז אינעװײניק איז געװען אַ געשניץ פֿון קנעפּ און געעפֿנטע קװײטן. אַלץ איז געװען צעדער, קײן שטײן האָט זיך נישט אַרױסגעזען. edit

1KI 6:18 un dos tsederholts oifen hoiz ineveinik iz geven a geshnits fun knep un geefnte kveiten. alts iz geven tseder, kein shtein hot zich nisht aroisgezen.

1KI 6:18 And the cedar of the Beis within was carved with gourds and open flowers; all was cedar; there was no stone seen.

1KI 6:19 ‏און דעם דבֿיר אינעװײניק אין הױז האָט ער צוגעגרײט אױף אַרײַנשטעלן אַהין דעם אָרון פֿון ה׳ס בְּרִית. edit

1KI 6:19 un dem Devir ineveinik in hoiz hot er tsugegreit oif arainshtelen ahin dem orn fun Hashems bris.

1KI 6:19 And the Devir he prepared in the Beis within, to set there the Aron Brit Hashem .

1KI 6:20 ‏און אינעװײניק פֿון דבֿיר איז געװען צװאַנציק אײלן די לענג, און צװאַנציק אײלן די ברײט, און צװאַנציק אײלן איז געװען זײַן הײך; און ער האָט אים איבערגעצױגן מיט עכטן גאָלד. און ער האָט באַדעקט דעם מזבח מיט צעדערהאָלץ. edit

1KI 6:20 un ineveinik fun Devir iz geven tsvantsik eilen di leng, un tsvantsik eilen di breit, un tsvantsik eilen iz geven zain heich; un er hot im ibergetsoigen mit echten gold. un er hot badekt dem mizbeyech mit tsederholts.

1KI 6:20 And the Devir was twenty cubits in length, and twenty cubits in breadth, and twenty cubits in the height thereof; and he overlaid it with pure zahav (gold) ; and so covered the mizbe'ach which was of cedar.

1KI 6:21 ‏אַזױ האָט שלמה איבערגעצױגן דאָס הױז פֿון אינעװײניק מיט עכטן גאָלד; און ער האָט פֿאַרצױגן גילדערנע קײטן פֿאַר דעם דבֿיר; און ער האָט עס איבערגעצױגן מיט גאָלד. edit

1KI 6:21 azoi hot Shlomo ibergetsoigen dos hoiz fun ineveinik mit echten gold; un er hot fartsoigen gilderne keiten far dem Devir; un er hot es ibergetsoigen mit gold.

1KI 6:21 So Sh'lomo overlaid the Beis within with pure zahav (gold) ; and he drew chains of zahav (gold) across, in front of the Devir; and he overlaid it with zahav.

1KI 6:22 ‏און דאָס גאַנצע הױז האָט ער איבערגעצױגן מיט גאָלד, ביז דאָס גאַנצע הױז איז געװען געענדיקט; אױך דעם גאַנצן מזבח װאָס בײַם דבֿיר האָט ער איבערגעצױגן מיט גאָלד. edit

1KI 6:22 un dos gantse hoiz hot er ibergetsoigen mit gold, biz dos gantse hoiz iz geven geendikt; oich dem gantsen mizbeyech vos baim Devir hot er ibergetsoigen mit gold.

1KI 6:22 And the whole interior he overlaid with zahav (gold) , in order that kol haBeis be perfect; also the whole Mizbe'ach that belonged to the Devir he overlaid with zahav (gold) .

1KI 6:23 ‏און ער האָט געמאַכט אין דבֿיר צװײ כּרובֿים פֿון אײלבױמהאָלץ, צען אײלן די הײך פֿון איטלעכן. edit

1KI 6:23 un er hot gemacht in Devir tsvei Keruvim fun eilboimholts, tsen eilen di heich fun itlechen.

1KI 6:23 And within the Devir he made two keruvim of olive wood, each ten cubits high.

1KI 6:24 ‏און פֿינף אײלן איז געװען אײן פֿליגל פֿון אַ כּרובֿ, און פֿינף אײלן דער צװײטער פֿליגל פֿון אַ כּרובֿ; צען אײלן פֿון אײן עק פֿון זײַנע פֿליגלען ביזן אַנדער עק פֿון זײַנע פֿליגלען. edit

1KI 6:24 un finf eilen iz geven ein fligel fun a Keruv, un finf eilen der tsveiter fligel fun a Keruv; tsen eilen fun ein ek fun zaine fliglen bizen ander ek fun zaine fliglen.

1KI 6:24 And five cubits was the one wing of the keruv, and five cubits the other wing of the keruv; from the uttermost part of the one wing unto the uttermost part of the other were ten cubits.

1KI 6:25 ‏צען אײלן איז אױך געװען דער צװײטער כּרובֿ; אײן מאָט און אײן שניט בײַ בײדע כּרובֿים; edit

1KI 6:25 tsen eilen iz oich geven der tsveiter Keruv; ein mat un ein shnit bai beide Keruvim;

1KI 6:25 And the other keruv was ten cubits; both the keruvim were of one measure and one size.

1KI 6:26 ‏די הײך פֿון אײן כּרובֿ צען אײלן, און דעס גלײַכן פֿון צװײטן כּרובֿ. edit

1KI 6:26 di heich fun ein Keruv tsen eilen, un des glaichen fun tsveiten Keruv.

1KI 6:26 The height of the one keruv was ten cubits, and so was it of the other keruv.

1KI 6:27 ‏און ער האָט אַרײַנגעשטעלט די כּרובֿים אין דעם אינעװײניקסטן הױז. און מע האָט געמאַכט די פֿליגלען פֿון די כּרובֿים אױסגעשפּרײט, און דער פֿליגל פֿון אײנעם האָט אָנגערירט אײן װאַנט, און דער פֿליגל פֿון צװײטן כּרובֿ האָט אָנגערירט די צװײטע װאַנט; און זײערע פֿליגלען האָבן זיך אָנגערירט אין מיטן הױז אַ פֿליגל אָן אַ פֿליגל. edit

1KI 6:27 un er hot araingeshtelt di Keruvim in dem ineveiniksten hoiz. un me hot gemacht di fliglen fun di Keruvim oisgeshpreit, un der fligel fun einem hot ongerirt ein vant, un der fligel fun tsveiten Keruv hot ongerirt di tsveite vant; un zeyere fliglen hoben zich ongerirt in miten hoiz a fligel on a fligel.

1KI 6:27 And he set the keruvim within the inner room; and they stretched forth the wings of the keruvim, so that the wing of the one touched the one wall, and the wing of the other keruv touched the other wall; and their wings touched one another in the midst of HaBayit.

1KI 6:28 ‏און ער האָט איבערגעצױגן די כּרובֿים מיט גאָלד. edit

1KI 6:28 un er hot ibergetsoigen di Keruvim mit gold.

1KI 6:28 And he overlaid the keruvim with zahav (gold) .

1KI 6:29 ‏און אַלע װענט פֿון דעם הױז רונד אַרום, האָט ער אױסגעשניצט מיט געשניצן פֿון כּרובֿים און טײטלבײמער און געעפֿנטע קװײטן, פֿון אינעװײניק און אױסנװײניק. edit

1KI 6:29 un ale vent fun dem hoiz rund arum, hot er oisgeshnitst mit geshnitsen fun Keruvim un teitlbeimer un geefnte kveiten, fun ineveinik un oisenveinik.

1KI 6:29 And he carved all the walls of the Beis round about with carved figures of keruvim and palm trees and open flowers, within and without.

1KI 6:30 ‏און דעם דיל פֿון הױז האָט ער איבערגעצױגן מיט גאָלד, אינעװײניק און אױסנװײניק. edit

1KI 6:30 un dem dil fun hoiz hot er ibergetsoigen mit gold, ineveinik un oisenveinik.

1KI 6:30 And the floor of the Beis he overlaid with zahav (gold) , within and without.

1KI 6:31 ‏און פֿאַר דעם אײַנגאַנג פֿון דבֿיר האָט ער געמאַכט טירן פֿון אײלבױמהאָלץ; דער טירגעשטעל מיט די בײַשטידלעך איז אױסגעקומען פֿינפֿעקעכדיק. edit

1KI 6:31 un far dem aingang fun Devir hot er gemacht tiren fun eilboimholts; der tirgeshtel mit di baishtidlech iz oisgekumen finfekechdik.

1KI 6:31 And for the entering of the Devir he made doors of olive wood; the lintel and the five-sided door posts.

1KI 6:32 ‏און אױף די צװײ טירן פֿון אײלבױמהאָלץ האָט ער אױסגעשניצט געשניצן פֿון כּרובֿים און טײטלבײמער און געעפֿנטע קװײטן, און איבערגעצױגן מיט גאָלד; און ער האָט אױסגעקלאַפּט דאָס גאָלד אױף די כּרובֿים און אױף די טײטלבײמער. edit

1KI 6:32 un oif di tsvei tiren fun eilboimholts hot er oisgeshnitst geshnitsen fun Keruvim un teitlbeimer un geefnte kveiten, un ibergetsoigen mit gold; un er hot oisgeklapt dos gold oif di Keruvim un oif di teitlbeimer.

1KI 6:32 The two doors also were of olive wood; and he carved upon them carvings of keruvim and palm trees and open flowers, and overlaid them with zahav, and spread zahav upon the keruvim, and upon the palm trees.

1KI 6:33 ‏און דעס גלײַכן האָט ער געמאַכט פֿאַר דעם אײַנגאַנג פֿון הֵיכל, בײַשטידלעך פֿון אײלבױמהאָלץ, פֿירעקעכדיק; edit

1KI 6:33 un des glaichen hot er gemacht far dem aingang fun heichl, baishtidlech fun eilboimholts, firekechdik;

1KI 6:33 So also made he for the entrance of the Heikhal four-sided door posts of olive wood.

1KI 6:34 ‏און צװײ טירן פֿון ציפּרעסנהאָלץ; די צװײ פֿליגלען פֿון אײן טיר האָבן זיך צונױפֿגעלײגט, און די צװײ פֿליגלען פֿון דער אַנדער טיר האָבן זיך צונױפֿגעלײגט. edit

1KI 6:34 un tsvei tiren fun tsipresnholts; di tsvei fliglen fun ein tir hoben zich tsunoifgeleigt, un di tsvei fliglen fun der ander tir hoben zich tsunoifgeleigt.

1KI 6:34 And the two doors were of cypress wood; the two leaves of the one door were folding, and the two leaves of the other door were folding.

1KI 6:35 ‏און ער האָט אױסגעשניצט כּרובֿים און טײטלבײמער און געעפֿנטע קװײטן, און האָט איבערגעצױגן מיט גאָלד אַרױפֿגעפּאַסט אױפֿן אײַנגעשניצטן. edit

1KI 6:35 un er hot oisgeshnitst Keruvim un teitlbeimer un geefnte kveiten, un hot ibergetsoigen mit gold aroifgepast oifen aingeshnitsten.

1KI 6:35 And he carved thereon keruvim and palm trees and open flowers; and covered them with zahav fitted upon the carved work.

1KI 6:36 ‏און ער האָט געבױט דעם אינעװײניקסטן הױף פֿון דרײַ צײַלן געהאַקטע שטײנער, און אַ צײַל געדעקטע באַלקנס. edit

1KI 6:36 un er hot geboit dem ineveiniksten hoif fun drai tsailen gehakte shteiner, un a tsail gedekte balkns.

1KI 6:36 And he built the inner court with three rows of hewed stone, and a row of cedar beams.

1KI 6:37 ‏אין פֿירטן יאָר איז געלײגט געװאָרן דער גרונטפֿעסט פֿון ה׳ס הױז, אין מאָנאַט זיו. edit

1KI 6:37 in firten yor iz geleigt gevoren der gruntfest fun Hashems hoiz, in monat ziu.

1KI 6:37 In the fourth year was the foundation of the Beis Hashem laid, in the month Ziv;

1KI 6:38 ‏און אין עלפֿטן יאָר, אין מאָנאַט בול – דאָס איז דער אַכטער חודש – איז געענדיקט געװאָרן דאָס הױז אין אַלע זײַנע טײלן, און לױט אַלץ װי עס האָט באַדאַרפֿט צו זײַן. און ער האָט עס געבױט זיבן יאָר. edit

1KI 6:38 un in elften yor, in monat bul – dos iz der achter choidesh – iz geendikt gevoren dos hoiz in ale zaine teilen, un loit alts vi es hot badarft tsu zain. un er hot es geboit ziben yor.

1KI 6:38 And in the eleventh year, in the month Bul, which is the eighth month, was the Beis finished throughout all the parts thereof, and according to all the fashion of it. So was he sheva shanim (seven years) in building it.

1KI 7:1 ‏און אין זײַן אײגן הױז האָט שלמה געבױט דרײַצן יאָר, ביז ער האָט פֿאַרענדיקט זײַן גאַנץ הױז. edit

1KI 7:1 un in zain eigen hoiz hot Shlomo geboit draitsen yor, biz er hot farendikt zain gants hoiz.

1KI 7:1 But Sh'lomo was building his own Bais (palace complex) thirteen years, and he finished all his Bais.

1KI 7:2 ‏און ער האָט געבױט דאָס הױז פֿון לבֿנוֹן-װאַלד. הונדערט אײלן זײַן לענג, און פֿופֿציק אײלן זײַן ברײט, און דרײַסיק אײלן זײַן הײך, אױף פֿיר צײַלן צעדערזײַלן, מיט צעדערבאַלקנס אױף די זײַלן. edit

1KI 7:2 un er hot geboit dos hoiz fun Levanon-vald. hundert eilen zain leng, un fuftsik eilen zain breit, un draisik eilen zain heich, oif fir tsailen tsederzailen, mit tsederbalkns oif di zailen.

1KI 7:2 He built also the Bais Ya'ar HaLevanon; the length thereof was a hundred cubits, and the width thereof fifty cubits, and the height thereof thirty cubits, upon four rows of cedar pillars, with cedar beams upon the pillars.

1KI 7:3 ‏און עס איז געװען באַדעקט מיט צעדערהאָלץ פֿון אױבן, איבער די זײַטקאַמערן װאָס אױף די פֿינף און פֿערציק זײַלן, פֿופֿצן אין אַ צײַל. edit

1KI 7:3 un es iz geven badekt mit tsederholts fun oiben, iber di zaitkameren vos oif di finf un fertsik zailen, fuftsen in a tsail.

1KI 7:3 And it was roofed in erez (cedar) above the tzela'ot (chambers, side-rooms) upon the ammudim; there were forty-five, fifteen per row.

1KI 7:4 ‏און באַלקנס זײַנען געװען דרײַ צײַלן; און אַ דורכבליק קעגן אַ דורכבליק דרײַ מאָל. edit

1KI 7:4 un balkns zainen geven drai tsailen; un a durchblik kegen a durchblik drai mol.

1KI 7:4 And there were shekufim (windows) in three rows, and outlook was opposite outlook, shalosh pe'amim (three times) .

1KI 7:5 ‏און אַלע טירן מיט די בײַשטידלעך זײַנען געװען פֿירעקעכדיק אין געשטעל; און אַ דורכבליק קעגן אַ דורכבליק דרײַ מאָל. edit

1KI 7:5 un ale tiren mit di baishtidlech zainen geven firekechdik in geshtel; un a durchblik kegen a durchblik drai mol.

1KI 7:5 And all the petachim and mezuzot were framed four-sided by beams; and outlook opposite outlook, shalosh pe'amim (three times) .

1KI 7:6 ‏און דאָס פֿאָדערהױז פֿון זײַלן האָט ער געמאַכט: פֿופֿציק אײלן זײַן לענג, און דרײַסיק אײלן זײַן ברײט, מיט אַ פֿירהױז פֿאַר זײ, מיט זײַלן און אַ באַלקנדעכל פֿאַר זײ. edit

1KI 7:6 un dos foderhoiz fun zailen hot er gemacht: fuftsik eilen zain leng, un draisik eilen zain breit, mit a firhoiz far zei, mit zailen un a balkndechl far zei.

1KI 7:6 And he made Ulam HaAmmudim (Hall of Pillars) ; the length thereof was fifty cubits, and the width thereof thirty cubits: and the ulam (portico) was in front of them; and the other ammudim with the thick beam were before them.

1KI 7:7 ‏און ער האָט געמאַכט דאָס פֿאָדערהױז פֿון טראָן ‏ װאָס ער זאָל דאָרטן משפּטן, דאָס פֿאָדערהױז פֿון משפּט: און עס איז געװען באַדעקט מיט צעדערהאָלץ פֿון באָדעם ביז באָדעם. edit

1KI 7:7 un er hot gemacht dos foderhoiz fun tron vos er zol dorten mishpeten, dos foderhoiz fun mishpot: un es iz geven badekt mit tsederholts fun bodem biz bodem.

1KI 7:7 Then he made Ulam HaKisse where he would judge, even the Ulam HaMishpat; and it was covered with erez (cedar) from floor to floor.

1KI 7:8 ‏און זײַן הױז װאָס ער איז דאָרטן געזעסן, אין אַן אַנדער הױף, אינעװײניק-צו פֿון פֿאָדערהױז, איז געװען פֿון דער אײגענער אַרבעט. ער האָט אױך געמאַכט אַ הױז פֿאַר פַּרעהס טאָכטער װאָס שלמה האָט גענומען, אַזױ װי דאָס דאָזיקע פֿאָדערהױז. edit

1KI 7:8 un zain hoiz vos er iz dorten gezesen, in an ander hoif, ineveinik-tsu fun foderhoiz, iz geven fun der eigener arbet. er hot oich gemacht a hoiz far Pharaohs tochter vos Shlomo hot genumen, azoi vi dos dozike foderhoiz.

1KI 7:8 And his Bais (palace) where he dwelt which was in another khatzer (courtyard) inwards from the Ulam, was similar in workmanship. Sh'lomo made also a Bais for Bat Pharaoh, whom he had taken as isha, and the Bais (palace) he made was like this Ulam.

1KI 7:9 ‏דאָס אַלץ איז געװען פֿון טײַערע שטײנער, לױט די מאָסן פֿון געהאַקטע שטײנער, אַרומגעזעגט מיט אַ זעג פֿון אינעװײניק און פֿון אױסנװעניק; און פֿון גרונטפֿעסט ביז געזימס, און דרױסן ביזן גרױסן הױף. edit

1KI 7:9 dos alts iz geven fun teyere shteiner, loit di masen fun gehakte shteiner, arumgezegt mit a zeg fun ineveinik un fun oisnvenik; un fun gruntfest biz gezims, un droisen bizen groisen hoif.

1KI 7:9 All these were of expensive stone, according to the measure of hewed stones, filed with files, outside and inside, even from the foundation unto the ceiling, and from without to the Khatzer HaGedolah (the Great Court) .

1KI 7:10 ‏און עס איז געװען געגרונטפֿעסט מיט טײַערע שטײנער, גרױסע שטײנער, שטײנער פֿון צען אײלן, און שטײנער פֿון אַכט אײלן. edit

1KI 7:10 un es iz geven gegruntfest mit teyere shteiner, groise shteiner, shteiner fun tsen eilen, un shteiner fun acht eilen.

1KI 7:10 And the foundation was laid with expensive stones, even avanim gedolot, stones of 10 cubits, and stones of 8 cubits.

1KI 7:11 ‏און פֿון אױבן זײַנען געװען טײַערע שטײנער, לױט די מאָסן פֿון געהאַקטע שטײנער, און צעדערהאָלץ. edit

1KI 7:11 un fun oiben zainen geven teyere shteiner, loit di masen fun gehakte shteiner, un tsederholts.

1KI 7:11 And above were expensive avanim, after the measure of hewed stones, and cedars.

1KI 7:12 ‏און דער גרױסער הױף רונד אַרום איז געװען פֿון דרײַ צײַלן געהאַקטע שטײנער, און אַ צײַל צעדערבאַלקנס: דעס גלײַכן פֿאַר דעם אינעװײניקסטן הױף פֿון ה׳ס הױז, און פֿאַר דעם פּאָליש פֿון הױז. edit

1KI 7:12 un der groiser hoif rund arum iz geven fun drai tsailen gehakte shteiner, un a tsail tsederbalkns: des glaichen far dem ineveiniksten hoif fun Hashems hoiz, un far dem polish fun hoiz.

1KI 7:12 And the Khatzer HaGedolah (Great Court) was formed of shaloshah — three courses of hewn stones, and a course of hewn cedar beams, as in the Beis Hashem ʼs Khatzer HaPenimit (Innermost Court) and for the Ulam HaBeis.

1KI 7:13 ‏און דער מלך שלמה האָט געשיקט און האָט גענומען חירָמען פֿון צוֹר. edit

1KI 7:13 un der melech Shlomo hot geshikt un hot genumen Chiromen fun Tsor.

1KI 7:13 And HaMelech Sh'lomo sent and brought back Chiram from Tzor.

1KI 7:14 ‏ער איז געװען דער זון פֿון אַ פֿרױ, אַן אַלמנה, פֿון שבֿט נַפֿתָּלי, און זײַן פֿאָטער איז געװען אַ מאַן פֿון צוֹר, אַ קופּערשמיד; און ער איז געװען פֿול מיט חכמה און פֿאַרשטאַנדיקײט און קענשאַפֿט צו מאַכן אַלערלײ אַרבעט אין קופּער, און ער איז געקומען צום מלך שלמה, און האָט געמאַכט זײַן גאַנצע אַרבעט. edit

1KI 7:14 er iz geven der zun fun a froi, an almone, fun sheyvet Naphtali, un zain foter iz geven a man fun Tsor, a kupershmid; un er iz geven ful mit chochme un forshtandikeit un kenshaft tsu machen alerlei arbet in kuper, un er iz gekumen tsum melech Shlomo, un hot gemacht zain gantse arbet.

1KI 7:14 He was ben isha almanah of the tribe of Naphtali, and aviv was an ish of Tzor, a khoresh nechoshet and he was filled with chochmah and tevanah, and da'as to work all works in nechoshet. And he came to HaMelech Sh'lomo, and wrought all his work.

1KI 7:15 ‏און ער האָט אױסגעפֿורעמט די צװײ זײַלן פֿון קופּער; אַכצן אײלן איז געװען די הײך פֿון אײן זײַל, און אַ פֿאָדעם פֿון צװעלף אײלן האָט [אים] אַרומגערינגלט; [און אַזױ] דער צװײטער זײַל. edit

1KI 7:15 un er hot oisgefuremt di tsvei zailen fun kuper; achtsen eilen iz geven di heich fun ein zail, un a fodem fun tsvelf eilen hot [im] arumgeringlt; [un azoi] der tsveiter zail.

1KI 7:15 For he cast two ammudim of nechoshet, of 18 cubits high apiece; and a line of 12 cubits did compass either of them about.

1KI 7:16 ‏און צװײ קרױנען האָט ער געמאַכט אַרױפֿצוטאָן אױף די קעפּ פֿון די זײַלן, אױסגעגאָסן פֿון קופּער; פֿינף אײלן די הײך פֿון אײן קרױן, און פֿינף אײלן די הײך פֿון דער צװײטער קרױן: edit

1KI 7:16 un tsvei kroinen hot er gemacht aroiftsuton oif di kef fun di zailen, oisgegosen fun kuper; finf eilen di heich fun ein kroin, un finf eilen di heich fun der tsveiter kroin:

1KI 7:16 And he made two capitals of mutzak nechoshet (cast bronze) , to set upon the tops of the ammudim; the height of the one capital was 5 cubits, and the height of the other capital was 5 cubits:

1KI 7:17 ‏מיט נעצן פֿון פֿלעכטאַרבעט, שנורן פֿון געקײטלטער אַרבעט, פֿאַר די קרױנען װאָס אױף די קעפּ פֿון די זײַלן; זיבן פֿאַר אײן קרױן, און זיבן פֿאַר דער צװײטער קרױן. edit

1KI 7:17 mit netsen fun flechtarbet, shnuren fun gekeitlter arbet, far di kroinen vos oif di kef fun di zailen; ziben far ein kroin, un ziben far der tsveiter kroin.

1KI 7:17 And plaiting of net work, and ropes of chain work, for the capitals which were upon the top of the ammudim, seven for the one capital, and seven for the other capital.

1KI 7:18 ‏אַזױ האָט ער געמאַכט די זײַלן; און צװײ צײַלן רונד אַרום אױף אײן נעץ צו באַדעקן די קרױנען װאָס אױבן איבער די מילגרױמען; און אַזױ האָט ער געמאַכט פֿאַר דער צװײטער קרױן. edit

1KI 7:18 azoi hot er gemacht di zailen; un tsvei tsailen rund arum oif ein nets tsu badeken di kroinen vos oiben iber di milgroimen; un azoi hot er gemacht far der tsveiter kroin.

1KI 7:18 And he made the ammudim, and two rows around the one network, to cover the capitals that were upon the rosh (top) with pomegranates; and the same did he for the second capital.

1KI 7:19 ‏און די קרױנען װאָס אױף די קעפּ פֿון די זײַלן אין דעם פּאָליש זײַנען געװען פֿון ליליענאַרבעט, פֿיר אײלן. edit

1KI 7:19 un di kroinen vos oif di kef fun di zailen in dem polish zainen geven fun lilienarbet, fir eilen.

1KI 7:19 And the capitals that were upon the rosh of the ammudim were of shushan (lily) work in the Ulam, four cubits.

1KI 7:20 ‏און די קרױנען אױף די צװײ זײַלן זײַנען אױך געװען פֿון אױבן אַקעגן דעם בױך װאָס צו דער זײַט פֿון דער נעץ. און די מילגרױמען זײַנען געװען צװײ הונדערט, אין צײַלן רונד אַרום אױף דער צװײטער קרױן. edit

1KI 7:20 un di kroinen oif di tsvei zailen zainen oich geven fun oiben akegen dem boich vos tsu der zait fun der nets. un di milgroimen zainen geven tsvei hundert, in tsailen rund arum oif der tsveiter kroin.

1KI 7:20 And the capitals upon the two ammudim had pomegranates also above, over against the bulge which was next to the network; and the pomegranates were two hundred in rows encircling the second capital.

1KI 7:21 ‏און ער האָט אױפֿגעשטעלט די זײַלן בײַם פּאָליש פֿון הֵיכל; און ער האָט אױפֿגעשטעלט דעם רעכטן זײַל, און גערופֿן זײַן נאָמען יָכין; און ער האָט אױפֿגעשטעלט דעם לינקן זײַל, און גערופֿן זײַן נאָמען בוֹעַז. edit

1KI 7:21 un er hot oifgeshtelt di zailen baim polish fun heichl; un er hot oifgeshtelt dem rechten zail, un gerufen zain nomen Yachin; un er hot oifgeshtelt dem linken zail, un gerufen zain nomen Boaz.

1KI 7:21 And he set up the ammudim in the Ulam HaHeikhal; and he set up the right ammud, and called shmo thereof Yachin (Establish) : and he set up the left ammud, and called shmo thereof Boaz (Strength is in it) .

1KI 7:22 ‏און אױף די קעפּ פֿון די זײַלן איז געװען ליליענאַרבעט. אַזױ איז פֿאַרענדיקט געװאָרן די אַרבעט פֿון די זײַלן. edit

1KI 7:22 un oif di kef fun di zailen iz geven lilienarbet. azoi iz farendikt gevoren di arbet fun di zailen.

1KI 7:22 And upon the top of the ammudim was shoshan (lily) work; so was the work of the ammudim completed.

1KI 7:23 ‏און ער האָט געמאַכט דעם ים, אַ געגאָסענעם, צען אײלן פֿון ראַנד צו ראַנד, קײַלעכדיק רונד אַרום, און פֿינף אײלן זײַן הײך; און אַ שנור פֿון דרײַסיק אײלן האָט אים אַרומגערינגלט רונד אַרום. edit

1KI 7:23 un er hot gemacht dem yam, a gegosenem, tsen eilen fun rand tsu rand, kailechdik rund arum, un finf eilen zain heich; un a shnur fun draisik eilen hot im arumgeringlt rund arum.

1KI 7:23 And he made a Yam Mutzak (Cast Metal Sea) , ten cubits from brim to brim; it was completely round and its height was 5 cubits; and a line of 30 cubits did measure around about it.

1KI 7:24 ‏און אונטער זײַן ראַנד רונד אַרום האָבן אים אַרומגערינגלט קנעפּ צען אײלן, אַרומצירקלענדיק דעם ים רונד אַרום; אין צװײ צײַלן זײַנען געװען די קנעפּ, אױסגעגאָסן אין אײן גוס מיט אים. edit

1KI 7:24 un unter zain rand rund arum hoben im arumgeringlt knep tsen eilen, arumtsirklendik dem yam rund arum; in tsvei tsailen zainen geven di knep, oisgegosen in ein gus mit im.

1KI 7:24 And under the brim of it all around about there were knobs surrounding it, ten in a cubit, encompassing the Yam all around about; the knobs were cast in two rows, when it was cast.

1KI 7:25 ‏ער איז געשטאַנען אױף צװעלף רינדער; דרײַ געקערט צו צפֿון, און דרײַ געקערט צו מערבֿ, און דרײַ געקערט צו דָרום, און דרײַ געקערט צו מזרח. און דער ים איז געװען איבער זײ פֿון אױבן. און אַלע זײערע הינטערלײַבער זײַנען געװען אינעװײניק-צו. edit

1KI 7:25 er iz geshtanen oif tsvelf rinder; drai gekert tsu Tsafon, un drai gekert tsu mayrev, un drai gekert tsu dorem, un drai gekert tsu mizrech. un der yam iz geven iber zei fun oiben. un ale zeyere hinterlaiber zainen geven ineveinik-tsu.

1KI 7:25 It stood upon twelve bakar (oxen) , shalosh looking toward tzafonah (north) , and shalosh looking toward the yammah (west) , and shalosh looking toward the negbah (south) , and shalosh looking toward the mizrachah (east) ; and the Yam was set above upon them, and all their haunches were facing toward the center.

1KI 7:26 ‏און זײַן גרעב איז געװען אַ האַנטברײט; און זײַן ראַנד איז געװען אַזױ װי די אַרבעט פֿון דעם ראַנד פֿון אַ בעכער, װי אַ ליליענבלום. צװײ טױזנט בַת האָט ער געהאַלטן. edit

1KI 7:26 un zain greb iz geven a hantbreit; un zain rand iz geven azoi vi di arbet fun dem rand fun a becher, vi a lilienblum. tsvei toiznt bat hot er gehalten.

1KI 7:26 And it was a hand-breadth thick, and the brim thereof was wrought like the brim of a kos, with shoshan blossoms; it could hold two thousand bath measures.

1KI 7:27 ‏און ער האָט געמאַכט די צען געשטעלן פֿון קופּער; פֿיר אײלן איז געװען די לענג פֿון איטלעכן געשטעל, און פֿיר אײלן זײַן ברײט, און דרײַ אײלן זײַן הײך. edit

1KI 7:27 un er hot gemacht di tsen geshtelen fun kuper; fir eilen iz geven di leng fun itlechen geshtel, un fir eilen zain breit, un drai eilen zain heich.

1KI 7:27 And he made ten Mekhonot (Stands) of nechoshet; four cubits was the length of one Stand, and four cubits the width thereof, and three cubits the height of it.

1KI 7:28 ‏און אַזױ איז געװען די אַרבעט פֿון די געשטעלן; זײ האָבן געהאַט ראַמען, און די ראַמען זײַנען געװען צװישן לײַסטן. edit

1KI 7:28 un azoi iz geven di arbet fun di geshtelen; zei hoben gehat ramen, un di ramen zainen geven tsvishen laisten.

1KI 7:28 And the constuction of the Mekhonot was on this manner: they had misgerot (panels, flat sides) , and the misgerot were between the shelabim (rods, upright braces) ;

1KI 7:29 ‏און אױף די ראַמען װאָס צװישן די לײַסטן זײַנען געװען לײבן, רינדער, און כּרובֿים; און אַזױ איז געװען אױף די לײַסטן פֿון אױבן; און אונטער די לײבן און די רינדער זײַנען געװען קרענץ פֿון אַראָפּגעהאַנגענער אַרבעט. edit

1KI 7:29 un oif di ramen vos tsvishen di laisten zainen geven leiben, rinder, un Keruvim; un azoi iz geven oif di laisten fun oiben; un unter di leiben un di rinder zainen geven krents fun aropgehangener arbet.

1KI 7:29 And on the misgerot that were between the shelabim were [engraved] arayot (lions) and bakar (oxen) , and keruvim; and upon the shelabim there was a base above; and below the arayot and bakar were wreaths of plaited work.

1KI 7:30 ‏און פֿיר קופּערנע רעדער זײַנען געװען צו איטלעכן געשטעל, און קופּערנע אַקסן; און זײַנע פֿיר װינקלען – צו זײ זײַנען געװען אַקסלען; אונטער דעם האַנטפֿאַס זײַנען די אַקסלען געװען אױסגעגאָסן, מיט קרענץ בײַ דער זײַט פֿון איטלעכן. edit

1KI 7:30 un fir kuperne reder zainen geven tsu itlechen geshtel, un kuperne aksen; un zaine fir vinklen – tsu zei zainen geven akslen; unter dem hantfas zainen di akslen geven oisgegosen, mit krents bai der zait fun itlechen.

1KI 7:30 And every Mekhonah (Stand) had four nechoshet ofanim (wheels) , and axles of nechoshet; and the four corners thereof had supporting posts; under the Kiyor (Basin) were supports cast with wreaths on each side.

1KI 7:31 ‏און זײַן עפֿענונג אינעװײניק אין דער קרױן און איבער איר איז געװען אַן אײל די הײך; און איר עפֿענונג איז געװען קײַלעכדיק, װי די אַרבעט פֿון אַ פֿוסגעשטעל, אַן אײל און אַ האַלב; און אױך אױף איר עפֿענונג זײַנען געװען אױסקריצונגען; און זײערע ראַמען זײַנען געװען פֿירעקעכדיק, נישט רונד. edit

1KI 7:31 un zain efenung ineveinik in der kroin un iber ir iz geven an eil di heich; un ir efenung iz geven kailechdik, vi di arbet fun a fusgeshtel, an eil un a halb; un oich oif ir efenung zainen geven oiskritsungen; un zeyere ramen zainen geven firekechdik, nisht rund.

1KI 7:31 And the mouth within the capital and above was a cubit; but the opening thereof was circular like the construction of the base, a cubit and an half; and also upon the rim of it were engravings. The frames were foursquare, not circular.

1KI 7:32 ‏און די פֿיר רעדער זײַנען געװען אונטער די ראַמען, און די אַקסן פֿון די רעדער זײַנען געװען אין דעם געשטעל; און די הײך פֿון אַ ראָד איז געװען אַן אײל און אַ האַלבע אײל. edit

1KI 7:32 un di fir reder zainen geven unter di ramen, un di aksen fun di reder zainen geven in dem geshtel; un di heich fun a rod iz geven an eil un a halbe eil.

1KI 7:32 And under the frames were four ofanim (wheels) ; and the axles of the ofanim (wheels) were joined to the Mekhonah; and the diameter of each wheel was a cubit and half a cubit.

1KI 7:33 ‏און די אַרבעט פֿון די רעדער איז געװען אַזױ װי די אַרבעט פֿון אַ ראָד פֿון אַ װאָגן; זײערע אַקסן, און זײערע רײפֿן, און זײערע פֿלעקלעך, און זײערע אַקסרעדלעך, אַלץ איז געװען געגאָסן. edit

1KI 7:33 un di arbet fun di reder iz geven azoi vi di arbet fun a rod fun a vagen; zeyere aksen, un zeyere reifen, un zeyere fleklech, un zeyere aksredlech, alts iz geven gegosen.

1KI 7:33 And the construction of the ofanim (wheels) was like the construction of a merkavah ofan (wheel) : their axles, and their hubs, and their rims, and their spokes, were all cast metal.

1KI 7:34 ‏און פֿיר אַקסלען זײַנען געװען צו די פֿיר װינקלען פֿון איטלעכן געשטעל; פֿון געשטעל גופֿא זײַנען געװען זײַנע אַקסלען. edit

1KI 7:34 un fir akslen zainen geven tsu di fir vinklen fun itlechen geshtel; fun geshtel guf zainen geven zaine akslen.

1KI 7:34 And there were four supports to the four pinnot (corners) of each stand; and the supports were of the stand itself.

1KI 7:35 ‏און אױבן אין געשטעל איז געװען קײַלעכדיק רונד אַרום אַ האַלבע אײל די הײך. און אױבן אױפֿן געשטעל זײַנע הענטלעך און זײַנע ראַמען זײַנען געװען פֿון אים גופֿא. edit

1KI 7:35 un oiben in geshtel iz geven kailechdik rund arum a halbe eil di heich. un oiben oifen geshtel zaine hentlech un zaine ramen zainen geven fun im guf.

1KI 7:35 And at the top of the Mekhonah (Stand) was there a round rim of half a cubit high; and on the top of the Mekhonah (Stand) the rods thereof and the frames thereof were cast as one unit.

1KI 7:36 ‏און ער האָט אױסגעקריצט אױף די פּלאַטעס פֿון זײַנע הענטלעך, און אױף זײַנע לײַסטן, כּרובֿים, לײבן, און טײטלבײמער, װי נאָך דעם בלײז פֿון איטלעכן, און קרענץ רונד אַרום. edit

1KI 7:36 un er hot oisgekritst oif di plates fun zaine hentlech, un oif zaine laisten, Keruvim, leiben, un teitlbeimer, vi noch dem bleiz fun itlechen, un krents rund arum.

1KI 7:36 For on the luchot of the rods thereof, and on the misgerot (panels) thereof, he engraved keruvim, arayot, and timorot (palms) , according to the proportion of every one, and wreaths all around.

1KI 7:37 ‏אַזױ האָט ער געמאַכט די צען געשטעלן; אײן גוס, אײן מאָס, אײן שניט, פֿאַר זײ אַלעמען. edit

1KI 7:37 azoi hot er gemacht di tsen geshtelen; ein gus, ein mos, ein shnit, far zei alemen.

1KI 7:37 After this manner he made the ten Mekhonot; all of them had one casting, one middah (size) , and one shape.

1KI 7:38 ‏און ער האָט געמאַכט צען האַנטפֿאַסן פֿון קופּער; פֿערציק בַת האָט געהאַלטן איטלעכער האַנטפֿאַס; אײן האַנטפֿאַס אױף איטלעכן געשטעל פֿון די צען געשטעלן. edit

1KI 7:38 un er hot gemacht tsen hantfasen fun kuper; fertsik bat hot gehalten itlecher hantfas; ein hantfas oif itlechen geshtel fun di tsen geshtelen.

1KI 7:38 Then made he ten kiyyorot nechoshet (basins of bronze) ; one kiyor could hold forty baths; and every kiyor was four cubits; and upon each of the ten Mekhonot there was one kiyor (basin) .

1KI 7:39 ‏און ער האָט אַװעקגעשטעלט די געשטעלן, פֿינף אױף דער רעכטער זײַט פֿון הױז, און פֿינף אױף דער לינקער זײַט פֿון הױז. און דעם ים האָט ער אַװעקגעשטעלט אױף דער רעכטער זײַט פֿון הױז צו מזרח, אַקעגן דָרום. edit

1KI 7:39 un er hot avekgeshtelt di geshtelen, finf oif der rechter zait fun hoiz, un finf oif der linker zait fun hoiz. un dem yam hot er avekgeshtelt oif der rechter zait fun hoiz tsu mizrech, akegen dorem.

1KI 7:39 And he put five Mekhonot (Stands) on the right side of the Beis, and five on the left side of the Beis; and he set the Yam on the right side of the Beis eastward opposite the south.

1KI 7:40 ‏און חירָם האָט געמאַכט די טעפּ און די שופֿלען און די שפּרענגבעקנס. און חירָם האָט געענדיקט מאַכן די גאַנצע אַרבעט װאָס ער האָט געטאָן פֿאַר דעם מלך שלמה אין ה׳ס הױז: edit

1KI 7:40 un Churam hot gemacht di tef un di shuflen un di shprengbekns. un Churam hot geendikt machen di gantse arbet vos er hot geton far dem melech Shlomo in Hashems hoiz:

1KI 7:40 And Chiram made the kiyyrot, and the ya'im (shovels) , and the mizrakot (bowls for sprinkling blood) . So Chiram completed all the melachah (work) that he made for Sh'lomo HaMelech for the Beis Hashem ;

1KI 7:41 ‏די צװײ זײַלן, און די צװײ בעקנס פֿון די קרױנען װאָס אױף די קעפּ פֿון די זײַלן; און די צװײ נעצן צו באַדעקן די צװײ בעקנס פֿון די קרױנען װאָס אױף די קעפּ פֿון די זײַלן; edit

1KI 7:41 di tsvei zailen, un di tsvei bekns fun di kroinen vos oif di kef fun di zailen; un di tsvei netsen tsu badeken di tsvei bekns fun di kroinen vos oif di kef fun di zailen;

1KI 7:41 The two ammudim, and the two bowls of the capitals that were on the top of the two ammudim; and the two networks, decorating the two bowls of the capitals which were upon the top of the ammudim;

1KI 7:42 ‏און די פֿיר הונדערט מילגרױמען פֿאַר די צװײ נעצן, צװײ צײַלן מילגרױמען פֿאַר איטלעכער נעץ, צו באַדעקן די צװײ קײַלעכדיקע קרױנען װאָס איבער די זײַלן; edit

1KI 7:42 un di fir hundert milgroimen far di tsvei netsen, tsvei tsailen milgroimen far itlecher nets, tsu badeken di tsvei kailechdike kroinen vos iber di zailen;

1KI 7:42 And four hundred rimonim (pomegranates) for the two networks, even two courses of rimonim (pomegranates) for one network, to decorate the two bowls of the capitals that were upon the ammudim;

1KI 7:43 ‏און די צען געשטעלן, און די צען האַנטפֿאַסן אױף די געשטעלן; edit

1KI 7:43 un di tsen geshtelen, un di tsen hantfasen oif di geshtelen;

1KI 7:43 And the ten Mekhonot (stands) , and ten Kiyyorot (basins) on the Mekhonot;

1KI 7:44 ‏און דעם אײן ים, און די צװעלף רינדער אונטער דעם ים; edit

1KI 7:44 un dem ein yam, un di tsvelf rinder unter dem yam;

1KI 7:44 And one Yam, and twelve Bakar under the Yam;

1KI 7:45 ‏און די טעפּ און די שופֿלען און די שפּרענגבעקנס. און אַלע די דאָזיקע כּלים װאָס חירָם האָט געמאַכט פֿאַר דעם מלך שלמה אין ה׳ס הױז זײַנען געװען פֿון באַלקן קופּער. edit

1KI 7:45 un di tef un di shuflen un di shprengbekns. un ale di dozike keilim vos Churam hot gemacht far dem melech Shlomo in Hashems hoiz zainen geven fun balken kuper.

1KI 7:45 And the sirot (pots) , and the ya'im (shovels) , and the mizrakot (bowls for sprinkling blood) ; and all these kelim (vessels) , which Chiram made for Sh'lomo HaMelech for the Beis Hashem were of burnished nechoshet.

1KI 7:46 ‏אין דער געגנט פֿון יַרדן האָט זײ דער מלך אױסגעגאָסן, אין געדיכטער ערד, צװישן סוכּוֹת און צװישן צָרתָן. edit

1KI 7:46 in der gegent fun Yarden hot zei der melech oisgegosen, in gedichter erd, tsvishen Sukkot un tsvishen Tsartan.

1KI 7:46 In the plain of the Yarden did HaMelech cast them, in the clay of the adamah (ground) between Sukkot and Tzartan.

1KI 7:47 ‏און שלמה האָט געלאָזט די אַלע כּלים [נישט געװױגן], פֿון זײער גרױס פֿילקײט; נישט צו באַרעכענען איז געװען די װאָג פֿון דעם קופּער. edit

1KI 7:47 un Shlomo hot gelozt di ale keilim [nisht gevoign], fun zeyer grois filkeit; nisht tsu barechenen iz geven di vog fun dem kuper.

1KI 7:47 And Sh'lomo left all the kelim (vessels) unweighed, because they were exceeding many; neither was the weight of the nechoshet found out.

1KI 7:48 ‏און שלמה האָט געמאַכט אַלע כּלים װאָס אין ה׳ס הױז: דעם גילדערנעם מזבח, און דעם טיש װאָס אױף אים איז דאָס ברױט פֿון אָנגעזיכט {לחם הפנים}, פֿון גאָלד. edit

1KI 7:48 un Shlomo hot gemacht ale keilim vos in Hashems hoiz: dem gildernem mizbeyech, un dem tish vos oif im iz dos broit fun ongezicht, fun gold.

1KI 7:48 And Sh'lomo made all the kelim (vessels) that pertained unto the Beis Hashem : the Mizbe'ach HaZahav, and the Shulchan HaZahav, whereupon was the Lechem HaPanim,

1KI 7:49 ‏און די מנורות, פֿינף פֿון דער רעכטער זײַט, און פֿינף פֿון דער לינקער זײַט, פֿאַר דעם דבֿיר, פֿון עכטן גאָלד; און די בלומען, און די רערלעך, און די צװענגלעך, פֿון גאָלד; edit

1KI 7:49 un di menoyrus, finf fun der rechter zait, un finf fun der linker zait, far dem Devir, fun echten gold; un di blumen, un di rerlech, un di tsvenglech, fun gold;

1KI 7:49 And the Menorot of pure zahav, five on the right side, and five on the left, in front of the Devir (Most Holy Place) , with floral designs, and the nerot (lamps) , and the melkachayyim (tongs) of zahav,

1KI 7:50 ‏און די בעקנס, און די שנײַצמעסערס, און די שפּרענגבעקנס, און די שאָלן, און די פֿײַערפֿאַנען, פֿון עכטן גאָלד; און די געלענקן פֿאַר די טירן פֿון דעם אינעװײניקסטן הױז, פֿאַר דעם קדשֵי-קָדשים, און פֿאַר די טירן פֿון דעם הױז, פֿאַר דעם הֵיכל, פֿון גאָלד. edit

1KI 7:50 un di bekns, un di shnaitsmesers, un di shprengbekns, un di Shealen, un di faierfanen, fun echten gold; un di gelenken far di tiren fun dem ineveiniksten hoiz, far dem kedshei-kodshim, un far di tiren fun dem hoiz, far dem heichl, fun gold.

1KI 7:50 And the sippot (bowls) , and the mezammerot (lamp snuffers) , and the mizrakot (bowls for sprinkling blood) , and the kappot (ladles) , and the machtot zahav sagur (hot coal pans of pure gold) , and the gold potot (hinge-sockets) for the daletot (doors) of the Beis HaPenimi, the Kodesh HaKodashim, and also those for the daletot of the Beis, that is, the Heikhal.

1KI 7:51 ‏און די גאַנצע אַרבעט װאָס דער מלך שלמה האָט געמאַכט אין ה׳ס הױז, איז געענדיקט געװאָרן. און שלמה האָט געבראַכט די געהײליקטע זאַכן פֿון זײַן פֿאָטער דָוִדן, דאָס זילבער, און דאָס גאָלד, און די כּלים, און אַרײַנגעגעבן אין די שאַצקאַמערן פֿון ה׳ס הױז. edit

1KI 7:51 un di gantse arbet vos der melech Shlomo hot gemacht in Hashems hoiz, iz geendikt gevoren. un Shlomo hot gebracht di geheilikte zachen fun zain foter Doviden, dos zilber, un dos gold, un di keilim, un araingegeben in di shatskameren fun Hashems hoiz.

1KI 7:51 So was completed all the work that HaMelech Sh'lomo made for the Beis Hashem . And Sh'lomo brought in the things which Dovid Aviv had set apart as kodesh; even the kesef, and the zahav, and the kelim (vessels) , did he put among the otzarot (treasures) of the Beis Hashem .

1KI 8:1 ‏דענצמאָל האָט שלמה אײַנגעזאַמלט די עלטסטע פֿון יִשׂרָאֵל, און אַלע הױפּטלײַט פֿון די שבֿטים, די פֿירשטן פֿון די פֿאָטערהײַזער פֿון די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל, צו מלך שלמה קײן ירושָלַיִם, כּדי אַרױפֿצוברענגען דעם אָרון פֿון ה׳ס בְּרִית פֿון דָוִדס-שטאָט, דאָס איז צִיוֹן. edit

1KI 8:1 dentsmol hot Shlomo aingezamlt di eltste fun Yisroel, un ale hoiptlait fun di shvotim, di firshten fun di foterhaizer fun di kinder fun Yisroel, tsu melech Shlomo kein Yerusholayim, kedei aroiftsubrengen dem orn fun Hashems bris fun Dovids-shtot, dos iz Tsiyon.

1KI 8:1 Then Sh'lomo assembled the Zekenim of Yisroel, and all the Rashei HaMattot, the Nesi'ei HaAvot of the Bnei Yisroel, unto HaMelech Sh'lomo in Yerushalayim, that they might bring up the Aron Brit Hashem out of Ir Dovid, which is Tziyon.

1KI 8:2 ‏און אַלע מענער פֿון יִשׂרָאֵל האָבן זיך אײַנגעזאַמלט צום מלך שלמה אױף יוֹם-טובֿ, אים מאָנאַט אֵתָנים, דאָס איז דער זיבעטער חודש. edit

1KI 8:2 un ale mener fun Yisroel hoben zich aingezamlt tsum melech Shlomo oif yom-tov, im monat Etnim, dos iz der zibeter choidesh.

1KI 8:2 And all the Ish Yisroel assembled themselves unto HaMelech Sh'lomo at the Chag in the month Etanim, which is the seventh month.

1KI 8:3 ‏און אַלע עלטסטע פֿון יִשׂרָאֵל זײַנען געקומען, און די כֹּהנים האָבן געטראָגן דעם אָרון. edit

1KI 8:3 un ale eltste fun Yisroel zainen gekumen, un di koyanim hoben getrogen dem orn.

1KI 8:3 And all the Zekenim of Yisroel came, and the Kohanim took up the Aron.

1KI 8:4 ‏זײ האָבן אַרױפֿגעבראַכט דעם אָרון פֿון ה׳, און דעם אוֹהל-מוֹעד, און אַלע הײליקע כּלים װאָס אין געצעלט – די כֹּהנים און די לוִיִים האָבן זײ אַרױפֿגעבראַכט. edit

1KI 8:4 zei hoben aroifgebracht dem orn fun Hashem, un dem ohl-moed, un ale heilike keilim vos in getselt – di koyanim un di Leviim hoben zei aroifgebracht.

1KI 8:4 And they brought up the Aron Hashem , and the Ohel Mo'ed and all the kelei hakodesh that were in the Ohel, even those did the Kohanim and the Levi'im carry up.

1KI 8:5 ‏און דער מלך שלמה און מיט אים די גאַנצע עדה פֿון יִשׂרָאֵל װאָס איז זיך צונױפֿגעקומען בײַ אים, זײַנען געװען פֿאַר דעם אָרון, שלאַכטנדיק שאָף און רינדער, װאָס האָבן נישט געקענט געצײלט װערן און נישט באַטראַכט װערן פֿון פֿילקײט. edit

1KI 8:5 un der melech Shlomo un mit im di gantse eide fun Yisroel vos iz zich tsunoifgekumen bai im, zainen geven far dem orn, shlachtndik shof un rinder, vos hoben nisht gekent getseilt veren un nisht batracht veren fun filkeit.

1KI 8:5 And Sh'lomo HaMelech, and all the Adat Yisroel, that were assembled unto him, were with him before the Aron, sacrificing tzon and bakar, that could not be told nor numbered for multitude.

1KI 8:6 ‏און די כֹּהנים האָבן אַרײַנגעבראַכט דעם אָרון פֿון ה׳ס בְּרִית אױף זײַן אָרט, אין דעם דבֿיר פֿון הױז, אין קדשֵי-קָדשים, אונטער די פֿליגלען פֿון די כּרובֿים. edit

1KI 8:6 un di koyanim hoben araingebracht dem orn fun Hashems bris oif zain ort, in dem Devir fun hoiz, in kedshei-kodshim, unter di fliglen fun di Keruvim.

1KI 8:6 And the Kohanim brought in the Aron Brit Hashem unto its makom, in the Devir HaBayit, the Kodesh HaKodashim, even under the wings of the keruvim.

1KI 8:7 ‏װאָרום די כּרובֿים האָבן אױסגעשפּרײט די פֿליגלען איבער דעם אָרט פֿון אָרון, און די כּרובֿים האָבן געשירעמט איבער דעם אָרון און איבער זײַנע שטאַנגען פֿון אױבן. edit

1KI 8:7 vorem di Keruvim hoben oisgeshpreit di fliglen iber dem ort fun orn, un di Keruvim hoben geshiremt iber dem orn un iber zaine shtangen fun oiben.

1KI 8:7 For the keruvim spread forth their kenafayim (wings) over the place of the Aron, and the keruvim overshadowed the Aron and the poles thereof.

1KI 8:8 ‏און די שטאַנגען זײַנען געװען אַזױ לאַנג אַז די שפּיצן פֿון די שטאַנגען זײַנען געזען געװאָרן פֿון הײליקטום פֿאַרן דבֿיר, אָבער זײ זײַנען נישט געזען געװאָרן װײַטער אַרױס. און זײ זײַנען דאָרטן געבליבן ביז אױף הײַנטיקן טאָג. edit

1KI 8:8 un di shtangen zainen geven azoi lang az di shpitsen fun di shtangen zainen gezen gevoren fun heiliktum faran Devir, ober zei zainen nisht gezen gevoren vaiter arois. un zei zainen dorten gebliben biz oif haintiken tog.

1KI 8:8 They drew out the poles, that the ends of the poles were seen out in the Kodesh before the Devir, but they were not seen from the outside; there they are unto this day.

1KI 8:9 ‏גאָרנישט איז אין אָרון געװען, נאָר די צװײ שטײנערנע לוחות װאָס משה האָט אַהין אַרײַנגעלײגט אין חוֹרֵבֿ, בעת ה׳ האָט געשלאָסן {כרת} ‏ אַ בונד מיט די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל, װען זײ זײַנען אַרױסגעגאַנגען פֿון לאַנד מִצרַיִם. edit

1KI 8:9 gornisht iz in orn geven, nor di tsvei shteinerne luches vos Moshe hot ahin araingeleigt in Chorev, beis Hashem hot geshlosen a bund mit di kinder fun Yisroel, ven zei zainen aroisgegangen fun land Mitsrayim.

1KI 8:9 There was nothing in the Aron except the two Luchot HaAvanim (Tablets of Stone) , which Moshe placed there at Chorev, when Hashem cut a Brit with the Bnei Yisroel, when they came out of Eretz Mitzrayim.

1KI 8:10 ‏און עס איז געװען, װי די כֹּהנים זײַנען אַרױסגעגאַנגען פֿון הײליקטום, אַזױ האָט אַ װאָלקן אָנגעפֿילט דאָס הױז פֿון ה׳. edit

1KI 8:10 un es iz geven, vi di koyanim zainen aroisgegangen fun heiliktum, azoi hot a volken ongefilt dos hoiz fun Hashem.

1KI 8:10 And it came to pass, when the Kohanim were come out of the Kodesh, that the anan filled the Beis Hashem ,

1KI 8:11 ‏און די כֹּהנים האָבן נישט געקענט זיך שטעלן טאָן דעם דינסט פֿון װעגן דעם װאָלקן, װאָרום די פּראַכט פֿון ה׳ האָט אָנגעפֿילט דאָס הױז פֿון ה׳. edit

1KI 8:11 un di koyanim hoben nisht gekent zich shtelen ton dem dinst fun vegen dem volken, vorem di pracht fun Hashem hot ongefilt dos hoiz fun Hashem.

1KI 8:11 So that the Kohanim could not stand up to minister because of the anan; for the Kavod Hashem had filled the Beis Hashem .

1KI 8:12 ‏דענצמאָל האָט שלמה געזאָגט: ‏ה׳ האָט געזאָגט אין װאָלקן צו רוען; edit

1KI 8:12 dentsmol hot Shlomo gezogt: Hashem hot gezogt in volken tsu ruen;

1KI 8:12 Then spoke Sh'lomo, Hashem said that He would dwell in the thick cloud.

1KI 8:13 ‏האָב איך בױען געבױט דיר ‏אַ הױז פֿאַר אַ װױנונג, ‏אַן אָרט דיר צו זיצן אױף אײביק. edit

1KI 8:13 hob ich boien geboit dir a hoiz far a voinung, an ort dir tsu zitsen oif eibik.

1KI 8:13 I have surely built Thee a Beis of habitation, a Makhon for Thee to abide olamim.

1KI 8:14 ‏און דער מלך האָט אומגעדרײט זײַן פּנים, און האָט געבענטשט די גאַנצע אײַנזאַמלונג פֿון יִשׂרָאֵל, און די גאַנצע אײַנזאַמלונג פֿון יִשׂרָאֵל איז געשטאַנען. edit

1KI 8:14 un der melech hot umgedreit zain ponem, un hot gebentsht di gantse ainzamlung fun Yisroel, un di gantse ainzamlung fun Yisroel iz geshtanen.

1KI 8:14 And HaMelech turned his face about, and made a brocha upon Kol Kehal Yisroel; (and Kol Kehal Yisroel were standing);

1KI 8:15 ‏און ער האָט געזאָגט: ברוך ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל, װאָס האָט מיט זײַן מױל גערעדט צו מײַן פֿאָטער דָוִדן, און מיט זײַן האַנט דערפֿילט, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 8:15 un er hot gezogt: Baruch Hashem Elochei Yisroel, vos hot mit zain moil geredt tsu main foter Doviden, un mit zain hant derfilt, azoi tsu zogen:

1KI 8:15 And he said, Baruch Hashem Elohei Yisroel, which spoke with His mouth unto Dovid Avi, and hath with His yad fulfilled it, saying,

1KI 8:16 ‏פֿון דעם טאָג װאָס איך האָב אַרױסגעצױגן מײַן פֿאָלק, יִשׂרָאֵל, פֿון מִצרַיִם, האָב איך נישט אױסדערװײלט קײן שטאָט פֿון אַלע שבֿטים פֿון יִשׂרָאֵל אױף צו בױען אַ הױז אַז מײַן נאָמען זאָל דאָרטן זײַן, אָבער איך האָב אױסדערװײלט דָוִדן צו זײַן איבער מײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל. edit

1KI 8:16 fun dem tog vos ich hob aroisgetsoigen main folk, Yisroel, fun Mitsrayim, hob ich nisht oisderveilt kein shtot fun ale shvotim fun Yisroel oif tsu boien a hoiz az main nomen zol dorten zain, ober ich hob oisderveilt Doviden tsu zain iber main folk Yisroel.

1KI 8:16 Since the yom that I brought forth My people Yisroel out of Mitzrayim, I chose no ir out of all the Shivtei Yisroel to build a Beis, that Shemi might be therein; but I chose Dovid to be over My people Yisroel.

1KI 8:17 ‏און עס איז געװען אין האַרצן פֿון מײַן פֿאָטער דָוִדן צו בױען אַ הױז צו דעם נאָמען פֿון ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל. edit

1KI 8:17 un es iz geven in hartsen fun main foter Doviden tsu boien a hoiz tsu dem nomen fun Hashem Elochei Yisroel.

1KI 8:17 It was in the levav Dovid Avi to build Bayit for Shem Hashem Elohei Yisroel.

1KI 8:18 ‏אָבער ה׳ האָט געזאָגט צו מײַן פֿאָטער דָוִדן: אַזױ װי דו האָסט געהאַט אין האַרצן צו בױען אַ הױז צו מײַן נאָמען, האָסטו גוט געטאָן װאָס דו האָסט דאָס געהאַט אין האַרצן. edit

1KI 8:18 ober Hashem hot gezogt tsu main foter Doviden: azoi vi du host gehat in hartsen tsu boien a hoiz tsu main nomen, hostu gut geton vos du host dos gehat in hartsen.

1KI 8:18 And Hashem said unto Dovid Avi, Whereas it was in thine lev to build a Beis unto Shemi, thou didst well that it was in thine lev.

1KI 8:19 ‏אָבער נישט דו װעסט בױען דאָס הױז, נײַערט דײַן זון װאָס גײט אַרױס פֿון דײַנע לענדן, ער װעט בױען דאָס הױז צו מײַן נאָמען. edit

1KI 8:19 ober nisht du vest boien dos hoiz, naiert dain zun vos geit arois fun daine lenden, er vet boien dos hoiz tsu main nomen.

1KI 8:19 Nevertheless thou shalt not build the Bayit; but thy ben that shall come forth out of thy loins, he shall build the Bayit unto Shemi.

1KI 8:20 ‏און ה׳ האָט מקײם געװען זײַן צוזאָג װאָס ער האָט צוגעזאָגט, און איך בין אױפֿגעשטאַנען אױף דעם אָרט ‏ פֿון מײַן פֿאָטער דָוִד, און איך האָב זיך געזעצט אױף דעם טראָן ‏ פֿון יִשׂרָאֵל, אַזױ װי ה׳ האָט געזאָגט, און איך האָב געבױט דאָס הױז צו דעם נאָמען פֿון ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל. edit

1KI 8:20 un Hashem hot mekaiem geven zain tsuzog vos er hot tsugezogt, un ich bin oifgeshtanen oif dem ort fun main foter Dovid, un ich hob zich gezetst oif dem tron fun Yisroel, azoi vi Hashem hot gezogt, un ich hob geboit dos hoiz tsu dem nomen fun Hashem Elochei Yisroel.

1KI 8:20 And Hashem hath fulfilled His Davar that He spoke, and I am risen up in the place of Dovid Avi, and sit on the Kisse Yisroel, just as Hashem promised, and have built Bayit for the Shem Hashem Elohei Yisroel.

1KI 8:21 ‏און איך האָב דאָרטן געמאַכט אַן אָרט פֿאַר דעם אָרון, װאָס דאָרטן איז דער בְּרִית פֿון ה׳, װאָס ער האָט געשלאָסן מיט אונדזערע עלטערן, װען ער האָט זײ אַרױסגעצױגן פֿון לאַנד מִצרַיִם. edit

1KI 8:21 un ich hob dorten gemacht an ort far dem orn, vos dorten iz der bris fun Hashem, vos er hot geshlosen mit undzere elteren, ven er hot zei aroisgetsoigen fun land Mitsrayim.

1KI 8:21 And I have set there a Makom for the Aron, wherein is the Brit Hashem , which He cut with Avoteinu, when He brought them out of Eretz Mitzrayim.

1KI 8:22 ‏און שלמה האָט זיך געשטעלט פֿאַר דעם מזבח פֿון ה׳, אַקעגן דער גאַנצער אײַנזאַמלונג פֿון יִשׂרָאֵל, און האָט אױסגעשפּרײט זײַנע הענט צום הימל. edit

1KI 8:22 un Shlomo hot zich geshtelt far dem mizbeyech fun Hashem, akegen der gantser ainzamlung fun Yisroel, un hot oisgeshpreit zaine hent tsum himel.

1KI 8:22 And Sh'lomo stood before the Mizbe'ach Hashem in the presence of all the Kahal Yisroel, and spread forth his palms toward Shomayim;

1KI 8:23 ‏און ער האָט געזאָגט: ה׳ דו אלוקי יִשׂרָאֵל, נישטאָ אין הימל אױבן אָדער אױף דער ערד אונטן אַ ה׳ װי דו, װאָס היטסט דעם בְּרִית און די גענאָד צו דײַנע קנעכט װאָס גײען פֿאַר דיר מיט זײער גאַנצן האַרצן; edit

1KI 8:23 un er hot gezogt: Hashem du Elochei Yisroel, nishto in himel oiben oder oif der erd unten a Hashem vi du, vos hitst dem bris un di genod tsu daine knecht vos geyen far dir mit zeyer gantsen hartsen;

1KI 8:23 And he said, Hashem Elohei Yisroel, there is no Elohim like Thee, in Shomayim above, or on HaAretz beneath, who is shomer HaBrit and keeps chesed with Thy avadim that walk before Thee with all their lev;

1KI 8:24 ‏װאָס האָסט געהיט דײַן קנעכט, ‏ מײַן פֿאָטער דָוִדן, דאָס װאָס דו האָסט אים צוגעזאָגט; און מיט דײַן מױל האָסטו גערעדט, און מיט דײַן האַנט דערפֿילט, אַזױ װי הײַנטיקן טאָג. edit

1KI 8:24 vos host gehit dain knecht, main foter Doviden, dos vos du host im tsugezogt; un mit dain moil hostu geredt, un mit dain hant derfilt, azoi vi haintiken tog.

1KI 8:24 Who hast been shomer with Thy eved Dovid Avi that Thou promised him; Thou spoke also with thy mouth, and hast fulfilled it with Thine yad, as it is this day.

1KI 8:25 ‏און אַצונד, ה׳ דו אלוקי יִשׂרָאֵל, האַלט דײַן קנעכט, מײַן פֿאָטער דָוִדן, דאָס װאָרט דו האָסט צו אים גערעדט, אַזױ צו זאָגן: עס װעט דיר נישט פֿאַרשניטן װערן פֿון פֿאַר מיר אַ מאַן צו זיצן אױף דעם טראָן ‏ פֿון יִשׂרָאֵל, אױב נאָר דײַנע קינדער װעלן היטן זײער װעג, צו גײן פֿאַר מיר אַזױ װי דו ביסט געגאַנגען פֿאַר מיר. edit

1KI 8:25 un atsund, Hashem du Elochei Yisroel, halt dain knecht, main foter Doviden, dos vort du host tsu im geredt, azoi tsu zogen: es vet dir nisht farshniten veren fun far mir a man tsu zitsen oif dem tron fun Yisroel, oib nor daine kinder velen hiten zeyer veg, tsu gein far mir azoi vi du bist gegangen far mir.

1KI 8:25 Therefore now, Hashem Elohei Yisroel, be shomer with Thy eved Dovid Avi that Thou promised him, saying, There shall not Yikaret (be cut off, fail) thee an ish in My sight to sit on the Kisse Yisroel; so that thy banim be shomer over their derech, that they walk before Me as thou hast walked before Me.

1KI 8:26 ‏און אַצונד, אלוקי יִשׂרָאֵל, זאָל, איך בעט דיך, באַװערט װערן דײַן צוזאָג װאָס דו האָסט צוגעזאָגט דײַן קנעכט, מײַן פֿאָטער דָוִדן. edit

1KI 8:26 un atsund, Elochei Yisroel, zol, ich bet dich, bavert veren dain tsuzog vos du host tsugezogt dain knecht, main foter Doviden.

1KI 8:26 And now, O Elohei Yisroel, let Thy davar now come true, which Thou spoke unto Thy eved Dovid Avi.

1KI 8:27 ‏װאָרום קען אין דער אמתן אלֹקים װױנען אױף דער ערד? אַז די הימלען און די הימלען פֿון די הימלען קענען דיך נישט אַרײַננעמען, הײַנט װי שױן דאָס דאָזיקע הױז װאָס איך האָב געבױט! edit

1KI 8:27 vorem ken in der emesen Elokim voinen oif der erd? az di himlen un di himlen fun di himlen kenen dich nisht arainnemen, haint vi shoin dos dozike hoiz vos ich hob geboit!

1KI 8:27 But will Elohim indeed dwell on ha'aretz? Hinei, the Shomayim and the Shemei HaShomayim cannot contain Thee; how much less this Bayit that I have built?

1KI 8:28 ‏אָבער קער זיך צו דער תּפֿילה פֿון דײַן קנעכט, און צו זײַן בקשה, ה׳ מײַן ג-ט, צוצוהערן צו דעם געשרײ און צו דער תּפֿילה װאָס דײַן קנעכט איז מתפּלל פֿאַר דיר הײַנט, edit

1KI 8:28 ober ker zich tsu der tefile fun dain knecht, un tsu zain bakoshe, Hashem main g-t, tsutsuheren tsu dem geshrei un tsu der tefile vos dain knecht iz mispalel far dir haint,

1KI 8:28 Yet turn Thou unto the tefillah of Thy eved, and to his techinnah, Hashem Elohai, to pay heed unto the cry and to the tefillah, which Thy eved is davening before Thee today;

1KI 8:29 ‏אַז דײַנע אױגן זאָלן זײַן אָפֿן אױף דעם דאָזיקן הױז נאַכט און טאָג, אױף דעם אָרט, װאָס דו האָסט געזאָגט: מײַן נאָמען זאָל דאָרטן זײַן; צוצוהערן צו דער תּפֿילה װאָס דײַן קנעכט ‏ װעט מתפּלל זײַן אַקעגן דעם דאָזיקן אָרט. edit

1KI 8:29 az daine oigen zolen zain ofen oif dem doziken hoiz nacht un tog, oif dem ort, vos du host gezogt: main nomen zol dorten zain; tsutsuheren tsu der tefile vos dain knecht vet mispalel zain akegen dem doziken ort.

1KI 8:29 That Thine eyes may be open toward this Bayit lailah va'yom, even toward the Makom of which Thou hast said, Shemi shall be there; that Thou mayest pay heed unto the tefillah which Thy eved shall make toward Makom Hazeh.

1KI 8:30 ‏און זאָלסט צוהערן צו דער בקשה פֿון דײַן קנעכט, און פֿון דײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל, װאָס זײ װעלן מתפּלל זײַן אַקעגן דעם דאָזיקן אָרט; און דו זאָלסט הערן אין דעם אָרט פֿון דײַן װױנונג, אין הימל, און אַז דו װעסט הערן, זאָלסטו פֿאַרגעבן. edit

1KI 8:30 un zolst tsuheren tsu der bakoshe fun dain knecht, un fun dain folk Yisroel, vos zei velen mispalel zain akegen dem doziken ort; un du zolst heren in dem ort fun dain voinung, in himel, un az du vest heren, zolstu fargeben.

1KI 8:30 And pay heed Thou to the techinnah of Thy eved, and of Thy people Yisroel, when they shall daven toward Makom Hazeh; and hear Thou from Shomayim Thy dwelling place; and when Thou hearest, forgive.

1KI 8:31 ‏אַז אַ מאַן װעט זינדיקן קעגן זײַן חבֿר, און מע װעט אַרױפֿלײגן אױף אים אַ שבֿועה אים צו באַשװערן, און ער װעט קומען און שװערן פֿאַר דײַן מזבח אין דעם דאָזיקן הױז, edit

1KI 8:31 az a man vet zindiken kegen zain chever, un me vet aroifleigen oif im a shvue im tsu bashveren, un er vet kumen un shveren far dain mizbeyech in dem doziken hoiz,

1KI 8:31 If any ish trespass against his neighbor, and an oath be laid upon him to cause him to swear, and the oath come before Thine Mizbe'ach in this Bayit;

1KI 8:32 ‏זאָלסט דו צוהערן אין הימל, און טאָן, און משפּטן דײַנע קנעכט, צו מאַכן שולדיק דעם שולדיקן, צו געבן דעם װעג אױף זײַן קאָפּ; און צו מאַכן גערעכט דעם גערעכטן, אים צו געבן לױט זײַן גערעכטיקײט. edit

1KI 8:32 zolst du tsuheren in himel, un ton, un mishpeten daine knecht, tsu machen shuldik dem shuldiken, tsu geben dem veg oif zain kop; un tsu machen gerecht dem gerechten, im tsu geben loit zain gerechtikeit.

1KI 8:32 Then hear Thou in Shomayim, and do, and judge Thy avadim, condemning the rasha, to bring his derech upon his rosh; and lehatzeddik (justifying, declaring innocent and acquitted) the tzaddik, to give him according to his tzedakah.

1KI 8:33 ‏און דײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל װעט געשלאָגן װערן פֿאַרן פֿײַנט, װײַל זײ האָבן געזינדיקט צו דיר, און זײ װעלן זיך אומקערן צו דיר, און װעלן באַקענען דײַן נאָמען, און װעלן מתפּלל זײַן און בעטן צו דיר אין דעם דאָזיקן הױז, edit

1KI 8:33 un dain folk Yisroel vet geshlogen veren faran faint, vail zei hoben gezindikt tsu dir, un zei velen zich umkeren tsu dir, un velen bakenen dain nomen, un velen mispalel zain un beten tsu dir in dem doziken hoiz,

1KI 8:33 When Thy people Yisroel be struck down before the oyev, because they have sinned against Thee, and shall turn back to Thee, and confess Thy Shem, and daven, and make supplication unto Thee in this Bayit:

1KI 8:34 ‏זאָלסט דו צוהערן אין הימל, און פֿאַרגעבן די זינד פֿון דײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל, און זאָלסט זײ אומקערן אױף דער ערד װאָס דו האָסט געגעבן זײערע עלטערן. edit

1KI 8:34 zolst du tsuheren in himel, un fargeben di zind fun dain folk Yisroel, un zolst zei umkeren oif der erd vos du host gegeben zeyere elteren.

1KI 8:34 Then hear Thou in Shomayim, and forgive the chattat of Thy people Yisroel, and bring them back unto HaAdamah which Thou gavest unto their Avot.

1KI 8:35 ‏אַז דער הימל װעט זײַן פֿאַרשלאָסן, און עס װעט נישט זײַן קײן רעגן, װײַל זײ האָבן געזינדיקט צו דיר, און זײ װעלן מתפּלל זײַן אַקעגן דעם דאָזיקן אָרט, און װעלן באַקענען דײַן נאָמען, און זיך אומקערן פֿון זײער זינד, װען דו האָסט זײ געפּײַניקט, edit

1KI 8:35 az der himel vet zain farshlosen, un es vet nisht zain kein regen, vail zei hoben gezindikt tsu dir, un zei velen mispalel zain akegen dem doziken ort, un velen bakenen dain nomen, un zich umkeren fun zeyer zind, ven du host zei gepainikt,

1KI 8:35 When Shomayim is shut up, and there is no matar (rain) , because they have sinned against Thee; if they daven toward this Makom, and confess Thy Shem, and turn from their chattat, when Thou afflictest them;

1KI 8:36 ‏זאָלסט דו צוהערן אין הימל, און פֿאַרגעבן די זינד פֿון דײַנע קנעכט און דײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל, װען דו װעסט זײ האָבן געװיזן דעם גוטן װעג װאָס זײ זאָלן אױף אים גײן; און זאָלסט געבן רעגן אױף דײַן לאַנד, װאָס דו האָסט געגעבן דײַן פֿאָלק פֿאַר אַ נחלה. edit

1KI 8:36 zolst du tsuheren in himel, un fargeben di zind fun daine knecht un dain folk Yisroel, ven du vest zei hoben gevizen dem guten veg vos zei zolen oif im gein; un zolst geben regen oif dain land, vos du host gegeben dain folk far a nachle.

1KI 8:36 Then hear Thou in Shomayim, and forgive the chattat of Thy avadim, and of Thy people Yisroel, that Thou teach them the Derech Hatovah wherein they should walk, and give matar (rain) upon Thy Land, which Thou hast given to Thy people for a nachalah.

1KI 8:37 ‏אַז עס װעט זײַן אַ הונגער אין לאַנד, אַז עס װעט זײַן אַ מגפֿה, אַז עס װעט זײַן אַ קאָרנבראַנד, אַ װעלקעניש, אַ הײשעריק, אַ גראָזפֿרעסער; אַז זײַן פֿײַנט װעט אים באַלעגערן אין דעם לאַנד פֿון זײַנע שטעט; װאָס נאָר פֿאַר אַ פּלאָג, װאָס נאָר פֿאַר אַ קראַנקשאַפֿט; edit

1KI 8:37 az es vet zain a hunger in land, az es vet zain a mageyfe, az es vet zain a kornbrand, a velkenish, a heisherik, a grozfreser; az zain faint vet im balegeren in dem land fun zaine shtet; vos nor far a plog, vos nor far a krankshaft;

1KI 8:37 If there be in HaAretz ra'av, if there be dever, blight, mildew, arbeh, or if there be grasshopper; if their oyev besiege them in the eretz of their she'arim; whatsoever nega (plague) , whatsoever machalah (disease) there be;

1KI 8:38 ‏װאָס נאָר פֿאַר אַ תּפֿילה, װאָס נאָר פֿאַר אַ בקשה, עס װעט זײַן בײַ עמיצן אײנעם פֿון דײַן גאַנצן פֿאָלק יִשׂרָאֵל, װען איטלעכער פֿון זײ שפּירט די פּלאָגעניש פֿון זײַן האַרצן, און ער שפּרײט אױס זײַנע הענט צו דעם דאָזיקן הױז, edit

1KI 8:38 vos nor far a tefile, vos nor far a bakoshe, es vet zain bai emitsen einem fun dain gantsen folk Yisroel, ven itlecher fun zei shpirt di plogenish fun zain hartsen, un er shpreit ois zaine hent tsu dem doziken hoiz,

1KI 8:38 What tefillah and techinnah be made by any adam, or by all Thy people Yisroel, which shall know every man the nega of his own levav, and spread forth his palms toward this Bayit;

1KI 8:39 ‏זאָלסט דו צוהערן אין הימל, דעם אָרט פֿון דײַן װױנונג, און זאָלסט פֿאַרגעבן, און זאָלסט טאָן, און געבן איטלעכן לױט אַלע זײַנע װעגן, אַזױ װי דו װײסט זײַן האַרץ – װאָרום דו אַלײן װײסט דאָס האַרץ פֿון אַלע מענטשנקינדער – edit

1KI 8:39 zolst du tsuheren in himel, dem ort fun dain voinung, un zolst fargeben, un zolst ton, un geben itlechen loit ale zaine vegen, azoi vi du veist zain harts – vorem du alein veist dos harts fun ale mentshnkinder –

1KI 8:39 Then hear Thou in Shomayim the Makom of Thy dwelling, and forgive, and do, and give to every ish according to his derech, whose lev Thou knowest; (for Thou, even Thou only, knowest levav kol Bnei HaAdam);

1KI 8:40 ‏כּדי זײ זאָלן מורא האָבן פֿאַר דיר אַלע טעג װאָס זײ לעבן אױף דער ערד װאָס דו האָסט געגעבן אונדזערע עלטערן. edit

1KI 8:40 kedei zei zolen moire hoben far dir ale teg vos zei leben oif der erd vos du host gegeben undzere elteren.

1KI 8:40 That they may fear Thee all hayamim that they are chayyim in the adamah which Thou gavest unto Avoteinu.

1KI 8:41 ‏און אױך צו דעם פֿרעמדן װאָס ער איז נישט פֿון דײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל, אַז ער װעט קומען פֿון אַ װײַטן לאַנד פֿון װעגן דײַן נאָמען edit

1KI 8:41 un oich tsu dem fremden vos er iz nisht fun dain folk Yisroel, az er vet kumen fun a vaiten land fun vegen dain nomen

1KI 8:41 Moreover concerning a nokhri (foreigner) , that is not of Thy people Yisroel, but cometh out of a far country for Thy Nameʼs sake;

1KI 8:42 ‏– װאָרום זײ װעלן הערן פֿון דײַן גרױסן נאָמען, און פֿון דײַן שטאַרקער האַנט, און פֿון דײַן אױסגעשטרעקטן אָרעם ‏ – און ער װעט קומען און װעט מתפּלל זײַן אַקעגן דעם דאָזיקן הױז, edit

1KI 8:42 – vorem zei velen heren fun dain groisen nomen, un fun dain shtarker hant, un fun dain oisgeshtrekten orem – un er vet kumen un vet mispalel zain akegen dem doziken hoiz,

1KI 8:42 (For they shall hear of Thy Shem HaGadol, and of Thy Yad HaChazakah, and of Thy stretched out zero'a;) and shall come and daven toward this Bayit;

1KI 8:43 ‏זאָלסט דו צוהערן אין הימל, דעם אָרט פֿון דײַן װױנונג, און זאָלסט טאָן אַלץ אום װאָס דער פֿרעמדער װעט רופֿן צו דיר; כּדי אַלע פֿעלקער פֿון דער ערד זאָלן דערקענען דײַן נאָמען, מורא צו האָבן פֿאַר דיר, אַזױ װי דײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל, און װיסן אַז דײַן נאָמען װערט גערופֿן אױף דעם דאָזיקן הױז װאָס איך האָב געבױט. edit

1KI 8:43 zolst du tsuheren in himel, dem ort fun dain voinung, un zolst ton alts um vos der fremder vet rufen tsu dir; kedei ale felker fun der erd zolen derkenen dain nomen, moire tsu hoben far dir, azoi vi dain folk Yisroel, un visen az dain nomen vert gerufen oif dem doziken hoiz vos ich hob geboit.

1KI 8:43 Hear Thou in Shomayim the Makom of Thy dwelling, and do according to all that the nokhri calleth to Thee for; that all peoples of ha'aretz may know Thy Shem, to fear Thee, as do Thy people Yisroel; that they may know that this Bayit, which I have built, is called by Thy Shem.

1KI 8:44 ‏אַז דײַן פֿאָלק װעט אַרױסגײן אױף מלחמה אַקעגן זײַן פֿײַנט, אױף װאָסער װעג דו װעסט זײ שיקן, און זײ װעלן מתפּלל זײַן צו ה׳ אַקעגן דער שטאָט װאָס דו האָסט זי אױסדערװײלט, און דעם הױז װאָס איך האָב געבױט צו דײַן נאָמען, edit

1KI 8:44 az dain folk vet aroisgein oif milchome akegen zain faint, oif vaser veg du vest zei shiken, un zei velen mispalel zain tsu Hashem akegen der shtot vos du host zi oisderveilt, un dem hoiz vos ich hob geboit tsu dain nomen,

1KI 8:44 If Thy people go out to milchamah against their oyev (enemy) , in the derech that Thou shalt send them, and shall daven unto Hashem in the Derech HaIr which Thou hast chosen, and toward the Bayit that I have built for Thy Shem;

1KI 8:45 ‏זאָלסטו צוהערן אין הימל זײער תּפֿילה און זײער בקשה, און טאָן זײער רעכט. edit

1KI 8:45 zolstu tsuheren in himel zeyer tefile un zeyer bakoshe, un ton zeyer recht.

1KI 8:45 Then hear Thou in Shomayim their tefillah and their techinnah, and uphold their mishpat.

1KI 8:46 ‏אַז זײ װעלן זינדיקן צו דיר – װאָרן עס איז נישט דאָ אײן מענטש װאָס זינדיקט נישט ‏ – און דו װעסט צוהערן אױף זײ, און זײ איבערגעבן פֿאַרן פֿײַנט, און זײערע פֿאַנגערס װעלן זײ נעמען געפֿאַנגען אין לאַנד פֿון דעם פֿײַנט, װײַט אָדער נאָנט; edit

1KI 8:46 az zei velen zindiken tsu dir – voren es iz nisht do ein mentsh vos zindikt nisht – un du vest tsuheren oif zei, un zei ibergeben faran faint, un zeyere fangers velen zei nemen gefangen in land fun dem faint, vait oder nont;

1KI 8:46 If they sin against Thee, (for there is no adam that sinneth not), and Thou be angry with them, and deliver them to the oyev (enemy) , so that they carry them away captives unto the eretz of the oyev, far or near;

1KI 8:47 ‏און זײ װעלן זיך נעמען צו האַרצן אין דעם לאַנד װאָס זײ זײַנען גענומען געװאָרן געפֿאַנגען אַהין, און זײ װעלן תּשובֿה טאָן, און װעלן בעטן צו דיר אין לאַנד פֿון זײערע פֿאַנגערס, אַזױ צו זאָגן: מיר האָבן געזינדיקט און פֿאַרבראָכן, מיר האָבן שלעכטס געטאָן; edit

1KI 8:47 un zei velen zich nemen tsu hartsen in dem land vos zei zainen genumen gevoren gefangen ahin, un zei velen teshuve ton, un velen beten tsu dir in land fun zeyere fangers, azoi tsu zogen: mir hoben gezindikt un farbrochen, mir hoben shlechts geton;

1KI 8:47 Yet if they make in their lev teshuvah in HaAretz where they were carried captives, and turn, and make techinnah unto Thee in the eretz of them that carried them captives, saying, We have sinned, and have done perversely, we have committed wickedness;

1KI 8:48 ‏און זײ װעלן זיך אומקערן צו דיר מיט זײער גאַנצן האַרצן, און מיט זײער גאַנצער זעל, אין לאַנד פֿון זײערע פֿײַנט װאָס האָבן זײ געפֿאַנגען, און זײ װעלן מתפּלל זײַן צו דיר אַקעגן זײער לאַנד, װאָס דו האָסט געגעבן זײערע עלטערן, דער שטאָט װאָס דו האָסט אױסדערװײלט, און דעם הױז װאָס איך האָב געבױט צו דײַן נאָמען, edit

1KI 8:48 un zei velen zich umkeren tsu dir mit zeyer gantsen hartsen, un mit zeyer gantser zel, in land fun zeyere faint vos hoben zei gefangen, un zei velen mispalel zain tsu dir akegen zeyer land, vos du host gegeben zeyere elteren, der shtot vos du host oisderveilt, un dem hoiz vos ich hob geboit tsu dain nomen,

1KI 8:48 And so return unto Thee with all their lev, and with all their nefesh, in the eretz of their enemies, which led them away captive, and daven unto Thee in the derech (direction) of their land, which Thou gavest unto their Avot, the Ir which Thou hast chosen, and the Bayit which I have built for Thy Shem;

1KI 8:49 ‏זאָלסטו צוהערן אין הימל, דעם אָרט פֿון דײַן װױנונג, זײער תּפֿילה און זײער בקשה, און טאָן זײער רעכט; edit

1KI 8:49 zolstu tsuheren in himel, dem ort fun dain voinung, zeyer tefile un zeyer bakoshe, un ton zeyer recht;

1KI 8:49 Then hear Thou their tefillah and their techinnah in Shomayim, the Makom of Thy dwelling, and uphold their cause,

1KI 8:50 ‏און זאָלסט פֿאַרגעבן דײַן פֿאָלק װאָס זײ האָבן געזינדיקט צו דיר, און אַלע זײערע פֿאַרברעכן װאָס זײ האָבן פֿאַרבראָכן קעגן דיר; און זאָלסט זײ געבן דערבאַרימונג בײַ זײערע פֿאַנגערס, אַז זײ זאָלן זיך דערבאַרימען אױף זײ; edit

1KI 8:50 un zolst fargeben dain folk vos zei hoben gezindikt tsu dir, un ale zeyere farbrechen vos zei hoben farbrochen kegen dir; un zolst zei geben derbarimung bai zeyere fangers, az zei zolen zich derbarimen oif zei;

1KI 8:50 And forgive Thy people that have sinned against Thee, and all their peysha'im wherein they have rebelled against Thee, and give them rachamim before them who carried them captive, that they may have rachamim on them;

1KI 8:51 ‏װאָרום זײ זײַנען דײַן פֿאָלק און דײַן אַרב, װאָס דו האָסט אַרױסגעצױגן פֿון מִצרַיִם, פֿון דעם אײַזנשמעלצאױװן. edit

1KI 8:51 vorem zei zainen dain folk un dain Arav, vos du host aroisgetsoigen fun Mitsrayim, fun dem aiznshmeltsoiven.

1KI 8:51 For they are Thy people, and Thine nachalah, which Thou broughtest forth out of Mitzrayim, from the midst of the Kur HaBarzel (Furnace of Iron) :

1KI 8:52 ‏דײַנע אױגן זאָלן זײַן אָפֿן צו דעם געבעט פֿון דײַן קנעכט, און צו דעם געבעט פֿון דײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל, זײ צוצוהערן װען נאָר זײ רופֿן צו דיר. edit

1KI 8:52 daine oigen zolen zain ofen tsu dem gebet fun dain knecht, un tsu dem gebet fun dain folk Yisroel, zei tsutsuheren ven nor zei rufen tsu dir.

1KI 8:52 That Thine eyes may be open unto the techinnah of Thy eved, and unto the techinnah of Thy people Yisroel, to pay heed unto them in all that they call for unto Thee.

1KI 8:53 ‏װאָרום דו האָסט זײ אָפּגעשײדט דיר צום אַרב פֿון אַלע פֿעלקער פֿון דער ערד, אַזױ װי דו האָסט גערעדט דורך דײַן קנעכט משהן װען דו האָסט אַרױסגעצױגן אונדזערע עלטערן פֿון מִצרַיִם, ה׳ דו אֲדֹנָי. edit

1KI 8:53 vorem du host zei opgesheidt dir tsum Arav fun ale felker fun der erd, azoi vi du host geredt durch dain knecht Mosheen ven du host aroisgetsoigen undzere elteren fun Mitsrayim, Hashem du Adonoi.

1KI 8:53 For Thou didst separate them from among all the peoples of HaAretz, to be Thine nachalah, as Thou spoke by the yad Moshe Thy Eved, when Thou broughtest Avoteinu out of Mitzrayim, Adonoi Hashem ,

1KI 8:54 ‏און עס איז געװען, װי שלמה האָט געענדיקט מתפּלל צו זײַן צו ה׳ די דאָזיקע גאַנצע תּפֿילה און בקשה, איז ער אױפֿגעשטאַנען פֿון פֿאַרן מזבח פֿון ה׳, פֿון קניִען אױף זײַנע קני, מיט זײַנע הענט אױסגעשפּרײט צום הימל, edit

1KI 8:54 un es iz geven, vi Shlomo hot geendikt mispalel tsu zain tsu Hashem di dozike gantse tefile un bakoshe, iz er oifgeshtanen fun faran mizbeyech fun Hashem, fun knien oif zaine kni, mit zaine hent oisgeshpreit tsum himel,

1KI 8:54 And it was so, that when Sh'lomo had completed davening all this tefillah and techinnah unto Hashem , he arose from before the Mizbe'ach Hashem , from having knelt on his knees with his palms spread up to Shomayim.

1KI 8:55 ‏און ער האָט זיך געשטעלט, און האָט געבענטשט די גאַנצע אײַנזאַמלונג פֿון יִשׂרָאֵל אױף אַ הױכן קֹול, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 8:55 un er hot zich geshtelt, un hot gebentsht di gantse ainzamlung fun Yisroel oif a hoichen kol, azoi tsu zogen:

1KI 8:55 And he stood, and made on Kol Kehal Yisroel a brocha with a kol gadol (loud voice) , saying,

1KI 8:56 ‏ברוך ה׳ װאָס האָט געגעבן זײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל רו, אַזױ װי אַלץ װאָס ער האָט צוגעזאָגט. נישט אַן אײנציק װאָרט איז אָפּגעפֿאַלן פֿון אַל זײַן גוטן צוזאָג װאָס ער האָט צוגעזאָגט דורך דײַן קנעכט משהן. edit

1KI 8:56 Baruch Hashem vos hot gegeben zain folk Yisroel ru, azoi vi alts vos er hot tsugezogt. nisht an eintsik vort iz opgefalen fun al zain guten tsuzog vos er hot tsugezogt durch dain knecht Mosheen.

1KI 8:56 Baruch Hashem , that hath given menuchah unto His people Yisroel, according to all that He promised: there hath not failed one davar of all His good promise, which He promised by yad Moshe His Eved.

1KI 8:57 ‏זאָל ה׳ אלוקינו זײַן מיט אונדז, אַזױ װי ער איז געװען מיט אונדזערע עלטערן; ער זאָל אונדז נישט פֿאַרלאָזן און נישט אַװעקװאַרפֿן; edit

1KI 8:57 zol Hashem Elokeinu zain mit undz, azoi vi er iz geven mit undzere elteren; er zol undz nisht farlozen un nisht avekvarfen;

1KI 8:57 Hashem Eloheinu be immanu (with us) , as He was with Avoteinu; let Him not leave us, nor forsake us;

1KI 8:58 ‏כּדי צו נײַגן אונדזער האַרץ צו אים, צו גײן אין אַלע זײַנע װעגן, און צו היטן זײַנע געבאָט און זײַנע חוקים און זײַנע געזעצן, װאָס ער האָט באַפֿױלן אונדזערע עלטערן. edit

1KI 8:58 kedei tsu naigen undzer harts tsu im, tsu gein in ale zaine vegen, un tsu hiten zaine gebot un zaine chukkim un zaine gezetsen, vos er hot bafoilen undzere elteren.

1KI 8:58 That He may incline levavenu (our hearts) unto Him, to walk in all his ways, and to be shomer over His mitzvot, and His chukkot, and His mishpatim, which He commanded Avoteinu.

1KI 8:59 ‏און זאָלן די דאָזיקע װערטער מײַנע װאָס איך האָב געבעטן פֿאַר ה׳, זײַן נאָנט צו ה׳ אלוקינו טאָג און נאַכט, צו טאָן דאָס רעכט פֿון זײַן קנעכט, און דאָס רעכט פֿון זײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל, טאָג אין טאָג; edit

1KI 8:59 un zolen di dozike verter maine vos ich hob gebeten far Hashem, zain nont tsu Hashem Elokeinu tog un nacht, tsu ton dos recht fun zain knecht, un dos recht fun zain folk Yisroel, tog in tog;

1KI 8:59 And let these my words, wherewith I have made techinnah before Hashem , be kerovim (near ones) unto Hashem Eloheinu yomam valailah that He maintain the mishpat (cause) of His eved, and the mishpat of His people Yisroel at all times, as each day requires;

1KI 8:60 ‏כּדי אַלע פֿעלקער פֿון דער ערד זאָלן װיסן אַז ה׳ איז האלֹקים; מער איז נישטאָ; edit

1KI 8:60 kedei ale felker fun der erd zolen visen az Hashem iz HaElokim; mer iz nishto;

1KI 8:60 That all the peoples of ha'aretz may know that Hashem hu HaElohim and that there is none else.

1KI 8:61 ‏און זאָל אײַער האַרץ זײַן גאַנץ מיט ה׳ אלוקינו, צו גײן אין זײַנע געזעצן און צו היטן זײַנע געבאָט, אַזױ װי הײַנטיקן טאָג. edit

1KI 8:61 un zol aier harts zain gants mit Hashem Elokeinu, tsu gein in zaine gezetsen un tsu hiten zaine gebot, azoi vi haintiken tog.

1KI 8:61 Let your lev therefore be shalem with Hashem Eloheinu, to walk in His chukkot, to be shomer over His mitzvot, as at this day.

1KI 8:62 ‏און דער מלך און גאַנץ יִשׂרָאֵל מיט אים האָבן געשלאַכט שלאַכטאָפּפֿער פֿאַר ה׳. edit

1KI 8:62 un der melech un gants Yisroel mit im hoben geshlacht shlachtopfer far Hashem.

1KI 8:62 And HaMelech, and kol Yisroel with him, offered zevach (sacrifice) before Hashem .

1KI 8:63 ‏און שלמה האָט געשלאַכט פֿאַרן פֿרידאָפּפֿער {זֶבַֿח שְׁלָמִים} װאָס ער האָט געשלאַכט צו ה׳, צװײ און צװאַנציק טױזנט רינדער, און הונדערט און צװאַנציק טױזנט שאָף. און דער מלך און אַלע קינדער פֿון יִשׂרָאֵל האָבן באַנײַט דאָס הױז פֿון ה׳. edit

1KI 8:63 un Shlomo hot geshlacht faran fridopfer {Zevach Shalemim} vos er hot geshlacht tsu Hashem, tsvei un tsvantsik toiznt rinder, un hundert un tsvantsik toiznt shof. un der melech un ale kinder fun Yisroel hoben banait dos hoiz fun Hashem.

1KI 8:63 And Sh'lomo offered a zevach hashelamim (sacrifice of peace offerings) , which he offered unto Hashem , two and twenty thousand bakar, and a hundred and twenty thousand tzon (sheep) . So HaMelech and kol Bnei Yisroel dedicated the Beis Hashem .

1KI 8:64 ‏אין יענעם טאָג האָט דער מלך געהײליקט דעם מיטן פֿון דעם הױף װאָס פֿאַר ה׳ס הױז; װײַל ער האָט דאָרטן געמאַכט די בראַנדאָפּפֿער {עֹלָה} און די שפּײַזאָפּפֿער {מִנְחָה}, און דאָס פֿעטס פֿון די פֿרידאָפּפֿער {זֶבַֿח שְׁלָמִים}; װאָרום דער קופּערנער מזבח װאָס פֿאַר ה׳ איז געװען צו קלײן אַרױפֿצונעמען די בראַנדאָפּפֿער {עֹלָה} און די שפּײַזאָפּפֿער {מִנְחָה}, און דאָס פֿעטס פֿון די פֿרידאָפּפֿער {זֶבַֿח שְׁלָמִים}. edit

1KI 8:64 in yenem tog hot der melech geheilikt dem miten fun dem hoif vos far Hashems hoiz; vail er hot dorten gemacht di brandopfer un di shpaizopfer, un dos fets fun di fridopfer {Zevach Shalemim}; vorem der kuperner mizbeyech vos far Hashem iz geven tsu klein aroiftsunemen di brandopfer un di shpaizopfer, un dos fets fun di fridopfer {Zevach Shalemim}.

1KI 8:64 The same day did HaMelech consecrate as kodesh the interior of the Khatzer (Court) that was before the Beis Hashem ; for there he offered olah and minchah, and the chelvei hashelamim because the Mitzbe'ach HaNechoshet that was before Hashem was too katon (small) to receive the olah, and minchah, and the chelvei hashelamim.

1KI 8:65 ‏און שלמה האָט געמאַכט דעם יוֹם-טובֿ אין יענער צײַט, און גאַנץ יִשׂרָאֵל מיט אים – אַ גרױסע אײַנזאַמלונג, פֿון װוּ מע קומט קײן חַמָת ביז דעם טײַך פֿון מִצרַיִם – פֿאַר ה׳ אלוקינו, זיבן טעג און זיבן טעג, פֿערצן טעג. edit

1KI 8:65 un Shlomo hot gemacht dem yom-tov in yener tsait, un gants Yisroel mit im – a groise ainzamlung, fun vu me kumt kein Chammat biz dem taich fun Mitsrayim – far Hashem Elokeinu, ziben teg un ziben teg, fertsen teg.

1KI 8:65 And at that time Sh'lomo observed a Chag, and kol Yisroel with him, a Kahal Gadol, from the Approach of Chamat unto the Wadi Mitzrayim, before Hashem Eloheinu, shivat yamim and shivat yamim, even arba'a asar yom.

1KI 8:66 ‏אױפֿן אַכטן טאָג האָט ער אַװעקגעשיקט דאָס פֿאָלק, און זײ האָבן געבענטשט דעם מלך, און זײַנען געגאַנגען צו זײערע געצעלטן פֿרײלעכע און מיט אַן אױפֿגעראַמטן האַרצן איבער אַלעם גוטן װאָס ה׳ האָט געטאָן צו זײַן קנעכט ‏ דָוִדן, און צו זײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל. edit

1KI 8:66 oifen achten tog hot er avekgeshikt dos folk, un zei hoben gebentsht dem melech, un zainen gegangen tsu zeyere getselten freileche un mit an oifgeramten hartsen iber alem guten vos Hashem hot geton tsu zain knecht Doviden, un tsu zain folk Yisroel.

1KI 8:66 On the Yom HaShemini he sent away the people and they made on HaMelech a brocha, and went unto their ohalim joyful and glad of lev for all hatovah (the goodness) that Hashem had done for Dovid His Eved and for Yisroel His People.

1KI 9:1 ‏און עס איז געװען, אַז שלמה האָט געענדיקט בױען דאָס הױז פֿון ה׳, און דאָס הױז פֿון מלך, און יעטװעדער געלוסט פֿון שלמהן װאָס ער האָט געװאָלט מאַכן, edit

1KI 9:1 un es iz geven, az Shlomo hot geendikt boien dos hoiz fun Hashem, un dos hoiz fun melech, un yetveder gelust fun Shlomoen vos er hot gevolt machen,

1KI 9:1 And it came to pass, when Sh'lomo had completed the building of the Beis Hashem , and the Bais HaMelech, and all Sh'lomoʼs desire which he was pleased to do,

1KI 9:2 ‏האָט זיך ה׳ באַװיזן צו שלמהן אַ צװײט מאָל, אַזױ װי ער האָט זיך באַװיזן צו אים אין גִבֿעוֹן. edit

1KI 9:2 hot zich Hashem bavizen tsu Shlomoen a tsveit mol, azoi vi er hot zich bavizen tsu im in Givon.

1KI 9:2 That Hashem appeared to Sh'lomo the second time, as He had appeared unto him at Giv'on.

1KI 9:3 ‏און ה׳ האָט צו אים געזאָגט: איך האָב צוגעהערט דײַן תּפֿילה און דײַן בקשה װאָס דו האָסט געבעטן פֿאַר מיר: איך האָב געהײליקט דאָס דאָזיקע הױז װאָס דו האָסט געבױט, צו טאָן מײַן נאָמען דאָרטן אױף אײביק; און מײנע אױגן און מײַן האַרץ װעלן דאָרטן זײַן אַלע טעג. edit

1KI 9:3 un Hashem hot tsu im gezogt: ich hob tsugehert dain tefile un dain bakoshe vos du host gebeten far mir: ich hob geheilikt dos dozike hoiz vos du host geboit, tsu ton main nomen dorten oif eibik; un maine oigen un main harts velen dorten zain ale teg.

1KI 9:3 And Hashem said unto him, I have heard thy tefillah and thy techinnah, that thou hast made before Me; I have set apart as kodesh this Beis, which thou hast built, to put Shemi there ad olam; and Mine eyes and Mine lev shall be there kol hayamim.

1KI 9:4 ‏און דו, אױב דו װעסט גײן פֿאַר מיר אַזױ װי דײַן פֿאָטער דָוִד איז געגאַנגען, מיט גאַנצקײט פֿון האַרצן און מיט רעכטפֿאַרטיקײט, צו טאָן אַזױ װי אַלץ װאָס איך האָב דיר באַפֿױלן – אַז דו װעסט היטן מײַנע חוקים און מײַנע געזעצן, edit

1KI 9:4 un du, oib du vest gein far mir azoi vi dain foter Dovid iz gegangen, mit gantskeit fun hartsen un mit rechtfartikeit, tsu ton azoi vi alts vos ich hob dir bafoilen – az du vest hiten maine chukkim un maine gezetsen,

1KI 9:4 And if thou wilt walk before Me, just as Dovid Avicha walked, in tohm (integrity, guilelessness) of lev, and in yashar, to do according to all that I have commanded thee, and will be shomer over My chukkot and My mishpatim;

1KI 9:5 ‏װעל איך אױפֿשטעלן דעם טראָן ‏ פֿון דײַן מלוכה איבער יִשׂרָאֵל אױף אײביק; אַזױ װי איך האָב גערעדט צו דײַן פֿאָטער דָוִדן, אַזױ צו זאָגן: עס װעט דיר נישט פֿאַרשניטן {כרת} ‏ װערן אַ מאַן פֿון דעם טראָן פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 9:5 vel ich oifshtelen dem tron fun dain meluche iber Yisroel oif eibik; azoi vi ich hob geredt tsu dain foter Doviden, azoi tsu zogen: es vet dir nisht farshniten veren a man fun dem tron fun Yisroel.

1KI 9:5 Then I will establish the kisse (throne) of thy kingdom over Yisroel l'olam, as I promised to Dovid Avicha, saying, There shall not yikaret (be cut off, fail) thee an ish upon the Kisse Yisroel.

1KI 9:6 ‏אױב אָבער אָפּקערן װעט איר זיך אָפּקערן פֿון הינטער מיר, איר און אײַערע קינדער, און װעט נישט היטן מײַנע געבאָט, מײַנע געזעצן װאָס איך האָב געלײגט פֿאַר אײַך, און איר װעט גײן און דינען פֿרעמדע ג-טער, און זיך בוקן צו זײ, edit

1KI 9:6 oib ober opkeren vet ir zich opkeren fun hinter mir, ir un aiere kinder, un vet nisht hiten maine gebot, maine gezetsen vos ich hob geleigt far aich, un ir vet gein un dinen fremde g-ter, un zich buken tsu zei,

1KI 9:6 But if ye shall at all turn from following Me, ye or your banim, and will not be shomer over My mitzvot and My chukkot which I have set before you, but go and serve elohim acherim, and hishtachaveh (worship) them;

1KI 9:7 ‏װעל איך פֿאַרשנײַדן יִשׂרָאֵל פֿון דעם געזיכט פֿון דער ערד װאָס איך האָב זײ געגעבן, און דאָס הױז װאָס איך האָב געהײליקט צו מײַן נאָמען, װעל איך אָפּשאַפֿן פֿון מײַן פּנים, און יִשׂרָאֵל װעט װערן פֿאַר אַ שפּריכװאָרט און פֿאַר אַ געשפּעט צװישן אַלע פֿעלקער. edit

1KI 9:7 vel ich farshnaiden Yisroel fun dem gezicht fun der erd vos ich hob zei gegeben, un dos hoiz vos ich hob geheilikt tsu main nomen, vel ich opshafen fun main ponem, un Yisroel vet veren far a shprichvort un far a geshpet tsvishen ale felker.

1KI 9:7 Then will I cut off Yisroel out of the adamah which I have given them; and this Beis, which I have set apart as kodesh for Shemi, will I cast out of My sight; and Yisroel shall be a mashal (proverb) and a sheninah (taunt, byword) among kol ha'ammim;

1KI 9:8 ‏און דאָס דאָזיקע הױז װאָס האָט געלאָזט זײַן דערהױבן, װעט איטלעכער װאָס גײט אים פֿאַרבײַ זיך דערשרעקן, און װעט שמוצערן; און אַז זײ װעלן זאָגן: פֿאַר װאָס האָט ה׳ געטאָן אַזױ צו דעם דאָזיקן לאַנד און צו דעם דאָזיקן הױז? edit

1KI 9:8 un dos dozike hoiz vos hot gelozt zain derhoiben, vet itlecher vos geit im farbai zich dershreken, un vet shmutseren; un az zei velen zogen: far vos hot Hashem geton azoi tsu dem doziken land un tsu dem doziken hoiz?

1KI 9:8 And at this Beis, which is elyon, every one that passeth by it shall be appalled, and shall hiss; and they shall say, Why hath Hashem done thus unto HaAretz Hazot, and to this Beis?

1KI 9:9 ‏װעט מען זאָגן: פֿאַר װאָס זײ האָבן פֿאַרלאָזן ה׳ זײער ה׳, װאָס האָט אַרױסגעצױגן זײערע עלטערן פֿון לאַנד מִצרַיִם, און זײ האָבן זיך געהאַלטן אָן פֿרעמדע ג-טער, און זיך געבוקט צו זײ און זײ געדינט; דערום האָט ה׳ געבראַכט אױף זײ אַל דאָס דאָזיקע בײז. edit

1KI 9:9 vet men zogen: far vos zei hoben farlozen Hashem zeyer Hashem, vos hot aroisgetsoigen zeyere elteren fun land Mitsrayim, un zei hoben zich gehalten on fremde g-ter, un zich gebukt tsu zei un zei gedint; derum hot Hashem gebracht oif zei al dos dozike beiz.

1KI 9:9 And they shall answer, Because they forsook Hashem Eloheichem who brought forth their avot out of Eretz Mitzrayim, and have taken hold upon elohim acherim, and have worshiped them, and served them; therefore hath Hashem brought upon them all this ra'ah.

1KI 9:10 ‏און עס איז געװען צום סוף פֿון צװאַנציק יאָר װאָס שלמה האָט געבױט די בײדע הײַזער, דאָס הױז פֿון ה׳, און דאָס הױז פֿון מלך – edit

1KI 9:10 un es iz geven tsum sof fun tsvantsik yor vos Shlomo hot geboit di beide haizer, dos hoiz fun Hashem, un dos hoiz fun melech –

1KI 9:10 And it came to pass at the end of esrim shanim, when Sh'lomo had built the two batim, the Beis Hashem , and the Bais HaMelech,

1KI 9:11 ‏חירָם דער מלך פֿון צוֹר האָט באַזאָרגט שלמהן מיט צעדערהאָלץ און מיט ציפּרעסנהאָלץ און מיט גאָלד לױט אַל זײַן פֿאַרלאַנג – האָט דענצמאָל דער מלך שלמה געגעבן חירָמען צװאַנציק שטעט אין לאַנד גָליל. edit

1KI 9:11 Churam der melech fun Tsor hot bazorgt Shlomoen mit tsederholts un mit tsipresnholts un mit gold loit al zain farlang – hot dentsmol der melech Shlomo gegeben Chiromen tsvantsik shtet in land Galil.

1KI 9:11 (Now Chiram Melech Tzor had furnished Sh'lomo with cedar trees and cypress trees, and with zahav, according to all his desire), that then HaMelech Sh'lomo gave Chiram esrim ir (twenty towns) in Eretz HaGalil.

1KI 9:12 ‏און חירָם איז אַרױסגעקומען פֿון צוֹר אָנצוקוקן די שטעט װאָס שלמה האָט אים געגעבן, און זײ זײַנען נישט װױלגעפֿעלן אין זײַנע אױגן. edit

1KI 9:12 un Churam iz aroisgekumen fun Tsor ontsukuken di shtet vos Shlomo hot im gegeben, un zei zainen nisht voilgefelen in zaine oigen.

1KI 9:12 And Chiram came out from Tzor (Tyre) to see the towns which Sh'lomo had given him; and they pleased him not.

1KI 9:13 ‏און ער האָט געזאָגט װאָס זײַנען דאָס פֿאַר שטעט װאָס דו האָסט מיר געגעבן, מײַן ברודער? און מע רופֿט זײ לאַנד כָּבֿול ביז אױף הײַנטיקן טאָג. edit

1KI 9:13 un er hot gezogt vos zainen dos far shtet vos du host mir gegeben, main bruder? un me ruft zei land Kavul biz oif haintiken tog.

1KI 9:13 And he said, What towns are these which thou hast given me, achi (my brother) ? And he called them Eretz Kavul unto this day.

1KI 9:14 ‏און חירָם האָט געשיקט דעם מלך הונדערט און צװאַנציק צענטנער גאָלד. edit

1KI 9:14 un Churam hot geshikt dem melech hundert un tsvantsik tsentner gold.

1KI 9:14 And Chiram sent to HaMelech 120 talents of zahav.

1KI 9:15 ‏און דאָס איז די מעשׂה מיט דעם צינדז װאָס דער מלך שלמה האָט אױפֿגענומען, כּדי צו בױען דאָס הױז פֿון ה׳, און זײַן הױז, און דעם מלוא, און די מױער פֿון ירושָלַיִם, און חָצוֹר, און מגִדוֹ, און גֶזֶר: edit

1KI 9:15 un dos iz di meise mit dem tsindz vos der melech Shlomo hot oifgenumen, kedei tsu boien dos hoiz fun Hashem, un zain hoiz, un dem melu, un di moier fun Yerusholayim, un Chatsor, un Megiddo, un Gezer:

1KI 9:15 And this is the account of the mas (forced labor) which HaMelech Sh'lomo conscripted; to build the Beis Hashem , and his own Bais, and Millo, and the Chomat Yerushalayim, and Chatzor, and Megiddo, and Gezer.

1KI 9:16 ‏פַּרעה דער מלך פֿון מִצרַיִם איז אַרױפֿגעגאַנגען, און האָט באַצװוּנגען גֶזֶר, און האָט זי פֿאַרברענט אין פֿײַער, און דעם כּנַעֲני װאָס איז געזעסן אין דער שטאָט, האָט ער אױסגעהרגעט, און ער האָט זי געגעבן אין נדן צו זײַן טאָכטער, שלמהס װײַב. edit

1KI 9:16 Pharaoh der melech fun Mitsrayim iz aroifgegangen, un hot batsvungen Gezer, un hot zi farbrent in faier, un dem Kenaani vos iz gezesen in der shtot, hot er oisgehrget, un er hot zi gegeben in Noden tsu zain tochter, Shlomos vaib.

1KI 9:16 For Pharaoh Melech Mitzrayim had gone up, and captured Gezer, and burned it with eish, and slain the Kena'ani that dwelt in the ir, and given it for shilluchim (going-away presents) unto his bat eshet Sh'lomo.

1KI 9:17 ‏און שלמה האָט אָפּגעבױט גֶזֶר, און די אונטערשטע בֵית-חוֹרוֹן, edit

1KI 9:17 un Shlomo hot opgeboit Gezer, un di untershte Beit-Choron,

1KI 9:17 And Sh'lomo rebuilt Gezer, and Lower Beit-Choron,

1KI 9:18 ‏און בַעַלָת, און תַּדמוֹר אין מדבר, אין לאַנד, edit

1KI 9:18 un Baalat, un Tadmor in midbar, in land,

1KI 9:18 And Ba'alat, and Tadmor in the midbar, in the land,

1KI 9:19 ‏און אַלע שפּײַכלערשטעט װאָס שלמה האָט געהאַט, און די שטעט פֿאַר רײַטװעגן, און די שטעט פֿאַר רײַטער, און די געלוסטן װאָס שלמה האָט געלוסט צו בױען אין ירושָלַיִם, און אױפֿן לבֿנוֹן, און אין גאַנצן לאַנד פֿון זײַן ממשלה. edit

1KI 9:19 un ale shpaichlershtet vos Shlomo hot gehat, un di shtet far raitvegen, un di shtet far raiter, un di gelusten vos Shlomo hot gelust tsu boien in Yerusholayim, un oifen Levanon, un in gantsen land fun zain memshole.

1KI 9:19 And all the storage cities that Sh'lomo had, and cities for his merkavot, and cities for his parashim (calvary) , and that which Sh'lomo desired to build in Yerushalayim, and in Levanon, and in all the eretz of his memshalet.

1KI 9:20 ‏דאָס גאַנצע פֿאָלק װאָס איז איבערגעבליבן פֿון דעם אֶמוֹרי, דעם חִתּי, דעם פּרִזי, דעם חִוִי, און דעם יבֿוסי, װאָס זײַנען נישט געװען פֿון די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל – edit

1KI 9:20 dos gantse folk vos iz ibergebliben fun dem Imri, dem Chitti, dem Perizzi, dem Chivi, un dem Yevusi, vos zainen nisht geven fun di kinder fun Yisroel –

1KI 9:20 And kol haAm that were left of HaEmori (the Amorites) , HaChitti (Hittites) , HaPerizzi (Perizzites) , HaChivi (Hivites) , and Yevusi (Jebusites) , which were not of the Bnei Yisroel,

1KI 9:21 ‏זײערע קינדער װאָס זײַנען געבליבן נאָך זײ אין לאַנד, װאָס די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל האָבן זײ נישט געקענט פֿאַרטיליקן, זײ האָט שלמה גענומען פֿאַר צינדזקנעכט ביז אױף הײַנטיקן טאָג. edit

1KI 9:21 zeyere kinder vos zainen gebliben noch zei in land, vos di kinder fun Yisroel hoben zei nisht gekent fartiliken, zei hot Shlomo genumen far tsindzknecht biz oif haintiken tog.

1KI 9:21 Their banim that were left after them in HaAretz, whom the Bnei Yisroel also were not able utterly to destroy, upon those did Sh'lomo conscript mas of oved (bondservice) unto this day.

1KI 9:22 ‏אָבער פֿון די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל האָט שלמה נישט געמאַכט קײן קנעכט; נאָר זײ זײַנען געװען די מלחמה-לײַט, און זײַנע דינער, און זײַנע האַרן, און זײַנע הױפּטלײַט, און די האַרן איבער זײַנע רײַטװעגן און זײַנע רײַטער. edit

1KI 9:22 ober fun di kinder fun Yisroel hot Shlomo nisht gemacht kein knecht; nor zei zainen geven di milchome-lait, un zaine diner, un zaine haren, un zaine hoiptlait, un di haren iber zaine raitvegen un zaine raiter.

1KI 9:22 But of the Bnei Yisroel did Sh'lomo make no eved; but they were anshei hamilchamah, and his avadim, and his sarim, and his shalishim (captains) , and commanders of his merkavot, and his parashim.

1KI 9:23 ‏דאָס זײַנען געװען די אײבערגעשטעלטע װאָס איבער שלמהס אַרבעט: פֿינף הונדערט און פֿופֿציק װאָס האָבן געװעלטיקט איבער דעם פֿאָלק װאָס טוט די אַרבעט. edit

1KI 9:23 dos zainen geven di eibergeshtelte vos iber Shlomos arbet: finf hundert un fuftsik vos hoben geveltikt iber dem folk vos tut di arbet.

1KI 9:23 These were the chief of the officials that were over the melachah (work) of Sh'lomo five hundred and fifty, harodim (the ones supervising) the people that wrought in the melachah.

1KI 9:24 ‏װאָס נאָר פַּרעהס טאָכטער איז אַרױף פֿון דָוִדס-שטאָט אין איר הױז װאָס ער האָט פֿאַר איר געבױט, האָט ער דענצמאָל געבױט דעם מלוא. edit

1KI 9:24 vos nor Pharaohs tochter iz aroifblikendik fun Dovids-shtot in ir hoiz vos er hot far ir geboit, hot er dentsmol geboit dem melu.

1KI 9:24 But Bat Pharaoh came up out of the Ir Dovid unto her Bais (Palace) which Sh'lomo had built for her; then did he build the Millo.

1KI 9:25 ‏און שלמה פֿלעגט אױפֿברענגען דרײַ מאָל אין יאָר בראַנדאָפּפֿער {עֹלָה} און פֿרידאָפּפֿער {זֶבַֿח שְׁלָמִים} אױף דעם מזבח װאָס ער האָט געבױט צו ה׳, און רײכערן דערבײַ [אױף דעם מזבח] װאָס פֿאַר ה׳. אַזױ האָט ער פֿאַרענדיקט דאָס הױז. edit

1KI 9:25 un Shlomo flegt oifbrengen drai mol in yor brandopfer un fridopfer {Zevach Shalemim} oif dem mizbeyech vos er hot geboit tsu Hashem, un reicheren derbai [oif dem mizbeyech] vos far Hashem. azoi hot er farendikt dos hoiz.

1KI 9:25 And three times in shanah did Sh'lomo offer olot and shelamim upon the Mizbe'ach which he built unto Hashem and he burned ketoret upon the Mizbe'ach that was before Hashem . So he completed the Beis.

1KI 9:26 ‏אױך שיפֿן האָט געמאַכט דער מלך שלמה אין עֶציוֹן-גֶבֶֿר װאָס בײַ אֵילוֹת אױפֿן ברעג פֿון ים-סוףֿ, אין לאַנד אֶדוֹם. edit

1KI 9:26 oich shifen hot gemacht der melech Shlomo in Etsyon-Gever vos bai Eilot oifen breg fun Yam-Suf, in land Edom.

1KI 9:26 And HaMelech Sh'lomo built a fleet of oniyyot in Etzyon-Gever, which is near Eilot, on the shore of the Yam Suf, in Eretz Edom.

1KI 9:27 ‏און חירָם האָט געשיקט מיט די שיפֿן זײַנע קנעכט, שיפֿלײַט װאָס קענען דעם ים, מיט שלמהס קנעכט. edit

1KI 9:27 un Churam hot geshikt mit di shifen zaine knecht, shiflait vos kenen dem yam, mit Shlomos knecht.

1KI 9:27 And Chiram sent to the fleet of oniyyot his avadim, anshei oniyyot (shipmen, sailors) that had da'as hayam (knowledge of the sea) , with the avadim of Sh'lomo.

1KI 9:28 ‏און זײ זײַנען געקומען קײן אוֹפֿיר, און האָבן געקריגן פֿון דאָרטן גאָלד, פֿיר הונדערט און צװאַנציק צענטנער, און געבראַכט צום מלך שלמה. edit

1KI 9:28 un zei zainen gekumen kein Ophir, un hoben gekrigen fun dorten gold, fir hundert un tsvantsik tsentner, un gebracht tsum melech Shlomo.

1KI 9:28 And they came to Ophir, and brought back from there zahav, four hundred and twenty talents, and brought it to HaMelech Sh'lomo.

1KI 10:1 ‏און די מלכּה פֿון שבֿאָ האָט געהערט די הערונג פֿון שלמהן, פֿון װעגן דעם נאָמען פֿון ה׳, און זי איז געקומען אים צו פּרוּװן מיט רעטענישן. edit

1KI 10:1 un di Milcah fun Sheva hot gehert di herung fun Shlomoen, fun vegen dem nomen fun Hashem, un zi iz gekumen im tsu pruven mit retenishen.

1KI 10:1 And when the Malkah (Queen) of Sheva heard of the fame of Sh'lomo, that it was for the Shem Hashem , then she came to test him with chidot (hard questions, riddles) .

1KI 10:2 ‏און זי איז געקומען קײן ירושָלַיִם מיט זײער אַ גרױסער מחנה, קעמלען אָנגעלאָדן מיט בשׂמים און גאָלד זײער פֿיל, און טײַער געשטײן. און זי איז געקומען צו שלמהן, און האָט גערעדט צו אים װעגן אַלץ װאָס איז געװען בײַ איר אין האַרצן. edit

1KI 10:2 un zi iz gekumen kein Yerusholayim mit zeyer a groiser machne, kemlen ongeloden mit b'shomaim un gold zeyer fil, un taier geshtein. un zi iz gekumen tsu Shlomoen, un hot geredt tsu im vegen alts vos iz geven bai ir in hartsen.

1KI 10:2 And she came to Yerushalayim with a very great caravan, with gemalim that bore spices, and very much zahav, and precious gems; and when she was come to Sh'lomo, she spoke intimately with him of all that was on her lev.

1KI 10:3 ‏און שלמה האָט איר געזאָגט אַלע אירע זאַכן; נישט געװען אַ זאַך פֿאַרהױלן פֿון דעם מלך, װאָס ער זאָל איר נישט זאָגן. edit

1KI 10:3 un Shlomo hot ir gezogt ale ire zachen; nisht geven a zach farhoilen fun dem melech, vos er zol ir nisht zogen.

1KI 10:3 And Sh'lomo answered her regarding all her questions; there was not anything hid from HaMelech, which he told her not.

1KI 10:4 ‏און די מלכּה פֿון שבֿאָ האָט געזען די גאַנצע חכמה פֿון שלמהן, און דאָס הױז װאָס ער האָט געבױט, edit

1KI 10:4 un di Milcah fun Sheva hot gezen di gantse chochme fun Shlomoen, un dos hoiz vos er hot geboit,

1KI 10:4 And when the Malkah of Sheva had seen kol chochmat Sh'lomo, and the Bais (Palace) that he had built,

1KI 10:5 ‏און דאָס עסן פֿון זײַן טיש, און דאָס זיצן פֿון זײַנע הױפֿדינער, און דאָס שטײן פֿון זײַנע משרתים מיט זײערע מלבושים, און זײַנע טראַנקמײַסטערס, און זײַן בראַנדאָפּפֿער {עֹלָה} װאָס ער פֿלעגט אױפֿברענגען אין ה׳ס הױז, און אין איר איז מער אַן אָטעם נישט געבליבן. edit

1KI 10:5 un dos esen fun zain tish, un dos zitsen fun zaine hoifdiner, un dos shtein fun zaine meshoresim mit zeyere malbushem, un zaine trankmaisters, un zain brandopfer vos er flegt oifbrengen in Hashems hoiz, un in ir iz mer an otem nisht gebliben.

1KI 10:5 And the ma'akhal (food) of his shulchan, and the moshav (seating) of his avadim (officials) , and the ma'amad (station) of his attendants, and their robes, and his cupbearers, and his ascent by which he went up unto the Beis Hashem ; there was no more ruach (breath) in her.

1KI 10:6 ‏און זי האָט געזאָגט צום מלך: אמת איז געװען דאָס גערײד װאָס איך האָב געהערט אין מײַן לאַנד װעגן דײַנע פֿירונגען און װעגן דײַן חכמה. edit

1KI 10:6 un zi hot gezogt tsum melech: emes iz geven dos gereid vos ich hob gehert in main land vegen daine firungen un vegen dain chochme.

1KI 10:6 And she said to HaMelech, It was emes the report that I heard in mine own eretz of thy devarim and of thy chochmah.

1KI 10:7 ‏און איך האָב נישט געגלױבט ‏ די װערטער, ביז װאַנען איך בין געקומען, און מײַנע אױגן האָבן געזען; ערשט מיר איז אַ העלפֿט נישט דערצײלט געװאָרן. שטײַגסט אַריבער אין חכמה און גוטס די הערונג װאָס איך האָב געהערט. edit

1KI 10:7 un ich hob nisht gegloibt di verter, biz vanen ich bin gekumen, un maine oigen hoben gezen; ersht mir iz a helft nisht dertseilt gevoren. shtaigst ariber in chochme un guts di herung vos ich hob gehert.

1KI 10:7 Howbeit I believed not the devarim, until I came, and mine eyes had seen it; and, hinei, the half was not told me; thy chochmah and tov (prosperity) exceedeth the fame which I heard.

1KI 10:8 ‏װױל צו דײַנע לײַט, װױל צו די דאָזיקע קנעכט דײַנע װאָס שטײען פֿאַר דיר תּמיד, װאָס הערן דײַן חכמה. edit

1KI 10:8 voil tsu daine lait, voil tsu di dozike knecht daine vos shteyen far dir tamid, vos heren dain chochme.

1KI 10:8 Ashrei are thy anashim; ashrei are these thy avadim, which stand continually before thee, and that hear thy chochmah.

1KI 10:9 ‏געלױבט זאָל זײַן ג-ט דײַן ג-ט װאָס האָט דיך באַגערט דיך אַרױפֿצוזעצן אױף דעם טראָן ‏ פֿון יִשׂרָאֵל. װײַל ה׳ האָט אײביק ליב יִשׂרָאֵל, דערום האָט ער דיך געמאַכט פֿאַר אַ מלך, צו טאָן רעכט און גערעכטיקײט. edit

1KI 10:9 geloibt zol zain g-t dain g-t vos hot dich bagert dich aroiftsuzetsen oif dem tron fun Yisroel. vail Hashem hot eibik lib Yisroel, derum hot er dich gemacht far a melech, tsu ton recht un gerechtikeit.

1KI 10:9 Yehi Hashem Eloheicha baruch Who delighted in thee, to set thee on the Kisse Yisroel; because Hashem loved Yisroel l'olam, therefore made He thee Melech, to do mishpat and tzedakah.

1KI 10:10 ‏און זי האָט געגעבן דעם מלך הונדערט און צװאַצניק צענטנער גאָלד, און בשׂמים זײער פֿיל, און טײַער געשטײן; קײן מאָל װידער איז נישט אַרײַנגעקומען אַזױ פֿיל װי יענע בשׂמים װאָס די מלכּה פֿון שבֿאָ האָט געגעבן צו שלמה המלך. edit

1KI 10:10 un zi hot gegeben dem melech hundert un tsvatsnik tsentner gold, un b'shomaim zeyer fil, un taier geshtein; kein mol vider iz nisht araingekumen azoi fil vi yene b'shomaim vos di Milcah fun Sheva hot gegeben tsu Shlomo hameilech.

1KI 10:10 And she gave HaMelech a hundred and twenty talents of zahav, and a very large store of spices and precious gems; there came no more such abundance of spices as these which the Malkah of Sheva gave to Melech Sh'lomo.

1KI 10:11 ‏און אױך די שיפֿן פֿון חירָמען װאָס האָבן געפֿירט גאָלד פֿון אוֹפֿיר, האָבן געבראַכט פֿון אוֹפֿיר סאַנדאַלהאָלץ זײער פֿיל און טײַער געשטײן. edit

1KI 10:11 un oich di shifen fun Chiromen vos hoben gefirt gold fun Ophir, hoben gebracht fun Ophir sandalholts zeyer fil un taier geshtein.

1KI 10:11 And the fleet of oniyyot also of Chiram, that brought zahav from Ophir, brought in from Ophir a vast supply of almug wood, and precious gems.

1KI 10:12 ‏און דער מלך האָט געמאַכט פֿון דעם סאַנדאַלהאָלץ געלענדערס פֿאַר דעם הױז פֿון ה׳, און פֿאַר דעם הױז פֿון מלך, און האַרפֿן און גיטאַרן פֿאַר די זינגערס; אַזעלכע סאַנדאַלהאָלץ איז נישט אַרײַנגעקומען און נישט געזען געװאָרן ביז אױף הײַנטיקן טאָג. edit

1KI 10:12 un der melech hot gemacht fun dem sandalholts gelenders far dem hoiz fun Hashem, un far dem hoiz fun melech, un harfen un gitaren far di zingers; azelche sandalholts iz nisht araingekumen un nisht gezen gevoren biz oif haintiken tog.

1KI 10:12 And HaMelech made of the almug wood misad (steps, support) for the Beis Hashem , and for the Bais HaMelech, kinnorot (harps) also and nevalim (lyres) for the singers; there came no such almug wood, nor were seen unto this day.

1KI 10:13 ‏און שלמה המלך האָט געגעבן דער מלכּה פֿון שבֿאָ אַל איר באַגער װאָס זי האָט פֿאַרלאַנגט, אַחוץ װאָס ער האָט איר געגעבן לױט דער ברײטער האַנט פֿון שלמה המלך. און זי האָט זיך אומגעקערט, און איז אַװעקגעגאַנגען צו איר לאַנד, זי און אירע קנעכט. edit

1KI 10:13 un Shlomo hameilech hot gegeben der Milcah fun Sheva al ir bager vos zi hot farlangt, achuts vos er hot ir gegeben loit der breiter hant fun Shlomo hameilech. un zi hot zich umgekert, un iz avekgegangen tsu ir land, zi un ire knecht.

1KI 10:13 And HaMelech Sh'lomo gave unto the Malkah of Sheva all her desire, whatsoever she asked, besides that which Sh'lomo gave her of his royal bounty. So she turned and went to her own country, she and her avadim.

1KI 10:14 ‏און די װאָג פֿון דעם גאָלד װאָס איז אַרײַנגעקומען בײַ שלמהן אין אײן יאָר, איז געװען זעקס הונדערט און זעקס און זעכציק צענטנער גאָלד; edit

1KI 10:14 un di vog fun dem gold vos iz araingekumen bai Shlomoen in ein yor, iz geven zeks hundert un zeks un zechtsik tsentner gold;

1KI 10:14 Now the weight of zahav that came to Sh'lomo in one year was 666 talents of zahav,

1KI 10:15 ‏אַחוץ פֿון די לײַט די אַרומפֿאָרער און פֿון דעם מסחר פֿון די האַנדלסלײַט, און פֿון אַלע מלכים פֿון די געמישטע פֿעלקער, און פֿון די לאַנדפֿירשטן. edit

1KI 10:15 achuts fun di lait di arumforer un fun dem mischar fun di handlslait, un fun ale Molechim fun di gemishte felker, un fun di landfirshten.

1KI 10:15 This was in addition to what he had of the anashei hatarim (merchants) , and of the income of traders, and of all the Melachim of Arabia, and of the Governors of the land.

1KI 10:16 ‏און שלמה המלך האָט געמאַכט צװײ הונדערט פּאַנצערס פֿון געשלאָגענעם גאָלד; זעקס הונדערט גאָלדשטיק איז אַװעק אױף אײן שילד. edit

1KI 10:16 un Shlomo hameilech hot gemacht tsvei hundert pansters fun geshlogenem gold; zeks hundert goldshtik iz avek oif ein shild.

1KI 10:16 And HaMelech Sh'lomo made two hundred large shields of hammered zahav; six hundred shekels of zahav went to one shield.

1KI 10:17 ‏און דרײַ הונדערט שילדן פֿון געשלאָגענעם גאָלד; דרײַ מָנֶה גאָלד איז אַװעק אױף אײן שילד. און דער מלך האָט זײ אַרײַנגעשטעלט אין דעם הױז פֿון לבֿנוֹן-װאַלד. edit

1KI 10:17 un drai hundert shilden fun geshlogenem gold; drai mina gold iz avek oif ein shild. un der melech hot zei araingeshtelt in dem hoiz fun Levanon-vald.

1KI 10:17 And he made three hundred moginim of hammered zahav; three mina of zahav went to one mogen (shield) ; and HaMelech put them in the Bais Ya'ar HaLevanon.

1KI 10:18 ‏און דער מלך האָט געמאַכט אַ גרױסן טראָן ‏ פֿון עלפֿנבײן, און האָט אים איבערגעצױגן מיט גינגאָלד. edit

1KI 10:18 un der melech hot gemacht a groisen tron fun elfnbein, un hot im ibergetsoigen mit gingold.

1KI 10:18 Moreover HaMelech made a kisse shen gadol (great throne of ivory) , and overlaid it with the finest, brightest zahav.

1KI 10:19 ‏זעקס טרעפּ זײַנען געװען צום טראָן, ‏ און אַ קײַלעכדיקער קאָפּ איז געװען איבער דעם טראָן פֿון הינטן; און הענטלעך זײַנען געװען אױף בײדע זײַטן פֿון דעם אָרט צום זיצן, און צװײ לײבן זײַנען געשטאַנען בײַ די הענטלעך. edit

1KI 10:19 zeks trep zainen geven tsum tron, un a kailechdiker kop iz geven iber dem tron fun hinten; un hentlech zainen geven oif beide zaiten fun dem ort tsum zitsen, un tsvei leiben zainen geshtanen bai di hentlech.

1KI 10:19 The kisse had shesh ma'alot (six steps) , and the top of the kisse was rounded; and there were armrests on either side on the makom (place) of the seat, and two arayot (lions) stood beside the armrests.

1KI 10:20 ‏און צװעלף לײבן זײַנען דאָרטן געשטאַנען אױף די זעקס טרעפּ, פֿון דער זײַט און פֿון דער אַנדער זײַט. אַזױ-װאָס איז נישט געמאַכט געװאָרן אין קײן קיניגרײַך. edit

1KI 10:20 un tsvelf leiben zainen dorten geshtanen oif di zeks trep, fun der zait un fun der ander zait. azoi-vos iz nisht gemacht gevoren in kein kinigraich.

1KI 10:20 And twelve arayim (lions) stood there on the one side and on the other upon the six steps; there was not the like made in any mamlakhot (kingdoms) .

1KI 10:21 ‏און אַלע טרינק-כּלים פֿון שלמה המלך זײַנען געװען פֿון גאָלד, און אַלע כּלים פֿון דעם הױז פֿון לבֿנוֹן-װאַלד זײַנען געװען פֿון עכטן גאָלד; קײן זילבער; דאָס האָט אין די טעג פֿון שלמהן זיך גערעכנט פֿאַר גאָרנישט. edit

1KI 10:21 un ale trink-keilim fun Shlomo hameilech zainen geven fun gold, un ale keilim fun dem hoiz fun Levanon-vald zainen geven fun echten gold; kein zilber; dos hot in di teg fun Shlomoen zich gerechnt far gornisht.

1KI 10:21 And all HaMelech Sh'lomoʼs kelei mashkeh (drinking vessels) were of zahav, and all the vessels of the Bais Ya'ar HaLevanon were of pure zahav; none were of kesef; it was nothing accounted of in the days of Sh'lomo.

1KI 10:22 ‏װאָרום דער מלך האָט געהאַט תַּרְשִיש-שיפֿן אױפֿן ים מיט די שיפֿן פֿון חירָמען. אײן מאָל אין דרײַ יאָר פֿלעגן די תַּרְשִיש-שיפֿן קומען אָנגעלאָדן מיט גאָלד און זילבער, עלפֿנבײן, און מאַלפּעס, און פּאַװעס. edit

1KI 10:22 vorem der melech hot gehat Tarshish-shifen oifen yam mit di shifen fun Chiromen. ein mol in drai yor flegen di Tarshish-shifen kumen ongeloden mit gold un zilber, elfnbein, un malpes, un paves.

1KI 10:22 For HaMelech had at sea a fleet of oniyyot Tarshish with the fleet of oniyyot of Chiram; once in shalosh shanim came the fleet of oniyyot Tarshish, bringing zahav, and kesef, ivory, and monkeys, and peacocks.

1KI 10:23 ‏און שלמה המלך איז געװען גרעסער פֿון אַלע מלכים פֿון דער ערד אין עושר און אין חכמה. edit

1KI 10:23 un Shlomo hameilech iz geven greser fun ale Molechim fun der erd in oysher un in chochme.

1KI 10:23 So HaMelech Sh'lomo exceeded all the Melachim of Ha'Aretz in osher and in chochmah.

1KI 10:24 ‏און די גאַנצע װעלט האָט געזוכט שלמהס פּנים, כּדי צו הערן זײַן חכמה װאָס אלֹקים האָט אַרײַנגעגעבן אין זײַן האַרצן. edit

1KI 10:24 un di gantse velt hot gezucht Shlomos ponem, kedei tsu heren zain chochme vos Elokim hot araingegeben in zain hartsen.

1KI 10:24 And kol Ha'Aretz sought the face of Sh'lomo, to hear his chochmah, which Elohim had put in his lev.

1KI 10:25 ‏און זײ האָבן געבראַכט איטלעכער זײַן מתּנה, זילבערנע כּלים, און גילדערנע כּלים, און קלײדער, און װאַפֿן, און בשׂמים, פֿערד און מױלאײזלען, יאָר אין יאָר. edit

1KI 10:25 un zei hoben gebracht itlecher zain matone, zilberne keilim, un gilderne keilim, un kleider, un vafen, un b'shomaim, ferd un moileizlen, yor in yor.

1KI 10:25 They brought every ish his minchah, vessels of kesef, vessels of zahav, and robes, and weapons, and spices, susim, and peradim (mules) , yearly at each yearʼs due.

1KI 10:26 ‏און שלמה האָט אָנגעזאַמלט רײַטװעגן און רײַטער; און ער האָט געהאַט טױזנט און פֿירהונדערט רײַטװעגן, און צװעלפֿטױזנט רײַטער; און ער האָט זײ אַהינגעטאָן אין די שטעט פֿאַר רײַטװעגן, און בײַם מלך אין ירושָלַיִם. edit

1KI 10:26 un Shlomo hot ongezamlt raitvegen un raiter; un er hot gehat toiznt un firhundert raitvegen, un tsvelftoiznt raiter; un er hot zei ahingeton in di shtet far raitvegen, un baim melech in Yerusholayim.

1KI 10:26 And Sh'lomo gathered together merkavot and parashim; and he had a thousand and four hundred merkavot, and twelve thousand parashim, whom he kept in his chariot cities and with HaMelech in Yerushalayim.

1KI 10:27 ‏און דער מלך האָט געמאַכט זילבער אין ירושָלַיִם אַזױ װי שטײנער, און צעדערן האָט ער געמאַכט אַזױ װי די װילדע פֿײַגנבײמער װאָס אין דער נידערונג, אין פֿילקײט. edit

1KI 10:27 un der melech hot gemacht zilber in Yerusholayim azoi vi shteiner, un tsederen hot er gemacht azoi vi di vilde faignbeimer vos in der niderung, in filkeit.

1KI 10:27 And HaMelech made kesef to be in Yerushalayim like avanim (rocks) , and cedars made he to be like sycamores in the Shefelah, for abundance.

1KI 10:28 ‏און דער אַרױסקום פֿון די פֿערד װאָס שלמה האָט געהאַט, איז געװען פֿון מִצרַיִם און פֿון קוֵה; די סָוחרים פֿון מלך פֿלעגן זײ קריגן פֿון קוֵה פֿאַר געצאָלט. edit

1KI 10:28 un der aroiskum fun di ferd vos Shlomo hot gehat, iz geven fun Mitsrayim un fun kueh; di sochrim fun melech flegen zei krigen fun kueh far getsolt.

1KI 10:28 And Sh'lomo had susim brought out of Mitzrayim, and from Keveh; HaMelechʼs agents acquired from Kevah at a price.

1KI 10:29 ‏און אַ רײַטװאָגן איז אַרױפֿגעקומען און אַרױסגעגאַנגען פֿון מִצרַיִם פֿאַר זעקס הונדערט זילבערשטיק, און אַ פֿערד פֿאַר הונדערט און פֿופֿציק; און דעס גלײַכן פֿאַר אַלע מלכים פֿון די חִתּים, און פֿאַר די מלכים פֿון אַרָם, פֿלעגט מען אַרױסברענגען דורך זײער האַנט. edit

1KI 10:29 un a raitvogen iz aroifgekumen un aroisgegangen fun Mitsrayim far zeks hundert zilbershtik, un a ferd far hundert un fuftsik; un des glaichen far ale Molechim fun di Chetim, un far di Molechim fun Aram, flegt men aroisbrengen durch zeyer hant.

1KI 10:29 And a merkavah (chariot) went out of Mitzrayim for six hundred pieces of kesef, and a sus for a hundred and fifty; and so for all the melachim of the Chittim (Hittites) , and for the melachim of Aram, did they export them by the same means.

1KI 11:1 ‏און שלמה המלך האָט ליב געהאַט פֿיל פֿרעמדגעבאָרענע װײַבער, אַחוץ פַּרעהס טאָכטער: מוֹאָבֿישע, עַמוֹנישע, אַדוֹמישע, צידוֹנישע, חִתּישע; edit

1KI 11:1 un Shlomo hameilech hot lib gehat fil fremdgeborene vaiber, achuts Pharaohs tochter: Moavishe, eamonishe, Adomishe, tsidonishe, Chittishe;

1KI 11:1 But Sh'lomo Hamelech loved nashim nokhriyyot rabbot (many foreign women) , besides Bat Pharaoh: Moaviyyot, Ammoniyyot, Adomiyyot, Tzedeniyyot, Chittiyyot,

1KI 11:2 ‏פֿון די פֿעלקער װאָס ה׳ האָט אָנגעזאָגט די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל: איר זאָלט נישט קומען צװישן זײ און זײ זאָלן נישט קומען צװישן אײַך; זײ װעלן זיכער אָפּנײַגן אײַער האַרץ נאָך זײערע ג-טער. אָן זײ האָט שלמה זיך באַהעפֿט אין ליבשאַפֿט. edit

1KI 11:2 fun di felker vos Hashem hot ongezogt di kinder fun Yisroel: ir zolt nisht kumen tsvishen zei un zei zolen nisht kumen tsvishen aich; zei velen zicher opneigen aier harts noch zeyere g-ter. on zei hot Shlomo zich baheft in libshaft.

1KI 11:2 Of the Goyim concerning which Hashem said unto the Bnei Yisroel, Ye shall not go in to them, neither shall they come in unto you; for surely they will turn away your levav after their elohim; Sh'lomo made his deveykus unto these in love.

1KI 11:3 ‏און ער האָט געהאַט זיבן הונדערט װײַבער האַרינטעס, און דרײַ הונדערט קעפּסװײַבער, און זײַנע װײַבער האָבן אָפּגענײגט זײַן האַרץ. edit

1KI 11:3 un er hot gehat ziben hundert vaiber harintes, un drai hundert kepsvaiber, un zaine vaiber hoben opgeneigt zain harts.

1KI 11:3 And he had nashim sarot sheva me'ot (seven hundred royal wives) , and three hundred pilagshim; and his nashim inclined libo (his heart) .

1KI 11:4 ‏און עס איז געװען צו דער צײַט פֿון שלמהס עלטער, האָבן זײַנע װײַבער אָפּגענײגט זײַן האַרץ נאָך פֿרעמדע ג-טער, און זײַן האַרץ איז נישט געװען גאַנץ מיט ה׳ זײַן ג-ט, אַזױ װי דאָס האַרץ פֿון זײַן פֿאָטער דָוִדן. edit

1KI 11:4 un es iz geven tsu der tsait fun Shlomos elter, hoben zaine vaiber opgeneigt zain harts noch fremde g-ter, un zain harts iz nisht geven gants mit Hashem zain g-t, azoi vi dos harts fun zain foter Doviden.

1KI 11:4 For it came to pass, when Sh'lomo was old, that his nashim inclined libo (his heart) after elohim acherim and levavo (his heart) was not shalem (undivided, fully devoted, complete) with Hashem Elohav, as was the levav Dovid Aviv.

1KI 11:5 ‏און שלמה איז געגאַנגען נאָך עַשְׁתֹּרֶת דער געטין פֿון די צידוֹנים, און נאָך מִלכּום, דער אומװערדיקײט פֿון די עַמוֹנים. edit

1KI 11:5 un Shlomo iz gegangen noch Ashtoret der getin fun di Tsidonim, un noch milkum, der umverdikeit fun di Amonim.

1KI 11:5 For Sh'lomo went after Ashtoret elohei Tzidonim, and after Milkom shikkutz (the abomination of) Ammonim.

1KI 11:6 ‏און שלמה האָט געטאָן װאָס איז שלעכט אין די אױגן פֿון ה׳, און ער איז נישט געגאַנגען אין גאַנצן נאָך ה׳, אַזױ װי זײַן פֿאָטער דָוִד. edit

1KI 11:6 un Shlomo hot geton vos iz shlecht in di oigen fun Hashem, un er iz nisht gegangen in gantsen noch Hashem, azoi vi zain foter Dovid.

1KI 11:6 And Sh'lomo did the rah in the sight of Hashem , and went not fully after Hashem , as did Dovid Aviv.

1KI 11:7 ‏דענצמאָל האָט שלמה געבױט אַ בָמָה צו כּמוֹש, דער אומװערדיקײט פֿון מוֹאָבֿ, אױף דעם באַרג װאָס פֿאַר ירושָלַיִם, און צו מוֹלֶך, דער אומװערדיקײט פֿון די קינדער פֿון עַמוֹן. edit

1KI 11:7 dentsmol hot Shlomo geboit a bomoh tsu Kemosh, der umverdikeit fun Moav, oif dem barg vos far Yerusholayim, un tsu Molech, der umverdikeit fun di kinder fun Ammon.

1KI 11:7 Then did Sh'lomo build a high place for Kemosh, the shikkutz (abomination of) Moav, on the har (hill) , that is facing Yerushalayim, and for Molech, the shikkutz (abomination of) the Bnei Ammon.

1KI 11:8 ‏און אַזױ האָט ער געטאָן מיט אַלע זײַנע פֿרעמדע װײַבער, װאָס האָבן גערײכערט און געשלאַכט צו זײערע ג-טער. edit

1KI 11:8 un azoi hot er geton mit ale zaine fremde vaiber, vos hoben gereichert un geshlacht tsu zeyere g-ter.

1KI 11:8 And likewise did he for all his nashim nokhriyyot, which burned ketoret and offered zevakhim unto their elohim.

1KI 11:9 ‏האָט ה׳ געצערנט אױף שלמהן, װײַל זײַן האַרץ האָט זיך אָפּגענײגט פֿון ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל, װאָס האָט זיך באַװיזן צו אים צװײ מאָל, edit

1KI 11:9 hot Hashem getsernt oif Shlomoen, vail zain harts hot zich opgeneigt fun Hashem Elochei Yisroel, vos hot zich bavizen tsu im tsvei mol,

1KI 11:9 And Hashem was angry with Sh'lomo, because levavo was turned from Hashem Elohei Yisroel, Who had appeared unto him twice,

1KI 11:10 ‏און האָט אים באַפֿױלן װעגן דער דאָזיקער זאַך, נישט צו גײן נאָך פֿרעמדע ג-טער; און ער האָט נישט געהיט װאָס ה׳ האָט באַפֿױלן. edit

1KI 11:10 un hot im bafoilen vegen der doziker zach, nisht tsu gein noch fremde g-ter; un er hot nisht gehit vos Hashem hot bafoilen.

1KI 11:10 And had commanded him concerning this thing, that he should not go after elohim acherim; but he was not shomer over that which Hashem commanded.

1KI 11:11 ‏און ה׳ האָט געזאָגט צו שלמהן: װײַל דאָס איז געװען אין דיר, און דו האָסט נישט געהיט מײַן בְּרִית, און מײַנע געזעצן װאָס איך האָב דיר באַפֿױלן, װעל איך אַװעקרײַסן די מלוכה פֿון דיר, און װעל זי אַװעקגעבן צו דײַנעם אַ קנעכט. edit

1KI 11:11 un Hashem hot gezogt tsu Shlomoen: vail dos iz geven in dir, un du host nisht gehit main bris, un maine gezetsen vos ich hob dir bafoilen, vel ich avekraisen di meluche fun dir, un vel zi avekgeben tsu dainem a knecht.

1KI 11:11 Wherefore Hashem said unto Sh'lomo, Forasmuch as this is done of thee, and thou hast not been shomer over My Brit (Covenant, Sinai Covenant) and My chukkot, which I have commanded thee, I will surely tear away the Mamlachah from thee, and will give it to thy eved (servant) .

1KI 11:12 ‏אָבער אין דײַנע טעג װעל איך דאָס נישט טאָן, פֿון דײַן פֿאָטער דָוִדס װעגן; פֿון דײַן זונס האַנט װעל איך זי אַװעקרײַסן. edit

1KI 11:12 ober in daine teg vel ich dos nisht ton, fun dain foter Dovids vegen; fun dain zuns hant vel ich zi avekraisen.

1KI 11:12 Notwithstanding in thy yamim I will not do it lema'an (for the sake of) Dovid Avicha; but I will tear it out of the yad binecha (power of thy son) .

1KI 11:13 ‏נאָר די גאַנצע מלוכה װעל איך נישט אַװעקרײַסן; אײן שבֿט װעל איך געבן צו דײַן זון, פֿון װעגן מײַן קנעכט ‏ דָוִדן, און פֿון װעגן ירושָלַיִם װאָס איך האָב אױסדערװײלט. edit

1KI 11:13 nor di gantse meluche vel ich nisht avekraisen; ein sheyvet vel ich geben tsu dain zun, fun vegen main knecht Doviden, un fun vegen Yerusholayim vos ich hob oisderveilt.

1KI 11:13 Howbeit I will not tear away kol hamamlachah; but will give shevet echad (one tribe) to binecha le'ma'an Dovid Avdi and lema'an Yerushalayim which I have chosen.

1KI 11:14 ‏און ה׳ האָט אױפֿגעשטעלט אַ שׂטן אױף שלמהן, הַדַד דעם אַדוֹמי. ער איז געװען פֿון קיניגלעכן אָפּשטאַם אין אֶדוֹם. edit

1KI 11:14 un Hashem hot oifgeshtelt a stn oif Shlomoen, Hadad dem Adomi. er iz geven fun kiniglechen opshtam in Edom.

1KI 11:14 And Hashem raised up satan (adversary) unto Sh'lomo, Hadad HaAdomi; he was from the zera HaMelech in Edom.

1KI 11:15 ‏און עס איז געװען, װען דָוִד איז געװען אין אֶדוֹם, בעת יוֹאָבֿ דער חיל-לידער איז אַרױפֿגעגאַנגען באַגראָבן די געטײטע, און האָט געשלאָגן יעטװעדער מאַנספּאַרשױן אין אֶדוֹם – edit

1KI 11:15 un es iz geven, ven Dovid iz geven in Edom, beis Yoav der cheil-lider iz aroifgegangen bagroben di geteite, un hot geshlogen yetveder mansparshoin in Edom –

1KI 11:15 For it came to pass, when Dovid was in Edom, and Yoav Sar HaTzava was gone up to bury the slain, after he had struck down every zachar in Edom;

1KI 11:16 ‏װאָרום זעקס חדשים איז דאָרטן געבליבן יוֹאָבֿ און גאַנץ יִשׂרָאֵל, ביז ער האָט פֿאַרשניטן {כרת} ‏ יעטװעדער מאַנספּאַרשױן אין אֶדוֹם – edit

1KI 11:16 vorem zeks Chodeshim iz dorten gebliben Yoav un gants Yisroel, biz er hot farshniten yetveder mansparshoin in Edom –

1KI 11:16 (For six months did Yoav remain there with kol Yisroel, until he had cut off every zachar in Edom);

1KI 11:17 ‏איז הַדַד אַנטלאָפֿן, ער און עטלעכע אַדוֹמים פֿון זײַן פֿאָטערס קנעכט מיט אים, כּדי צו גײן קײן מִצרַיִם; און הַדַד איז געװען אַ קלײן ייִנגל. edit

1KI 11:17 iz Hadad antlofen, er un etleche Adomim fun zain foters knecht mit im, kedei tsu gein kein Mitsrayim; un Hadad iz geven a klein yingel.

1KI 11:17 That Hadad fled, he and anashim Adomiyyim (certain men of Edom) of his fatherʼs avadim with him, to go into Mitzrayim; Hadad being yet a na'ar katan (small child) .

1KI 11:18 ‏און זײ זײַנען אױפֿגעשטאַנען פֿון מִדיָן, און זײ זײַנען געקומען קײן פּאָרָן, און זײ האָבן מיטגענומען מיט זיך מענטשן פֿון פּאָרָן, און זײַנען געקומען קײן מִצרַיִם צו פַּרעה דעם מלך פֿון מִצרַיִם. און ער האָט אים געגעבן אַ הױז, און האָט אָנגעזאָגט פֿאַר אים שפּײַז, און אים געגעבן לאַנד. edit

1KI 11:18 un zei zainen oifgeshtanen fun Midyan, un zei zainen gekumen kein Paran, un zei hoben mitgenumen mit zich mentshen fun Paran, un zainen gekumen kein Mitsrayim tsu Pharaoh dem melech fun Mitsrayim. un er hot im gegeben a hoiz, un hot ongezogt far im shpaiz, un im gegeben land.

1KI 11:18 And they arose out of Midyan, and came to Paran; and they took anashim with them out of Paran, and they came to Mitzrayim, unto Pharaoh Melech Mitzrayim; who gave him a bais, and assigned him lechem, and gave him eretz.

1KI 11:19 ‏און הַדַד האָט געפֿונען גרױס חן אין די אױגן פֿון פַּרעהן, און ער האָט אים געגעבן פֿאַר אַ װײַב די שװעסטער פֿון זײַן װײַב, די שװעסטער פֿון דער מלכּה תַּחפּניס. edit

1KI 11:19 un Hadad hot gefunen grois Chen in di oigen fun Pharaohen, un er hot im gegeben far a vaib di shvester fun zain vaib, di shvester fun der Milcah Tachpeneis.

1KI 11:19 And Hadad found chen me'od in the sight of Pharaoh, so that he gave him for an isha the achot of his own isha, the achot Tachpeneis the gevirah (royal lady, queen) .

1KI 11:20 ‏און די שװעסטער פֿון תַּחפּניסן האָט אים געבאָרן זײַן זון גנוּבֿתן, און תַּחפּניס האָט אים אַנטװײנט אין פַּרעהס הױז. און גנוּבֿת איז געװען אין פַּרעהס הױז צװישן די קינדער פֿון פַּרעהן. edit

1KI 11:20 un di shvester fun Tachpeneisen hot im geboren zain zun genuvten, un Tachpeneis hot im antveint in Pharaohs hoiz. un genuvet iz geven in Pharaohs hoiz tsvishen di kinder fun Pharaohen.

1KI 11:20 And the achot of Tachpeneis bore him Genuvat bno, whom Tachpeneis weaned in Bais Pharaoh; and Genuvat was in Bais Pharaoh among the Bnei Pharaoh.

1KI 11:21 ‏און װי הַדַד האָט געהערט אין מִצרַיִם אַז דָוִד האָט זיך געלײגט מיט זײַנע עלטערן, און אַז יוֹאָבֿ דער חיל-לידער איז טױט, אַזױ האָט הַדַד געזאָגט צו פַּרעהן: לאָז מיך אַװעק, און איך װעל גײן אין מײַן לאַנד. edit

1KI 11:21 un vi Hadad hot gehert in Mitsrayim az Dovid hot zich geleigt mit zaine elteren, un az Yoav der cheil-lider iz toit, azoi hot Hadad gezogt tsu Pharaohen: loz mich avek, un ich vel gein in main land.

1KI 11:21 And when Hadad heard in Mitzrayim that Dovid slept with Avotav, and that Yoav Sar HaTzava was dead, Hadad said to Pharaoh, Let me depart, that I may go to mine own eretz.

1KI 11:22 ‏האָט פַּרעה צו אים געזאָגט: אָבער װאָס פֿעלט דיר בײַ מיר, אַז אָט װילסטו גײן אין דײַן לאַנד? האָט ער געזאָגט: גאָרנישט; אָבער אַװעקלאָזן מוזטו מיך אַװעקלאָזן. edit

1KI 11:22 hot Pharaoh tsu im gezogt: ober vos felt dir bai mir, az ot vilstu gein in dain land? hot er gezogt: gornisht; ober aveklozen muztu mich aveklozen.

1KI 11:22 Then Pharaoh said unto him, But what hast thou lacked with me, that, hinei, thou seekest to go to thine own eretz? And he answered, Nothing; howbeit let me go anyway.

1KI 11:23 ‏אױך האָט אלֹקים אױפֿגעשטעלט אױף אים אַ שׂטן, רזוֹן דעם זון פֿון אֶליָדָען, װאָס איז אַנטלאָפֿן פֿון זײַן האַר, הַדַדעֶזֶר דעם מלך פֿון צוֹבֿה. edit

1KI 11:23 oich hot Elokim oifgeshtelt oif im a stn, Rezon dem zun fun Elyadaen, vos iz antlofen fun zain Har, Hadadezer dem melech fun Tsovah.

1KI 11:23 And Elohim raised up against him another satan, Rezon ben Elyada, which fled from adonav Hadadezer Melech Tzovah;

1KI 11:24 ‏און ער האָט אױפֿגעקליבן אַרום זיך מענטשן, און ער איז געװאָרן דער הױפּטמאַן פֿון אַ באַנדע, בעת דָוִד האָט געהרגעט די [מענטשן פֿון צוֹבֿה]. און זײ זײַנען אַװעקגעגאַנגען קײן דמשׂק, און האָבן זיך אין איר באַזעצט, און האָבן געקיניגט אין דמשׂק. edit

1KI 11:24 un er hot oifgekliben arum zich mentshen, un er iz gevoren der hoiptman fun a bande, beis Dovid hot geharget di [mentshen fun Tsovah]. un zei zainen avekgegangen kein Damascus, un hoben zich in ir bazetst, un hoben gekinigt in Damascus.

1KI 11:24 And he gathered anashim unto him, and became sar gedood (leader of a band of marauders) , when Dovid slaughtered them of Tzovah; they went to Damascus, dwelt therein, and reigned he there as king.

1KI 11:25 ‏און ער איז געװען אַ שׂטן צו יִשׂרָאֵל אַלע טעג פֿון שלמהן, אַחוץ דאָס בײז װאָס הַדַד [האָט אָנגעטאָן]. און ער האָט פֿײַנט געהאַט יִשׂרָאֵל. און ער האָט געקיניגט איבער אַרָם. edit

1KI 11:25 un er iz geven a stn tsu Yisroel ale teg fun Shlomoen, achuts dos beiz vos Hadad [hot ongeton]. un er hot faint gehat Yisroel. un er hot gekinigt iber Aram.

1KI 11:25 And he was a satan to Yisroel all the days of Sh'lomo, in addition to ra'ah that Hadad did; and he despised Yisroel, and he ruled in Aram.

1KI 11:26 ‏און יָרָבֿעָם דער זון פֿון נבָֿטן, אַן אפֿרַיִמער פֿון צרֵדָה, שלמהס אַ קנעכט, װאָס דער נאָמען פֿון זײַן מוטער איז געװען צרוּעָה, אַ פֿרױ אַן אַלמנה, האָט אױך אױפֿגעהױבן זײַן האַנט אַקעגן דעם מלך. edit

1KI 11:26 un Yarovam der zun fun Nevaten, an Ephrayimer fun Tseredah, Shlomos a knecht, vos der nomen fun zain muter iz geven Tseruah, a froi an almone, hot oich oifgehoiben zain hant akegen dem melech.

1KI 11:26 Also the eved Sh'lomo Yarov'am ben Nevat, an Ephrati of the Tzeredah (Zeredah) , whose shem immo was Tzeru'ah, an almanah, even he lifted up his yad against HaMelech.

1KI 11:27 ‏און דאָס איז די מעשׂה װי אַזױ ער האָט אױפֿגעהױבן זײַן האַנט אַקעגן דעם מלך: שלמה האָט געבױט דעם מלוא; ער האָט פֿאַרמױערט דעם בראָך פֿון זײַן פֿאָטערס דָוִד שטאָט. edit

1KI 11:27 un dos iz di meise vi azoi er hot oifgehoiben zain hant akegen dem melech: Shlomo hot geboit dem melu; er hot farmoiert dem broch fun zain foters Dovid shtot.

1KI 11:27 And this is the account of his lifting up his yad against HaMelech; Sh'lomo built the Millo, and closed up the peretz of Ir Dovid Aviv.

1KI 11:28 ‏און דער מאַן יָרָבֿעָם איז געװען אַ העלדישער גִבור, און שלמה האָט געזען דעם יונג אַז ער איז אַן אַרבעטטוער, און ער האָט אים אױפֿגעזעצט איבער דער גאַנצער לאַסטאַרבעט פֿון דעם הױז פֿון יוֹסף. edit

1KI 11:28 un der man Yarovam iz geven a heldisher gibbor, un Shlomo hot gezen dem yung az er iz an arbettuer, un er hot im oifgezetst iber der gantser lastarbet fun dem hoiz fun Yosef.

1KI 11:28 And the ish Yarov'am was a gibbor chayil; and Sh'lomo seeing the na'ar that he was industrious, he put him over all the sevel (load, burden, enforced labor) of Bais Yosef.

1KI 11:29 ‏און עס איז געװען אין יענער צײַט, װען יָרָבֿעָם איז אַרױסגעגאַנגען פֿון ירושָלַיִם. האָט אים אָנגעטראָפֿן אױפֿן װעג דער נבֿיא אַחִיָה פֿון שילוֹ; און ער איז געװען אײַנגעדעקט אין אַ נײַעם מאַנטל, און בלױז זײ בײדע זײַנען געװען אין פֿעלד. edit

1KI 11:29 un es iz geven in yener tsait, ven Yarovam iz aroisgegangen fun Yerusholayim. hot im ongetrofen oifen veg der novi Achiyah fun Shiloh; un er iz geven aingedekt in a naiem mantl, un bloiz zei beide zainen geven in feld.

1KI 11:29 And it came to pass at that time when Yarov'am went out of Yerushalayim, that HaNavi Achiyah the Shiloni found him on the derech; and he had clothed himself with a salmah chadasha (new garment, cloak) ; and they two were alone in the sadeh;

1KI 11:30 ‏האָט אַחִיָה אָנגענומען דעם נײַעם מאַנטל װאָס אױף אים, און האָט אים צעריסן אױף צװעלף שטיקער. edit

1KI 11:30 hot Achiyah ongenumen dem naiem mantl vos oif im, un hot im tserisen oif tsvelf shtiker.

1KI 11:30 And Achiyah took hold of the salmah chadasha that was on him, and tore it into twelve pieces;

1KI 11:31 ‏און ער האָט געזאָגט צו יָרָבֿעָמען: נעם דיר צען שטיקער, װאָרום אַזױ האָט געזאָגט ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל: זע, איך רײַס אַװעק די מלוכה פֿון שלמהס האַנט, און װעל דיר געבן צען שבֿטים – edit

1KI 11:31 un er hot gezogt tsu Yarovamen: nem dir tsen shtiker, vorem azoi hot gezogt Hashem Elochei Yisroel: ze, ich rais avek di meluche fun Shlomos hant, un vel dir geben tsen shvotim –

1KI 11:31 And he said to Yarov'am, Take for thee ten pieces; for thus saith Hashem Elohei Yisroel, Hineni, I will tear the mamlachah out of the yad Sh'lomo, and will give to thee asarah hashevatim.

1KI 11:32 ‏און אײן שבֿט זאָל אים בלײַבן, פֿון װעגן מײַן קנעכט ‏ דָוִדן, און פֿון װעגן ירושָלַיִם, דער שטאָט װאָס איך האָב זי אױסדערװײלט פֿון אַלע שבֿטים פֿון יִשׂרָאֵל – edit

1KI 11:32 un ein sheyvet zol im blaiben, fun vegen main knecht Doviden, un fun vegen Yerusholayim, der shtot vos ich hob zi oisderveilt fun ale shvotim fun Yisroel –

1KI 11:32 (But he shall have hashevet haechad l'ma'an Dovid Avdi, and l'ma'an Yerushalayim, the Ir which I have chosen out of kol shivtei Yisroel;)

1KI 11:33 ‏דערפֿאַר װאָס זײ האָבן מיך פֿאַרלאָזן, און האָבן זיך געבוקט צו עַשְׁתֹּרֶת דער געטין פֿון די צידוֹנים, צו כּמוֹש דעם ה׳ פֿון מוֹאָבֿ, און צו מִלכּום דעם ה׳ פֿון די קינדער פֿון עַמוֹן, און זײ זײַנען נישט געגאַנגען אין מײַנע װעגן, צו טאָן װאָס איז רעכטפֿאַרטיק אין מײַנע אױגן, און מײַנע חוקים און מײַנע געזעצן, אַזױ װי זײַן פֿאָטער דָוִד. edit

1KI 11:33 derfar vos zei hoben mich farlozen, un hoben zich gebukt tsu Ashtoret der getin fun di Tsidonim, tsu Kemosh dem Hashem fun Moav, un tsu milkum dem Hashem fun di kinder fun Ammon, un zei zainen nisht gegangen in maine vegen, tsu ton vos iz rechtfartik in maine oigen, un maine chukkim un maine gezetsen, azoi vi zain foter Dovid.

1KI 11:33 Because that they have forsaken Me, and have worshiped Ashtoret elohei Tzidonim, Kemosh elohei Moav, and Milkom elohei Bnei Ammon, and have not walked in My ways, to do that which is yashar in Mine eyes, and My chukkot and My mishpatim, as did Dovid Aviv.

1KI 11:34 ‏אָבער איך װעל נישט אַװעקנעמען די גאַנצע מלוכה פֿון זײַן האַנט, נײערט איך װעל אים לאָזן זײַן אַ פֿירשט אַלע טעג פֿון זײַן לעבן, פֿון װעגן מײַן קנעכט דָוִדן, װאָס איך האָב אים אױסדערװײלט, װײַל ער האָט געהיט מײַנע געבאָט און מײַנע געזעצן. edit

1KI 11:34 ober ich vel nisht aveknemen di gantse meluche fun zain hant, neyert ich vel im lozen zain a firsht ale teg fun zain leben, fun vegen main knecht Doviden, vos ich hob im oisderveilt, vail er hot gehit maine gebot un maine gezetsen.

1KI 11:34 Howbeit I will not take the whole mamlachah out of his yad; but I will make him nasi all the days of his life l'ma'an Dovid Avdi, whom I chose, because he was shomer over My mitzvot and My chukkot;

1KI 11:35 ‏אָבער איך װעל אַװעקנעמען די מלוכה פֿון דער האַנט פֿון זײַן זון, און װעל זי אָפּגעבן צו דיר – די צען שבֿטים. edit

1KI 11:35 ober ich vel aveknemen di meluche fun der hant fun zain zun, un vel zi opgeben tsu dir – di tsen shvotim.

1KI 11:35 But I will take the mamlachah out of yad beno, and will give it unto thee, even aseret hashevatim (ten tribes) .

1KI 11:36 ‏און זײַן זון װעל איך געבן אײן שבֿט, כּדי אַ ליכט זאָל בלײַבן מײַן קנעכט דָוִדן אַלע טעג פֿאַר מיר אין ירושָלַיִם, דער שטאָט װאָס איך האָב מיר אױסדערװײלט צו טאָן מײַן נאָמען דאָרטן. edit

1KI 11:36 un zain zun vel ich geben ein sheyvet, kedei a licht zol blaiben main knecht Doviden ale teg far mir in Yerusholayim, der shtot vos ich hob mir oisderveilt tsu ton main nomen dorten.

1KI 11:36 And unto bno will I give shevet echad (one tribe) , l'ma'an Dovid Avdi may have a ner (lamp) always before Me in Yerushalayim, the Ir which I have chosen for Me to put My Shem there.

1KI 11:37 ‏און דיך װעל איך נעמען, און װעסט קיניגן װי װײַט דײַן האַרץ געלוסט, און װעסט זײַן אַ מלך איבער יִשׂרָאֵל. edit

1KI 11:37 un dich vel ich nemen, un vest kinigen vi vait dain harts gelust, un vest zain a melech iber Yisroel.

1KI 11:37 And I will take thee, and thou shalt reign according to all that thy nefesh desireth, and shalt be Melech over Yisroel.

1KI 11:38 ‏און עס װעט זײַן, אױב דו װעסט צוהערן אַלץ װאָס איך װעל דיר באַפֿעלן און װעסט גײן אין מײַנע װעגן, און װעסט טאָן װאָס איז רעכטפֿאַרטיק אין מײַנע אױגן, צו היטן מײַנע געזעצן און מײַנע געבאָט, אַזױ װי מײַן קנעכט דָוִד האָט געטאָן, װעל איך זײַן מיט דיר, און װעל דיר בױען אַ זיכער הױז, אַזױ װי איך האָב געבױט דָוִדן, און איך װעל געבן יִשׂרָאֵל צו דיר. edit

1KI 11:38 un es vet zain, oib du vest tsuheren alts vos ich vel dir bafelen un vest gein in maine vegen, un vest ton vos iz rechtfartik in maine oigen, tsu hiten maine gezetsen un maine gebot, azoi vi main knecht Dovid hot geton, vel ich zain mit dir, un vel dir boien a zicher hoiz, azoi vi ich hob geboit Doviden, un ich vel geben Yisroel tsu dir.

1KI 11:38 And it shall be, if thou wilt pay heed unto all that I command thee, and wilt walk in My ways, and do that is yashar in My sight, to be shomer over My chukkot and My mitzvot, as Dovid Avdi did; that I will be with thee, and build thee a bais ne'eman (enduring dynasty) as I built for Dovid, and will give Yisroel unto thee.

1KI 11:39 ‏און איך װעל פּײַניקן דעם זאָמען פֿון דָוִדן פֿון װעגן דעם, אָבער נישט אױף אַלע טעג. edit

1KI 11:39 un ich vel painiken dem zomen fun Doviden fun vegen dem, ober nisht oif ale teg.

1KI 11:39 And I will for this afflict the zera Dovid, but not forever.

1KI 11:40 ‏און שלמה האָט געזוכט צו טײטן יָרָבֿעָמען. איז יָרָבֿעָם אױפֿגעשטאַנען און איז אַנטלאָפֿן קײן מִצרַיִם צו שישַק דעם מלך פֿון מִצרַיִם; און ער איז געװען אין מִצרַיִם ביז שלמהס טױט. edit

1KI 11:40 un Shlomo hot gezucht tsu teiten Yarovamen. iz Yarovam oifgeshtanen un iz antlofen kein Mitsrayim tsu Shishak dem melech fun Mitsrayim; un er iz geven in Mitsrayim biz Shlomos toit.

1KI 11:40 Sh'lomo sought therefore to kill Yarov'am. And Yarov'am arose, and fled into Mitzrayim, unto Shishak Melech Mitzrayim, and was in Mitzrayim until the Mot Sh'lomo.

1KI 11:41 ‏און די איבעריקע זאַכן װעגן שלמהן, און אַלץ װאָס ער האָט געטאָן, און זײַן חכמה, דאָס איז שױן באַשריבן אין בוך פֿון די געשעענישן פֿון שלמהן. edit

1KI 11:41 un di iberike zachen vegen Shlomoen, un alts vos er hot geton, un zain chochme, dos iz shoin bashriben in buch fun di gesheenishen fun Shlomoen.

1KI 11:41 And the rest of the acts of Sh'lomo, and all that he did, and his chochmah, are they not written in the Sefer Divrei Sh'lomo?

1KI 11:42 ‏און די טעג װאָס שלמה האָט געקיניגט אין ירושָלַיִם איבער גאַנץ יִשׂרָאֵל, זײַנען געװען פֿערציק יאָר. edit

1KI 11:42 un di teg vos Shlomo hot gekinigt in Yerusholayim iber gants Yisroel, zainen geven fertsik yor.

1KI 11:42 And the time that Sh'lomo reigned in Yerushalayim over kol Yisroel was arba'im shanah.

1KI 11:43 ‏און שלמה האָט זיך געלײגט מיט זײַנע עלטערן, און ער איז באַגראָבן געװאָרן אין זײַן פֿאָטער דָוִדס שטאָט, און זײַן זון רחַבֿעָם איז געװאָרן מלך אױף זײַן אָרט. edit

1KI 11:43 un Shlomo hot zich geleigt mit zaine elteren, un er iz bagroben gevoren in zain foter Dovids shtot, un zain zun Rechavam iz gevoren melech oif zain ort.

1KI 11:43 And Sh'lomo slept with Avotav, and was buried in the Ir Dovid Aviv: and Rechav'am bno reigned in his place.

1KI 12:1 ‏און רחַבֿעָם איז געגאַנגען קײן שכֶם, װײַל קײן שכֶם איז געקומען גאַנץ יִשׂרָאֵל אים צו מאַכן פֿאַר אַ מלך. edit

1KI 12:1 un Rechavam iz gegangen kein Shechem, vail kein Shechem iz gekumen gants Yisroel im tsu machen far a melech.

1KI 12:1 And Rechav'am went to Shechem; for kol Yisroel were come to Shechem to make him Melech.

1KI 12:2 ‏און עס איז געװען, װי יָרָבֿעָם דער זון פֿון נבָֿטן האָט דערהערט – װאָרום ער איז נאָך געװען אין מִצרַיִם, װוּהין ער איז אַנטלאָפֿן פֿון מלך שלמה; און יָרָבֿעָם איז געגאַנגען אין מִצרַיִם, edit

1KI 12:2 un es iz geven, vi Yarovam der zun fun Nevaten hot derhert – vorem er iz noch geven in Mitsrayim, vuhin er iz antlofen fun melech Shlomo; un Yarovam iz gegangen in Mitsrayim,

1KI 12:2 And it came to pass, when Yarov'am Ben Nevat, who was yet in Mitzrayim, heard of it, (for he had fled from the presence of HaMelech Sh'lomo, and Yarov'am dwelt in Mitzrayim);

1KI 12:3 ‏און מע האָט געשיקט און אים גערופֿן – אַזױ איז געקומען יָרָבֿעָם און די גאַנצע אײַנזאַמלונג פֿון יִשׂרָאֵל, און זײ האָבן גערעדט צו רחַבֿעָמען, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 12:3 un me hot geshikt un im gerufen – azoi iz gekumen Yarovam un di gantse ainzamlung fun Yisroel, un zei hoben geredt tsu Rechavamen, azoi tsu zogen:

1KI 12:3 That they sent and called him. And Yarov'am and kol Kehal Yisroel came, and spoke unto Rechav'am, saying,

1KI 12:4 ‏דײַן פֿאָטער האָט שװער געמאַכט אונדזער יאָך, און אַצונד פֿאַרגרינגער דו דעם האַרטן דינסט פֿון דײַן פֿאָטער, און זײַן שװער יאָך, װאָס ער האָט אַרױפֿגעלײגט אױף אונדז, און מיר װעלן דיר דינען. edit

1KI 12:4 dain foter hot shver gemacht undzer yoch, un atsund fargringer du dem harten dinst fun dain foter, un zain shver yoch, vos er hot aroifgeleigt oif undz, un mir velen dir dinen.

1KI 12:4 Avicha made our ol (yoke) difficult; now therefore make thou the grievous avodat Avicha, and his heavy ol (yoke) which he put upon us, lighter, and we will serve thee.

1KI 12:5 ‏האָט ער צו זײ געזאָגט: גײט אַװעק אױף נאָך דרײַ טעג, און קומט װידער צו מיר. איז דאָס פֿאָלק אַװעקגעגאַנגען. edit

1KI 12:5 hot er tsu zei gezogt: geit avek oif noch drai teg, un kumt vider tsu mir. iz dos folk avekgegangen.

1KI 12:5 And he said unto them, Depart yet for shloshah yamim, then come back to me. And HaAm departed.

1KI 12:6 ‏האָט דער מלך רחַבֿעָם זיך געעֵצֶהט מיט די זקנים װאָס פֿלעגן שטײן פֿאַר זײַן פֿאָטער שלמהן, װען ער האָט געלעבט, אַזױ צו זאָגן: װי עצהט איר מיר צו געבן אַן ענטפֿער דעם דאָזיקן פֿאָלק? edit

1KI 12:6 hot der melech Rechavam zich geetseht mit di zeknim vos flegen shtein far zain foter Shlomoen, ven er hot gelebt, azoi tsu zogen: vi etsht ir mir tsu geben an entfer dem doziken folk?

1KI 12:6 And HaMelech Rechav'am consulted with the Zekenim, that stood before Sh'lomo Aviv while he yet lived, and said, How do ye advise that I may return answer to HaAm Hazeh?

1KI 12:7 ‏האָבן זײ צו אים גערעדט, אַזױ צו זאָגן: אױב דו װעסט הײַנט זײַן אַ קנעכט צו דעם דאָזיקן פֿאָלק, און װעסט זײ דינען, און װעסט זײ ענטפֿערן און רעדן צו זײ גוטע רײד, װעלן זײ דיר זײַן קנעכט אױף אַלע טעג. edit

1KI 12:7 hoben zei tsu im geredt, azoi tsu zogen: oib du vest haint zain a knecht tsu dem doziken folk, un vest zei dinen, un vest zei entferen un reden tsu zei gute reid, velen zei dir zain knecht oif ale teg.

1KI 12:7 And they spoke unto him, saying, If thou wilt be an eved unto this people today, and wilt serve them, and answer them, and speak devarim tovim to them, then they will be thy avadim kol hayamim.

1KI 12:8 ‏אָבער ער האָט פֿאַרלאָזן די עצה פֿון די זקנים װאָס זײ האָבן אים געעֵצֶהט, און ער האָט זיך געעֵצֶהט מיט די יונגעלײַט װאָס זײַנען אױסגעװאַקסן מיט אים, װאָס זײַנען געשטאַנען פֿאַר אים. edit

1KI 12:8 ober er hot farlozen di eitse fun di zeknim vos zei hoben im geetseht, un er hot zich geetseht mit di yungelait vos zainen oisgevaksen mit im, vos zainen geshtanen far im.

1KI 12:8 But he forsook the atzat HaZekenim (counsel of the Elders) , which they had given him, and consulted with the yeladim (young people) that were grown up with him, and which stood before him (i.e., were in his court) ;

1KI 12:9 ‏און ער האָט צו זײ געזאָגט: װאָס עצהט איר, מיר זאָלן געבן אַן ענטפֿער דעם דאָזיקן פֿאָלק, װאָס האָבן צו מיר גערעדט אַזױ צו זאָגן: פֿאַרגרינגער דעם יאָך װאָס דײַן פֿאָטער האָט אַרױפֿגעלײגט אױף אונדז? edit

1KI 12:9 un er hot tsu zei gezogt: vos etsht ir, mir zolen geben an entfer dem doziken folk, vos hoben tsu mir geredt azoi tsu zogen: fargringer dem yoch vos dain foter hot aroifgeleigt oif undz?

1KI 12:9 And he said unto them, What counsel give ye that we may return answer to HaAm Hazeh, who have spoken to me, saying, Make the ol (yoke) which Avicha did put upon us lighter?

1KI 12:10 ‏האָבן צו אים גערעדט די יונגעלײַט װאָס זײַנען אױפֿגעװאַקסן מיט אים, אַזױ צו זאָגן: אַזױ זאָלסטו זאָגן צו דעם דאָזיקן פֿאָלק װאָס האָבן צו דיר גערעדט, אַזױ צו זאָגן: דײַן פֿאָטער האָט שװער געמאַכט אונדזער יאָך, דערום פֿאַרגרינגער דו אונדז – אַזױ זאָלסטו רעדן צו זײ: מײַן מינדסטער פֿינגער איז דיקער פֿון מײַן פֿאָטערס לענדן. edit

1KI 12:10 hoben tsu im geredt di yungelait vos zainen oifgevaksen mit im, azoi tsu zogen: azoi zolstu zogen tsu dem doziken folk vos hoben tsu dir geredt, azoi tsu zogen: dain foter hot shver gemacht undzer yoch, derum fargringer du undz – azoi zolstu reden tsu zei: main mindster finger iz diker fun main foters lenden.

1KI 12:10 And the yeladim that were grown up with him spoke unto him, saying, Thus shalt thou speak unto HaAm hazeh that spoke unto thee, saying, Avicha made our ol (yoke) heavy, but make thou it lighter unto us; thus shalt thou say unto them, My little finger shall be thicker than the loins of Avi!

1KI 12:11 ‏און אַצונד, מײַן פֿאָטער האָט אױף אײַך אַרױפֿגעלאָדן אַ שװערן יאָך, און איך װעל נאָך צולײגן צו אײַער יאָך; מײַן פֿאָטער האָט אײַך געשטראָפֿט מיט ריטער, און איך װעל אײַך שטראָפֿן מיט שקאָרפּיאָנען. edit

1KI 12:11 un atsund, main foter hot oif aich aroifgeloden a shveren yoch, un ich vel noch tsuleigen tsu aier yoch; main foter hot aich geshtroft mit riter, un ich vel aich shtrofen mit shekorpionen.

1KI 12:11 And now whereas Avi did lay on you an ol kaved (heavy yoke) , I will add to your ol (yoke) ; Avi hath scourged you with shotim (whips) , but I will scourge you with akrabim (scorpions) .

1KI 12:12 ‏איז געקומען יָרָבֿעָם און דאָס גאַנצע פֿאָלק צו רחַבֿעָמען אױף דריטן טאָג, ‏ אַזױ װי דער מלך האָט געהײסן, אַזױ צו זאָגן: קומט װידער צו מיר אױפֿן דריטן טאָג. edit

1KI 12:12 iz gekumen Yarovam un dos gantse folk tsu Rechavamen oif driten tog, azoi vi der melech hot geheisen, azoi tsu zogen: kumt vider tsu mir oifen driten tog.

1KI 12:12 So Yarov'am and kol HaAm came to Rechav'am the Yom HaShelishi, just as HaMelech had appointed, saying, Come to me again the Yom HaShelishi.

1KI 12:13 ‏און דער מלך האָט געענטפֿערט דעם פֿאָלק האַרט, און ער האָט פֿאַרלאָזן די עצה, פֿון די זקנים װאָס זײ האָבן אים געעֵצֶהט. edit

1KI 12:13 un der melech hot geentfert dem folk hart, un er hot farlozen di eitse, fun di zeknim vos zei hoben im geetseht.

1KI 12:13 And HaMelech answered HaAm roughly, and forsook the atzat HaZekenim (counsel of the Elders) that they gave him;

1KI 12:14 ‏און ער האָט צו זײ גערעדט אַזױ װי די עצה פֿון די יונגעלײַט, אַזױ צו זאָגן: מײַן פֿאָטער האָט שװער געמאַכט אײַער יאָך, און איך װעל נאָך צולײגן צו אײַער יאָך; מײַן פֿאָטער האָט אײַך געשטראָפֿט מיט ריטער, און איך װעל אײַך שטראָפֿן מיט שקאָרפּיאָנען. edit

1KI 12:14 un er hot tsu zei geredt azoi vi di eitse fun di yungelait, azoi tsu zogen: main foter hot shver gemacht aier yoch, un ich vel noch tsuleigen tsu aier yoch; main foter hot aich geshtroft mit riter, un ich vel aich shtrofen mit shekorpionen.

1KI 12:14 And spoke to them according to atzat HaYeladim, saying, Avi made your ol (yoke) heavy, and I will add to your ol (yoke) ; Avi also scourged you with shotim (whips) , but I will scourge you with akrabim.

1KI 12:15 ‏און דער מלך האָט נישט צוגעהערט צום פֿאָלק, װאָרום דאָס איז געװען באַשערט פֿון ה׳, כּדי מקײם צו זײַן זײַן װאָרט, װאָס ה׳ האָט גערעדט דורך אַחִיָהן פֿון שילוֹ צו יָרָבֿעָם דעם זון פֿון נבָֿטן. edit

1KI 12:15 un der melech hot nisht tsugehert tsum folk, vorem dos iz geven bashert fun Hashem, kedei mekaiem tsu zain zain vort, vos Hashem hot geredt durch Achiyahen fun Shiloh tsu Yarovam dem zun fun Nevaten.

1KI 12:15 So HaMelech paid heed not unto HaAm; for the sibbah (turn of events) was from Hashem , in order that He might perform His davar, which Hashem spoke by Achiyah the Shiloni unto Yarov'am Ben Nevat.

1KI 12:16 ‏און װי גאַנץ יִשׂרָאֵל האָט געזען, אַז דער מלך האָט נישט צוגעהערט צו זײ, אַזױ האָט דאָס גאַנצע פֿאָלק געגעבן דעם מלך אַן ענטפֿער, אַזױ צו זאָגן: ‏מיר האָבן נישט קײן חלק אין דָוִדן, ‏און קײן ירושה אין דעם זון פֿון יִשַין. ‏צו דײַנע געצעלטן, יִשׂרָאֵל! ‏אַצונד קוק זיך אום אױף דײַן הױז, דָוִד! ‏און יִשׂרָאֵל איז אַװעקגעגאַנגען צו זײַנע געצעלטן. edit

1KI 12:16 un vi gants Yisroel hot gezen, az der melech hot nisht tsugehert tsu zei, azoi hot dos gantse folk gegeben dem melech an entfer, azoi tsu zogen: mir hoben nisht kein chelek in Doviden, un kein yerushe in dem zun fun Yishaien. tsu daine getselten, Yisroel! atsund kuk zich um oif dain hoiz, Dovid! un Yisroel iz avekgegangen tsu zaine getselten.

1KI 12:16 So when kol Yisroel saw that HaMelech paid heed not unto them, HaAm answered HaMelech, saying, What chelek have we in Dovid? Neither have we nachalah in Ben Yishai; to your ohalim, O Yisroel! Now see to thine own Bais, Dovid! So Yisroel departed unto their ohalim.

1KI 12:17 ‏נאָר די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל װאָס זײַנען געזעסן אין די שטעט פֿון יהוּדה, איבער זײ איז געבליבן קיניגן רחַבֿעָם. edit

1KI 12:17 nor di kinder fun Yisroel vos zainen gezesen in di shtet fun Yehudah, iber zei iz gebliben kinigen Rechavam.

1KI 12:17 But as for the Bnei Yisroel which dwelt in the towns of Yehudah, Rechav'am reigned over them.

1KI 12:18 ‏און דער מלך רחַבֿעָם האָט אַרױסגעשיקט אַדוֹרמען װאָס איבער דעם צינדז, און גאַנץ יִשׂרָאֵל האָבן אים פֿאַרװאָרפֿן מיט שטײנער, און ער איז געשטאָרבן, און דער מלך רחַבֿעָם האָט זיך געאײַלט אַרױפֿצוגײן אױף זײַן רײַטװאָגן, צו אַנטלױפֿן קײן ירושָלַיִם. edit

1KI 12:18 un der melech Rechavam hot aroisgeshikt Adoramen vos iber dem tsindz, un gants Yisroel hoben im farvorfen mit shteiner, un er iz geshtorben, un der melech Rechavam hot zich geailt aroiftsugein oif zain raitvogen, tsu antloifen kein Yerusholayim.

1KI 12:18 Then HaMelech Rechav'am sent Adoram, who was over the mas (forced labor) ; and kol Yisroel stoned him, that he died. Therefore HaMelech Rechav'am made speed to get himself up to his merkavah, to flee to Yerushalayim.

1KI 12:19 ‏און יִשׂרָאֵל האָט װידערשפּעניקט אָן דעם הױז פֿון דָוִד ביז אױף הײַנטיקן טאָג. edit

1KI 12:19 un Yisroel hot vidershpenikt on dem hoiz fun Dovid biz oif haintiken tog.

1KI 12:19 So Yisroel has been in rebellion against the Bais Dovid unto this day.

1KI 12:20 ‏און עס איז געװען, װי גאַנץ יִשׂרָאֵל האָט געהערט, אַז יָרָבֿעָם האָט זיך אומגעקערט, אַזױ האָבן זײ געשיקט און אים גערופֿן צו דער אײַנזאַמלונג, און זײ האָבן אים געמאַכט פֿאַר אַ מלך איבער גאַנץ יִשׂרָאֵל. קײנער איז נישט געבליבן הינטער דעם הױז פֿון דָוִד, אַחוץ שבֿט יהוּדה אַלײן. edit

1KI 12:20 un es iz geven, vi gants Yisroel hot gehert, az Yarovam hot zich umgekert, azoi hoben zei geshikt un im gerufen tsu der ainzamlung, un zei hoben im gemacht far a melech iber gants Yisroel. keiner iz nisht gebliben hinter dem hoiz fun Dovid, achuts sheyvet Yehudah alein.

1KI 12:20 And it came to pass, when kol Yisroel heard that Yarov'am was come again, that they sent and called him unto the Edah, and made him melech over kol Yisroel; there was none that followed the Bais Dovid, but the Shevet Yehudah only.

1KI 12:21 ‏און רחַבֿעָם איז געקומען קײן ירושָלַיִם, און ער האָט אײַנגעזאַמלט דאָס גאַנצע הױז פֿון יהוּדה, און שבֿט בנימין, הונדערט און אַכציק טױזנט געקליבענע קריגסלײַט, מלחמה צו האַלטן מיט דעם הױז פֿון יִשׂרָאֵל, כּדי אומצוקערן די מלוכה צו רחַבֿעָם דעם זון פֿון שלמהן. edit

1KI 12:21 un Rechavam iz gekumen kein Yerusholayim, un er hot aingezamlt dos gantse hoiz fun Yehudah, un sheyvet Binyamin, hundert un achtsik toiznt geklibene krigslait, milchome tsu halten mit dem hoiz fun Yisroel, kedei umtsukeren di meluche tsu Rechavam dem zun fun Shlomoen.

1KI 12:21 And when Rechav'am was come to Yerushalayim he assembled kol Bais Yehudah, with the Shevet Binyamin, a hundred and fourscore thousand bachur oseh milchamah (chosen fighting men) , to fight against Bais Yisroel, to regain the Kingdom for Rechav'am Ben Sh'lomo.

1KI 12:22 ‏איז דאָס װאָרט פֿון ה׳ געװען צו שמַעיָה דעם מאַן פֿון ג-ט, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 12:22 iz dos vort fun Hashem geven tsu Shemayah dem man fun g-t, azoi tsu zogen:

1KI 12:22 But the Devar HaElohim came unto Shema'yah the Ish HaElohim, saying,

1KI 12:23 ‏זאָג צו רחַבֿעָם דעם זון פֿון שלמהן, דעם מלך פֿון יהוּדה, און צו דעם גאַנצן הױז פֿון יהוּדה און בנימין, און דעם איבעריקן פֿאָלק, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 12:23 zog tsu Rechavam dem zun fun Shlomoen, dem melech fun Yehudah, un tsu dem gantsen hoiz fun Yehudah un Binyamin, un dem iberiken folk, azoi tsu zogen:

1KI 12:23 Speak unto Rechav'am Ben Sh'lomo Melech Yehudah, and unto kol Bais Yehudah and Binyamin, and to the remnant of the people, saying,

1KI 12:24 ‏אַזױ האָט ה׳ געזאָגט: איר זאָלט נישט אַרױפֿגײן, און איר זאָלט נישט מלחמה האַלטן מיט אײַער ברידער, די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל. קערט אײַך אום איטלעכער צו זײַן הױז, װאָרום פֿון מיר איז געשען די דאָזיקע זאַך. און זײ האָבן צוגעהערט דאָס װאָרט פֿון ה׳, און זײַנען אַװעקגעגאַנגען צוריק, אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון ה׳. edit

1KI 12:24 azoi hot Hashem gezogt: ir zolt nisht aroifgein, un ir zolt nisht milchome halten mit aier brider, di kinder fun Yisroel. kert aich um itlecher tsu zain hoiz, vorem fun mir iz geshen di dozike zach. un zei hoben tsugehert dos vort fun Hashem, un zainen avekgegangen tsurik, azoi vi dos vort fun Hashem.

1KI 12:24 Thus saith Hashem , Ye shall not go up, nor fight against your brethren the Bnei Yisroel; Shuvu (go back! return!) every ish to his bais; for this thing is from Me. They paid heed therefore to the Devar Hashem , and turned around to depart, according to the Devar Hashem .

1KI 12:25 ‏און יָרָבֿעָם האָט אַרומגעבױט שכֶם אין דעם געבערג פֿון אפֿרים, און האָט זיך אין איר באַזעצט. און ער איז אַרױסגעגאַנגען פֿון דאָרטן, און האָט אַרומגעבױט פּנואל. edit

1KI 12:25 un Yarovam hot arumgeboit Shechem in dem geberg fun Ephrayim, un hot zich in ir bazetst. un er iz aroisgegangen fun dorten, un hot arumgeboit Penuel.

1KI 12:25 Then Yarov'am built Shechem in har Ephrayim, and dwelt therein; and went out from there, and built Penuel.

1KI 12:26 ‏און יָרָבֿעָם האָט געזאָגט בײַ זיך אין האַרצן: אַצונד װעט די מלוכה זיך אומקערן צו דעם הױז פֿון דָוִד. edit

1KI 12:26 un Yarovam hot gezogt bai zich in hartsen: atsund vet di meluche zich umkeren tsu dem hoiz fun Dovid.

1KI 12:26 And Yarov'am said in his lev, Now shall the mamlachah return to the Bais Dovid:

1KI 12:27 ‏אױב דאָס דאָזיקע פֿאָלק װעט אַרױפֿגײן צו מאַכן שלאַכטאָפּפֿער אין דעם הױז פֿון ה׳ אין ירושָלַיִם, װעט דאָס האַרץ פֿון דעם דאָזיקן פֿאָלק זיך אומקערן צו זײער האַר, צו רחַבֿעָם דעם מלך פֿון יהוּדה, און זײ װעלן מיך הרגענען, און װעלן זיך אומקערן צו רחַבֿעָם דעם מלך פֿון יהוּדה. edit

1KI 12:27 oib dos dozike folk vet aroifgein tsu machen shlachtopfer in dem hoiz fun Hashem in Yerusholayim, vet dos harts fun dem doziken folk zich umkeren tsu zeyer Har, tsu Rechavam dem melech fun Yehudah, un zei velen mich hargenen, un velen zich umkeren tsu Rechavam dem melech fun Yehudah.

1KI 12:27 If HaAm Hazeh go up to offer zevakhim (sacrifices) at the Beis Hashem at Yerushalayim, then shall lev HaAm Hazeh turn back unto adoneihem, even unto Rechav'am Melech Yehudah, and they shall kill me, and return to Rechav'am Melech Yehudah.

1KI 12:28 ‏האָט דער מלך זיך באַקלערט, און האָט געמאַכט צװײ גילדערנע קעלבער; און ער האָט צו זײ געזאָגט: גענוג אײַך אַרױפֿגײן קײן ירושָלַיִם! אָט זײַנען דײַנע ג-טער, יִשׂרָאֵל, װאָס האָבן דיך אױפֿגעבראַכט פֿון לאַנד מִצרַיִם. edit

1KI 12:28 hot der melech zich baklert, un hot gemacht tsvei gilderne kelber; un er hot tsu zei gezogt: genug aich aroifgein kein Yerusholayim! ot zainen daine g-ter, Yisroel, vos hoben dich oifgebracht fun land Mitsrayim.

1KI 12:28 Whereupon HaMelech took counsel, and made two eglei zahav (calves of gold) , and said unto them, It is too much for you to go up to Yerushalayim; hinei, eloheicha, O Yisroel, which brought thee up out of Eretz Mitzrayim.

1KI 12:29 ‏און ער האָט אײנס אַװעקגעשטעלט אין בֵית-אֵל, און אײנס האָט ער אַװעקגעשטעלט אין דָן. edit

1KI 12:29 un er hot eins avekgeshtelt in Beit-El, un eins hot er avekgeshtelt in Dan.

1KI 12:29 He set the one in Beit-El, the other put he in Dan.

1KI 12:30 ‏און די דאָזיקע זאַך איז געװאָרן פֿאַר אַ זינד; און דאָס פֿאָלק איז געגאַנגען צו אײנעם ביז קײן דָן. edit

1KI 12:30 un di dozike zach iz gevoren far a zind; un dos folk iz gegangen tsu einem biz kein Dan.

1KI 12:30 And this thing became chattat (sin) ; for the people went to worship before the one, even as far as Dan.

1KI 12:31 ‏און ער האָט געמאַכט הײַזער פֿון בָמות, און האָט געמאַכט כֹּהנים פֿון צװישן דעם פֿאָלק װאָס זײַנען נישט געװען פֿון די קינדער פֿון לֵוִי. edit

1KI 12:31 un er hot gemacht haizer fun Bamot, un hot gemacht koyanim fun tsvishen dem folk vos zainen nisht geven fun di kinder fun Levi.

1KI 12:31 And he made a bais for the high places, and made kohanim of the lowest of the people, which were not of the Bnei Levi.

1KI 12:32 ‏און יָרָבֿעָם האָט געמאַכט אַ יוֹם-טובֿ אין אַכטן חודש, אין פֿופֿצנטן טאָג פֿון חודש, אַזױ װי דער יוֹם-טובֿ װאָס אין יהוּדה, און ער איז אַרױפֿגעגאַנגען אױפֿן מזבח. אַזױ האָט ער געטאָן אין בֵית-אֵל, כּדי צו שלאַכטן צו די קעלבער װאָס ער האָט געמאַכט; און ער האָט געשטעלט אין בֵית-אֵל די כֹּהנים פֿון די בָמות װאָס ער האָט געמאַכט. edit

1KI 12:32 un Yarovam hot gemacht a yom-tov in achten choidesh, in fuftsnten tog fun choidesh, azoi vi der yom-tov vos in Yehudah, un er iz aroifgegangen oifen mizbeyech. azoi hot er geton in Beit-El, kedei tsu shlachten tsu di kelber vos er hot gemacht; un er hot geshtelt in Beit-El di koyanim fun di Bamot vos er hot gemacht.

1KI 12:32 And Yarov'am ordained a chag in the eighth month, on the fifteenth day of the month, like unto the chag that is in Yehudah, and he offered upon the mizbe'ach. So did he in Beit-El, sacrificing unto the agalim (calves) that he had made; and he installed in Beit-El the kohanim of the high places which he had made.

1KI 12:33 ‏און ער איז אַרױפֿגעגאַנגען אױף דעם מזבח װאָס ער האָט געמאַכט אין בֵית-אֵל, אין פֿופֿצנטן טאָג פֿון אַכטן חודש, אין דעם חודש װאָס ער האָט אױסגעקלערט פֿון זײַן האַרצן; און ער האָט געמאַכט אַ יוֹם-טובֿ בײַ די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל, און ער איז אַרױפֿגעגאַנגען אױפֿן מזבח צו דעמפֿן. edit

1KI 12:33 un er iz aroifgegangen oif dem mizbeyech vos er hot gemacht in Beit-El, in fuftsnten tog fun achten choidesh, in dem choidesh vos er hot oisgeklert fun zain hartsen; un er hot gemacht a yom-tov bai di kinder fun Yisroel, un er iz aroifgegangen oifen mizbeyech tsu demfen.

1KI 12:33 So he offered upon the mizbe'ach which he had made in Beit-El the fifteenth day of the eighth month, even in the month which he had devised of his own lev; and ordained a chag unto the Bnei Yisroel; and he offered upon the mizbe'ach, and burned ketoret.

1KI 13:1 ‏ערשט אַ מאַן פֿון ג-ט איז אָנגעקומען פֿון יהוּדה דורך דעם װאָרט פֿון ה׳ קײן בֵית-אֵל, װען יָרָבֿעָם איז געשטאַנען אױפֿן מזבח צו דעמפֿן. edit

1KI 13:1 ersht a man fun g-t iz ongekumen fun Yehudah durch dem vort fun Hashem kein Beit-El, ven Yarovam iz geshtanen oifen mizbeyech tsu demfen.

1KI 13:1 And, hinei, by the Devar Hashem there came an Ish HaElohim out of Yehudah unto Beit-El; and Yarov'am stood by the mizbe'ach to burn ketoret.

1KI 13:2 ‏און ער האָט אױסגערופֿן צום מזבח דורך דעם װאָרט פֿון ה׳, און האָט געזאָגט: ‏מזבח! מזבח! אַזױ האָט ה׳ געזאָגט: ‏זע, אַ זון װערט געבאָרן דעם הױז פֿון דָוִד – ‏יֹאשִיָהו ‏ װעט זײַן נאָמען זײַן, ‏און ער װעט שעכטן אױף דיר ‏די כֹּהנים פֿון די בָמות װאָס דעמפֿן אױף דיר; ‏און בײנער פֿון מענטשן װעט מען פֿאַרברענען אױף דיר. edit

1KI 13:2 un er hot oisgerufen tsum mizbeyech durch dem vort fun Hashem, un hot gezogt: mizbeyech! mizbeyech! azoi hot Hashem gezogt: ze, a zun vert geboren dem hoiz fun Dovid – Yoshiyah vet zain nomen zain, un er vet shechten oif dir di koyanim fun di Bamot vos demfen oif dir; un beiner fun mentshen vet men farbrenen oif dir.

1KI 13:2 And he cried against the mizbe'ach by the Devar Hashem , and said, O mizbe'ach, mizbe'ach, thus saith Hashem ; Hinei, ben nolad (a son shall be born) unto the Bais Dovid, Yoshiyah shmo; and upon thee shall he offer the kohanim of the high places that burn ketoret upon thee, and atzmot adam shall be burned upon thee.

1KI 13:3 ‏און ער האָט געגעבן אין יענעם טאָג אַ צײכן, אַזױ צו זאָגן: דאָס איז דער צײכן װאָס ה׳ האָט געזאָגט: זע, דער מזבח װערט צעריסן, און די אַש װאָס אױף אים װעט זיך אױסשיטן. edit

1KI 13:3 un er hot gegeben in yenem tog a tseichen, azoi tsu zogen: dos iz der tseichen vos Hashem hot gezogt: ze, der mizbeyech vert tserisen, un di ash vos oif im vet zich oisshiten.

1KI 13:3 And he gave a sign the same day, saying, This is the mofet (sign) that Hashem hath spoken: Hinei, the mizbe'ach shall be split apart, and the deshen (fat ashes) that are upon it shall be poured out.

1KI 13:4 ‏און עס איז געװען, װי דער מלך האָט געהערט דאָס װאָרט פֿון דעם מאַן פֿון ג-ט װאָס ער האָט אױסגערופֿן צום מזבח אין בֵית-אֵל, אַזױ האָט יָרָבֿעָם אױסגעשטרעקט זײַן האַנט פֿון מזבח, אַזױ צו זאָגן: כאַפּט אים. און זײַן האַנט װאָס ער האָט אױסגעשטרעקט אױף אים, איז אײַנגעדאַרט געװאָרן, און ער האָט זי נישט געקענט אומקערן צו זיך. edit

1KI 13:4 un es iz geven, vi der melech hot gehert dos vort fun dem man fun g-t vos er hot oisgerufen tsum mizbeyech in Beit-El, azoi hot Yarovam oisgeshtrekt zain hant fun mizbeyech, azoi tsu zogen: chapt im. un zain hant vos er hot oisgeshtrekt oif im, iz aingedart gevoren, un er hot zi nisht gekent umkeren tsu zich.

1KI 13:4 And it came to pass, when HaMelech Yarov'am heard the davar of the Ish HaElohim, which had cried against the mizbe'ach in Beit-El, that he put forth his yad from the mizbe'ach, saying, Lay hold on him. And his yad, which he put forth against him, shriveled up, so that he could not draw it back to him.

1KI 13:5 ‏און דער מזבח איז צעריסן געװאָרן, און די אַש האָט זיך אױסגעשאָטן פֿון מזבח, אַזױ װי דער צײכן װאָס דער מאַן פֿון ג-ט האָט געגעבן דורך דעם װאָרט פֿון ה׳. edit

1KI 13:5 un der mizbeyech iz tserisen gevoren, un di ash hot zich oisgeshoten fun mizbeyech, azoi vi der tseichen vos der man fun g-t hot gegeben durch dem vort fun Hashem.

1KI 13:5 The mizbe'ach also was split apart, and the deshen poured out from the mizbe'ach, according to the mofet which the Ish HaElohim had given by the Devar Hashem .

1KI 13:6 ‏האָט דער מלך זיך אָפּגערופֿן און האָט געזאָגט צום מאַן פֿון ג-ט: בעט אַקאָרשט בײַ ה׳ דײַן ג-ט, און זײַ מתפּלל פֿאַר מיר, אַז מײַן האַנט זאָל זיך אומקערן צו מיר. האָט דער מאַן פֿון ג-ט געבעטן בײַ ה׳, און די האַנט פֿון דעם מלך האָט זיך אומגעקערט, און איז געװאָרן אַזױ װי פֿריִער. edit

1KI 13:6 hot der melech zich opgerufen un hot gezogt tsum man fun g-t: bet akorsht bai Hashem dain g-t, un zai mispalel far mir, az main hant zol zich umkeren tsu mir. hot der man fun g-t gebeten bai Hashem, un di hant fun dem melech hot zich umgekert, un iz gevoren azoi vi frier.

1KI 13:6 And HaMelech answered and said unto the Ish HaElohim, Intercede now before the face of Hashem Eloheicha, and daven for me, that my yad may be restored to me. And the Ish HaElohim made intercessory prayer before Hashem , and the yad HaMelech was restored to him, and became as it was before.

1KI 13:7 ‏האָט דער מלך געזאָגט צום מאַן פֿון ג-ט: קום מיט מיר אַהײם, און דערקװיק זיך, און איך װעל דיר געבן אַ מתּנה. edit

1KI 13:7 hot der melech gezogt tsum man fun g-t: kum mit mir aheim, un derkvik zich, un ich vel dir geben a matone.

1KI 13:7 And HaMelech said unto the Ish HaElohim, Come with me habaytah (home) , and have seudah, and I will give thee a mattat (gift) .

1KI 13:8 ‏האָט דער מאַן פֿון ג-ט געזאָגט צום מלך: װען דו זאָלסט מיר געבן אַ האַלב הױז דײַנס, װעל איך נישט גײן מיט דיר, און װעל נישט עסן קײן ברױט און נישט טרינקען קײן װאַסער אין דעם דאָזיקן אָרט. edit

1KI 13:8 hot der man fun g-t gezogt tsum melech: ven du zolst mir geben a halb hoiz dains, vel ich nisht gein mit dir, un vel nisht esen kein broit un nisht trinken kein vaser in dem doziken ort.

1KI 13:8 And the Ish HaElohim said unto HaMelech, If thou wilt give me half thine bais, I will not go in with thee, neither will I eat lechem nor drink mayim in this makom;

1KI 13:9 ‏װאָרום אַזױ האָט מען מיר באַפֿױלן דורך דעם װאָרט פֿון ה׳, אַזױ צו זאָגן: זאָלסט נישט עסן קײן ברױט און נישט טרינקען קײן װאַסער, און זאָלסט זיך נישט אומקערן אױף דעם װעג װאָס דו ביסט געגאַנגען. edit

1KI 13:9 vorem azoi hot men mir bafoilen durch dem vort fun Hashem, azoi tsu zogen: zolst nisht esen kein broit un nisht trinken kein vaser, un zolst zich nisht umkeren oif dem veg vos du bist gegangen.

1KI 13:9 For so was it charged me by the Devar Hashem , saying, Eat no lechem, nor drink mayim, nor return again by the same derech that thou camest.

1KI 13:10 ‏און ער איז אַװעקגעגאַנגען מיט אַן אַנדער װעג, און האָט זיך נישט אומגעקערט מיט דעם װעג װאָס ער איז אױף אים געקומען קײן בֵית-אֵל. edit

1KI 13:10 un er iz avekgegangen mit an ander veg, un hot zich nisht umgekert mit dem veg vos er iz oif im gekumen kein Beit-El.

1KI 13:10 So he went another derech, and returned not by the derech that he came to Beit-El.

1KI 13:11 ‏און אײנער אַן אַלטער נבֿיא איז געזעסן אין בֵית-אֵל; איז געקומען אײנער פֿון זײַנע זין, און האָט אים דערצײלט די גאַנצע טוּונג װאָס דער מאַן פֿון ג-ט האָט געטאָן דעם טאָג אין בֵית-אֵל, און די װערטער װאָס ער האָט גערעדט צום מלך. און װי זײ האָבן עס דערצײלט זײער פֿאָטער, edit

1KI 13:11 un einer an alter novi iz gezesen in Beit-El; iz gekumen einer fun zaine zin, un hot im dertseilt di gantse tuung vos der man fun g-t hot geton dem tog in Beit-El, un di verter vos er hot geredt tsum melech. un vi zei hoben es dertseilt zeyer foter,

1KI 13:11 Now there dwelt a navi zaken (old prophet) in Beit-El; and his banim came and told him kol hama'aseh that the Ish HaElohim had done that day in Beit-El: the devarim which he had spoken unto HaMelech, them they told also to their av.

1KI 13:12 ‏אַזױ האָט זײער פֿאָטער צו זײ געזאָגט: װאָסער װעג איז ער געגאַנגען? און זײַנע זין האָבן געזען דעם װעג װאָס דער מאַן פֿון ג-ט װאָס איז געקומען פֿון יהוּדה, איז געגאַנגען. edit

1KI 13:12 azoi hot zeyer foter tsu zei gezogt: vaser veg iz er gegangen? un zaine zin hoben gezen dem veg vos der man fun g-t vos iz gekumen fun Yehudah, iz gegangen.

1KI 13:12 And their av said unto them, What derech went he? For his banim had seen on what derech the Ish HaElohim, who came from Yehudah, went.

1KI 13:13 ‏האָט ער געזאָגט צו זײַנע זין: זאָטלט מיר אָן דעם אײזל. האָבן זײ אים אָנגעזאָטלט דעם אײזל, און ער איז אַװעקגעריטן אױף אים. edit

1KI 13:13 hot er gezogt tsu zaine zin: zotlt mir on dem eizl. hoben zei im ongezotlt dem eizl, un er iz avekgeriten oif im.

1KI 13:13 And he said unto his banim, Saddle me the chamor. So they saddled him the chamor; and he rode thereon,

1KI 13:14 ‏און ער איז געגאַנגען נאָך דעם מאַן פֿון ג-ט, און האָט אים געפֿונען זיצנדיק אונטער אַן אײכנבױם, און ער האָט צו אים געזאָגט: ביסט דו דער מאַן פֿון ג-ט װאָס איז געקומען פֿון יהוּדה? האָט ער געזאָגט: איך. edit

1KI 13:14 un er iz gegangen noch dem man fun g-t, un hot im gefunen zitsndik unter an eichnboim, un er hot tsu im gezogt: bist du der man fun g-t vos iz gekumen fun Yehudah? hot er gezogt: ich.

1KI 13:14 And went after the Ish HaElohim, found him sitting under the elah (the oak tree) ; and he said unto him, Art thou the Ish HaElohim that camest from Yehudah? And he said, I am.

1KI 13:15 ‏האָט ער צו אים געזאָגט: קום מיט מיר אַהײם, און עס ברױט. edit

1KI 13:15 hot er tsu im gezogt: kum mit mir aheim, un es broit.

1KI 13:15 Then he said unto him, Come with me home, and eat lechem.

1KI 13:16 ‏האָט ער צו אים געזאָגט: איך קען זיך נישט אומקערן מיט דיר און קומען צו דיר, און איך װעל נישט עסן קײן ברױט און נישט טרינקען קײן װאַסער בײַ דיר אין דעם דאָזיקן אָרט. edit

1KI 13:16 hot er tsu im gezogt: ich ken zich nisht umkeren mit dir un kumen tsu dir, un ich vel nisht esen kein broit un nisht trinken kein vaser bai dir in dem doziken ort.

1KI 13:16 And he said, I may not return with thee, nor go in with thee; neither will I eat lechem nor drink mayim with thee in this makom;

1KI 13:17 ‏װאָרום אַן אָנזאָג האָב איך דורך דעם װאָרט פֿון ה׳: זאָלסט נישט עסן קײן ברױט און נישט טרינקען דאָרטן קײן װאַסער, און זאָלסט זיך נישט אומקערן צו גײן מיט דעם װעג װאָס דו ביסט אױף אים געגאַנגען. edit

1KI 13:17 vorem an onzog hob ich durch dem vort fun Hashem: zolst nisht esen kein broit un nisht trinken dorten kein vaser, un zolst zich nisht umkeren tsu gein mit dem veg vos du bist oif im gegangen.

1KI 13:17 For it was told to me by the Devar Hashem , Thou shalt eat no lechem nor drink mayim there, nor turn again to go by the derech on which thou camest.

1KI 13:18 ‏האָט ער צו אים געזאָגט: איך בין אױך אַ נבֿיא אַזױ װי דו, און אַ מלאך האָט גערעדט צו מיר דורך דעם װאָרט פֿון ה׳, אַזױ צו זאָגן: קער אים אום מיט דיר אין דײַן הױז, און ער זאָל עסן ברױט און טרינקען װאַסער. ליגן האָט ער אים געזאָגט. edit

1KI 13:18 hot er tsu im gezogt: ich bin oich a novi azoi vi du, un a malach hot geredt tsu mir durch dem vort fun Hashem, azoi tsu zogen: ker im um mit dir in dain hoiz, un er zol esen broit un trinken vaser. ligen hot er im gezogt.

1KI 13:18 He said unto him, I am a navi also as thou art; and a malach spoke unto me by the Devar Hashem , saying, Bring him back with thee into thine bais, that he may eat lechem and drink mayim. But he lied unto him.

1KI 13:19 ‏האָט ער זיך אומגעקערט מיט אים, און ער האָט געגעסן ברױט אין זײַן הױז, און געטרונקען װאַסער. edit

1KI 13:19 hot er zich umgekert mit im, un er hot gegesen broit in zain hoiz, un getrunken vaser.

1KI 13:19 So he went back with him, did eat lechem in his bais and drank mayim.

1KI 13:20 ‏און עס איז געװען, װי זײַן זיצן בײַם טיש, אַזױ איז דאָס װאָרט פֿון ה׳ געװען צו דעם נבֿיא װאָס האָט אים אומגעקערט. edit

1KI 13:20 un es iz geven, vi zain zitsen baim tish, azoi iz dos vort fun Hashem geven tsu dem novi vos hot im umgekert.

1KI 13:20 And it came to pass, as they sat at shulchan, that the Devar Hashem came unto the navi that brought him back;

1KI 13:21 ‏און ער האָט אױסגערופֿן צו דעם מאַן פֿון ג-ט װאָס איז געקומען פֿון יהוּדה, אַזױ צו זאָגן: אַזױ האָט ה׳ געזאָגט: װײַל דו האָסט װידערשפּעניקט דעם מױל פֿון ה׳, און האָסט נישט געהיט דעם באַפֿעל װאָס ה׳ דײַן ג-ט האָט דיר באַפֿױלן, edit

1KI 13:21 un er hot oisgerufen tsu dem man fun g-t vos iz gekumen fun Yehudah, azoi tsu zogen: azoi hot Hashem gezogt: vail du host vidershpenikt dem moil fun Hashem, un host nisht gehit dem bafel vos Hashem dain g-t hot dir bafoilen,

1KI 13:21 And he cried unto the Ish HaElohim that came from Yehudah, saying, Thus saith Hashem , Forasmuch as thou hast defied the mouth of Hashem , and hast not been shomer over the mitzvah which Hashem Eloheicha commanded thee,

1KI 13:22 ‏און האָסט זיך אומגעקערט, און געגעסן ברױט און געטרונקען װאַסער אין דעם אָרט װאָס ער האָט דיר אָנגעזאָגט: זאָלסט נישט עסן קײן ברױט און נישט טרינקען קײן װאַסער – װעט דײַן טױטער לײַב נישט קומען צו דעם קבֿר פֿון דײַנע עלטערן. edit

1KI 13:22 un host zich umgekert, un gegesen broit un getrunken vaser in dem ort vos er hot dir ongezogt: zolst nisht esen kein broit un nisht trinken kein vaser – vet dain toiter laib nisht kumen tsu dem keyver fun daine elteren.

1KI 13:22 But camest back, and hast eaten lechem and drunk mayim in the makom, of the which Hashem did say to thee, Eat no lechem, drink no mayim; thy nevelah shall not come unto kever avoteicha.

1KI 13:23 ‏און עס איז געװען, נאָך דעם װי ער האָט געגעסן ברױט, און נאָך דעם װי ער האָט געטרונקען, האָט ער אָנגעזאָטלט דעם אײזל פֿאַר אים – פֿאַר דעם נבֿיא װאָס ער האָט אים אומגעקערט. edit

1KI 13:23 un es iz geven, noch dem vi er hot gegesen broit, un noch dem vi er hot getrunken, hot er ongezotlt dem eizl far im – far dem novi vos er hot im umgekert.

1KI 13:23 And it came to pass, after he had eaten lechem, and after he had drunk, that he saddled the chamor for him, for the navi whom he had brought back.

1KI 13:24 ‏און ער איז אַװעקגעגאַנגען, און אַ לײב האָט אים אָנגעטראָפֿן אין װעג, און האָט אים געטײט; און זײַן לײַב איז געלעגן אַװעקגעװאָרפֿן אױפֿן װעג, און דער אײזל איז געשטאַנען לעבן אים; אױך דער לײב איז געשטאַנען לעבן דעם טױטן לײַב. edit

1KI 13:24 un er iz avekgegangen, un a laib hot im ongetrofen in veg, un hot im geteit; un zain laib iz gelegen avekgevorfen oifen veg, un der eizl iz geshtanen leben im; oich der laib iz geshtanen leben dem toiten laib.

1KI 13:24 And when he was gone, an aryeh met him by the derech, and killed him; and his nevelah was cast down in the derech, and the chamor stood beside her, and the aryeh also stood beside the nevelah.

1KI 13:25 ‏ערשט מענטשן זײַנען פֿאַרבײַגעגאַנגען, און האָבן געזען דעם טױטן לײַב אַװעקגעװאָרפֿן אױפֿן װעג, און דעם לײב שטײענדיק לעבן דעם טױטן לײַב; זײַנען זײ געקומען און האָבן דערצײלט אין דער שטאָט װאָס דער אַלטער נבֿיא איז אין איר געזעסן. edit

1KI 13:25 ersht mentshen zainen farbaigegangen, un hoben gezen dem toiten laib avekgevorfen oifen veg, un dem laib shteyendik leben dem toiten laib; zainen zei gekumen un hoben dertseilt in der shtot vos der alter novi iz in ir gezesen.

1KI 13:25 And, hinei, anashim passed by, and saw the nevelah cast down in the derech, and the aryeh standing beside the nevelah; and they came and told it in the Ir where the navi hazaken dwelt.

1KI 13:26 ‏האָט דערהערט דער נבֿיא װאָס האָט אים אומגעקערט פֿון װעג, און ער האָט געזאָגט: דאָס איז דער מאַן פֿון ג-ט װאָס האָט װידערשפּעניקט דעם מױל פֿון ה׳, און ה׳ האָט אים איבערגעגעבן צום לײב, און ער האָט אים צעריסן און אים געטײט, אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון ה׳ װאָס ער האָט צו אים גערעדט. edit

1KI 13:26 hot derhert der novi vos hot im umgekert fun veg, un er hot gezogt: dos iz der man fun g-t vos hot vidershpenikt dem moil fun Hashem, un Hashem hot im ibergegeben tsum laib, un er hot im tserisen un im geteit, azoi vi dos vort fun Hashem vos er hot tsu im geredt.

1KI 13:26 And when the navi that brought him back from the derech heard thereof, he said, It is the Ish HaElohim, who defied the mouth of Hashem ; therefore Hashem hath delivered him unto the aryeh, which hath mauled him, and slain him, according to the Devar Hashem , which He spoke unto him.

1KI 13:27 ‏און ער האָט געהײסן זײַנע זין, אַזױ צו זאָגן: זאָטלט מיר אָן דעם אײזל. האָבן זײ אָנגעזאָטלט. edit

1KI 13:27 un er hot geheisen zaine zin, azoi tsu zogen: zotlt mir on dem eizl. hoben zei ongezotlt.

1KI 13:27 And he spoke to his banim, saying, Saddle me the chamor. And they saddled it.

1KI 13:28 ‏און ער איז געגאַנגען און האָט געפֿונען דעם טױטן לײַב אַװעקגעװאָרפֿן אױפֿן װעג, און דער אײזל און דער לײב שטײען לעבן דעם טױטן לײַב. נישט דער לײב האָט געגעסן דעם טױטן לײַב, און נישט ער האָט צעריסן דעם אײזל. edit

1KI 13:28 un er iz gegangen un hot gefunen dem toiten laib avekgevorfen oifen veg, un der eizl un der laib shteyen leben dem toiten laib. nisht der laib hot gegesen dem toiten laib, un nisht er hot tserisen dem eizl.

1KI 13:28 And he went and found his nevelah cast down in the derech, and the chamor and the aryeh standing beside the nevelah; the aryeh had not eaten the nevelah, nor mauled the chamor.

1KI 13:29 ‏האָט דער נבֿיא אױפֿגעהױבן דעם טױטן לײַב פֿון דעם מאַן פֿון ג-ט, און האָט אים אַרױפֿגעלײגט אױפֿן אײזל, און האָט אים צוריקגעפֿירט; און ער איז געקומען אין דער שטאָט פֿון דעם אַלטן נבֿיא, צו באַקלאָגן און אים צו באַגראָבן. edit

1KI 13:29 hot der novi oifgehoiben dem toiten laib fun dem man fun g-t, un hot im aroifgeleigt oifen eizl, un hot im tsurikgefirt; un er iz gekumen in der shtot fun dem alten novi, tsu baklogen un im tsu bagroben.

1KI 13:29 The navi took up the nevelah of the Ish HaElohim, laid it upon the chamor, brought it back; and came to the Ir of the navi hazaken to mourn and to bury him.

1KI 13:30 ‏און ער האָט געלײגט זײַן טױטן לײַב אין זײַן אײגענעם קבֿר, און מע האָט געקלאָגט אױף אים: װײ, מײַן ברודער! edit

1KI 13:30 un er hot geleigt zain toiten laib in zain eigenem keyver, un me hot geklogt oif im: vei, main bruder!

1KI 13:30 And he laid his nevelah in his own kever; and they mourned over him, saying, Hoy (alas) , achi (my brother) !

1KI 13:31 ‏און עס איז געװען נאָך דעם אַז ער האָט אים באַגראָבן האָט ער אָנגעזאָגט זײַנע זין, אַזױ צו זאָגן: אַז איך שטאַרב, זאָלט איר מיך באַגראָבן אין דעם קבֿר ‏ װאָס דער מאַן פֿון ג-ט איז אין אים באַגראָבן; לעבן זײַנע בײנער לײגט מײַנע בײנער. edit

1KI 13:31 un es iz geven noch dem az er hot im bagroben hot er ongezogt zaine zin, azoi tsu zogen: az ich shtarb, zolt ir mich bagroben in dem keyver vos der man fun g-t iz in im bagroben; leben zaine beiner leigt maine beiner.

1KI 13:31 And it came to pass, after he had buried him, that he spoke to his banim, saying, When I am dead, then bury me in the kever wherein the Ish HaElohim is buried; lay my atzmot beside his atzmot;

1KI 13:32 ‏װאָרום געשען װעט געשען דאָס װאָרט װאָס ער האָט אױסגערופֿן דורך דעם װאָרט פֿון ה׳ איבער דעם מזבח װאָס אין בֵית-אֵל, און איבער אַלע הײַזער פֿון די בָמות װאָס אין די שטעט פֿון שוֹמרוֹן. edit

1KI 13:32 vorem geshen vet geshen dos vort vos er hot oisgerufen durch dem vort fun Hashem iber dem mizbeyech vos in Beit-El, un iber ale haizer fun di Bamot vos in di shtet fun Shomron.

1KI 13:32 For the davar which he cried by the Devar Hashem against the mizbe'ach in Beit-El, and against all the batim of the high places which are in the cities of Shomron, shall surely come to pass.

1KI 13:33 ‏נאָך דער דאָזיקער געשעעניש האָט זיך יָרָבֿעָם נישט אָפּגעקערט פֿון זײַן שלעכטן װעג, און ער האָט װידער געמאַכט פֿון צװישן פֿאָלק כֹּהנים פֿון בָמות. װער עס האָט געװאָלט פֿלעגט ער דערפֿילן זײַן האַנט, ער זאָל װערן פֿון די כֹּהנים פֿון די בָמות. edit

1KI 13:33 noch der doziker gesheenish hot zich Yarovam nisht opgekert fun zain shlechten veg, un er hot vider gemacht fun tsvishen folk koyanim fun Bamot. ver es hot gevolt flegt er derfilen zain hant, er zol veren fun di koyanim fun di Bamot.

1KI 13:33 After this thing Yarov'am returned not from his derech har'ah, but installed again of the lowest of the people as kohanim of the high places; whosoever desired, he filled hands of him, and he became one of the kohanim of the high places.

1KI 13:34 ‏און דורך דער דאָזיקער זאַך איז געװען אַ זינד אױף דעם הױז פֿון יָרָבֿעָם; כּדי עס אױסצוראָטן און פֿאַרטיליקן פֿון געזיכט פֿון דער ערד. edit

1KI 13:34 un durch der doziker zach iz geven a zind oif dem hoiz fun Yarovam; kedei es oistsuroten un fartiliken fun gezicht fun der erd.

1KI 13:34 And this thing became chattat (sin) unto the Bais Yarov'am, even to annihilate it, and to destroy it from off the face of ha'adamah.

1KI 14:1 ‏אין יענער צײַט איז קראַנק געװאָרן אַבֿיָה דער זון פֿון יָרָבֿעָמען. edit

1KI 14:1 in yener tsait iz krank gevoren Aviyah der zun fun Yarovamen.

1KI 14:1 At that time Aviyah Ben Yarov'am fell sick.

1KI 14:2 ‏האָט יָרָבֿעָם געזאָגט צו זײַן װײַב: שטײ אױף, איך בעט דיך, און פֿאַרשטעל זיך, מע זאָל נישט דערקענען אַז דו ביסט יָרָבֿעָמס װײַב, און זאָלסט גײן קײן שילוֹ. זע, דאָרטן איז אַחִיָה דער נבֿיא, דער װאָס האָט געזאָגט אױף מיר, אַז איך װעל װערן אַ מלך איבער דעם דאָזיקן פֿאָלק. edit

1KI 14:2 hot Yarovam gezogt tsu zain vaib: shtei oif, ich bet dich, un farshtel zich, me zol nisht derkenen az du bist Yarovams vaib, un zolst gein kein Shiloh. ze, dorten iz Achiyah der novi, der vos hot gezogt oif mir, az ich vel veren a melech iber dem doziken folk.

1KI 14:2 And Yarov'am said to his isha, Arise, now, and disguise thyself, that thou be not recognized to be eshet Yarov'am; and get thee to Shiloh; hinei, there is Achiyah HaNavi, which told me that I should be melech over this people.

1KI 14:3 ‏און זאָלסט נעמען מיט דיר צען ברױטן, און קיכלעך, און אַ קרוג האָניק, און קומען צו אים; ער װעט דיר זאָגן װאָס װעט זײַן מיטן ייִנגל. edit

1KI 14:3 un zolst nemen mit dir tsen broiten, un kichlech, un a krug honik, un kumen tsu im; er vet dir zogen vos vet zain miten yingel.

1KI 14:3 And take with thee asarah lechem, and nikkudim (wafers) , and a bakbuk (bottle) of devash, and go to him; he shall tell thee what shall become of the na'ar.

1KI 14:4 ‏האָט יָרָבֿעָמס װײַב אַזױ געטאָן, און זי איז אױפֿגעשטאַנען און איז געגאַנגען קײן שילוֹ, און זי איז געקומען אין אַחִיָהס הױז; און אַחִיָה האָט נישט געקענט זען, װאָרום זײַנע אױגן זײַנען געװען שטאַר פֿאַר זײַן זִקנה. edit

1KI 14:4 hot Yarovams vaib azoi geton, un zi iz oifgeshtanen un iz gegangen kein Shiloh, un zi iz gekumen in Achiyahs hoiz; un Achiyah hot nisht gekent zen, vorem zaine oigen zainen geven shtar far zain zikne.

1KI 14:4 And eshet Yarov'am did so, and arose, and went to Shiloh, and came to the bais Achiyah. But Achiyah could not see; for his eyes had ceased by reason of his seiv (old age) .

1KI 14:5 ‏אָבער ה׳ האָט אָנגעזאָגט אַחִיָהן: זע, יָרָבֿעָמס װײַב קומט פֿרעגן בײַ דיר אַ באַשײד װעגן איר זון, װאָרום ער איז קראַנק; זאָלסטו אַזױ און אַזױ רעדן צו איר. און עס װעט זײַן, אַז זי קומט, װעט זי זיך שטעלן פֿרעמד. edit

1KI 14:5 ober Hashem hot ongezogt Achiyahen: ze, Yarovams vaib kumt fregen bai dir a basheid vegen ir zun, vorem er iz krank; zolstu azoi un azoi reden tsu ir. un es vet zain, az zi kumt, vet zi zich shtelen fremd.

1KI 14:5 And Hashem said unto Achiyah, Hinei, the eshet Yarov'am cometh to seek davar from thee for her ben; for he is choleh (ill) ; thus and thus shalt thou give davar unto her; for it shall be, when she cometh in, that she shall feign to be a stranger woman.

1KI 14:6 ‏און עס איז געװען, װי אַחִיָה האָט געהערט דעם שאָרך פֿון אירע פֿיס, װען זי איז אַרײַנגעקומען אין טיר, אַזױ האָט ער געזאָגט: קום אַרײַן, יָרָבֿעָמס װײַב, נאָך װאָס דען שטעלסטו זיך פֿרעמד, אַז איך בין געשיקט צו דיר מיט אַ שװערער בשׂורה? edit

1KI 14:6 un es iz geven, vi Achiyah hot gehert dem shorch fun ire fis, ven zi iz araingekumen in tir, azoi hot er gezogt: kum arain, Yarovams vaib, noch vos den shtelstu zich fremd, az ich bin geshikt tsu dir mit a shverer besoire?

1KI 14:6 And it was so, when Achiyah heard the sound of her raglayim, as she came to the petach, that he said, Come in, thou eshet Yarov'am; why feignest thou to be a stranger woman? For I am sent to thee with kashah (a harsh prophetic foresight) .

1KI 14:7 ‏גײ זאָג צו יָרָבֿעָמען: אַזױ האָט געזאָגט ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל: װײַל איך האָב דיך דערהױבן פֿון צװישן דעם פֿאָלק, און האָב דיך געמאַכט פֿאַר אַ פֿירשט איבער מײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל; edit

1KI 14:7 gei zog tsu Yarovamen: azoi hot gezogt Hashem Elochei Yisroel: vail ich hob dich derhoiben fun tsvishen dem folk, un hob dich gemacht far a firsht iber main folk Yisroel;

1KI 14:7 Go, tell Yarov'am, Thus saith Hashem Elohei Yisroel, Forasmuch as I exalted thee from among the people, and made thee nagid over My people Yisroel,

1KI 14:8 ‏און איך האָב אַװעקגעריסן די מלוכה פֿון דעם הױז פֿון דָוִד, און האָב זי דיר געגעבן; און דו ביסט נישט געװען אַזױ װי מײַן קנעכט ‏ דָוִד, װאָס האָט געהיט מײַנע געבאָט, און װאָס איז געגאַנגען נאָך מיר מיט זײַן גאַנצן האַרצן, צו טאָן נאָר װאָס איז רעכטפֿאַרטיק אין מײַנע אױגן; edit

1KI 14:8 un ich hob avekgerisen di meluche fun dem hoiz fun Dovid, un hob zi dir gegeben; un du bist nisht geven azoi vi main knecht Dovid, vos hot gehit maine gebot, un vos iz gegangen noch mir mit zain gantsen hartsen, tsu ton nor vos iz rechtfartik in maine oigen;

1KI 14:8 And tore the Kingdom from the Bais Dovid, and gave it thee; and yet thou hast not been as Avdi Dovid, who was shomer over My mitzvot, and who followed after Me with all his lev, to do only yashar in Mine eyes;

1KI 14:9 ‏און האָסט געטאָן ערגער װי אַלע װאָס זײַנען געװען פֿאַר דיר, און ביסט געגאַנגען און האָסט דיר געמאַכט פֿרעמדע ג-טער, און געגאָסענע געצן, מיך צו דערצערענען, און מיך האָסטו אַװעקגעװאָרפֿן הינטער דײַן רוקן – edit

1KI 14:9 un host geton erger vi ale vos zainen geven far dir, un bist gegangen un host dir gemacht fremde g-ter, un gegosene getsen, mich tsu dertserenen, un mich hostu avekgevorfen hinter dain ruchen –

1KI 14:9 But hast done rah more than all that were before thee; for thou hast gone and made for thee elohim acherim, and massekhot (metal idols) , to provoke Me to anger, and hast thrust Me behind thy gav (back) ;

1KI 14:10 ‏דערום זע, איך ברענג אָן אומגליק אױף יָרָבֿעָמס הױז, און איך װעל פֿאַרשנײַדן {כרת} ‏ פֿון יָרָבֿעָמען יעטװעדער מאַנספּאַרשױן, קינד און קײט, צװישן יִשׂרָאֵל, און װעל אױסראַמען יָרָבֿעָמס הױז אַזױ װי מע ראַמט אױס קױט, ביז עס װעט פֿאַרלענדט װערן. edit

1KI 14:10 derum ze, ich breng on umglik oif Yarovams hoiz, un ich vel farshnaiden fun Yarovamen yetveder mansparshoin, kind un keit, tsvishen Yisroel, un vel oisramen Yarovams hoiz azoi vi me ramt ois koit, biz es vet farlendt veren.

1KI 14:10 Therefore, hineni, I will bring ra'ah upon the Bais Yarov'am, and will cut off from Yarov'am mashtin b'kir (him that urinates against the wall) , atzur (bond) or azuv (free) in Yisroel, and I will sweep out after the Bais Yarov'am just as one sweepeth out the dung, till it be all gone.

1KI 14:11 ‏דעם װאָס שטאַרבט פֿון יָרָבֿעָמען אין שטאָט, װעלן די הינט אױפֿעסן, און דעם װאָס שטאַרבט אין פֿעלד, װעלן די פֿױגלען פֿון הימל אױפֿעסן; װאָרום ה׳ האָט גערעדט. edit

1KI 14:11 dem vos shtarbt fun Yarovamen in shtot, velen di hint oifesen, un dem vos shtarbt in feld, velen di foiglen fun himel oifesen; vorem Hashem hot geredt.

1KI 14:11 Him that dieth of Yarov'am in the Ir shall the kelavim (dogs) eat; and him that dieth in the sadeh shall the oph haShomayim eat; for Hashem hath spoken.

1KI 14:12 ‏און דו שטײ אױף, גײ אַהײם; װי דײַנע פֿיס קומען אין שטאָט, אַזױ װעט דאָס קינד שטאַרבן. edit

1KI 14:12 un du shtei oif, gei aheim; vi daine fis kumen in shtot, azoi vet dos kind shtarben.

1KI 14:12 Arise thou therefore, get thee to thine own bais; and when thy raglayim enter into the Ir (city) , the yeled shall die.

1KI 14:13 ‏און גאַנץ יִשׂרָאֵל װעלן אים באַקלאָגן, און װעלן אים באַגראָבן; װאָרום בלױז דער דאָזיקער פֿון יָרָבֿעָמען װעט קומען צו קבֿורה, װײַל אין אים איז געפֿונען געװאָרן עפּעס גוטס אַקעגן ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל, אין יָרָבֿעָמס הױז. edit

1KI 14:13 un gants Yisroel velen im baklogen, un velen im bagroben; vorem bloiz der doziker fun Yarovamen vet kumen tsu kvure, vail in im iz gefunen gevoren epes guts akegen Hashem Elochei Yisroel, in Yarovams hoiz.

1KI 14:13 And kol Yisroel shall mourn for him, and bury him; for he only of Yarov'am shall come to the kever (grave) , because in him there is found some davar tov (good thing) toward Hashem Elohei Yisroel in the Bais Yarov'am.

1KI 14:14 ‏און ה׳ װעט זיך אױפֿשטעלן אַ מלך איבער יִשׂרָאֵל, װאָס װעט פֿאַרשנײַדן יָרָבֿעָמס הױז יענעם טאָג. אָבער אַפֿילו דענצמאָל איז װאָס? edit

1KI 14:14 un Hashem vet zich oifshtelen a melech iber Yisroel, vos vet farshnaiden Yarovams hoiz yenem tog. ober afile dentsmol iz vos?

1KI 14:14 Moreover Hashem shall raise Him up a Melech over Yisroel, who shall cut off the Bais Yarov'am even this day. This is the day! Even now.

1KI 14:15 ‏װאָרום ה׳ װעט שלאָגן יִשׂרָאֵל, אַזױ װי אַ ראָר װערט געטרײסלט אין װאַסער, און ער װעט אױסרײַסן יִשׂרָאֵל פֿון דער דאָזיקער גוטער ערד װאָס ער האָט געגעבן זײערע עלטערן, און ער װעט זײ צעשפּרײטן פֿון יענער זײַט טײַך, פֿאַר װאָס זײ האָבן געמאַכט זײערע געצנבײמער, דערצערענענדיק ה׳. edit

1KI 14:15 vorem Hashem vet shlogen Yisroel, azoi vi a ror vert getreislt in vaser, un er vet oisraisen Yisroel fun der doziker guter erd vos er hot gegeben zeyere elteren, un er vet zei tseshpreiten fun yener zait taich, far vos zei hoben gemacht zeyere getsnbeimer, dertserenendik Hashem.

1KI 14:15 For Hashem shall strike Yisroel, just as the kaneh (reed) , is shaken in the mayim, and He shall uproot Yisroel out of this adamah hatovah, which He gave to Avoteihem, and shall scatter them beyond the Nahar (River) , because they have made their Asherah idols, provoking Hashem to anger.

1KI 14:16 ‏און ער װעט איבערגעבן יִשׂרָאֵל פֿון װעגן די זינד פֿון יָרָבֿעָמען װאָס ער האָט געזינדיקט, און װאָס ער האָט געמאַכט זינדיקן יִשׂרָאֵל. edit

1KI 14:16 un er vet ibergeben Yisroel fun vegen di zind fun Yarovamen vos er hot gezindikt, un vos er hot gemacht zindiken Yisroel.

1KI 14:16 And He shall give up Yisroel because of the chattot Yarov'am, who did sin, and who made Yisroel to sin.

1KI 14:17 ‏און יָרָבֿעָמס װײַב איז אױפֿגעשטאַנען, און איז אַװעקגעגאַנגען און געקומען קײן תִּרצָה; װי זי איז געקומען אױף דעם שװעל פֿון הױז, אַזױ איז דאָס ייִנגל געשטאָרבן. edit

1KI 14:17 un Yarovams vaib iz oifgeshtanen, un iz avekgegangen un gekumen kein Tirtsah; vi zi iz gekumen oif dem shvel fun hoiz, azoi iz dos yingel geshtorben.

1KI 14:17 And eshet Yarov'am arose, and departed, and came to Tirtzah; and when she came to the saf HaBayit (the treshold of the house) , the na'ar died.

1KI 14:18 ‏און גאַנץ יִשׂרָאֵל האָבן אים באַגראָבן, און אים באַקלאָגט; אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון ה׳ װאָס ער האָט גערעדט דורך זײַן קנעכט אַחִיָה דעם נבֿיא. edit

1KI 14:18 un gants Yisroel hoben im bagroben, un im baklogt; azoi vi dos vort fun Hashem vos er hot geredt durch zain knecht Achiyah dem novi.

1KI 14:18 And they buried him; and kol Yisroel mourned for him, according to the Devar Hashem , which He spoke by the yad of his eved Achiyah HaNavi.

1KI 14:19 ‏און די איבעריקע זאַכן װעגן יָרָבֿעָמען, װי ער האָט מלחמה געהאַלטן, און װי ער האָט געקיניגט, דאָס איז באַשריבן אין בוך פֿון די צײַטגעשעענישן פֿון די מלכים פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 14:19 un di iberike zachen vegen Yarovamen, vi er hot milchome gehalten, un vi er hot gekinigt, dos iz bashriben in buch fun di tsaitgesheenishen fun di Molechim fun Yisroel.

1KI 14:19 And the rest of the acts of Yarov'am, how he warred, and how he reigned, behold, they are written in the Sefer Divrei HaYamim L'Malkhei Yisroel.

1KI 14:20 ‏און די טעג װאָס יָרָבֿעָם האָט געקיניגט, זײַנען געװען צװײ און צװאַנציק יאָר, און ער האָט זיך געלײגט מיט זײַנע עלטערן, און זײַן זון נָדָבֿ איז געװאָרן מלך אױף זײַן אָרט. edit

1KI 14:20 un di teg vos Yarovam hot gekinigt, zainen geven tsvei un tsvantsik yor, un er hot zich geleigt mit zaine elteren, un zain zun Nadav iz gevoren melech oif zain ort.

1KI 14:20 And the yamim (days) which Yarov'am reigned were two and twenty shanah; and he slept with his avot, and Nadav bno reigned in his place.

1KI 14:21 ‏און רחַבֿעָם דער זון פֿון שלמהן האָט געקיניגט אין יהוּדה. אײן און פֿערציק יאָר איז רחַבֿעָם אַלט געװען אַז ער איז געװאָרן מלך, און זיבעצן יאָר האָט ער געקיניגט אין ירושָלַיִם, דער שטאָט װאָס ה׳ האָט אױסדערװײלט פֿון אַלע שבֿטים אין יִשׂרָאֵל, צו טאָן זײַן נאָמען דאָרטן. און דער נאָמען פֿון זײַן מוטער איז געװען נַעֲמָה די עַמוֹנית. edit

1KI 14:21 un Rechavam der zun fun Shlomoen hot gekinigt in Yehudah. ein un fertsik yor iz Rechavam alt geven az er iz gevoren melech, un zibetsen yor hot er gekinigt in Yerusholayim, der shtot vos Hashem hot oisderveilt fun ale shvotim in Yisroel, tsu ton zain nomen dorten. un der nomen fun zain muter iz geven Naamah di eamonit.

1KI 14:21 And Rechav'am Ben Sh'lomo reigned in Yehudah. Rechav'am was forty and one years old when he began to reign, and he reigned seventeen years in Yerushalayim, the Ir which Hashem did choose out of kol Shivtei Yisroel, to put Shmo there. And shem immo was Na'amah HaAmmonit (an Ammonitess) .

1KI 14:22 ‏און יהוּדה האָט געטאָן װאָס איז שלעכט אין די אױגן פֿון ה׳, און זײ האָבן אים דערצערנט מיט קִנְאָה מער װי אַלץ װאָס זײערע עלטערן האָבן געטאָן, מיט זײערע זינד װאָס זײ האָבן געזינדיקט. edit

1KI 14:22 un Yehudah hot geton vos iz shlecht in di oigen fun Hashem, un zei hoben im dertsernt mit kine mer vi alts vos zeyere elteren hoben geton, mit zeyere zind vos zei hoben gezindikt.

1KI 14:22 And Yehudah did the rah in the eyes of Hashem , and they provoked Him to kina (jealousy) with their chattot which they had committed, which were more than all that their avot had done.

1KI 14:23 ‏און זײ אױך האָבן זיך געבױט בָמות, און זײַלשטײנער, און געצנבײמער, אױף יעטװעדער הױכן בערגל, און אונטער יעטװעדער צװײַגהאַפֿטיקן בױם. edit

1KI 14:23 un zei oich hoben zich geboit Bamot, un zailshteiner, un getsnbeimer, oif yetveder hoichen bergel, un unter yetveder tsvaighaftiken boim.

1KI 14:23 For they also built them high places, and matzevot (idol images) , and Asherim on every high hill, and under every thickly foliaged green tree.

1KI 14:24 ‏און אױך שאַנדמענער זײַנען געװען אין לאַנד. זײ האָבן געטאָן אַזױ װי אַלע אומװערדיקײטן פֿון די פֿעלקער װאָס ה׳ האָט פֿאַרטריבן פֿון פֿאַר די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 14:24 un oich shandmener zainen geven in land. zei hoben geton azoi vi ale umverdikeiten fun di felker vos Hashem hot fartriben fun far di kinder fun Yisroel.

1KI 14:24 And there were also kadesh (male and female cult prostitutes) in the land; and they did according to all the to'avot (abominations) of the Goyim which Hashem drove out before the Bnei Yisroel.

1KI 14:25 ‏און עס איז געװען אין פֿינפֿטן יאָר פֿון מלך רחַבֿעָם איז שישַק דער מלך פֿון מִצרַיִם אַרױסגעקומען אױף ירושָלַיִם. edit

1KI 14:25 un es iz geven in finften yor fun melech Rechavam iz Shishak der melech fun Mitsrayim aroisgekumen oif Yerusholayim.

1KI 14:25 And it came to pass in the fifth year of Melech Rechav'am, that Shishak Melech Mitzrayim came up against Yerushalayim;

1KI 14:26 ‏און ער האָט צוגענומען די אוֹצרות פֿון ה׳ס הױז, און די אוֹצרות פֿון מלכס הױז; אַלץ האָט ער צוגענומען. און ער האָט צוגענומען אַלע גילדערנע שילדן װאָס שלמה האָט געמאַכט. edit

1KI 14:26 un er hot tsugenumen di oitseres fun Hashems hoiz, un di oitseres fun melechs hoiz; alts hot er tsugenumen. un er hot tsugenumen ale gilderne shilden vos Shlomo hot gemacht.

1KI 14:26 And he carried away the otzarot of the Beis Hashem , and the otzarot of the Bais HaMelech; he even carried away everything: and he carried away all the moginnim (shields) of zahav which Sh'lomo had made.

1KI 14:27 ‏און דער מלך רחַבֿעָם האָט געמאַכט אַנשטאָט זײ קופּערנע שילדן, און האָט זײ געגעבן אױף דער האַנט פֿון די הױפּטלײַט פֿון די לױפֿערס װאָס האָבן געהיט דעם אײַנגאַנג פֿון מלכס הױז. edit

1KI 14:27 un der melech Rechavam hot gemacht anshtot zei kuperne shilden, un hot zei gegeben oif der hant fun di hoiptlait fun di loifers vos hoben gehit dem aingang fun melechs hoiz.

1KI 14:27 And Melech Rechav'am made in their place moginnim of nechoshet, and committed them unto the hands of the commanders of the guard, which were the shomrim at the petach of the Bais HaMelech.

1KI 14:28 ‏און עס איז געװען, װען נאָר דער מלך פֿלעגט קומען אין ה׳ס הױז, פֿלעגן די לױפֿערס זײ אַרױסטראָגן; דערנאָך פֿלעגן זײ זײ אומקערן אין דער קאַמער פֿון די לױפֿערס. edit

1KI 14:28 un es iz geven, ven nor der melech flegt kumen in Hashems hoiz, flegen di loifers zei aroistrogen; dernoch flegen zei zei umkeren in der kamer fun di loifers.

1KI 14:28 And it was so, when HaMelech went into the Beis Hashem , that those on guard duty bore them, and brought them back into the guard room.

1KI 14:29 ‏און די איבעריקע זאַכן װעגן רחַבֿעָמען, און אַלץ װאָס ער האָט געטאָן, דאָס איז שױן באַשריבן אין בוך פֿון די צײַטגעשעענישן פֿון די מלכים פֿון יהוּדה. edit

1KI 14:29 un di iberike zachen vegen Rechavamen, un alts vos er hot geton, dos iz shoin bashriben in buch fun di tsaitgesheenishen fun di Molechim fun Yehudah.

1KI 14:29 Now the rest of the acts of Rechav'am, and all that he did, are they not written in the Sefer Divrei HaYamim L'Malkhei Yehudah?

1KI 14:30 ‏און אַ מלחמה איז געװען צװישן רחַבֿעָמען און צװישן יָרָבֿעָמען אַלע טעג. edit

1KI 14:30 un a milchome iz geven tsvishen Rechavamen un tsvishen Yarovamen ale teg.

1KI 14:30 And there was milchamah between Rechav'am and Yarov'am all their yamim (days) .

1KI 14:31 ‏און רחַבֿעָם האָט זיך געלײגט מיט זײַנע עלטערן, און ער איז באַגראָבן געװאָרן לעבן זײַנע עלטערן אין דָוִדס-שטאָט. און דער נאָמען פֿון זײַן מוטער איז געװען נַעֲמָה די עַמוֹנית. און זײַן זון אַבֿיָם איז געװאָרן מלך אױף זײַן אָרט. edit

1KI 14:31 un Rechavam hot zich geleigt mit zaine elteren, un er iz bagroben gevoren leben zaine elteren in Dovids-shtot. un der nomen fun zain muter iz geven Naamah di eamonit. un zain zun Aviyam iz gevoren melech oif zain ort.

1KI 14:31 And Rechav'am slept with his avot, and was buried with his avot in Ir Dovid. And the shem immo was Na'amah HaAmmonit (an Ammonite) . And Aviyam bno reigned in his place.

1KI 15:1 ‏און אין אַכצנטן יאָר פֿון מלך יָרָבֿעָם דעם זון פֿון נבָֿטן, איז אַבֿיָם געװאָרן מלך איבער יהוּדה. edit

1KI 15:1 un in achtsnten yor fun melech Yarovam dem zun fun Nevaten, iz Aviyam gevoren melech iber Yehudah.

1KI 15:1 Now in the eighteenth year of Melech Yarov'am Ben Nevat reigned Aviyam over Yehudah.

1KI 15:2 ‏דרײַ יאָר האָט ער געקיניגט אין ירושָלַיִם. און דער נאָמען פֿון זײַן מוטער איז געװען מַעֲכָה די טאָכטער פֿון אַבֿישָלומען. edit

1KI 15:2 drai yor hot er gekinigt in Yerusholayim. un der nomen fun zain muter iz geven Maachah di tochter fun Avishalomen.

1KI 15:2 Shalosh shanim reigned he in Yerushalayim. And shem immo was Ma'achah Bat Avishalom.

1KI 15:3 ‏און ער איז געגאַנגען אין אַלע זינד פֿון זײַן פֿאָטער, װאָס ער האָט געטאָן פֿאַר אים, און זײַן האַרץ איז נישט געװען גאַנץ מיט ה׳ זײַן ג-ט אַזױ װי דאָס האַרץ פֿון זײַן פֿאָטער דָוִדן. edit

1KI 15:3 un er iz gegangen in ale zind fun zain foter, vos er hot geton far im, un zain harts iz nisht geven gants mit Hashem zain g-t azoi vi dos harts fun zain foter Doviden.

1KI 15:3 And he walked in all the chattot Aviv, which he had done before him; and his lev was not shalem (fully devoted) to Hashem Elohav, as the levav Dovid Aviv.

1KI 15:4 ‏אָבער פֿון דָוִדס װעגן האָט אים ה׳ זײַן ג-ט געשאָנקען אַ ליכט אין ירושָלַיִם, אױפֿצושטעלן זײַן זון נאָך אים, און אױפֿצוהאַלטן ירושָלַיִם. edit

1KI 15:4 ober fun Dovids vegen hot im Hashem zain g-t geshonken a licht in Yerusholayim, oiftsushtelen zain zun noch im, un oiftsuhalten Yerusholayim.

1KI 15:4 Nevertheless l'ma'an Dovid (for the sake of Dovid) did Hashem Elohav give him a ner (lamp) in Yerushalayim, to raise up Bno after him, and to establish Yerushalayim;

1KI 15:5 ‏װײַל דָוִד האָט געטאָן װאָס איז רעכטפֿאַרטיק אין די אױגן פֿון ה׳, און האָט זיך נישט אָפּגעקערט פֿון אַלץ װאָס ער האָט אים באַפֿױלן, אַלע טעג פֿון זײַן לעבן, אַחוץ אין דער מעשׂה מיט אוּרִיה דעם חִתּי. edit

1KI 15:5 vail Dovid hot geton vos iz rechtfartik in di oigen fun Hashem, un hot zich nisht opgekert fun alts vos er hot im bafoilen, ale teg fun zain leben, achuts in der meise mit Uriyah dem Chitti.

1KI 15:5 Because Dovid did that which was yashar in the eyes of Hashem , and turned not aside from any thing that He commanded him all the days of his life, except only in the matter of Uriyah HaChitti (the Hittite) .

1KI 15:6 ‏און אַ מלחמה איז געװען צװישן רחַבֿעָמען און צװישן יָרָבֿעָמען אַלע טעג פֿון זײַן לעבן. edit

1KI 15:6 un a milchome iz geven tsvishen Rechavamen un tsvishen Yarovamen ale teg fun zain leben.

1KI 15:6 And there was milchamah between Rechav'am and Yarov'am all the days of his life.

1KI 15:7 ‏און די איבעריקע זאַכן װעגן אַבֿיָמען, און אַלץ װאָס ער האָט געטאָן, דאָס איז שױן באַשריבן אין בוך פֿון די צײַטגעשעענישן פֿון די מלכים פֿון יהוּדה. און אַ מלחמה איז געװען צװישן אַבֿיָמען און צװישן יָרָבֿעָמען. edit

1KI 15:7 un di iberike zachen vegen Aviyamen, un alts vos er hot geton, dos iz shoin bashriben in buch fun di tsaitgesheenishen fun di Molechim fun Yehudah. un a milchome iz geven tsvishen Aviyamen un tsvishen Yarovamen.

1KI 15:7 Now the rest of the acts of Aviyam, and all that he did, are they not written in the Sefer Divrei HaYamim L'Malkhei Yehudah? And there was milchamah between Aviyam and Yarov'am.

1KI 15:8 ‏און אַבֿיָם האָט זיך געלײגט מיט זײַנע עלטערן, און מע האָט אים באַגראָבן אין דָוִדס-שטאָט. און זײַן זון אָסאָ איז געװאָרן מלך אױף זײַן אָרט. edit

1KI 15:8 un Aviyam hot zich geleigt mit zaine elteren, un me hot im bagroben in Dovids-shtot. un zain zun Asa iz gevoren melech oif zain ort.

1KI 15:8 And Aviyam slept with his avot; and they buried him in Ir Dovid; and Asa Bno reigned in his place.

1KI 15:9 ‏און אין צװאַנציקסטן יאָר פֿון יָרָבֿעָם דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל, איז אָסאָ געװאָרן מלך איבער יהוּדה. edit

1KI 15:9 un in tsvantsiksten yor fun Yarovam dem melech fun Yisroel, iz Asa gevoren melech iber Yehudah.

1KI 15:9 And in the twentieth year of Yarov'am Melech Yisroel, Asa began to reign as Melech over Yehudah.

1KI 15:10 ‏און אײן און פֿערציק יאָר האָט ער געקיניגט אין ירושָלַיִם. און דער נאָמען פֿון זײַן מוטער איז געװען מַעֲכָה די טאָכטער פֿון אַבֿישָלומען. edit

1KI 15:10 un ein un fertsik yor hot er gekinigt in Yerusholayim. un der nomen fun zain muter iz geven Maachah di tochter fun Avishalomen.

1KI 15:10 And forty and one years reigned he in Yerushalayim. And shem immo was Ma'achah Bat Avishalom.

1KI 15:11 ‏און אָסאָ האָט געטאָן װאָס איז רעכטפֿאַרטיק אין די אױגן פֿון ה׳, אַזױ װי זײַן פֿאָטער דָוִד. edit

1KI 15:11 un Asa hot geton vos iz rechtfartik in di oigen fun Hashem, azoi vi zain foter Dovid.

1KI 15:11 And Asa did that which was yashar in the eyes of Hashem , as did Dovid Aviv.

1KI 15:12 ‏און ער האָט אָפּגעשאַפֿט פֿון לאַנד די שאַנדמענער, און האָט אָפּגעטאָן אַלע אָפּגעטער װאָס זײַנע עלטערן האָבן געמאַכט. edit

1KI 15:12 un er hot opgeshaft fun land di shandmener, un hot opgeton ale opgeter vos zaine elteren hoben gemacht.

1KI 15:12 And he removed kedeshim (the male and female cult prostitutes) out of HaAretz, and got rid of kol hagillulim (all the idols) that his avot had made.

1KI 15:13 ‏און אױך זײַן מוטער מַעֲכָהן האָט ער אָפּגעטאָן פֿון זײַן אַ האַרינטע, װײַל זי האָט געמאַכט אַ פֿאַרזעעניש צו דער אַשֵרָה. און אָסאָ האָט אָפּגעהאַקט {כרת} ‏ איר פֿאַרזעעניש, און פֿאַרברענט בײַם טײַך קִדרוֹן. edit

1KI 15:13 un oich zain muter Maachahen hot er opgeton fun zain a harinte, vail zi hot gemacht a farzeenish tsu der Asherah. un Asa hot opgehakt ir farzeenish, un farbrent baim taich Kidron.

1KI 15:13 And also Ma'achah immo, even her he deposed from being Gevirah (Queen Mother) , because she had made a mifletzet (idol) to Asherah; and Asa cut down her mifletzet, and burned it in the Kidron Valley.

1KI 15:14 ‏נאָר די בָמות זײַנען נישט אָפּגעטאָן געװאָרן; אָבער דאָס האַרץ פֿון אָסאָן איז געװען גאַנץ מיט ה׳ אַלע זײַנע טעג. edit

1KI 15:14 nor di Bamot zainen nisht opgeton gevoren; ober dos harts fun Asaen iz geven gants mit Hashem ale zaine teg.

1KI 15:14 But the high places were not removed; nevertheless levav Asa was shalem with Hashem all his days.

1KI 15:15 ‏און ער האָט געבראַכט די געהײליקטע זאַכן פֿון זײַן פֿאָטער, און זײַנע אײגענע געהײליקטע זאַכן, אין הױז פֿון ה׳, זילבער, און גאָלד, און כּלים. edit

1KI 15:15 un er hot gebracht di geheilikte zachen fun zain foter, un zaine eigene geheilikte zachen, in hoiz fun Hashem, zilber, un gold, un keilim.

1KI 15:15 And he brought in the kodshei Aviv (the things his father had dedicated) , and the things which he himself had dedicated, into the Beis Hashem , kesef, and zahav, and kelim.

1KI 15:16 ‏און אַ מלחמה איז געװען צװישן אָסאָן און צװישן בַעְשָא דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל אַלע זײערע טעג. edit

1KI 15:16 un a milchome iz geven tsvishen Asaen un tsvishen Baasha dem melech fun Yisroel ale zeyere teg.

1KI 15:16 And there was milchamah between Asa and Ba'asha Melech Yisroel all their days.

1KI 15:17 ‏און בַעְשָא דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל איז אַרױפֿגעגאַנגען אױף יהוּדה, און האָט געבױט רָמָה, כּדי נישט צו דערלאָזן אַן אַרױסגײער און אַן אַרײַנגײער בײַ אָסאָ דעם מלך פֿון יהוּדה. edit

1KI 15:17 un Baasha der melech fun Yisroel iz aroifgegangen oif Yehudah, un hot geboit Ramah, kedei nisht tsu derlozen an aroisgeyer un an araingeyer bai Asa dem melech fun Yehudah.

1KI 15:17 And Ba'asha Melech Yisroel went up against Yehudah, and built up Ramah, that he might not suffer any to go out or come in to Asa Melech Yehudah.

1KI 15:18 ‏האָט אָסאָ גענומען דאָס גאַנצע זילבער און גאָלד װאָס איז געבליבן אין די אוֹצרות פֿון ה׳ס הױז, און די אוֹצרות פֿון מלכס הױז, און האָט זײ געגעבן אין דער האַנט פֿון זײַנע קנעכט; און דער מלך אָסאָ האָט זײ געשיקט צו בֶן-הַדַד דעם זון פֿון טַבֿרִמון דעם זון פֿון חֶזיונען, דעם מלך פֿון אַרָם, װאָס איז געזעסן אין דמשׂק, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 15:18 hot Asa genumen dos gantse zilber un gold vos iz gebliben in di oitseres fun Hashems hoiz, un di oitseres fun melechs hoiz, un hot zei gegeben in der hant fun zaine knecht; un der melech Asa hot zei geshikt tsu Ben-Hadad dem zun fun tavrimun dem zun fun cheziunen, dem melech fun Aram, vos iz gezesen in Damascus, azoi tsu zogen:

1KI 15:18 Then Asa took all the kesef and the zahav that were left in the otzarot of the Beis Hashem , and the otzarot of the Bais HaMelech, and delivered them into the yad of his avadim; and HaMelech Asa sent them to Ben-Hadad, Ben Tavrimmon Ben Chezyon Melech Aram, that dwelt at Damascus, saying,

1KI 15:19 ‏אַ בְּרִית איז צװישן מיר און צװישן דיר, צװישן מײַן פֿאָטער און צװישן דײַן פֿאָטער; אָט שיק איך דיר אַ מתּנה זילבער, און גאָלד; גײ, פֿאַרשטער דײַן בְּרִית מיט בַעְשָא דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל, כּדי ער זאָל אָפּציִען פֿון מיר. edit

1KI 15:19 a bris iz tsvishen mir un tsvishen dir, tsvishen main foter un tsvishen dain foter; ot shik ich dir a matone zilber, un gold; gei, farshter dain bris mit Baasha dem melech fun Yisroel, kedei er zol optsien fun mir.

1KI 15:19 There is a brit between me and thee, and between Avi and Avicha; hinei, I send unto thee a shochad (incentive kind of gift) of kesef and zahav; come, break thy brit with Ba'asha Melech Yisroel, that he may withdraw from me.

1KI 15:20 ‏האָט בֶן-הַדַד צוגעהערט צום מלך אָסאָ, און ער האָט געשיקט זײַנע חיל-לידער אױף די שטעט פֿון יִשׂרָאֵל, און האָט געשלאָגן עִיוֹן, און דָן, און אָבֿל-בֵית-מעכָה, און גאַנץ כִּנרוֹת, מיט דעם גאַנצן לאַנד נַפֿתָּלי. edit

1KI 15:20 hot Ben-Hadad tsugehert tsum melech Asa, un er hot geshikt zaine cheil-lider oif di shtet fun Yisroel, un hot geshlogen Iyon, un Dan, un Avel-Bait-Maacah, un gants Kinneret, mit dem gantsen land Naphtali.

1KI 15:20 So Ben-Hadad paid heed unto HaMelech Asa, and sent the commanders of his forces against the towns of Yisroel, and struck Iyon, and Dan, and Abel Beit-Ma'achah, and kol Kinnerot, with Kol Eretz Naphtali.

1KI 15:21 ‏און עס איז געװען, װי בַעְשָא האָט דערהערט, אַזױ האָט ער אױפֿגעהערט אַרומבױען רָמָה, און איז געזעסן אין תִּרצָה. edit

1KI 15:21 un es iz geven, vi Baasha hot derhert, azoi hot er oifgehert arumboien Ramah, un iz gezesen in Tirtsah.

1KI 15:21 And it came to pass, when Ba'asha heard this, he stopped building Ramah, and stayed in Tirtzah.

1KI 15:22 ‏און דער מלך אָסאָ האָט צונױפֿגערופֿן גאַנץ יהוּדה, קײנעם נישט אױסגעלאָזט, און זײ האָבן אַװעקגעטראָגן די שטײנער פֿון רָמָה און אירע האָלצן, מיט װאָס בַעְשָא האָט געבױט; און דער מלך אָסאָ האָט מיט זײ באַבױט גֶבַֿע-בנימין, און מִצפָּה. edit

1KI 15:22 un der melech Asa hot tsunoifgerufen gants Yehudah, keinem nisht oisgelozt, un zei hoben avekgetrogen di shteiner fun Ramah un ire holtsen, mit vos Baasha hot geboit; un der melech Asa hot mit zei baboit Geva-Binyamin, un Mitspah.

1KI 15:22 Then HaMelech Asa made a proclamation throughout all Yehudah; none was exempted; and they carried away the stones of Ramah, and the timber thereof, wherewith Ba'asha had built; and HaMelech Asa built up with them Geva of Binyamin, and Mitzpah.

1KI 15:23 ‏און די איבעריקע זאַכן װעגן אָסאָן, און זײַן גאַנצע גבֿוּרהשאַפֿט, און אַלץ װאָס ער האָט געטאָן, און די שטעט װאָס ער האָט געבױט, דאָס איז שױן באַשריבן אין בוך פֿון די צײַטגעשעענישן פֿון די מלכים פֿון יהוּדה. נאָר צו דער צײַט פֿון זײַן עלטער איז ער קראַנק געװאָרן אױף די פֿיס. edit

1KI 15:23 un di iberike zachen vegen Asaen, un zain gantse gevurhshaft, un alts vos er hot geton, un di shtet vos er hot geboit, dos iz shoin bashriben in buch fun di tsaitgesheenishen fun di Molechim fun Yehudah. nor tsu der tsait fun zain elter iz er krank gevoren oif di fis.

1KI 15:23 The rest of all the acts of Asa, and all his gevurah, and all that he did, and the cities which he built, are they not written in the Sefer Divrei HaYamim L'Malkhei Yehudah? Nevertheless in the time of his ziknah (old age) he was diseased in his raglayim.

1KI 15:24 ‏און אָסאָ האָט זיך געלײגט מיט זײַנע עלטערן, און ער איז באַגראָבן געװאָרן לעבן זײַנע עלטערן אין זײַן פֿאָטער דָוִדס שטאָט, און זײַן זון יהוֹשָפֿט איז געװאָרן מלך אױף זײַן אָרט. edit

1KI 15:24 un Asa hot zich geleigt mit zaine elteren, un er iz bagroben gevoren leben zaine elteren in zain foter Dovids shtot, un zain zun Yehoshaphat iz gevoren melech oif zain ort.

1KI 15:24 And Asa slept with his avot, and was buried with his avot in Ir Dovid Aviv; and Yehoshaphat Bno reigned in his place.

1KI 15:25 ‏און נָדָבֿ דער זון פֿון יָרָבֿעָמען איז געװאָרן מלך איבער יִשׂרָאֵל אין צװײטן יאָר פֿון אָסאָ דעם מלך פֿון יהוּדה, און ער האָט געקיניגט איבער יִשׂרָאֵל צװײ יאָר. edit

1KI 15:25 un Nadav der zun fun Yarovamen iz gevoren melech iber Yisroel in tsveiten yor fun Asa dem melech fun Yehudah, un er hot gekinigt iber Yisroel tsvei yor.

1KI 15:25 And Nadav Ben Yarov'am began to reign as Melech over Yisroel in the second year of Asa Melech Yehudah, and reigned over Yisroel two years.

1KI 15:26 ‏און ער האָט געטאָן װאָס איז שלעכט אין די אױגן פֿון ה׳, און איז געגאַנגען אין דעם װעג פֿון זײַן פֿאָטער, און אין זײַן זינד װאָס ער האָט געמאַכט זינדיקן יִשׂרָאֵל. edit

1KI 15:26 un er hot geton vos iz shlecht in di oigen fun Hashem, un iz gegangen in dem veg fun zain foter, un in zain zind vos er hot gemacht zindiken Yisroel.

1KI 15:26 And he did rah in the eyes of Hashem , and walked in the derech Aviv, and in his chattat wherewith he made Yisroel to commit sin.

1KI 15:27 ‏און בַעְשָא דער זון פֿון אַחִיָהן, פֿון דעם הױז פֿון יִשׂשָׂכָר, האָט געמאַכט אַ בונט אױף אים, און בַעְשָא האָט אים געשלאָגן אין גִבתוֹן װאָס געהערט צו די פּלִשתּים, װען נָדָבֿ און גאַנץ יִשׂרָאֵל האָבן געלעגערט אױף גִבתוֹן. edit

1KI 15:27 un Baasha der zun fun Achiyahen, fun dem hoiz fun Yissakhar, hot gemacht a bunt oif im, un Baasha hot im geshlogen in Gibeton vos gehert tsu di Pelishtim, ven Nadav un gants Yisroel hoben gelegert oif Gibeton.

1KI 15:27 And Ba'asha Ben Achiyah, of the Bais of Yissakhar, plotted a keshar against him; and Ba'asha struck him down at Gibeton, which belonged to the Pelishtim; for Nadav and kol Yisroel were laying siege to Gibeton.

1KI 15:28 ‏און בַעְשָא האָט אים געטײט אין דריטן יאָר פֿון אָסאָ דעם מלך פֿון יהוּדה, און איז געװאָרן מלך אױף זײַן אָרט. edit

1KI 15:28 un Baasha hot im geteit in driten yor fun Asa dem melech fun Yehudah, un iz gevoren melech oif zain ort.

1KI 15:28 Even in the third year of Asa Melech Yehudah did Ba'asha slay him, and reigned in his place.

1KI 15:29 ‏און עס איז געװען, װי ער איז געװאָרן מלך, האָט ער דערשלאָגן דאָס גאַנצע הױז פֿון יָרָבֿעָמען; ער האָט נישט איבערגעלאָזן קײן לעבעדיקן אָטעם פֿון יָרָבֿעָמען, ביז ער האָט אים פֿאַרטיליקט, אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון ה׳ װאָס ער האָט גערעדט דורך זײַן קנעכט אַחִיָהן פֿון שילוֹ; edit

1KI 15:29 un es iz geven, vi er iz gevoren melech, hot er dershlogen dos gantse hoiz fun Yarovamen; er hot nisht ibergelozen kein lebediken otem fun Yarovamen, biz er hot im fartilikt, azoi vi dos vort fun Hashem vos er hot geredt durch zain knecht Achiyahen fun Shiloh;

1KI 15:29 And it came to pass, when he reigned, that he put to death kol Bais Yarov'am; he left not to Yarov'am kol neshamah, until he had destroyed him, according unto the Devar Hashem , which He spoke by His eved Achiyah the Shiloni;

1KI 15:30 ‏פֿאַר די זינד פֿון יָרָבֿעָמען װאָס ער האָט געזינדיקט, און װאָס ער האָט געמאַכט זינדיקן יִשׂרָאֵל; פֿון װעגן זײַן דערצערענונג װאָס ער האָט דערצערנט ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל. edit

1KI 15:30 far di zind fun Yarovamen vos er hot gezindikt, un vos er hot gemacht zindiken Yisroel; fun vegen zain dertserenung vos er hot dertsernt Hashem Elochei Yisroel.

1KI 15:30 Because of the chattot Yarov'am which he sinned, and which he made Yisroel sin, by his provocation wherewith he provoked Hashem Elohei Yisroel to anger.

1KI 15:31 ‏און די איבעריקע זאַכן װעגן נָדָבֿן, און אַלץ װאָס ער האָט געטאָן, דאָס איז שױן באַשריבן אין בוך פֿון די צײַטגעשעענישן פֿון די מלכים פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 15:31 un di iberike zachen vegen Nodaven, un alts vos er hot geton, dos iz shoin bashriben in buch fun di tsaitgesheenishen fun di Molechim fun Yisroel.

1KI 15:31 Now the rest of the acts of Nadav, and all that he did, are they not written in the Sefer Divrei HaYamim L'Malkhei Yisroel?

1KI 15:32 ‏און אַ מלחמה איז געװען צװישן אָסאָן און צװישן בַעְשָא דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל אַלע זײערע טעג. edit

1KI 15:32 un a milchome iz geven tsvishen Asaen un tsvishen Baasha dem melech fun Yisroel ale zeyere teg.

1KI 15:32 And there was milchamah between Asa and Ba'asha Melech Yisroel all their days.

1KI 15:33 ‏אין דריטן יאָר פֿון אָסאָ דעם מלך פֿון יהוּדה, איז בַעְשָא דער זון פֿון אַחִיָהן געװאָרן מלך איבער גאַנץ יִשׂרָאֵל אין תִּרצָה, [און האָט געקיניגט] פֿיר און צװאַנציק יאָר. edit

1KI 15:33 in driten yor fun Asa dem melech fun Yehudah, iz Baasha der zun fun Achiyahen gevoren melech iber gants Yisroel in Tirtsah, [un hot gekinigt] fir un tsvantsik yor.

1KI 15:33 In the third year of Asa Melech Yehudah began Ba'asha Ben Achiyah to reign as Melech over kol Yisroel in Tirtzah, a reign lasting twenty and four years.

1KI 15:34 ‏און ער האָט געטאָן װאָס איז שלעכט אין די אױגן פֿון ה׳, און איז געגאַנגען אין דעם װעג פֿון יָרָבֿעָמען, און אין זײַן זינד װאָס ער האָט געמאַכט זינדיקן יִשׂרָאֵל. edit

1KI 15:34 un er hot geton vos iz shlecht in di oigen fun Hashem, un iz gegangen in dem veg fun Yarovamen, un in zain zind vos er hot gemacht zindiken Yisroel.

1KI 15:34 And he did rah (evil) in the eyes of Hashem , and walked in the derech Yarov'am, and in his chattat wherewith he made Yisroel to commit sin.

1KI 16:1 ‏און דאָס װאָרט פֿון ה׳ איז געװען צו יֵהוּא דעם זון פֿון חַנָנין, אױף בַעְשָאן, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 16:1 un dos vort fun Hashem iz geven tsu Yehu dem zun fun Chananien, oif Baashaen, azoi tsu zogen:

1KI 16:1 Then the Devar Hashem came to Yehu Ben Chanani against Ba'asha, saying,

1KI 16:2 ‏װײַל איך האָב דיך אױפֿגעהױבן פֿון שטױב, און האָב דיך געמאַכט פֿאַר אַ פֿירשט איבער מײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל, און דו ביסט געגאַנגען אין דעם װעג פֿון יָרָבֿעָמען, און האָסט געמאַכט זינדיקן מײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל מיך צו דערצערענען מיט זײערע זינד – edit

1KI 16:2 vail ich hob dich oifgehoiben fun shtoib, un hob dich gemacht far a firsht iber main folk Yisroel, un du bist gegangen in dem veg fun Yarovamen, un host gemacht zindiken main folk Yisroel mich tsu dertserenen mit zeyere zind –

1KI 16:2 Forasmuch as I exalted thee out of the aphar (dust) , and made thee nagid over My people Yisroel; and thou hast walked in the derech Yarov'am, and hast caused My people Yisroel to sin, to provoke Me to anger with their chattot;

1KI 16:3 ‏אָט ראַם איך אױס בַעְשָאן און זײַן הױז, און װעל מאַכן דײַן הױז װי דאָס הױז פֿון יָרָבֿעָם דעם זון פֿון נבָֿטן. edit

1KI 16:3 ot ram ich ois Baashaen un zain hoiz, un vel machen dain hoiz vi dos hoiz fun Yarovam dem zun fun Nevaten.

1KI 16:3 Hineni, I will sweep away after Ba'asha, and after his Bais; and I will make thy Bais like the Bais Yarov'am Ben Nevat.

1KI 16:4 ‏דעם װאָס שטאַרבט פֿון בַעְשָאן אין שטאָט, װעלן די הינט אױפֿעסן, און דעם װאָס שטאַרבט פֿון אים אין פֿעלד, װעלן די פֿױגלען פֿון הימל אױפֿעסן. edit

1KI 16:4 dem vos shtarbt fun Baashaen in shtot, velen di hint oifesen, un dem vos shtarbt fun im in feld, velen di foiglen fun himel oifesen.

1KI 16:4 Him that dieth of Ba'asha in the Ir shall the kelavim eat; and him that dieth of his in the sadeh (country) shall the oph HaShomayim eat.

1KI 16:5 ‏און די איבעריקע זאַכן װעגן בַעְשָאן, און װאָס ער האָט געטאָן, און זײַן גבֿוּרהשאַפֿט, דאָס איז שױן באַשריבן אין בוך פֿון די צײַטגעשעענישן פֿון די מלכים פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 16:5 un di iberike zachen vegen Baashaen, un vos er hot geton, un zain gevurhshaft, dos iz shoin bashriben in buch fun di tsaitgesheenishen fun di Molechim fun Yisroel.

1KI 16:5 Now the rest of the acts of Ba'asha, and what he did, and his gevurah, are they not written in the Sefer Divrei HaYamim L'Malkhei Yisroel?

1KI 16:6 ‏און בַעְשָא האָט זיך געלײגט מיט זײַנע עלטערן, און ער איז באַגראָבן געװאָרן אין תִּרצָה, און זײַן זון אֵלָה איז געװאָרן מלך אױף זײַן אָרט. edit

1KI 16:6 un Baasha hot zich geleigt mit zaine elteren, un er iz bagroben gevoren in Tirtsah, un zain zun Elah iz gevoren melech oif zain ort.

1KI 16:6 So Ba'asha slept with his avot, and was buried in Tirtzah: and Elah Bno reigned as Melech in his place.

1KI 16:7 ‏און אױך איז דאָס װאָרט פֿון ה׳ געװען דורך יֵהוּא דעם זון פֿון חַנָנין, דעם נבֿיא, אױף בַעְשָאן און אױף זײַן הױז, אי פֿאַר אַלעם בײזן װאָס ער האָט געטאָן אין די אױגן פֿון ה׳, אים צו דערצערענען מיט די מעשׂים פֿון זײַנע הענט, צו זײַן אַזױ װי דאָס הױז פֿון יָרָבֿעָמען, אי פֿאַר װאָס ער האָט אים דערשלאָגן. edit

1KI 16:7 un oich iz dos vort fun Hashem geven durch Yehu dem zun fun Chananien, dem novi, oif Baashaen un oif zain hoiz, i far alem beizen vos er hot geton in di oigen fun Hashem, im tsu dertserenen mit di meisim fun zaine hent, tsu zain azoi vi dos hoiz fun Yarovamen, i far vos er hot im dershlogen.

1KI 16:7 And also by the yad HaNavi Yehu Ben Chanani came the Devar Hashem against Ba'asha, and against his Bais, even for all ra'ah that he did in the eyes of Hashem , in provoking Him to anger by the ma'aseh (work) of his hands, in becoming like the Bais Yarov'am; and because he struck it.

1KI 16:8 ‏אין זעקס און צװאַנציקסטן יאָר פֿון אָסאָ דעם מלך פֿון יהוּדה, איז אֵלָה דער זון פֿון בַעְשָאן געװאָרן מלך איבער יִשׂרָאֵל אין תִּרצָה, [און האָט געקיניגט] צװײ יאָר. edit

1KI 16:8 in zeks un tsvantsiksten yor fun Asa dem melech fun Yehudah, iz Elah der zun fun Baashaen gevoren melech iber Yisroel in Tirtsah, [un hot gekinigt] tsvei yor.

1KI 16:8 In the twenty and sixth year of Asa Melech Yehudah began Elah Ben Ba'asha to reign as Melech over Yisroel in Tirtzah, reigning two years.

1KI 16:9 ‏און זײַן קנעכט זִמרי, אַ הױפּטמאַן איבער אַ העלפֿט פֿון די רײַטװעגן, האָט געמאַכט אַ בונט אױף אים, בעת ער איז געװען אין תִּרצָה, זיך שכּור טרינקענדיק אין הױז פֿון אַרצאָן װאָס איבערן פּאַלאַץ אין תִּרצָה. edit

1KI 16:9 un zain knecht Zimri, a hoiptman iber a helft fun di raitvegen, hot gemacht a bunt oif im, beis er iz geven in Tirtsah, zich shiker trinkendik in hoiz fun Artsaen vos iberen palats in Tirtsah.

1KI 16:9 And his eved (official) Zimri, captain of half his chariots, plotted a kesher against him, while Elah was in Tirtzah, drinking himself shikkor in the bais Artza, who was in charge of the Bais (palace) in Tirtzah.

1KI 16:10 ‏און זִמרי איז געקומען, און האָט אים געשלאָגן און אים געטײט, אין זיבן און צװאַנציקסטן יאָר פֿון אָסאָ דעם מלך פֿון יהוּדה, און איז געװאָרן מלך אױף זײַן אָרט. edit

1KI 16:10 un Zimri iz gekumen, un hot im geshlogen un im geteit, in ziben un tsvantsiksten yor fun Asa dem melech fun Yehudah, un iz gevoren melech oif zain ort.

1KI 16:10 And Zimri went in and struck him down, killed him, in the 27 th year of Asa Melech Yehudah, and reigned as Melech in his place.

1KI 16:11 ‏און עס איז געװען, װי ער איז געװאָרן מלך, אַז ער האָט זיך געזעצט אױף זײַן טראָן, ‏ האָט ער דערשלאָגן דאָס גאַנצע הױז פֿון בַעְשָאן; ער האָט אים נישט איבערגעלאָזן אַ מאַנספּאַרשױן, צו מאָל זײַנע אײגענע און זײַנע גוטע פֿרײַנט. edit

1KI 16:11 un es iz geven, vi er iz gevoren melech, az er hot zich gezetst oif zain tron, hot er dershlogen dos gantse hoiz fun Baashaen; er hot im nisht ibergelozen a mansparshoin, tsu mol zaine eigene un zaine gute fraint.

1KI 16:11 And it came to pass, when he began to reign as king, as soon as he sat on his kisse, that he slaughtered kol Bais Ba'asha; he spared him not one mashtin b'kir (one urinating against a wall) , not go'alim (redeemers) of his nor re'a of his.

1KI 16:12 ‏און זִמרי האָט פֿאַרטיליקט דאָס גאַנצע הױז פֿון בַעְשָאן, אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון ה׳ װאָס ער האָט גערעדט װעגן בַעְשָאן דורך יֵהוּא דעם נבֿיא, edit

1KI 16:12 un Zimri hot fartilikt dos gantse hoiz fun Baashaen, azoi vi dos vort fun Hashem vos er hot geredt vegen Baashaen durch Yehu dem novi,

1KI 16:12 Thus Zimri destroyed kol Bais Ba'asha, according to Devar Hashem , which He spoke against Ba'asha by Yehu HaNavi.

1KI 16:13 ‏פֿאַר אַלע זינד פֿון בַעְשָאן, און די זינד פֿון זײַן זון אֵלָהן, װאָס זײ האָבן געזינדיקט, און װאָס זײ האָבן געמאַכט זינדיקן יִשׂרָאֵל, צו דערצערענען ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל מיט זײערע נישטיקע געצן. edit

1KI 16:13 far ale zind fun Baashaen, un di zind fun zain zun Elahen, vos zei hoben gezindikt, un vos zei hoben gemacht zindiken Yisroel, tsu dertserenen Hashem Elochei Yisroel mit zeyere nishtike getsen.

1KI 16:13 For all the chattot of Ba'asha, and the chattot of Elah Bno, by which they sinned, and by which they made Yisroel to sin, in provoking Hashem Elohei Yisroel to anger with their havalim (vanities, nothingnesses) .

1KI 16:14 ‏און די איבעריקע זאַכן װעגן אֵלָהן, און אַלץ װאָס ער האָט געטאָן, דאָס איז שױן באַשריבן אין בוך פֿון די צײַטגעשעענישן פֿון די מלכים פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 16:14 un di iberike zachen vegen Elahen, un alts vos er hot geton, dos iz shoin bashriben in buch fun di tsaitgesheenishen fun di Molechim fun Yisroel.

1KI 16:14 Now the rest of the acts of Elah, and all that he did, are they not written in the Sefer Divrei HaYamim L'Malkhei Yisroel?

1KI 16:15 ‏אין זיבן און צװאַנציקסטן יאָר פֿון אָסאָ דעם מלך פֿון יהוּדה, האָט זִמרי געקיניגט זיבן טעג אין תִּרצָה, בעת דאָס פֿאָלק האָט געלאַגערט אױף גִבתוֹן װאָס געהערט צו די פּלִשתּים. edit

1KI 16:15 in ziben un tsvantsiksten yor fun Asa dem melech fun Yehudah, hot Zimri gekinigt ziben teg in Tirtsah, beis dos folk hot gelagert oif Gibeton vos gehert tsu di Pelishtim.

1KI 16:15 In the twenty and seventh year of Asa Melech Yehudah did Zimri reign as Melech shivah yamim in Tirtzah. And the army was encamped against Gibeton, which belonged to the Pelishtim.

1KI 16:16 ‏און דאָס פֿאָלק װאָס האָט געלאַגערט האָט געהערט, אַזױ צו זאָגן: זִמרי האָט געמאַכט אַ בונט, און ער האָט אױך דערשלאָגן דעם מלך; און גאַנץ יִשׂרָאֵל האָבן געמאַכט עָמרי דעם חיל-לידער פֿאַר אַ מלך איבער יִשׂרָאֵל, אין יענעם טאָג אין לאַגער. edit

1KI 16:16 un dos folk vos hot gelagert hot gehert, azoi tsu zogen: Zimri hot gemacht a bunt, un er hot oich dershlogen dem melech; un gants Yisroel hoben gemacht Omri dem cheil-lider far a melech iber Yisroel, in yenem tog in lager.

1KI 16:16 And the army that was encamped heard say, Zimri hath plotted a kesher, and hath also slain HaMelech; wherefore kol Yisroel made Omri, the Sar Tzava, Melech over Yisroel that day in the machaneh.

1KI 16:17 ‏און עָמרי און גאַנץ יִשׂרָאֵל מיט אים זײַנען אַרױפֿגעגאַנגען פֿון גִבתוֹן, און האָבן געלעגערט אױף תִּרצָה. edit

1KI 16:17 un Omri un gants Yisroel mit im zainen aroifgegangen fun Gibeton, un hoben gelegert oif Tirtsah.

1KI 16:17 And Omri withdrew from Gibeton, and kol Yisroel with him, and they laid siege to Tirtzah.

1KI 16:18 ‏און עס איז געװען, װי זִמרי האָט געזען אַז די שטאָט איז באַצװוּנגען, אַזױ איז ער אַרײַנגעגאַנגען אין פּאַלאַץ פֿון מלכס הױז, און האָט אָנגעצונדן איבער זיך דעם מלכס הױז אין פֿײַער, און איז געשטאָרבן; edit

1KI 16:18 un es iz geven, vi Zimri hot gezen az di shtot iz batsvungen, azoi iz er araingegangen in palats fun melechs hoiz, un hot ongetsunden iber zich dem melechs hoiz in faier, un iz geshtorben;

1KI 16:18 And it came to pass, when Zimri saw that the Ir was taken, that he went into the armon (palace, castle) of the Bais HaMelech, and he burned the Bais HaMelech over him with eish, and died.

1KI 16:19 ‏איבער זײַנע זינד װאָס ער האָט געזינדיקט, צו טאָן װאָס איז שלעכט אין די אױגן פֿון ה׳, צו גײן אין די װעג פֿון יָרָבֿעָמען, און פֿאַר זײַן זינד װאָס ער איז באַגאַנגען צו מאַכן זינדיקן יִשׂרָאֵל. edit

1KI 16:19 iber zaine zind vos er hot gezindikt, tsu ton vos iz shlecht in di oigen fun Hashem, tsu gein in di veg fun Yarovamen, un far zain zind vos er iz bagangen tsu machen zindiken Yisroel.

1KI 16:19 For his chattot which he sinned in doing rah (evil) in the eyes of Hashem , in walking in the derech Yarov'am, and in his chattat which he did, to make Yisroel to sin.

1KI 16:20 ‏און די איבעריקע זאַכן װעגן זִמרין, און זײַן בונט װאָס ער האָט געבונטעװעט, דאָס איז שױן באַשריבן אין בוך פֿון די צײַטגעשעענישן פֿון די מלכים פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 16:20 un di iberike zachen vegen Zimrien, un zain bunt vos er hot gebuntevet, dos iz shoin bashriben in buch fun di tsaitgesheenishen fun di Molechim fun Yisroel.

1KI 16:20 Now the rest of the acts of Zimri, and his kesher that he plotted, are they not written in the Sefer Divrei HaYamim L'Malkhei Yisroel?

1KI 16:21 ‏דענצמאָל האָט זיך דאָס פֿאָלק יִשׂרָאֵל צעטײלט אין העלפֿט: העלפֿט פֿון פֿאָלק איז געװען הינטער תִּבֿני דעם זון פֿון גינתן, אים צו מאַכן פֿאַר מלך און העלפֿט הינטער עָמרין. edit

1KI 16:21 dentsmol hot zich dos folk Yisroel tseteilt in helft: helft fun folk iz geven hinter Tivni dem zun fun Ginaten, im tsu machen far melech un helft hinter Omrien.

1KI 16:21 Then were HaAm Yisroel divided into two parts: half of the people followed Tivni Ben Ginat, to make him Melech; and half followed Omri.

1KI 16:22 ‏און דאָס פֿאָלק װאָס הינטער עָמרין האָט איבערגעשטאַרקט דאָס פֿאָלק װאָס הינטער תִּבֿני דעם זון פֿון גינתן. און תִּבֿני איז אומגעקומען, און עָמרי איז געבליבן מלך. edit

1KI 16:22 un dos folk vos hinter Omrien hot ibergeshtarkt dos folk vos hinter Tivni dem zun fun Ginaten. un Tivni iz umgekumen, un Omri iz gebliben melech.

1KI 16:22 But the people that followed Omri were stronger against the people that followed Tivni Ben Ginat; so Tivni died, and Omri reigned as Melech.

1KI 16:23 ‏אין אײן און דרײַסיקסטן יאָר פֿון אָסאָ דעם מלך פֿון יהוּדה איז עָמרי געװאָרן מלך איבער יִשׂרָאֵל, [און האָט געקיניגט] צװעלף יאָר; אין תִּרצָה האָט ער געקיניגט זעקס יאָר. edit

1KI 16:23 in ein un draisiksten yor fun Asa dem melech fun Yehudah iz Omri gevoren melech iber Yisroel, [un hot gekinigt] tsvelf yor; in Tirtsah hot er gekinigt zeks yor.

1KI 16:23 In the thirty and first year of Asa Melech Yehudah began Omri to reign as Melech over Yisroel, reigning twelve years; shesh shanim reigned he in Tirtzah.

1KI 16:24 ‏און ער האָט אָפּגעקױפֿט דעם באַרג שוֹמרוֹן פֿון שֶמֶרן פֿאַר צװײ צענטנער זילבער, און האָט באַבױט דעם באַרג, און גערופֿן דעם נאָמען פֿון דער שטאָט װאָס ער האָט געבױט, אױף דעם נאָמען פֿון שֶמֶר, דעם האַר פֿון דעם באַרג, שוֹמרוֹן. edit

1KI 16:24 un er hot opgekoift dem barg Shomron fun Shomron far tsvei tsentner zilber, un hot baboit dem barg, un gerufen dem nomen fun der shtot vos er hot geboit, oif dem nomen fun Shomer, dem Har fun dem barg, Shomron.

1KI 16:24 And he bought the Har Shomron from Shemer for two talents of kesef, and built on the hill, and called the shem of the Ir which he built, after the shem of Shemer, adonei hahar (owner of the hill) , Shomron.

1KI 16:25 ‏און עָמרי האָט געטאָן װאָס איז שלעכט אין די אױגן פֿון ה׳, און ער האָט זיך געפֿירט ערגער װי אַלע װאָס פֿאַר אים. edit

1KI 16:25 un Omri hot geton vos iz shlecht in di oigen fun Hashem, un er hot zich gefirt erger vi ale vos far im.

1KI 16:25 But Omri wrought rah in the eyes of Hashem , and did sin more than all that were before him.

1KI 16:26 ‏און ער איז געגאַנגען אין אַל דעם װעג פֿון יָרָבֿעָם דעם זון פֿון נבָֿטן, און אין זײַן זינד װאָס ער האָט געמאַכט זינדיקן יִשׂרָאֵל, צו דערצערענען ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל מיט זײערע נישטיקע געצן. edit

1KI 16:26 un er iz gegangen in al dem veg fun Yarovam dem zun fun Nevaten, un in zain zind vos er hot gemacht zindiken Yisroel, tsu dertserenen Hashem Elochei Yisroel mit zeyere nishtike getsen.

1KI 16:26 For he walked in all the derech Yarov'am Ben Nevat, and in his chattat wherewith he made Yisroel to sin, to provoke Hashem Elohei Yisroel to anger with their havalim (vanities, nothingnesses) ,

1KI 16:27 ‏און די איבעריקע זאַכן פֿון עָמרין װאָס ער האָט געטאָן, און זײַן גבֿוּרהשאַפֿט װאָס ער האָט אױפֿגעטאָן, דאָס איז שױן באַשריבן אין בוך פֿון די צײַטגעשעענישן פֿון די מלכים פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 16:27 un di iberike zachen fun Omrien vos er hot geton, un zain gevurhshaft vos er hot oifgeton, dos iz shoin bashriben in buch fun di tsaitgesheenishen fun di Molechim fun Yisroel.

1KI 16:27 Now the rest of the acts of Omri which he did, and his gevurah that he did, are they not written in the Sefer Divrei HaYamim L'Malkhei Yisroel?

1KI 16:28 ‏און עָמרי האָט זיך געלײגט מיט זײַנע עלטערן, און איז באַגראָבן געװאָרן אין שוֹמרוֹן, און זײַן זון אַחאָבֿ איז געװאָרן מלך אױף זײַן אָרט. edit

1KI 16:28 un Omri hot zich geleigt mit zaine elteren, un iz bagroben gevoren in Shomron, un zain zun Achav iz gevoren melech oif zain ort.

1KI 16:28 So Omri slept with his avot, and was buried in Shomron; and Ach'av Bno reigned as Melech in his place.

1KI 16:29 ‏און אַחאָבֿ דער זון פֿון עָמרין איז געװאָרן מלך איבער יִשׂרָאֵל אין אַכט און דרײַסיקסטן יאָר פֿון אָסאָ דעם מלך פֿון יהוּדה. און אַחאָבֿ דער זון פֿון עָמרין האָט געקיניגט איבער יִשׂרָאֵל אין שוֹמרוֹן צװײ און צװאַנציק יאָר. edit

1KI 16:29 un Achav der zun fun Omrien iz gevoren melech iber Yisroel in acht un draisiksten yor fun Asa dem melech fun Yehudah. un Achav der zun fun Omrien hot gekinigt iber Yisroel in Shomron tsvei un tsvantsik yor.

1KI 16:29 And in the thirty and eighth year of Asa Melech Yehudah began Ach'av Ben Omri (Ahab Son of Omri) to reign as Melech over Yisroel; and Ach'av Ben Omri reigned over Yisroel in Shomron twenty and two shanah.

1KI 16:30 ‏און אַחאָבֿ דער זון פֿון עָמרין האָט געטאָן װאָס איז שלעכט אין די אױגן פֿון ה׳, מער פֿון אַלע װאָס פֿאַר אים. edit

1KI 16:30 un Achav der zun fun Omrien hot geton vos iz shlecht in di oigen fun Hashem, mer fun ale vos far im.

1KI 16:30 And Ach'av Ben Omri did rah in the eyes of Hashem above all that were before him.

1KI 16:31 ‏און װינציק זײַן גײן אין די זינד פֿון יָרָבֿעָם דעם זון פֿון נבָֿטן, האָט ער נאָך גענומען פֿאַר אַ װײַב אִיזֶבֿל די טאָכטער פֿון אֶתבַעַל דעם מלך פֿון די צידוֹנים, און איז געגאַנגען און האָט געדינט בַעַל, און זיך געבוקט צו אים. edit

1KI 16:31 un vintsik zain gein in di zind fun Yarovam dem zun fun Nevaten, hot er noch genumen far a vaib Izevel di tochter fun Etbaal dem melech fun di Tsidonim, un iz gegangen un hot gedint Baal, un zich gebukt tsu im.

1KI 16:31 And it came to pass, as if it had not been enough for him to walk in the chattot Yarov'am Ben Nevat, he even took as isha Izevel Bat Etba'al Melech Tzidonim, and went and served Ba'al, and worshipped him.

1KI 16:32 ‏און ער האָט אױפֿגעשטעלט אַ מזבח צו בַעַל, אין דעם הױז פֿון בַעַל װאָס ער האָט געבױט אין שוֹמרוֹן. edit

1KI 16:32 un er hot oifgeshtelt a mizbeyech tsu Baal, in dem hoiz fun Baal vos er hot geboit in Shomron.

1KI 16:32 And he set up a mizbe'ach for Ba'al in the Bais Ba'al, which he had built in Shomron.

1KI 16:33 ‏און אַחאָבֿ האָט געמאַכט די אַשֵרָה; און אַחאָבֿ האָט געטאָן מער צו דערצערענען ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל, װי אַלע מלכים פֿון יִשׂרָאֵל װאָס זײַנען געװען פֿאַר אים. edit

1KI 16:33 un Achav hot gemacht di Asherah; un Achav hot geton mer tsu dertserenen Hashem Elochei Yisroel, vi ale Molechim fun Yisroel vos zainen geven far im.

1KI 16:33 And Ach'av made HaAsherah; and Ach'av did more to provoke Hashem Elohei Yisroel to anger than all the Malkhei Yisroel that were before him.

1KI 16:34 ‏אין זײַנע טעג האָט חיאֵל פֿון בֵית-אֵל אָפּגעבױט יריחוֹ. מיט [דעם לעבן פֿון] אַבֿירָם זײַן בכוֹר האָט ער געלײגט איר גרונטפֿעסט, און מיט שׂגובֿ זײַן ייִנגסטן האָט ער אַרײַנגעשטעלט אירע טירן, אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון ה׳ װאָס ער האָט גערעדט דורך יְהוֹשועַ ‏ דעם זון פֿון נון. edit

1KI 16:34 in zaine teg hot Chiel fun Beit-El opgeboit Yericho. mit [dem leben fun] Aviram zain bocher hot er geleigt ir gruntfest, un mit Seguv zain yingsten hot er araingeshtelt ire tiren, azoi vi dos vort fun Hashem vos er hot geredt durch Yehoshua dem zun fun Nun.

1KI 16:34 In his days did Chiel of Beit-El build up Yericho; he laid the foundation thereof [at the cost of the life of] Aviram his bechor; set up the gates thereof [at the cost of the life of] his youngest, Seguv, according to Devar Hashem , which He spoke by Yehoshua Ben Nun.

1KI 17:1 ‏און אֵלִיָהו דער תִּשבי, פֿון די װאָס האָבן זיך באַזעצט אין גִלעָד, האָט געזאָגט צו אַחאָבֿן: אַזױ װי עס לעבט ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל װאָס איך שטײ פֿאַר אים, אױב אין די דאָזיקע יאָרן װעט זײַן טױ און רעגן, סײַדן לױט מײַן װאָרט! edit

1KI 17:1 un Eliyahu der Tishbi, fun di vos hoben zich bazetst in Gilad, hot gezogt tsu Achaven: azoi vi es lebt Hashem Elochei Yisroel vos ich shtei far im, oib in di dozike yoren vet zain toi un regen, saiden loit main vort!

1KI 17:1 And Eliyahu HaTishbi, who was of the inhabitants of Tishbe-Gil'ad, said unto Ach'av (King Ahab of Israel) , As Hashem Elohei Yisroel liveth, before whom I stand, there shall not be tal nor matar these shanim [ahead], except according to my word.

1KI 17:2 ‏און דאָס װאָרט פֿון ה׳ איז געװען צו אים, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 17:2 un dos vort fun Hashem iz geven tsu im, azoi tsu zogen:

1KI 17:2 And the Devar Hashem came unto him, saying,

1KI 17:3 ‏גײ פֿון דאַנען, און זאָלסט זיך פֿאַרקערן קײן מזרח, און זיך באַהאַלטן בײַ דעם באַך כּרית װאָס פֿאַרן יַרדן. edit

1KI 17:3 gei fun danen, un zolst zich farkeren kein mizrech, un zich bahalten bai dem bach Kerit vos faran Yarden.

1KI 17:3 Get thee from here, and turn thee eastward, and hide thyself in the Wadi Kerit, that is near the Yarden.

1KI 17:4 ‏און עס װעט זײַן: פֿון דעם באַך װעסטו טרינקען, און די ראָבן האָב איך באַפֿױלן דיך דאָרטן צו שפּײַזן. edit

1KI 17:4 un es vet zain: fun dem bach vestu trinken, un di roben hob ich bafoilen dich dorten tsu shpaizen.

1KI 17:4 And it shall be, that thou shalt drink of the brook; and I have commanded the orevvim (ravens) to feed thee there.

1KI 17:5 ‏איז ער געגאַנגען און האָט געטאָן אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון ה׳; און ער איז אַװעק און האָט זיך געזעצט בײַם באַך כּרית װאָס פֿאַרן יַרדן. edit

1KI 17:5 iz er gegangen un hot geton azoi vi dos vort fun Hashem; un er iz avek un hot zich gezetst baim bach Kerit vos faran Yarden.

1KI 17:5 So he went and did according to the Devar Hashem ; for he went and dwelt in the Wadi Kerit, that is near the Yarden.

1KI 17:6 ‏און די ראָבן פֿלעגן אים ברענגען ברױט און פֿלײש אין דער פֿרי, און ברױט און פֿלײש אין אָװנט; און פֿון באַך פֿלעגט ער טרינקען. edit

1KI 17:6 un di roben flegen im brengen broit un fleish in der peire, un broit un fleish in ovent; un fun bach flegt er trinken.

1KI 17:6 And the orevvim brought him lechem and basar in the boker, and lechem and basar in the erev; and he drank of the brook.

1KI 17:7 ‏און עס איז געװען נאָך אַ פֿאַרלױף פֿון טעג, איז דער באַך אױסגעטריקנט געװאָרן, װײַל עס איז נישט געװען קײן רעגן אין לאַנד. edit

1KI 17:7 un es iz geven noch a farloif fun teg, iz der bach oisgetriknt gevoren, vail es iz nisht geven kein regen in land.

1KI 17:7 And it came to pass at the ketz yamim (end of days) , that the brook dried up, because there had been no geshem in the land.

1KI 17:8 ‏איז דאָס װאָרט פֿון ה׳ געװען צו אים, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 17:8 iz dos vort fun Hashem geven tsu im, azoi tsu zogen:

1KI 17:8 And the Devar Hashem came unto him, saying,

1KI 17:9 ‏שטײ אױף, גײ קײן צָרפֿת װאָס געהערט צו צידון, און זאָלסט דאָרטן זיצן; זע, איך האָב דאָרטן באַפֿױלן אַ פֿרױ אַן אַלמנה דיך צו שפּײַזן. edit

1KI 17:9 shtei oif, gei kein Tsarphat vos gehert tsu Tsidon, un zolst dorten zitsen; ze, ich hob dorten bafoilen a froi an almone dich tsu shpaizen.

1KI 17:9 Arise, get thee to Tzarphat, which belongeth to Tzidon, and dwell there; hinei, I have commanded an isha almanah there to sustain thee.

1KI 17:10 ‏איז ער אױפֿגעשטאַנען און איז געגאַנגען קײן צָרפֿת. און װי ער איז געקומען אין אײַנגאַנג פֿון שטאָט, ערשט אַ פֿרױ אַן אַלמנה קלײַבט דאָרטן האָלץ. האָט ער גערופֿן צו איר און האָט געזאָגט: ברענג מיר, איך בעט דיך, אַ ביסל װאַסער אין אַ כּלי, כּדי איך זאָל טרינקען. edit

1KI 17:10 iz er oifgeshtanen un iz gegangen kein Tsarphat. un vi er iz gekumen in aingang fun shtot, ersht a froi an almone klaibt dorten holts. hot er gerufen tsu ir un hot gezogt: breng mir, ich bet dich, a bisel vaser in a keile, kedei ich zol trinken.

1KI 17:10 So he arose and went to Tzarphat. And when he came to the gate of the ir, hinei, the isha almanah was there gathering sticks; and he called to her, and said, Bring me a little mayim in a vessel, that I may drink.

1KI 17:11 ‏און װי זי איז געגאַנגען ברענגען, אַזױ האָט ער זי נאָכגערופֿן און געזאָגט: ברענג מיר, איך בעט דיך, אַ שטיקל ברױט אין דײַן האַנט. edit

1KI 17:11 un vi zi iz gegangen brengen, azoi hot er zi nochgerufen un gezogt: breng mir, ich bet dich, a shtikl broit in dain hant.

1KI 17:11 And as she was going to get it, he called to her, and said, Bring me a morsel of lechem in thine hand.

1KI 17:12 ‏האָט זי געזאָגט: אַזױ װי עס לעבט ה׳ דײַן ג-ט, אױב איך האָב אַ קוכן, נאָר בלױז אַ האַנטפֿול מעל אין טאָפּ, און אַ ביסל אײל אין קרוג! און אָט קלײַב איך צונױף אַ פּאָר העלצלעך, און איך װעל גײן און װעל עס מאַכן פֿאַר מיר און מײַן זון, און מיר װעלן עס אױפֿעסן; דערנאָך װעלן מיר שטאַרבן. edit

1KI 17:12 hot zi gezogt: azoi vi es lebt Hashem dain g-t, oib ich hob a kuchen, nor bloiz a hantful mel in top, un a bisel eil in krug! un ot klaib ich tsunoif a por heltslech, un ich vel gein un vel es machen far mir un main zun, un mir velen es oifesen; dernoch velen mir shtarben.

1KI 17:12 And she said, As Hashem Eloheicha liveth, I have nothing baked, but an handful of meal in a pot, and a little shemen in a jug; and, see, I am gathering two sticks, that I may go in, cook it for me and beni, that we may eat it, and die.

1KI 17:13 ‏האָט אֵלִיָהו צו איר געזאָגט: זאָלסט נישט מורא האָבן; גײ טו אַזױ װי דײַן װאָרט, נאָר מאַך מיר דערפֿון אַ קלײנעם קוכן צוערשט, און ברענג מיר אַרױס; און פֿאַר דיר און פֿאַר דײַן זון װעסטו מאַכן צולעצט. edit

1KI 17:13 hot Eliyahu tsu ir gezogt: zolst nisht moire hoben; gei tu azoi vi dain vort, nor mach mir derfun a kleinem kuchen tsuersht, un breng mir arois; un far dir un far dain zun vestu machen tsuletst.

1KI 17:13 And Eliyahu said unto her, Fear not; go and do as thou hast said; but make me thereof a little loaf first, and bring it unto me, and after that make for thee and for thy ben.

1KI 17:14 ‏װאָרום אַזױ האָט געזאָגט ה׳ אלוקי יִשׂרָאֵל: דער טאָפּ מעל װעט נישט אױסגײן, און דער קרוג אײל װעט נישט געמינערט װערן, ביז דעם טאָג װאָס ה׳ גיט רעגן אױפֿן געזיכט פֿון דער ערד. edit

1KI 17:14 vorem azoi hot gezogt Hashem Elochei Yisroel: der top mel vet nisht oisgein, un der krug eil vet nisht geminert veren, biz dem tog vos Hashem git regen oifen gezicht fun der erd.

1KI 17:14 For thus saith Hashem Elohei Yisroel, The pot of meal shall not be used up, neither shall the jug of shemen fail, until the Yom that Hashem sendeth geshem upon ha'adamah.

1KI 17:15 ‏איז זי געגאַנגען און האָט געטאָן אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון אֵלִיָהון, און זי און ער און איר הױזגעזינט האָבן געהאַט צו עסן פֿיל טעג. edit

1KI 17:15 iz zi gegangen un hot geton azoi vi dos vort fun Eliyahuen, un zi un er un ir hoizgezint hoben gehat tsu esen fil teg.

1KI 17:15 And she went and did according to the Devar of Eliyahu; and she, and he, and her bais, did eat [many] yamim.

1KI 17:16 ‏דער טאָפּ מעל איז נישט אױסגעגאַנגען, און דער קרוג אײל איז נישט געמינערט געװאָרן, אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון ה׳ װאָס ער האָט גערעדט דורך אֵלִיָהון. edit

1KI 17:16 der top mel iz nisht oisgegangen, un der krug eil iz nisht geminert gevoren, azoi vi dos vort fun Hashem vos er hot geredt durch Eliyahuen.

1KI 17:16 And the pot of meal was not used up, neither did the jug of shemen fail, according to the Devar Hashem , which he spoke by Eliyahu.

1KI 17:17 ‏און עס איז געװען נאָך די דאָזיקע געשעענישן, איז קראַנק געװאָרן דער זון פֿון דער פֿרױ, דער בַעַל-הביתטע פֿון הױז, און זײַן קראַנקשאַפֿט איז געװען זײער שטאַרק, ביז אין אים איז מער אַן אָטעם נישט געבליבן. edit

1KI 17:17 un es iz geven noch di dozike gesheenishen, iz krank gevoren der zun fun der froi, der Baal-hbitte fun hoiz, un zain krankshaft iz geven zeyer shtark, biz in im iz mer an otem nisht gebliben.

1KI 17:17 And it came to pass after these things, that the ben haisha the ba'alat habais, became choleh; and his sickness was so severe, that there was no nashamah left in him.

1KI 17:18 ‏האָט זי געזאָגט צו אֵלִיָהון: װאָס האָסטו צו מיר דו מאַן פֿון ג-ט? ביסטו געקומען צו מיר צו דערמאָנען מײַנע זינד, און צו טײטן מײַן זון? edit

1KI 17:18 hot zi gezogt tsu Eliyahuen: vos hostu tsu mir du man fun g-t? bistu gekumen tsu mir tsu dermonen maine zind, un tsu teiten main zun?

1KI 17:18 And she said unto Eliyahu, Mah li valach (what have I to do with thee) , Ish HaElohim? Art thou come unto me to remind me of my avon, and to slay beni?

1KI 17:19 ‏האָט ער צו איר געזאָגט: גיב מיר דײַן זון. און ער האָט אים גענומען פֿון איר בוזעם, און האָט אים אַרױפֿגעטראָגן אין דער אױבערשטוב װאָס ער האָט דאָרטן געװױנט, און האָט אים אַװעקגעלײגט אױף זײַן בעט. edit

1KI 17:19 hot er tsu ir gezogt: gib mir dain zun. un er hot im genumen fun ir buzem, un hot im aroifgetrogen in der oibershtub vos er hot dorten gevoint, un hot im avekgeleigt oif zain bet.

1KI 17:19 And he said unto her, Give me thy ben. And he took him out of her kheyk, and carried him up into the aliyyah (upper room) , where he abode, and laid him upon his own mittah (bed) .

1KI 17:20 ‏און ער האָט גערופֿן צו ה׳ און האָט געזאָגט: ה׳ מײַן ג-ט, צי אױך דער אַלמנה װאָס איך האַלט זיך אױף בײַ איר, האָסטו בײז געטאָן, צו טײטן איר זון? edit

1KI 17:20 un er hot gerufen tsu Hashem un hot gezogt: Hashem main g-t, tsi oich der almone vos ich halt zich oif bai ir, hostu beiz geton, tsu teiten ir zun?

1KI 17:20 And he cried out unto Hashem , and said, Hashem Elohai, hast thou even brought evil upon the almanah with whom I sojourn, by slaying her ben?

1KI 17:21 ‏און ער האָט זיך אױסגעצױגן איבער דעם קינד דרײַ מאָל, און האָט גערופֿן צו ה׳ און האָט געזאָגט: ה׳ מײַן ג-ט, זאָל, איך בעט דיך, די זעל פֿון דעם דאָזיקן קינד אומקערן אין אים. edit

1KI 17:21 un er hot zich oisgetsoigen iber dem kind drai mol, un hot gerufen tsu Hashem un hot gezogt: Hashem main g-t, zol, ich bet dich, di zel fun dem doziken kind umkeren in im.

1KI 17:21 And he stretched himself upon the yeled shalosh pe'amim, and cried out unto Hashem , and said, Hashem Elohai, let this yeledʼs nefesh return to him again.

1KI 17:22 ‏און ה׳ האָט צוגעהערט צו דעם קֹול פֿון אֵלִיָהון, און די זעל פֿון דעם קינד האָט זיך אומגעקערט אין אים, און ער האָט אױפֿגעלעבט. edit

1KI 17:22 un Hashem hot tsugehert tsu dem kol fun Eliyahuen, un di zel fun dem kind hot zich umgekert in im, un er hot oifgelebt.

1KI 17:22 And Hashem heard the voice of Eliyahu; and the nefesh of the yeled returned to him again, and he came alive.

1KI 17:23 ‏און אֵלִיָהו האָט גענומען דאָס קינד, און האָט עס אַראָפּגעטראָגן פֿון דער אױבערשטוב אין הױז, און האָט עס געגעבן צו זײַן מוטער; און אֵלִיָהו האָט געזאָגט: זע, דײַן זון לעבט. edit

1KI 17:23 un Eliyahu hot genumen dos kind, un hot es aropgetrogen fun der oibershtub in hoiz, un hot es gegeben tsu zain muter; un Eliyahu hot gezogt: ze, dain zun lebt.

1KI 17:23 And Eliyahu took the yeled, and brought him down out of the aliyyah into the bais, and delivered him unto his em; and Eliyahu said, Look! Thy ben liveth.

1KI 17:24 ‏האָט די פֿרױ געזאָגט צו אֵלִיָהון: אַצונד אָט װײס איך אַז דו ביסט אַ מאַן פֿון ג-ט, און דאָס װאָרט פֿון ה׳ אין דײַן מױל איז אמת. edit

1KI 17:24 hot di froi gezogt tsu Eliyahuen: atsund ot veis ich az du bist a man fun g-t, un dos vort fun Hashem in dain moil iz emes.

1KI 17:24 And the isha said to Eliyahu, Now by this I have da'as that thou art an Ish Elohim, and that the Devar Hashem in thy mouth is emes.

1KI 18:1 ‏און עס איז געװען נאָך פֿיל טעג, איז דאָס װאָרט פֿון ה׳ געװען צו אֵלִיָהון – אױפֿן דריטן יאָר – אַזױ צו זאָגן: גײ װײַז זיך פֿאַר אַחאָבֿן, און איך װעל געבן רעגן אױפֿן געזיכט פֿון דער ערד. edit

1KI 18:1 un es iz geven noch fil teg, iz dos vort fun Hashem geven tsu Eliyahuen – oifen driten yor – azoi tsu zogen: gei vaiz zich far Achaven, un ich vel geben regen oifen gezicht fun der erd.

1KI 18:1 And it came to pass after yamim rabbim, that the Devar Hashem came to Eliyahu in the shanah hashlishit, saying, Go, show thyself unto Ach'av; and I will send matar upon the face of ha'adamah.

1KI 18:2 ‏איז אֵלִיָהו געגאַנגען זיך װײַזן פֿאַר אַחאָבֿן. און דער הונגער איז געװען שטאַרק אין שוֹמרוֹן. edit

1KI 18:2 iz Eliyahu gegangen zich vaizen far Achaven. un der hunger iz geven shtark in Shomron.

1KI 18:2 And Eliyahu went to show himself unto Ach'av. And there was a ra'av chazak (strong famine) in Shomron.

1KI 18:3 ‏און אַחאָבֿ האָט גערופֿן עוֹבַֿדיָהן װאָס איבערן פּאַלאַץ – און עוֹבַֿדיָהו האָט זײער געפֿאָרכט ה׳; edit

1KI 18:3 un Achav hot gerufen Ovadyahen vos iberen palats – un Ovadyahu hot zeyer geforcht Hashem;

1KI 18:3 And Ach'av summoned Ovadyah, who was in charge of the Bayit (Palace) — now Ovadyah feared Hashem me'od (greatly) ;

1KI 18:4 ‏און עס איז געװען, אַז אִיזֶבֿל האָט פֿאַרשניטן {כרת} ‏ די נבֿיאים פֿון ה׳, האָט עוֹבַֿדיָהו גענומען הונדערט נבֿיאים, און האָט זײ באַהאַלטן צו פֿופֿציק מאַן אין אַ הײל, און האָט זײ אױסגעהאַלטן מיט ברױט און מיט װאַסער – edit

1KI 18:4 un es iz geven, az Izevel hot farshniten di neviim fun Hashem, hot Ovadyahu genumen hundert neviim, un hot zei bahalten tsu fuftsik man in a heil, un hot zei oisgehalten mit broit un mit vaser –

1KI 18:4 For it was so, when Izevel cut off the Nevi'im of Hashem , that Ovadyah took a hundred Nevi'im, and hid them by fifty in a me'arah (cave) , and fed them with lechem and mayim —

1KI 18:5 ‏און אַחאָבֿ האָט געזאָגט צו עוֹבַֿדיָהו: גײ דורכן לאַנד בײַ אַלע קװאַלן װאַסער און בײַ אַלע טײַכן; אפֿשר װעלן מיר געפֿינען גראָז, און מיר װעלן דערהאַלטן בײַם לעבן די פֿערד און די מױלאײזלען, אַז מיר זאָלן נישט אָנװערן די בהמות. edit

1KI 18:5 un Achav hot gezogt tsu Ovadyahu: gei durchen land bai ale kvalen vaser un bai ale taichen; efsher velen mir gefinen groz, un mir velen derhalten baim leben di ferd un di moileizlen, az mir zolen nisht onveren di beheimes.

1KI 18:5 And Ach'av said unto Ovadyah, Go into HaAretz unto all springs of mayim, and unto all brooks; perhaps we may find khatzir (grass) to save the sus (horse) and pered (mules) alive, that we not be dispossessed of all the behemah.

1KI 18:6 ‏האָבן זײ זיך צעטײלט דאָס לאַנד, כּדי דורכצוגײן דורך דעם: אַחאָבֿ איז געגאַנגען אַלײן אין זײַן װעג, און עוֹבַֿדיָהו איז געגאַנגען אַלײן אין אַן אַנדער װעג. edit

1KI 18:6 hoben zei zich tseteilt dos land, kedei durchtsugein durch dem: Achav iz gegangen alein in zain veg, un Ovadyahu iz gegangen alein in an ander veg.

1KI 18:6 So they divided ha'aretz between them to pass throughout it; Ach'av went derech echad by himself, and Ovadyah went derech echad by himself.

1KI 18:7 ‏און װי עוֹבַֿדיָהו איז געװען אין װעג, ערשט אֵלִיָהו קומט אים אַנטקעגן. האָט ער אים דערקענט, און ער איז געפֿאַלן אױף זײַן פּנים, און האָט געזאָגט: ביסט דו דאָס, מײַן האַר אֵלִיָהו? edit

1KI 18:7 un vi Ovadyahu iz geven in veg, ersht Eliyahu kumt im antkegen. hot er im derkent, un er iz gefalen oif zain ponem, un hot gezogt: bist du dos, main Har Eliyahu?

1KI 18:7 And as Ovadyah was baderech (on the way, road) , hinei, Eliyahu met him; and he recognized him, and fell on his face, and said, Is it you, adoni Eliyahu?

1KI 18:8 ‏האָט ער צו אים געזאָגט: איך; גײ זאָג דײַן האַר: אָן איז אֵלִיָהו. edit

1KI 18:8 hot er tsu im gezogt: ich; gei zog dain Har: on iz Eliyahu.

1KI 18:8 And he answered him, I am; go, tell adoneicha, Hinei, Eliyahu!

1KI 18:9 ‏האָט ער געזאָגט: װאָס האָב איך געזינדיקט, אַז דו װילסט געבן דײַן קנעכט אין אַחאָבֿס האַנט, מיך צו טײטן? edit

1KI 18:9 hot er gezogt: vos hob ich gezindikt, az du vilst geben dain knecht in Achavs hant, mich tsu teiten?

1KI 18:9 And he said, What have I sinned, that thou wouldest deliver thy eved into the yad Ach'av to slay me?

1KI 18:10 ‏אַזױ װי עס לעבט ה׳ דײַן ג-ט, אױב עס איז דאָ אַ פֿאָלק אָדער אַ קיניגרײַך, װאָס מײַן האַר האָט נישט געשיקט אַהין דיך זוכן! און אַז זײ האָבן געזאָגט: נישטאָ, האָט ער געמאַכט שװערן דאָס פֿאָלק און דאָס קיניגרײַך, אַז מע האָט דיך נישט געפֿונען. edit

1KI 18:10 azoi vi es lebt Hashem dain g-t, oib es iz do a folk oder a kinigraich, vos main Har hot nisht geshikt ahin dich zuchen! un az zei hoben gezogt: nishto, hot er gemacht shveren dos folk un dos kinigraich, az me hot dich nisht gefunen.

1KI 18:10 As Hashem Eloheicha liveth, there is no goy (nation) or mamlachah (kingdom) , to where adoni hath not sent to seek thee there: and when they said, He is not there, he had the mamlachah and goy swear, that they found thee not.

1KI 18:11 ‏און אַצונד זאָגסטו: גײ זאָג דײַן האַר: אָן איז אֵלִיָהו. edit

1KI 18:11 un atsund zogstu: gei zog dain Har: on iz Eliyahu.

1KI 18:11 And now thou sayest, Go, tell adoneicha, Hinei, Eliyahu!

1KI 18:12 ‏און עס װעט זײַן, װי איך װעל אַװעקגײן פֿון דיר, אַזױ װעט דער גײַסט פֿון ה׳ דיך פֿאַרטראָגן, איך װײס נישט װוּהין, און אַז איך װעל קומען אָנזאָגן אַחאָבֿן, און ער װעט דיך נישט געפֿינען, װעט ער מיך הרגען; און דײַן קנעכט פֿאָרכט ה׳ פֿון מײַן יוגנט אָן. edit

1KI 18:12 un es vet zain, vi ich vel avekgein fun dir, azoi vet der gaist fun Hashem dich fartrogen, ich veis nisht vuhin, un az ich vel kumen onzogen Achaven, un er vet dich nisht gefinen, vet er mich hergen; un dain knecht forcht Hashem fun main yugnt on.

1KI 18:12 And it shall come to pass, as soon as I am gone from thee, that the Ruach of Hashem shall carry thee to where I know not; and so when I come and tell Ach'av, and he cannot find thee, he shall slay me; but I thy eved fear Hashem from my youth.

1KI 18:13 ‏איז נישט דערצײלט געװאָרן צו מײַן האַר װאָס איך האָב געטאָן, װען אִיזֶבֿל האָט אױסגעהרגעט די נבֿיאים פֿון ה׳, װי איך האָב באַהאַלטן הונדערט מאַן פֿון די נבֿיאים צו פֿופֿציק מאַן אין אַ הײל, און האָב זײ אױסגעהאַלטן מיט ברױט און מיט װאַסער? edit

1KI 18:13 iz nisht dertseilt gevoren tsu main Har vos ich hob geton, ven Izevel hot oisgehrget di neviim fun Hashem, vi ich hob bahalten hundert man fun di neviim tsu fuftsik man in a heil, un hob zei oisgehalten mit broit un mit vaser?

1KI 18:13 Was it not told to adoni what I did when Izevel slaughtered the Nevi'im of Hashem , how I hid a hundred ish of Hashem ʼs Nevi'im by fifty in a me'arah, and fed them with lechem and mayim?

1KI 18:14 ‏און אַצונד זאָגסטו: גײ זאָג דײַן האַר: אָן איז אֵלִיָהו; און ער װעט מיך הרגען. edit

1KI 18:14 un atsund zogstu: gei zog dain Har: on iz Eliyahu; un er vet mich hergen.

1KI 18:14 And now thou sayest, Go, tell adoneicha, Hinei, Eliyahu! And he shall slay me.

1KI 18:15 ‏האָט אֵלִיָהו געזאָגט: אַזױ װי עס לעבט ה׳ צבָֿאוֹת װאָס איך שטײ פֿאַר אים, אַז הײַנט װעל איך זיך װײַזן פֿאַר אים! edit

1KI 18:15 hot Eliyahu gezogt: azoi vi es lebt Hashem Tseva'ot vos ich shtei far im, az haint vel ich zich vaizen far im!

1KI 18:15 And Eliyahu said, As Hashem Tzva'os liveth, before whom I stand, I will surely show myself unto him today.

1KI 18:16 ‏איז עוֹבַֿדיָהו געגאַנגען אַנטקעגן אַחאָבֿן, און האָט אים דערצײלט; און אַחאָבֿ איז געגאַנגען אַנטקעגן אֵלִיָהון. edit

1KI 18:16 iz Ovadyahu gegangen antkegen Achaven, un hot im dertseilt; un Achav iz gegangen antkegen Eliyahuen.

1KI 18:16 So Ovadyah went to meet Ach'av, and told him; and Ach'av went to meet Eliyahu.

1KI 18:17 ‏און עס איז געװען, װי אַחאָבֿ האָט דערזען אֵלִיָהון, אַזױ האָט אַחאָבֿ צו אים געזאָגט: ביסט דו דאָס, פֿאַראומגליקער פֿון יִשׂרָאֵל? edit

1KI 18:17 un es iz geven, vi Achav hot derzen Eliyahuen, azoi hot Achav tsu im gezogt: bist du dos, farumgliker fun Yisroel?

1KI 18:17 And it came to pass, when Ach'av saw Eliyahu, that Ach'av said unto him, Art thou he that troubleth Yisroel?

1KI 18:18 ‏האָט ער געזאָגט: נישט איך האָב פֿאַראומגליקט יִשׂרָאֵל, נאָר דו און דײַן פֿאָטערס הױז, מיט װאָס איר האָט פֿאַרלאָזן די געבאָט פֿון ה׳, און ביסט געגאַנגען נאָך די בַעַל-געטער. edit

1KI 18:18 hot er gezogt: nisht ich hob farumglikt Yisroel, nor du un dain foters hoiz, mit vos ir hot farlozen di gebot fun Hashem, un bist gegangen noch di Baal-geter.

1KI 18:18 And he answered, I have not troubled Yisroel; but thou, and the Bais Avicha, in that ye have forsaken the Mitzvot Hashem , and thou hast followed after the Ba'alim.

1KI 18:19 ‏און אַצונד, שיק זאַמל אײַן צו מיר גאַנץ יִשׂרָאֵל אױפֿן באַרג כַּרמֶל, און די פֿיר הונדערט און פֿופֿציק נבֿיאים פֿון בַעַל, און די פֿיר הונדערט נבֿיאים פֿון דער אַשֵרָה, װאָס עסן בײַם טיש פֿון אִיזֶבֿלען. edit

1KI 18:19 un atsund, shik zaml ain tsu mir gants Yisroel oifen barg Carmel, un di fir hundert un fuftsik neviim fun Baal, un di fir hundert neviim fun der Asherah, vos esen baim tish fun Izevelen.

1KI 18:19 Now therefore summon, and gather to me kol Yisroel unto Har HaCarmel and the nevi'im of Ba'al four hundred and fifty, and the nevi'im haAsherah four hundred, which eat at shulchan Izevel.

1KI 18:20 ‏האָט אַחאָבֿ געשיקט צװישן אַלע קינדער פֿון יִשׂרָאֵל, און האָט אײַנגעזאַמלט די נבֿיאים אױפֿן באַרג כַּרמֶל. edit

1KI 18:20 hot Achav geshikt tsvishen ale kinder fun Yisroel, un hot aingezamlt di neviim oifen barg Carmel.

1KI 18:20 So Ach'av sent unto kol Bnei Yisroel, and gathered the Nevi'im together unto Har HaCarmel.

1KI 18:21 ‏און אֵלִיָהו האָט גענענט צום גאַנצן פֿאָלק, און האָט געזאָגט: ביז װאַנען װעט איר אומשפּרינגען אױף צװײ צװײַגן? אױב ה׳ איז האלֹקים, גײט נאָך אים, און אױב בַעַל, גײט נאָך אים. און דאָס פֿאָלק האָט אים אַ װאָרט נישט געענטפֿערט. edit

1KI 18:21 un Eliyahu hot genent tsum gantsen folk, un hot gezogt: biz vanen vet ir umshpringen oif tsvei tsvaigen? oib Hashem iz HaElokim, geit noch im, un oib Baal, geit noch im. un dos folk hot im a vort nisht geentfert.

1KI 18:21 And Eliyahu came unto kol haAm, and said, Ad Mosai (how long) ye be polekhim (limping ones, dancing ones) between two se'ipim (opinions) ? If Hashem be HaElohim, follow after him; but if HaBa'al, then follow after him. And HaAm answered him not a word.

1KI 18:22 ‏האָט אֵלִיָהו געזאָגט צום פֿאָלק: איך אַלײן בין געבליבן אַ נבֿיא צו ה׳, און די נבֿיאים פֿון בַעַל זײַנען פֿיר הונדערט און פֿופֿציק מאַן. edit

1KI 18:22 hot Eliyahu gezogt tsum folk: ich alein bin gebliben a novi tsu Hashem, un di neviim fun Baal zainen fir hundert un fuftsik man.

1KI 18:22 Then said Eliyahu unto HaAm, I, even I only, am left a navi of Hashem ; but Ba'alʼs nevi'im are four hundred and fifty ish.

1KI 18:23 ‏טאָ זאָל מען אונדז געבן צװײ אָקסן; און זאָלן זײ זיך אױסקלײַבן אײן אָקס, און אים צעשנײַדן און אַרױפֿלײגן אױפֿן האָלץ, און פֿײַער זאָלן זײ נישט אונטערלײגן. און איך װעל מאַכן דעם אַנדער אָקס, און אַרױפֿטאָן אױפֿן האָלץ, און פֿײַער װעל איך נישט אונטערלײגן. edit

1KI 18:23 to zol men undz geben tsvei oksen; un zolen zei zich oisklaiben ein oks, un im tseshnaiden un aroifleigen oifen holts, un faier zolen zei nisht unterleigen. un ich vel machen dem ander oks, un aroifton oifen holts, un faier vel ich nisht unterleigen.

1KI 18:23 Let them therefore give us two parim (bulls) ; and let them choose one bull for themselves, and cut it in pieces, and lay it on wood, and put no eish under it; and I will dress the other bull, and lay it on wood, and put no eish under it;

1KI 18:24 ‏און איר װעט רופֿן צו דעם נאָמען פֿון אלוקיכם, און איך װעל רופֿן צו דעם נאָמען פֿון ה׳; און עס װעט זײַן, דער ה׳ װאָס װעט ענטפֿערן מיט פֿײַער, ער איז ה׳. האָט זיך אָפּגערופֿן דאָס גאַנצע פֿאָלק און האָט געזאָגט: װױל גערעדט! edit

1KI 18:24 un ir vet rufen tsu dem nomen fun Elokeichem, un ich vel rufen tsu dem nomen fun Hashem; un es vet zain, der Hashem vos vet entferen mit faier, er iz Hashem. hot zich opgerufen dos gantse folk un hot gezogt: voil geredt!

1KI 18:24 And call ye on the shem eloheichem, and I will call on the Shem of Hashem ; and haelohim that answereth by eish, let him be HaElohim. And kol haAm answered and said, Tov hadavar!

1KI 18:25 ‏האָט אֵלִיָהו געזאָגט צו די נבֿיאים פֿון בַעַל: קלײַבט אײַך אױס אײן אָקס, און מאַכט אים צוערשט, װאָרום איר זײַט די פֿיל; און רופֿט צו דעם נאָמען פֿון אלוקיכם, און פֿײַער זאָלט איר נישט אונטערלײגן. edit

1KI 18:25 hot Eliyahu gezogt tsu di neviim fun Baal: klaibt aich ois ein oks, un macht im tsuersht, vorem ir zait di fil; un ruft tsu dem nomen fun Elokeichem, un faier zolt ir nisht unterleigen.

1KI 18:25 And Eliyahu said unto the nevi'im of Ba'al, Choose you one bull for yourselves, and dress it first; for ye are rabbim (many) ; and call on the shem eloheichem, but put no eish under it.

1KI 18:26 ‏האָבן זײ גענומען דעם אָקס װאָס מע האָט זײ געגעבן, און זײ האָבן אים געמאַכט, און האָבן גערופֿן צו דעם נאָמען פֿון בַעַל, פֿון פֿרימאָרגן ביזן מיטן טאָג, אַזױ צו זאָגן: בַעַל, ענטפֿער אונדז! אָבער קײן קֹול און קײן ענטפֿער. װי זײ האָבן געהונקען אַרום דעם מזבח װאָס מע האָט געמאַכט. edit

1KI 18:26 hoben zei genumen dem oks vos me hot zei gegeben, un zei hoben im gemacht, un hoben gerufen tsu dem nomen fun Baal, fun frimorgen bizen miten tog, azoi tsu zogen: Baal, entfer undz! ober kein kol un kein entfer. vi zei hoben gehunken arum dem mizbeyech vos me hot gemacht.

1KI 18:26 And they took the bull which was given them, and they dressed it, and called on the shem of Ba'al from boker even until tzohorayim (noon) , saying, O Ba'al, answer us. But there was no voice, and no one answered. And they danced around the mizbe'ach which had been made.

1KI 18:27 ‏און עס איז געװען אין מיטן טאָג, האָט אֵלִיָהו געשפּעט פֿון זײ, און ער האָט געזאָגט: רופֿט אױף אַ הױכן קֹול, װאָרום ער איז אַ ה׳; ער האָט זיך מסתּם פֿאַררעדט, אָדער ער איז אַװעק אָן אַ זײַט, אָדער ער איז אין װעג; אפֿשר שלאָפֿט ער, און װעט זיך אױפֿכאַפּן. edit

1KI 18:27 un es iz geven in miten tog, hot Eliyahu geshpet fun zei, un er hot gezogt: ruft oif a hoichen kol, vorem er iz a Hashem; er hot zich mestm farredt, oder er iz avek on a zait, oder er iz in veg; efsher shloft er, un vet zich oifchapen.

1KI 18:27 And it came to pass at tzohorayim, that Eliyahu mocked them, taunting, saying, Shout with a kol gadol (loud voice) ; for he is a g-d; either he is meditating, or he is pursuing, or ki derech lo (perhaps he had to travel, heʼs relieving himself) , or perhaps he sleepeth and must be awakened.

1KI 18:28 ‏און זײ האָבן גערופֿן אױף אַ הױכן קֹול, און האָבן זיך אײַנגעשניטן, אַזױ װי זײער שטײגער, מיט שװערדן און מיט שפּיזן, ביז בלוט האָט זיך געגאָסן אױף זײ. edit

1KI 18:28 un zei hoben gerufen oif a hoichen kol, un hoben zich aingeshniten, azoi vi zeyer shteiger, mit shverden un mit shpizen, biz blut hot zich gegosen oif zei.

1KI 18:28 And they shouted with a kol gadol, and cut themselves after their mishpat (custom) with charavot (swords) and lances, till the dahm gushed out upon them.

1KI 18:29 ‏און עס איז געװען, אַז דער מיטן טאָג איז אַריבער, האָבן זײ נבֿיאות געזאָגט ביז װען מע ברענגט אױף דעם אָװנט-קָרבָּן (מִנְחָה), אָבער קײן קֹול און קײן ענטפֿער און קײן הערונג. edit

1KI 18:29 un es iz geven, az der miten tog iz ariber, hoben zei neviut gezogt biz ven me brengt oif dem ovent-korben (minche), ober kein kol un kein entfer un kein herung.

1KI 18:29 And it came to pass, when tzohorayim was past, and they prophesied until the time of the offering of the minchah (evening sacrifice) , that there was neither kol (voice) , nor any oneh (responder) nor any attender.

1KI 18:30 ‏האָט אֵלִיָהו געזאָגט צום גאַנצן פֿאָלק: גענענט צו מיר. האָט דאָס גאַנצע פֿאָלק גענענט צו אים, און ער האָט פֿאַרריכט דעם צעשטערטן מזבח פֿון ה׳. edit

1KI 18:30 hot Eliyahu gezogt tsum gantsen folk: genent tsu mir. hot dos gantse folk genent tsu im, un er hot farricht dem tseshterten mizbeyech fun Hashem.

1KI 18:30 And Eliyahu said unto kol HaAm, Come near unto me. And kol HaAm came near unto him. And he repaired the Mizbe'ach Hashem that was in ruins.

1KI 18:31 ‏און אֵלִיָהו האָט גענומען צװעלף שטײנער אַזױ װי די צאָל פֿון די שבֿטים פֿון די קינדער פֿון יעקבֿ, װאָס דאָס װאָרט פֿון ה׳ איז געװען צו אים, אַזױ צו זאָגן: יִשׂרָאֵל זאָל זײַן דײַן נאָמען. edit

1KI 18:31 un Eliyahu hot genumen tsvelf shteiner azoi vi di tsol fun di shvotim fun di kinder fun Yaakov, vos dos vort fun Hashem iz geven tsu im, azoi tsu zogen: Yisroel zol zain dain nomen.

1KI 18:31 And Eliyahu took twelve avanim (stones) , according to the mispar (number) of the Shivtei Bnei Ya'akov, unto whom the Devar Hashem came, saying, Yisroel shall be Shemecha;

1KI 18:32 ‏און ער האָט אױפֿגעבױט פֿון די שטײנער אַ מזבח צו דעם נאָמען פֿון ה׳, און האָט געמאַכט אַ גראָבן, גרױס װי פֿאַר צװײ סְאָה זריעה, רונד אַרום מזבח. edit

1KI 18:32 un er hot oifgeboit fun di shteiner a mizbeyech tsu dem nomen fun Hashem, un hot gemacht a groben, grois vi far tsvei saoh zerie, rund arum mizbeyech.

1KI 18:32 And with the avanim (stones) he built a Mizbe'ach in the Shem of Hashem ; and he made a te'alah (trench) around the Mizbe'ach, as the space of two seahs of zera (seed) .

1KI 18:33 ‏און ער האָט אױסגעלײגט דאָס האָלץ, און צעשניטן דעם אָקס, און אַרױפֿגעטאָן אױפֿן האָלץ. edit

1KI 18:33 un er hot oisgeleigt dos holts, un tseshniten dem oks, un aroifgeton oifen holts.

1KI 18:33 And he laid the wood in order, and cut up the bull, and laid it on the wood, and said, Fill four jugs with mayim, and pour it on the olah and on the wood.

1KI 18:34 ‏און ער האָט געזאָגט: פֿילט אָן פֿיר קריג מיט װאַסער, און גיסט אַרױף אױף דעם בראַנדאָפּפֿער {עֹלָה} און אױפֿן האָלץ. און ער האָט געזאָגט: טוט עס אַ צװײט מאָל; און זײ האָבן עס געטאָן אַ צװײט מאָל. האָט ער געזאָגט: טוט עס אַ דריט מאָל; און זײ האָבן עס געטאָן אַ דריט מאָל. edit

1KI 18:34 un er hot gezogt: filt on fir krig mit vaser, un gist aroifblikendik oif dem brandopfer un oifen holts. un er hot gezogt: tut es a tsveit mol; un zei hoben es geton a tsveit mol. hot er gezogt: tut es a drit mol; un zei hoben es geton a drit mol.

1KI 18:34 And Eliyahu said, Do it the second time. And they did it the second time. And he said, Do it the third time. And they did it the third time.

1KI 18:35 ‏און דאָס װאַסער איז געגאַנגען רונד אַרום מזבח; און אױך דעם גראָבן האָט ער אָנגעפֿילט מיט װאַסער. edit

1KI 18:35 un dos vaser iz gegangen rund arum mizbeyech; un oich dem groben hot er ongefilt mit vaser.

1KI 18:35 And the mayim ran around about the Mizbe'ach; and even filled the te'alah (trench) also with mayim.

1KI 18:36 ‏און עס איז געװען װען מע ברענגט אױף דעם אָװנט-קָרבָּן (מִנְחָה), האָט אֵלִיָהו הנבֿיא גענענט און האָט געזאָגט: ה׳ דו אלוקי אבֿרהם, יִצחָק, און יִשׂרָאֵל, זאָל הײַנט באַװוּסט װערן אַז דו ביסט ה׳ אין יִשׂרָאֵל, און איך בין דײַן קנעכט, און דורך מײַן װאָרט האָב איך געטאָן אַלע די דאָזיקע זאַכן. edit

1KI 18:36 un es iz geven ven me brengt oif dem ovent-korben (minche), hot Eliyahu hanovi genent un hot gezogt: Hashem du Elochei Avraham, Yitschak, un Yisroel, zol haint bavust veren az du bist Hashem in Yisroel, un ich bin dain knecht, un durch main vort hob ich geton ale di dozike zachen.

1KI 18:36 And it came to pass at the time of the offering of the minchah (evening sacrifice) , that Eliyahu HaNavi came near, and said, Hashem Elohei Avraham, Yitzchak and of Yisroel, let it be known this day that Thou art Elohim in Yisroel, and that I am Thy Eved, and that I have done all these things at Thy Davar.

1KI 18:37 ‏ענטפֿער מיר, ה׳, ענטפֿער מיר. און זאָל דאָס דאָזיקע פֿאָלק װיסן אַז דו ה׳ ביסט האלֹקים; אַזיסט קערסטו אָפּ זײער האַרץ אַהינטער. edit

1KI 18:37 entfer mir, Hashem, entfer mir. un zol dos dozike folk visen az du Hashem bist HaElokim; azist kerstu op zeyer harts ahinter.

1KI 18:37 Answer me, Hashem , answer me, that HaAm Hazeh may know that Thou art Hashem HaElohim, and that Thou hast turned back their lev.

1KI 18:38 ‏איז אַראָפּגעפֿאַלן אַ פֿײַער פֿון ה׳, און האָט פֿאַרצערט דאָס בראַנדאָפּפֿער {עֹלָה}, און דאָס האָלץ, און די שטײנער, און די ערד; אַפֿילו דאָס װאַסער אין גראָבן האָט עס אױסגעלעקט. edit

1KI 18:38 iz aropgefalen a faier fun Hashem, un hot fartsert dos brandopfer, un dos holts, un di shteiner, un di erd; afile dos vaser in groben hot es oisgelekt.

1KI 18:38 Then the Eish of Hashem fell, and consumed the olah and the wood, and the avanim, and the aphar, and licked up the mayim that was in the te'alah (trench) .

1KI 18:39 ‏און דאָס גאַנצע פֿאָלק האָט געזען, און זײ זײַנען געפֿאַלן אױף זײער פּנים, און האָבן געזאָגט: ה׳, ער איז האלֹקים! ה׳, ער איז האלֹקים! edit

1KI 18:39 un dos gantse folk hot gezen, un zei zainen gefalen oif zeyer ponem, un hoben gezogt: Hashem, er iz HaElokim! Hashem, er iz HaElokim!

1KI 18:39 And when kol HaAm saw it, they fell on their faces; and they said, Hashem hu HaElohim; Hashem hu HaElohim.

1KI 18:40 ‏האָט אֵלִיָהו צו זײ געזאָגט: כאַפּט די נבֿיאים פֿון בַעַל; קײנער זאָל נישט אַנטרונען װערן פֿון זײ. האָבן זײ זײ געכאַפּט, און אֵלִיָהו האָט זײ געמאַכט נידערן צום טײַך קישון, און האָט זײ דאָרטן געשאָכטן. edit

1KI 18:40 hot Eliyahu tsu zei gezogt: chapt di neviim fun Baal; keiner zol nisht antrunen veren fun zei. hoben zei zei gechapt, un Eliyahu hot zei gemacht nideren tsum taich Kishon, un hot zei dorten geshochten.

1KI 18:40 And Eliyahu said unto them, Seize the nevi'im of Ba'al; let not one of them escape. And they took them; and Eliyahu brought them down to the Brook Kishon, and slaughtered them there.

1KI 18:41 ‏און אֵלִיָהו האָט געזאָגט צו אַחאָבֿן: גײ אַרױף, עס און טרינק, װאָרום עס איז אַ גערױש פֿון אַ סך רעגן. edit

1KI 18:41 un Eliyahu hot gezogt tsu Achaven: gei aroifblikendik, es un trink, vorem es iz a geroish fun a sach regen.

1KI 18:41 And Eliyahu said unto Ach'av, Get thee up, eat and drink; for there is a kol hamon hageshem (sound of rushing rain, sound of rain coming) .

1KI 18:42 ‏איז אַחאָבֿ אַרױפֿגעגאַנגען עסן און טרינקען. און אֵלִיָהו איז אַרױפֿגעגאַנגען אױפֿן שפּיץ כַּרמֶל, און האָט זיך אײַנגעבױגן צו דער ערד, און אַרײַנגעטאָן זײַן פּנים צװישן זײַנע קני. edit

1KI 18:42 iz Achav aroifgegangen esen un trinken. un Eliyahu iz aroifgegangen oifen shpits Carmel, un hot zich aingeboigen tsu der erd, un araingeton zain ponem tsvishen zaine kni.

1KI 18:42 So Ach'av went up to eat and to drink. But Eliyahu climbed up to Rosh HaCarmel (top of Carmel) ; and he cast himself down upon the ground, and put his face between his birkayim (knees) ,

1KI 18:43 ‏און ער האָט געזאָגט צו זײַן יונג: גײ אַקאָרשט אַרױף, טו אַ קוק קעגן ים. איז ער אַרױפֿגעגאַנגען און האָט געקוקט, און ער האָט געזאָגט: נישטאָ גאָרנישט. האָט ער געזאָגט: גײ װידער, זיבן מאָל. edit

1KI 18:43 un er hot gezogt tsu zain yung: gei akorsht aroifblikendik, tu a kuk kegen yam. iz er aroifgegangen un hot gekukt, un er hot gezogt: nishto gornisht. hot er gezogt: gei vider, ziben mol.

1KI 18:43 And said to his eved, Go up now, look toward the yam. And he went up, and looked, and said, There is nothing. And he said, Go again sheva pe'amim (seven times) .

1KI 18:44 ‏און עס איז געװען אױפֿן זיבעטן מאָל, האָט ער געזאָגט: זע, אַ קלײן װאָלקנדל אַזױ װי די האַנט פֿון אַ מענטשן גײט אױף פֿון ים. האָט ער געזאָגט: גײ אַרױף, זאָג צו אַחאָבֿן: שפּאַן אײַן און נידער אַראָפּ. כּדי דער רעגן זאָל דיך נישט פֿאַרהאַלטן. edit

1KI 18:44 un es iz geven oifen zibeten mol, hot er gezogt: ze, a klein volkndl azoi vi di hant fun a mentshen geit oif fun yam. hot er gezogt: gei aroifblikendik, zog tsu Achaven: shpan ain un nider arop. kedei der regen zol dich nisht farhalten.

1KI 18:44 And it came to pass the seventh time, that he said, Hinei, there ariseth a little cloud out of the yam, as small as kaf ish (a manʼs palm) . And he said, Go, say unto Ach'av, Harness up [thy merkavah] and get thee down that the geshem stop thee not.

1KI 18:45 ‏און עס איז געװען, אײדער װאָס װען איז דער הימל שװאַרץ געװאָרן פֿון װאָלקנס און געװיטער, און עס איז געװאָרן אַ גרױסער רעגן. און אַחאָבֿ האָט זיך אַרױפֿגעזעצט, און איז אַװעק קײן יִזרְעֶאל. edit

1KI 18:45 un es iz geven, eider vos ven iz der himel shvarts gevoren fun volkens un geviter, un es iz gevoren a groiser regen. un Achav hot zich aroifgezetst, un iz avek kein Yizreel.

1KI 18:45 And it came to pass in the meanwhile, that the Shomayim grew black with clouds and ruach, and there was a geshem gadol. And Ach'av rode, and went to Yizre'el.

1KI 18:46 ‏און די האַנט פֿון ה׳ איז געװען אױף אֵלִיָהון, און ער האָט אָנגעגורט זײַנע לענדן, און איז געלאָפֿן פֿאַרױס פֿאַר אַחאָבֿן ביז װוּ דו קומסט קײן יִזרְעֶאל. edit

1KI 18:46 un di hant fun Hashem iz geven oif Eliyahuen, un er hot ongegurt zaine lenden, un iz gelofen forois far Achaven biz vu du kumst kein Yizreel.

1KI 18:46 And the Yad Hashem was on Eliyahu; and he girded up his loins, and ran ahead of Ach'av to the entrance of Yizre'el.

1KI 19:1 ‏און אַחאָבֿ האָט דערצײלט אִיזֶבֿלען אַלץ װאָס אֵלִיָהו האָט געטאָן, און אַלץ דינג װי אַזױ ער האָט געהרגעט אַלע נבֿיאים מיטן שװערד. edit

1KI 19:1 un Achav hot dertseilt Izevelen alts vos Eliyahu hot geton, un alts ding vi azoi er hot geharget ale neviim miten shverd.

1KI 19:1 And Ach'av told Izevel all that Eliyahu had done, and how he had slain kol haNevi'im with the cherev.

1KI 19:2 ‏האָט אִיזֶבֿל געשיקט אַ שליח צו אֵלִיָהון, אַזױ צו זאָגן: זאָלן די ג-טער טאָן אַזױ און נאָך מער, אױב איך װעל מאָרגן אין דער צײַט נישט מאַכן דײַן לעבן אַזױ װי דאָס לעבן פֿון אײנעם פֿון זײ! edit

1KI 19:2 hot Izevel geshikt a shlich tsu Eliyahuen, azoi tsu zogen: zolen di g-ter ton azoi un noch mer, oib ich vel morgen in der tsait nisht machen dain leben azoi vi dos leben fun einem fun zei!

1KI 19:2 Then Izevel sent a malach unto Eliyahu, saying, So let elohim do to me, and more also, if I make not thy nefesh as the life of one of them by this time makhar (tomorrow) .

1KI 19:3 ‏און װי ער האָט דאָס געזען, אַזױ איז ער אױפֿגעשטאַנען און איז אַװעק אום זײַן לעבן, און איז געקומען קײן באֵר-שֶבַֿע װאָס געהערט צו יהוּדה, און ער האָט דאָרטן איבערגעלאָזט זײַן יונג. edit

1KI 19:3 un vi er hot dos gezen, azoi iz er oifgeshtanen un iz avek um zain leben, un iz gekumen kein Beer-Sheva vos gehert tsu Yehudah, un er hot dorten ibergelozt zain yung.

1KI 19:3 And when he saw that, he arose, and fled for his nefesh, and came to Be'er-Sheva, which belongeth to Yehudah, and left his na'ar (servant) there.

1KI 19:4 ‏און ער אַלײן איז געגאַנגען אין מדבר אַ טאָג װעגס, און איז געקומען און האָט זיך געזעצט אונטער אַ בעזעמבײמל, און ער האָט געבעטן אױף זיך דעם טױט, און האָט געזאָגט: גענוג! אַצונד, ה׳, נעם צו מײַן זעל, װאָרום, איך בין נישט בעסער פֿון מײַנע עלטערן. edit

1KI 19:4 un er alein iz gegangen in midbar a tog vegs, un iz gekumen un hot zich gezetst unter a bezembeiml, un er hot gebeten oif zich dem toit, un hot gezogt: genug! atsund, Hashem, nem tsu main zel, vorem, ich bin nisht beser fun maine elteren.

1KI 19:4 But he himself went derech yom (a dayʼs journey) into the midbar, and came and sat down under a broom tree; and he requested for his nefesh to die; and said, It is enough; now, O Hashem , take away my nefesh; for I am no better than my avot.

1KI 19:5 ‏און ער האָט זיך געלײגט און איז אײַנגעשלאָפֿן אונטער אַ בעזעמבײמל. ערשט אַ מלאך רירט אים אָן, און זאָגט צו אים: שטײ אױף, עס. edit

1KI 19:5 un er hot zich geleigt un iz aingeshlofen unter a bezembeiml. ersht a malach rirt im on, un zogt tsu im: shtei oif, es.

1KI 19:5 And as he lay and slept under a broom tree, hinei, then a malach touched him, and said unto him, Arise and eat.

1KI 19:6 ‏האָט ער זיך אומגעקוקט, ערשט אים צוקאָפּנס איז אַ קוכן געבאַקט אױף אָנגעברענטע שטײנער, און אַ קרוג װאַסער. האָט ער געגעסן און געטרונקען, און האָט זיך װידער געלײגט. edit

1KI 19:6 hot er zich umgekukt, ersht im tsukopns iz a kuchen gebakt oif ongebrente shteiner, un a krug vaser. hot er gegesen un getrunken, un hot zich vider geleigt.

1KI 19:6 And he looked, and, hinei, there at his rosh was an oogah (disk or cake of bread) baked on hot coals, and a jar of mayim. And he did eat and drink, and returned to lie down again.

1KI 19:7 ‏און דער מלאך פֿון ה׳ איז געקומען אַ צװײט מאָל, און האָט אים אָנגערירט, און געזאָגט: שטײ אױף, עס, װאָרום דער װעג איז צו װײַט פֿאַר דיר. edit

1KI 19:7 un der malach fun Hashem iz gekumen a tsveit mol, un hot im ongerirt, un gezogt: shtei oif, es, vorem der veg iz tsu vait far dir.

1KI 19:7 And the Malach Hashem came again the second time, and touched him, and said, Arise and eat; because the derech is too great for thee.

1KI 19:8 ‏איז ער אױפֿגעשטאַנען, און האָט געגעסן און געטרונקען, און איז געגאַנגען מיט דעם כּוֹח פֿון דעם דאָזיקן עסן פֿערציק טעג און פֿערציק נעכט, ביז דעם באַרג פֿון האלֹקים, חוֹרֵבֿ. edit

1KI 19:8 iz er oifgeshtanen, un hot gegesen un getrunken, un iz gegangen mit dem koiech fun dem doziken esen fertsik teg un fertsik necht, biz dem barg fun HaElokim, Chorev.

1KI 19:8 And he arose, and did eat and drink, and went in the ko'ach ha'achilah hahi (strength of that food) arba'im yom v'arba'im lailah unto Chorev the Har HaElohim.

1KI 19:9 ‏און ער איז דאָרטן אַרײַנגעגאַנגען אין דער הײל, און האָט דאָרטן גענעכטיקט. ערשט דאָס װאָרט פֿון ה׳ איז צו אים, און ער האָט צו אים געזאָגט: װאָס טוסטו דאָ, אֵלִיָהו? edit

1KI 19:9 un er iz dorten araingegangen in der heil, un hot dorten genechtikt. ersht dos vort fun Hashem iz tsu im, un er hot tsu im gezogt: vos tustu do, Eliyahu?

1KI 19:9 And he came there unto hame'arah (the cave) , and lodged there; and, hinei, the Devar Hashem came to him, and he said unto him, What doest thou here, Eliyahu?

1KI 19:10 ‏האָט ער געזאָגט: ‏איך בין זײער מקנא געװען ‏פֿון װעגן ה׳ אלוקי צבָֿאוֹת; ‏װײַל פֿאַרלאָזן דײַן בְּרִית האָבן די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל, ‏דײַנע מזבחות האָבן זײ צעשטערט, ‏און דײַנע נבֿיאים האָבן זײ געהרגעט מיטן שװערד; ‏און איך אַלײן בין איבערגעבליבן, ‏און זײ זוכן מײַן לעבן צו נעמען. edit

1KI 19:10 hot er gezogt: ich bin zeyer mekane geven fun vegen Hashem Elochei Tseva'ot; vail farlozen dain bris hoben di kinder fun Yisroel, daine mizbeyches hoben zei tseshtert, un daine neviim hoben zei geharget miten shverd; un ich alein bin ibergebliben, un zei zuchen main leben tsu nemen.

1KI 19:10 And he said, I have been very kina (jealous, zealous) for Hashem Elohei Tzivos; for the Bnei Yisroel have forsaken Thy Brit (Covenant) , thrown down Thine mizbechot, and slain Thy nevi'im with the cherev; and I, even I only, am left; and they seek my nefesh, to take it away.

1KI 19:11 ‏האָט ער געזאָגט: גײ אַרױס, און זאָלסט זיך שטעלן אױפֿן באַרג פֿאַר ה׳. ערשט ה׳ גײט פֿאַרבײַ, און אַ גרױסער און שטאַרקער שטורעם רײַסט בערג און ברעכט פֿעלדזן פֿאַר ה׳ – נישט אין שטורעם איז געװען ה׳; און נאָך דעם שטורעם אַן ערדציטערניש – נישט אין דער ערדציטערניש איז געװען ה׳; edit

1KI 19:11 hot er gezogt: gei arois, un zolst zich shtelen oifen barg far Hashem. ersht Hashem geit farbai, un a groiser un shtarker shturem raist berg un brecht feldzen far Hashem – nisht in shturem iz geven Hashem; un noch dem shturem an erdtsiternish – nisht in der erdtsiternish iz geven Hashem;

1KI 19:11 And He said, Go forth, and stand upon the Har before Hashem . And, hinei, Hashem passed by, and a ruach gedolah v'chazak rent the mountains, and broke in pieces the sela'im (rocks) before Hashem ; but Hashem was not in the ruach; and after the ruach, a ra'ash (earthquake) ; but Hashem was not in the ra'ash;

1KI 19:12 ‏און נאָך דער ערדציטערניש אַ פֿײַער – נישט אין פֿײַער איז געװען ה׳; און נאָך דעם פֿײַער אַ קֹול פֿון אַ דינער שטילקײט. edit

1KI 19:12 un noch der erdtsiternish a faier – nisht in faier iz geven Hashem; un noch dem faier a kol fun a diner shtilkeit.

1KI 19:12 And after the ra'ash an eish; but Hashem was not in the eish; and after the eish a kol demamah dakkah (a quiet, gentle voice) .

1KI 19:13 ‏און עס איז געװען, װי אֵלִיָהו האָט דאָס דערהערט, אַזױ האָט ער אײַנגעװיקלט זײַן פּנים אין זײַן מאַנטל, און ער איז אַרױסגעגאַנגען, און האָט זיך געשטעלט אין אײַנגאַנג פֿון דער הײל. ערשט אַ קֹול איז געקומען צו אים, און האָט געזאָגט: װאָס טוסטו דאָ, אֵלִיָהו? edit

1KI 19:13 un es iz geven, vi Eliyahu hot dos derhert, azoi hot er aingeviklt zain ponem in zain mantl, un er iz aroisgegangen, un hot zich geshtelt in aingang fun der heil. ersht a kol iz gekumen tsu im, un hot gezogt: vos tustu do, Eliyahu?

1KI 19:13 And it was so, when Eliyahu heard it, that he wrapped his face in his aderet (cloak, mantle) , and went out, and stood in the mouth of the me'arah. And, hinei, there came a kol (voice) unto him, and said, What doest thou here, Eliyahu?

1KI 19:14 ‏האָט ער געזאָגט: ‏איך בין זײער מקנא געװען ‏פֿון װעגן ה׳ אלוקי צבָֿאוֹת; ‏װײַל פֿאַרלאָזן דײַן בְּרִית האָבן די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל, ‏דײַנע מזבחות האָבן זײ צעשטערט, ‏און דײַנע נבֿיאים האָבן זײ געהרגעט מיטן שװערד; ‏און איך אַלײן בין איבערגעבליבן, ‏און זײ זוכן מײַן לעבן צו נעמען. edit

1KI 19:14 hot er gezogt: ich bin zeyer mekane geven fun vegen Hashem Elochei Tseva'ot; vail farlozen dain bris hoben di kinder fun Yisroel, daine mizbeyches hoben zei tseshtert, un daine neviim hoben zei geharget miten shverd; un ich alein bin ibergebliben, un zei zuchen main leben tsu nemen.

1KI 19:14 And he said, I have been very kina for Hashem Elohei Tzivos; because the Bnei Yisroel have forsaken Thy Brit (Covenant) , thrown down Thine mizbechot, and slain Thy nevi'im with the cherev; and I, even I only, am left; and they seek my nefesh, to take it away.

1KI 19:15 ‏האָט ה׳ צו אים געזאָגט: קער זיך אום אױף דײַן װעג צום מדבר פֿון דמשׂק, און זאָלסט קומען און זאַלבן חַזָאֵלן פֿאַר אַ מלך איבער אַרָם. edit

1KI 19:15 hot Hashem tsu im gezogt: ker zich um oif dain veg tsum midbar fun Damascus, un zolst kumen un zalben Chazaelen far a melech iber Aram.

1KI 19:15 And Hashem said unto him, Go, shuv (return) on thy derech to the midbar of Damascus; and when thou comest, anoint Chazael to be Melech over Syria;

1KI 19:16 ‏און יֵהוּא דעם זון פֿון נִמשין זאָלסטו זאַלבן פֿאַר אַ מלך איבער יִשׂרָאֵל, און אֶלישע דעם זון פֿון שָפֿטן, פֿון אָבֿל-מחולה, זאָלסטו זאַלבן פֿאַר אַ נבֿיא אױף דײַן אָרט. edit

1KI 19:16 un Yehu dem zun fun Nimshien zolstu zalben far a melech iber Yisroel, un Elishah dem zun fun Shiphtan, fun Avel-Mecholah, zolstu zalben far a novi oif dain ort.

1KI 19:16 And Yehu ben Nimshi shalt thou anoint to be Melech over Yisroel; and Elishah ben Shaphat of Avel-Mecholah shalt thou anoint to be navi in thy place.

1KI 19:17 ‏און עס װעט זײַן, דעם װאָס װערט אַנטרונען פֿון חַזָאֵלס שװערד, דעם װעט יהוא טײטן, און דער װאָס װערט אַנטרונען פֿון יֵהוּאס שװערד, דעם װעט אֶלישע טײטן. edit

1KI 19:17 un es vet zain, dem vos vert antrunen fun Chazaels shverd, dem vet Yehu teiten, un der vos vert antrunen fun Yehus shverd, dem vet Elishah teiten.

1KI 19:17 And it shall come to pass, that him that escapeth the cherev of Chazael shall Yehu slay; and him that escapeth from the cherev of Yehu shall Elishah slay.

1KI 19:18 ‏אָבער איך װעל איבערלאָזן אין יִשׂרָאֵל זיבן טױזנט – אַלע קני װאָס האָבן נישט געקניט צו בַעַל, און יעטװעדער מױל װאָס האָט אים נישט געקושט. edit

1KI 19:18 ober ich vel iberlozen in Yisroel ziben toiznt – ale kni vos hoben nisht geknit tsu Baal, un yetveder moil vos hot im nisht gekusht.

1KI 19:18 Yet I have left me shivat alafim in Yisroel, all the knees which have not bowed unto Ba'al, and every mouth which hath not kissed him.

1KI 19:19 ‏איז ער אַװעקגעגאַנגען פֿון דאָרטן, און האָט געטראָפֿן אֶלישע דעם זון פֿון שָפֿטן װי ער אַקערט מיט צװעלף געשפּאַנען פֿאַר אים, און ער בײַם צװעלפֿטן. איז אֵלִיָהו אַריבערגעגאַנגען צו אים, און האָט אַרױפֿגעװאָרפֿן זײַן מאַנטל אױף אים. edit

1KI 19:19 iz er avekgegangen fun dorten, un hot getrofen Elishah dem zun fun Shiphtan vi er akert mit tsvelf geshpanen far im, un er baim tsvelften. iz Eliyahu aribergegangen tsu im, un hot aroifgevorfen zain mantl oif im.

1KI 19:19 So he departed from there, and found Elishah ben Shaphat, who was plowing with twelve yoke of oxen before him, and he with the twelfth; and Eliyahu passed by him, and cast his aderet (cloak, mantle) upon him.

1KI 19:20 ‏האָט ער איבערגעלאָזן די רינדער, און איז געלאָפֿן נאָך אֵלִיָהון, און האָט געזאָגט: לאָמיך, איך בעט דיך, קושן מײַן פֿאָטער און מײַן מוטער, און איך װעל גײן נאָך דיר. האָט ער צו אים געזאָגט: גײ, קער זיך אום, װאָרום װאָס האָב איך דיר געטאָן? edit

1KI 19:20 hot er ibergelozen di rinder, un iz gelofen noch Eliyahuen, un hot gezogt: lomich, ich bet dich, kushen main foter un main muter, un ich vel gein noch dir. hot er tsu im gezogt: gei, ker zich um, vorem vos hob ich dir geton?

1KI 19:20 And he left the bakar (oxen) , and ran after Eliyahu, and said, Let me now kiss Avi and Immi, and then I will follow thee. And he said unto him, Shuv (go back again) : for what have I done to thee?

1KI 19:21 ‏האָט ער זיך אומגעקערט פֿון הינטער אים, און ער האָט גענומען דאָס געשפּאַן רינדער, און האָט עס געשאָכטן, און מיט די שפּאַנצײַג פֿון די רינדער האָט ער אָפּגעקאָכט זײער פֿלײש; און ער האָט געגעבן די מענטשן, און זײ האָבן געגעסן. און ער איז אױפֿגעשטאַנען, און ער איז געגאַנגען נאָך אֵלִיָהון, און האָט אים באַדינט. edit

1KI 19:21 hot er zich umgekert fun hinter im, un er hot genumen dos geshpan rinder, un hot es geshochten, un mit di shpantsaig fun di rinder hot er opgekocht zeyer fleish; un er hot gegeben di mentshen, un zei hoben gegesen. un er iz oifgeshtanen, un er iz gegangen noch Eliyahuen, un hot im badint.

1KI 19:21 And he returned from him, and took a yoke of oxen, and slaughtered them, and boiled their basar with the equipment of the oxen, and gave unto the Am, and they did eat. Then he arose, and went after Eliyahu, and ministered unto him.

1KI 20:1 ‏און בֶן-הַדַד דער מלך פֿון אַרָם האָט אײַנגעזאַמלט זײַן גאַנצן חיל; און צװײ און דרײַסיק מלכים זײַנען געװען מיט אים, און פֿערד און רײַטװעגן. און ער איז אַרױפֿגעגאַנגען און האָט געלעגערט אױף שוֹמרוֹן, און מלחמה געהאַלטן אױף איר. edit

1KI 20:1 un Ben-Hadad der melech fun Aram hot aingezamlt zain gantsen cheil; un tsvei un draisik Molechim zainen geven mit im, un ferd un raitvegen. un er iz aroifgegangen un hot gelegert oif Shomron, un milchome gehalten oif ir.

1KI 20:1 And Ben-Hadad Melech Aram gathered all his army together; and there were thirty and two melech with him, and sus, and chariots; and he went up and laid siege against Shomron, and warred against her.

1KI 20:2 ‏און ער האָט געשיקט שלוחים, צו אַחאָבֿ דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל, אין שטאָט, edit

1KI 20:2 un er hot geshikt shluchim, tsu Achav dem melech fun Yisroel, in shtot,

1KI 20:2 And he sent malachim to Ach'av Melech Yisroel into the Ir, and said unto him, Thus saith Ben-Hadad,

1KI 20:3 ‏און אים געלאָזט זאָגן: אַזױ האָט געזאָגט בֶן-הַדַד: דײַן זילבער און דײַן גאָלד איז מײַנס, און דײַנע װײַבער און דײַנע שענסטע קינדער זײַנען מײַנע. edit

1KI 20:3 un im gelozt zogen: azoi hot gezogt Ben-Hadad: dain zilber un dain gold iz meins, un daine vaiber un daine shenste kinder zainen maine.

1KI 20:3 Thy kesef and thy zahav is mine; thy nashim also and thy banim, even the tovim (best) are mine.

1KI 20:4 ‏האָט געענטפֿערט דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל און האָט געזאָגט: אַזױ װי דײַן װאָרט, מײַן האַר מלך; דײַנער בין איך, און אַלץ װאָס איך האָב. edit

1KI 20:4 hot geentfert der melech fun Yisroel un hot gezogt: azoi vi dain vort, main Har melech; dainer bin ich, un alts vos ich hob.

1KI 20:4 And the Melech Yisroel answered and said, Adoni, O melech, according to thy word, I am thine, and all that I have.

1KI 20:5 ‏זײַנען װידער געקומען די שלוחים, און האָבן געזאָגט: אַזױ האָט געזאָגט בֶן-הַדַד, אַזױ צו זאָגן: פֿאַר װאָר, איך האָב דיר געשיקט זאָגן: דײַן זילבער און דײַן גאָלד, און דײַנע װײַבער און דײַנע קינדער זאָלסטו מיר געבן. edit

1KI 20:5 zainen vider gekumen di shluchim, un hoben gezogt: azoi hot gezogt Ben-Hadad, azoi tsu zogen: far vor, ich hob dir geshikt zogen: dain zilber un dain gold, un daine vaiber un daine kinder zolstu mir geben.

1KI 20:5 And the malachim came again, and said, Thus speaketh Ben-Hadad, saying, Although I have sent unto thee, saying, Thou shalt deliver me thy kesef, thy zahav, thy nashim, thy banim;

1KI 20:6 ‏װאָרום אַז מאָרגן אין דער צײַט װעל איך שיקן צו דיר מײַנע קנעכט, װעלן זײ דורכזוכן דײַן הױז, און די הײַזער פֿון דײַנע קנעכט; און עס װעט זײַן, װוּ נאָר אַ גלוסטיקײט פֿון דײַנע אױגן װעלן זײ אַרײַנטאָן אין זײער האַנט און אַװעקנעמען. edit

1KI 20:6 vorem az morgen in der tsait vel ich shiken tsu dir maine knecht, velen zei durchzuchen dain hoiz, un di haizer fun daine knecht; un es vet zain, vu nor a glustikeit fun daine oigen velen zei arainton in zeyer hant un aveknemen.

1KI 20:6 Yet I will send my avadim unto thee tomorrow about this time, and they shall search thine Bais (Palace) , and the batim (houses) of thy avadim; and it shall be, that whatsoever is makhmad (precious) in thine eyes, they shall put it in their yad, and take it away.

1KI 20:7 ‏האָט דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל גערופֿן אַלע עלטסטע פֿון לאַנד, און האָט צו זײ געזאָגט: מערקט אַקאָרשט און זעט, אַז בײז זוכט דער דאָזיקער. װאָרום ער האָט געשיקט צו מיר אום מײַנע װײַבער און אום מײַנע קינדער, און אום מײַן זילבער און אום מײַן גאָלד, און איך האָב נישט פֿאַרמיטן פֿון אים. edit

1KI 20:7 hot der melech fun Yisroel gerufen ale eltste fun land, un hot tsu zei gezogt: merkt akorsht un zet, az beiz zucht der doziker. vorem er hot geshikt tsu mir um maine vaiber un um maine kinder, un um main zilber un um main gold, un ich hob nisht farmiten fun im.

1KI 20:7 Then the Melech Yisroel summoned kol Ziknei HaAretz, and said, Mark, now, and see how this man seeketh ra'ah; for he sent unto me for my nashim, for my banim, for my kesef, for my zahav; and I denied him not.

1KI 20:8 ‏האָבן צו אים געזאָגט אַלע עלטסטע און דאָס גאַנצע פֿאָלק: זאָלסט נישט צוהערן און נישט אײַנװיליקן. edit

1KI 20:8 hoben tsu im gezogt ale eltste un dos gantse folk: zolst nisht tsuheren un nisht ainviliken.

1KI 20:8 All the zekenim and kol HaAm said unto him, Pay not heed unto him, nor consent.

1KI 20:9 ‏האָט ער געזאָגט צו די שלוחים פֿון בֶן-הַדַד: זאָגט צו מײַן האַר דעם מלך: אַלץ אום װאָס דו האָסט געשיקט צו דײַן קנעכט צוערשט װעל איך טאָן, אָבער די דאָזיקע זאַך קען איך נישט טאָן. זײַנען געגאַנגען די שלוחים, און האָבן אים געבראַכט אַן ענטפֿער. edit

1KI 20:9 hot er gezogt tsu di shluchim fun Ben-Hadad: zogt tsu main Har dem melech: alts um vos du host geshikt tsu dain knecht tsuersht vel ich ton, ober di dozike zach ken ich nisht ton. zainen gegangen di shluchim, un hoben im gebracht an entfer.

1KI 20:9 Wherefore he said unto the malachim of Ben-Hadad, Tell adoni HaMelech, All that thou didst send for to thy eved at the first I will do; but this thing I may not do. And the malachim departed, and took him back davar.

1KI 20:10 ‏האָט בֶן-הַדַד געשיקט צו אים, און געזאָגט: זאָלן די ג-טער מיר טאָן אַזױ און נאָך מער, אױב דער שטױב פֿון שוֹמרוֹן װעט קלעקן פֿאַר אַ הױפֿן דעם גאַנצן פֿאָלק װאָס הינטער מיר! edit

1KI 20:10 hot Ben-Hadad geshikt tsu im, un gezogt: zolen di g-ter mir ton azoi un noch mer, oib der shtoib fun Shomron vet kleken far a hoifen dem gantsen folk vos hinter mir!

1KI 20:10 And Ben-Hadad sent unto him, and said, The elohim (g-ds) do so unto me, and more also, if the aphar Shomron shall provide even a handful for kol haAm (each of the people) who are at my raglayim.

1KI 20:11 ‏האָט געענטפֿערט דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל און האָט געזאָגט: זאָגט [אים]: זאָל דער װאָס גורט זיך ערשט אָן, זיך נישט רימען װי דער װאָס בינדט זיך שױן אָפּ. edit

1KI 20:11 hot geentfert der melech fun Yisroel un hot gezogt: zogt [im]: zol der vos gurt zich ersht on, zich nisht rimen vi der vos bindt zich shoin op.

1KI 20:11 And the Melech Yisroel answered and said, Tell him, Let not khoger (one girding on) boast himself as he that taketh off.

1KI 20:12 ‏און עס איז געװען, װי [בֶן-הַדַד] האָט געהערט דעם דאָזיקן ענטפֿער, בעת ער האָט געטרונקען, ער און די מלכים, אין די בײַדלעך, אַזױ האָט ער געזאָגט צו זײַנע קנעכט: שטעלט אױס! און זײ האָבן אױסגעשטעלט אַנקעגן דער שטאָט. edit

1KI 20:12 un es iz geven, vi [Ben-Hadad] hot gehert dem doziken entfer, beis er hot getrunken, er un di Molechim, in di baidlech, azoi hot er gezogt tsu zaine knecht: shtelt ois! un zei hoben oisgeshtelt ankegen der shtot.

1KI 20:12 And it came to pass, when Ben-Hadad heard this davar, as he was drinking, he and the melachim in the sukkot, that he said unto his avadim, Get ready to attack. And they set themselves in array against the Ir.

1KI 20:13 ‏ערשט אײנער אַ נבֿיא האָט גענענט צו אַחאָבֿ דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל, און האָט געזאָגט: אַזױ האָט ה׳ געזאָגט: זעסט דעם גאַנצן דאָזיקן גרױסן המון? אָט גיב איך אים הײַנט אין דײַן האַנט, און װעסט װיסן אַז איך בין ה׳. edit

1KI 20:13 ersht einer a novi hot genent tsu Achav dem melech fun Yisroel, un hot gezogt: azoi hot Hashem gezogt: zest dem gantsen doziken groisen hamon? ot gib ich im haint in dain hant, un vest visen az ich bin Hashem.

1KI 20:13 And, hinei, there came one navi unto Ach'av Melech Yisroel, saying, Thus saith Hashem , Hast thou seen all this hamon hagadol (vast multitude) ? Hineni, I will deliver it into thine yad this day; and thou shalt know that I am Hashem .

1KI 20:14 ‏האָט אַחאָבֿ געזאָגט: דורך װעמען? האָט ער געזאָגט: אַזױ האָט ה׳ געזאָגט: דורך די יונגען פֿון די לאַנדפֿירשטן. האָט ער געפֿרעגט: װער זאָל אָנקניפּן די מלחמה? האָט ער געזאָגט: דו. edit

1KI 20:14 hot Achav gezogt: durch vemen? hot er gezogt: azoi hot Hashem gezogt: durch di yungen fun di landfirshten. hot er gefregt: ver zol onknipen di milchome? hot er gezogt: du.

1KI 20:14 Ach'av said, By whom? And he said, Thus saith Hashem , Even by the na'arei sarei hamedinot (the servants of the provincial commanders) . Then he said, Who shall lead out in the milchamah? He answered, Thou.

1KI 20:15 ‏האָט ער איבערגעצײלט די יונגען פֿון די לאַנדפֿירשטן, און זײ זײַנען געװען צװײ הונדערט און צװײ און דרײַסיק. און נאָך זײ האָט ער איבערגעצײלט דאָס גאַנצע פֿאָלק, אַלע קינדער פֿון יִשׂרָאֵל – זיבן טױזנט. edit

1KI 20:15 hot er ibergetseilt di yungen fun di landfirshten, un zei zainen geven tsvei hundert un tsvei un draisik. un noch zei hot er ibergetseilt dos gantse folk, ale kinder fun Yisroel – ziben toiznt.

1KI 20:15 Then he numbered the na'arei sarei hamedinot, and they were two hundred and thirty-two; and after them he numbered kol HaAm, even all the Bnei Yisroel, being shivat alafim.

1KI 20:16 ‏זײַנען זײ אַרױסגעגאַנגען אין מיטן טאָג, בעת בֶן-הַדַד האָט זיך שכּור געטרונקען אין די בײַדלעך ער און די מלכים – די צװײ און דרײַסיק מלכים װאָס האָבן אים געהאָלפֿן. edit

1KI 20:16 zainen zei aroisgegangen in miten tog, beis Ben-Hadad hot zich shiker getrunken in di baidlech er un di Molechim – di tsvei un draisik Molechim vos hoben im geholfen.

1KI 20:16 And they set forth at tzohorayim. But Ben-Hadad was drinking himself shikkor in the sukkot, he and the melachim, the thirty and two melachim ozer (allied with) him.

1KI 20:17 ‏און די יונגען פֿון די לאַנדפֿירשטן זײַנען אַרױסגעגאַנגען צוערשט; אָבער בֶן-הַדַד האָט געשיקט, און מע האָט אים אָנגעזאָגט, אַזױ צו זאָגן: מענטשן זײַנען אַרױסגעגאַנגען פֿון שוֹמרוֹן. edit

1KI 20:17 un di yungen fun di landfirshten zainen aroisgegangen tsuersht; ober Ben-Hadad hot geshikt, un me hot im ongezogt, azoi tsu zogen: mentshen zainen aroisgegangen fun Shomron.

1KI 20:17 And the na'arei sarei hamedinot went out first; and Ben-Hadad sent out, and they reported to him, saying, There are anashim come out from Shomron.

1KI 20:18 ‏האָט ער געזאָגט: סײַ זײ זײַנען פֿאַר שלום אַרױסגעגאַנגען, כאַפּט זײ לעבעדיקערהײט, און סײַ זײ זײַנען פֿאַר מלחמה אַרױסגעגאַנגען, לעבעדיקערהײט כאַפּט זײ. edit

1KI 20:18 hot er gezogt: sai zei zainen far sholem aroisgegangen, chapt zei lebedikerheit, un sai zei zainen far milchome aroisgegangen, lebedikerheit chapt zei.

1KI 20:18 And he said, Whether they be come out for shalom, take them chayyim (alive) ; or whether they be come out for milchamah, take them chayyim (alive) .

1KI 20:19 ‏און די זײַנען אַרױסגעגאַנגען פֿון שטאָט – די יונגען פֿון די לאַנדפֿירשטן, און דער חיל װאָס הינטער זײ. edit

1KI 20:19 un di zainen aroisgegangen fun shtot – di yungen fun di landfirshten, un der cheil vos hinter zei.

1KI 20:19 So these na'arei sarei hamedinot came out of the Ir, and the army which followed them.

1KI 20:20 ‏און זײ האָבן געשלאָגן איטלעכער זײַן מאַן, און די אַרַמים זײַנען אַנטלאָפֿן, און יִשׂרָאֵל האָט זײ נאָכגעיאָגט. און בֶן-הַדַד דער מלך פֿון אַרָם איז אַנטרונען געװאָרן אױף אַ פֿערד מיט רײַטער. edit

1KI 20:20 un zei hoben geshlogen itlecher zain man, un di Aramim zainen antlofen, un Yisroel hot zei nochgeiogt. un Ben-Hadad der melech fun Aram iz antrunen gevoren oif a ferd mit raiter.

1KI 20:20 And they struck down every ish his ish; and Aram (the Syrians) fled; and Yisroel pursued them; and Ben-Hadad Melech Aram escaped al-sus (on horse) and the parashim (cavalry) .

1KI 20:21 ‏און דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל איז אַרױסגעגאַנגען, און האָט געשלאָגן די פֿערד און די רײַטװעגן, און געשלאָגן צװישן אַרָם אַ גרױסן שלאַק. edit

1KI 20:21 un der melech fun Yisroel iz aroisgegangen, un hot geshlogen di ferd un di raitvegen, un geshlogen tsvishen Aram a groisen shlak.

1KI 20:21 And the Melech Yisroel went out, and struck down sus and chariot, and slaughtered Aram with a makkah gedolah (great slaughter) .

1KI 20:22 ‏און דער נבֿיא האָט גענענט צו דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל און האָט צו אים געזאָגט: גײ פֿאַרשטאַרק זיך, און מערק און זע װאָס דו זאָלסט טאָן, װאָרום צום אומקער פֿון יאָר קומט דער מלך פֿון אַרָם אַרױף אױף דיר. edit

1KI 20:22 un der novi hot genent tsu dem melech fun Yisroel un hot tsu im gezogt: gei farshtark zich, un merk un ze vos du zolst ton, vorem tsum umker fun yor kumt der melech fun Aram aroifblikendik oif dir.

1KI 20:22 And the navi came to the Melech Yisroel, and said unto him, Go, strengthen thyself, and mark, and see what thou doest; for at the teshuvat hashanah (the turn of the year, springtime) Melech Aram will come up against thee.

1KI 20:23 ‏און די קנעכט פֿון דעם מלך פֿון אַרָם האָבן צו אים געזאָגט: אַ ג-ט פֿון בערג איז זײער ה׳, דערום זײַנען זײ געװען שטאַרקער פֿון אונדז; לאָמיר אָבער מלחמה האַלטן מיט זײ אױף אַ גלײַכן פּלאַץ, אױב מיר װעלן נישט זײַן שטאַרקער פֿון זײ! edit

1KI 20:23 un di knecht fun dem melech fun Aram hoben tsu im gezogt: a g-t fun berg iz zeyer Hashem, derum zainen zei geven shtarker fun undz; lomir ober milchome halten mit zei oif a glaichen plats, oib mir velen nisht zain shtarker fun zei!

1KI 20:23 The avadim of Melech Aram said unto him, Their elohim are elohei harim (g-ds of the hills) ; therefore they were stronger than we; but let us fight against them on the plain; then surely we shall be stronger than they.

1KI 20:24 ‏און די דאָזיקע זאַך טו; טו אָפּ די מלכים איטלעכן פֿון זײַן אָרט און מאַך אָנפֿירער אַנשטאָט זײ. edit

1KI 20:24 un di dozike zach tu; tu op di Molechim itlechen fun zain ort un mach onfirer anshtot zei.

1KI 20:24 And do this thing: Remove the melachim, every ish from his makom (place, post) , and put officers in their places;

1KI 20:25 ‏און דו זאָלסט דיר צונױפֿצײלן אַ חיל אַזױ װי דער חיל װאָס איז בײַ דיר געפֿאַלן, און פֿערד אַזױ װי די פֿערד, און רײַטװעגן אַזױ װי די רײַטװעגן; און לאָמיר מלחמה האַלטן מיט זײ אױף אַ גלײַכן פּלאַץ, אױב מיר װעלן נישט זײַן שטאַרקער פֿון זײ! האָט ער צוגעהערט צו זײער קֹול, און האָט אַזױ געטאָן. edit

1KI 20:25 un du zolst dir tsunoiftseilen a cheil azoi vi der cheil vos iz bai dir gefalen, un ferd azoi vi di ferd, un raitvegen azoi vi di raitvegen; un lomir milchome halten mit zei oif a glaichen plats, oib mir velen nisht zain shtarker fun zei! hot er tsugehert tsu zeyer kol, un hot azoi geton.

1KI 20:25 And muster thee an army, like the army that thou hast lost, sus for sus, and merkavah for merkavah; and we will fight against them on the plain, and surely we shall be stronger than they. And he paid heed unto their voice, and did so.

1KI 20:26 ‏און עס איז געװען צום אומקער פֿון יאָר, האָט בֶן-הַדַד איבערגעצײלט די אַרַמים, און ער איז אַרױפֿגעגאַנגען קײן אַפֿק אױף מלחמה מיט יִשׂרָאֵל. edit

1KI 20:26 un es iz geven tsum umker fun yor, hot Ben-Hadad ibergetseilt di Aramim, un er iz aroifgegangen kein Aphek oif milchome mit Yisroel.

1KI 20:26 And it came to pass at the teshuvat hashanah, that Ben-Hadad mustered Aram, and went up to Aphek, to war against Yisroel.

1KI 20:27 ‏און די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל זײַנען איבערגעצײלט געװאָרן, און פֿאַרזאָרגט געװאָרן מיט שפּײַז, און זײַנען אַרױסגעגאַנגען אַקעגן זײ. און די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל האָבן געלאַגערט אַקעגן זײ, אַזױ װי צװײ קלײנע סטאַדעס ציגן. און די אַרַמים האָבן אָנגעפֿילט דאָס לאַנד. edit

1KI 20:27 un di kinder fun Yisroel zainen ibergetseilt gevoren, un farzorgt gevoren mit shpaiz, un zainen aroisgegangen akegen zei. un di kinder fun Yisroel hoben gelagert akegen zei, azoi vi tsvei kleine stades tsigen. un di Aramim hoben ongefilt dos land.

1KI 20:27 And the Bnei Yisroel were mustered, and were all outfitted as battle-ready, and marched out to meet them; and the Bnei Yisroel encamped opposite them like two little flocks of izzim (goats) ; but Aram (the Syrians) filled ha'aretz.

1KI 20:28 ‏האָט דער מאַן פֿון ג-ט גענענט, און האָט גערעדט צו דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל און געזאָגט: אַזױ האָט ה׳ געזאָגט: װײַל די אַרַמים האָבן געזאָגט: אַ ג-ט פֿון בערג איז ה׳, און נישט אַ ג-ט פֿון טאָלן איז ער, דערום װעל איך געבן דעם גאַנצן דאָזיקן גרױסן המון אין דײַן האַנט, און איר װעט װיסן אַז איך בין ה׳. edit

1KI 20:28 hot der man fun g-t genent, un hot geredt tsu dem melech fun Yisroel un gezogt: azoi hot Hashem gezogt: vail di Aramim hoben gezogt: a g-t fun berg iz Hashem, un nisht a g-t fun tolen iz er, derum vel ich geben dem gantsen doziken groisen hamon in dain hant, un ir vet visen az ich bin Hashem.

1KI 20:28 And there came an Ish HaElohim, and spoke unto Melech Yisroel, and said, Thus saith Hashem , Because Aram have said, Hashem is Elohei Harim, but not Elohei Amakim (G-d of Valleys) therefore will I deliver all this hamon hagadol (vast multitude) into thine yad, and ye shall know that I am Hashem .

1KI 20:29 ‏און זײ האָבן געלאַגערט אײנע אַקעגן די אַנדערע זיבן טעג. און עס איז געװען אױפֿן זיבעטן טאָג, האָט גענענט די מלחמה, און די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל האָבן געשלאָגן פֿון אַרָם הונדערט טױזנט פֿוסגײער אין אײן טאָג. edit

1KI 20:29 un zei hoben gelagert eine akegen di andere ziben teg. un es iz geven oifen zibeten tog, hot genent di milchome, un di kinder fun Yisroel hoben geshlogen fun Aram hundert toiznt fusgeyer in ein tog.

1KI 20:29 And they encamped these opposite those shivat yamim. And so it was, that in the yom hashevi'i the milchamah was joined; and the Bnei Yisroel slaughtered of Aram a hundred thousand foot soldiers in yom echad.

1KI 20:30 ‏און די איבעריקע זײַנען אַנטלאָפֿן קײן אַפֿק, אין שטאָט; איז די מױער אײַנגעפֿאַלן אױף זיבן און צװאַנציק טױזנט מאַן װאָס זײַנען איבערגעבליבן. און בֶן-הַדַד איז אַנטלאָפֿן און איז אַרײַן אין שטאָט, אין אַ קאַמער הינטער אַ קאַמער. edit

1KI 20:30 un di iberike zainen antlofen kein Aphek, in shtot; iz di moier aingefalen oif ziben un tsvantsik toiznt man vos zainen ibergebliben. un Ben-Hadad iz antlofen un iz arain in shtot, in a kamer hinter a kamer.

1KI 20:30 But the rest fled to Aphek, into the Ir; and there a chomah (wall) fell upon twenty and seven elef ish that were left. And Ben-Hadad fled, and went into the Ir, into cheder b'cheder (a room within a room, an inner room) .

1KI 20:31 ‏האָבן זײַנע קנעכט צו אים געזאָגט: זע נאָר, מיר האָבן געהערט אַז די מלכים פֿון דעם הױז פֿון יִשׂרָאֵל זײַנען גענאָדיקע מלכים; לאָמיר, איך בעט דיך, אָנטאָן זאַקקלײדער אױף אונדזערע לענדן, און שטריק אױף אונדזער קאָפּ, און לאָמיר אַרױסגײן צו דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל, אפֿשר װעט ער דיך לאָזן לעבן. edit

1KI 20:31 hoben zaine knecht tsu im gezogt: ze nor, mir hoben gehert az di Molechim fun dem hoiz fun Yisroel zainen genodike Molechim; lomir, ich bet dich, onton zakkleider oif undzere lenden, un shtrik oif undzer kop, un lomir aroisgein tsu dem melech fun Yisroel, efsher vet er dich lozen leben.

1KI 20:31 And his avadim said unto him, Hinei now, we have heard that the melachim of Bais Yisroel are malkhei chesed; let us, now, put sackcloth on our loins, and ropes upon our heads, and go out to the Melech Yisroel; perhaps he will save thy nefesh.

1KI 20:32 ‏האָבן זײ אָנגעגורט זאַקקלײדער אױף זײערע לענדן, און שטריק אױף זײערע קעפּ, און זײ זײַנען געקומען צו דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל, און האָבן געזאָגט: דײַן קנעכט בֶן-הַדַד האָט געזאָגט: לאָמיך לעבן, איך בעט דיך. האָט ער געזאָגט: לעבט ער נאָך? ער איז מײַן ברודער. edit

1KI 20:32 hoben zei ongegurt zakkleider oif zeyere lenden, un shtrik oif zeyere kef, un zei zainen gekumen tsu dem melech fun Yisroel, un hoben gezogt: dain knecht Ben-Hadad hot gezogt: lomich leben, ich bet dich. hot er gezogt: lebt er noch? er iz main bruder.

1KI 20:32 So they girded sackcloth on their loins, and put ropes on their heads, and came to the Melech Yisroel, and said, Thy eved Ben-Hadad saith, Let now my nefesh live. And he said, Is he yet alive? He is achi (my brother) .

1KI 20:33 ‏און די מענטשן האָבן עס גענומען פֿאַר אַ צײכן, און זײ האָבן זיך געאײַלט און באַװאָרנט אױב ער מײנט עס, און האָבן געזאָגט: דײַן ברודער בֶן-הַדַד. האָט ער געזאָגט: גײט ברענגט אים. איז אַרױסגעקומען צו אים בֶן-הַדַד, און ער האָט אים אַרױפֿגענומען אױפֿן רײַטװאָגן. edit

1KI 20:33 un di mentshen hoben es genumen far a tseichen, un zei hoben zich geailt un bavornt oib er meint es, un hoben gezogt: dain bruder Ben-Hadad. hot er gezogt: geit brengt im. iz aroisgekumen tsu im Ben-Hadad, un er hot im aroifgenumen oifen raitvogen.

1KI 20:33 Now the anashim did interpret this as a sign of mercy from him, and did hastily seize on it; and they said, Thy brother Ben-Hadad! Then he said, Go ye, bring him. Then Ben-Hadad came forth to him; and he brought him up onto the merkavah.

1KI 20:34 ‏און [בֶן-הַדַד] האָט צו אים געזאָגט: די שטעט װאָס מײַן פֿאָטער האָט צוגענומען פֿון דײַן פֿאָטער װעל איך אומקערן, און גאַסן זאָלסטו דיר מאַכן אין דמשׂק, אַזױ װי מײַן פֿאָטער האָט געמאַכט אין שוֹמרוֹן. [האָט אַחאָבֿ געזאָגט:] און איך װעל דיך אַװעקלאָזן מיט דעם דאָזיקן בְּרִית. און ער האָט אים געשלאָסן {כרת} ‏ אַ בְּרִית, און האָט אים אַװעקגעלאָזט. edit

1KI 20:34 un [Ben-Hadad] hot tsu im gezogt: di shtet vos main foter hot tsugenumen fun dain foter vel ich umkeren, un gasen zolstu dir machen in Damascus, azoi vi main foter hot gemacht in Shomron. [hot Achav gezogt:] un ich vel dich aveklozen mit dem doziken bris. un er hot im geshlosen a bris, un hot im avekgelozt.

1KI 20:34 And Ben-hadad said unto him, The cities, which Avi took from Avicha, I will return; and thou shalt set up chutzot (market areas) for thee in Damascus, just as Avi set up in Shomron. Then said Ach'av, I will send thee away with this brit (covenant) . So he made a brit (covenant) with him, and sent him away.

1KI 20:35 ‏און אײנער אַ מאַן פֿון די יונגע נבֿיאים האָט געזאָגט צו זײַן חבֿר דורך דעם װאָרט פֿון ה׳: שלאָג מיך, איך בעט דיך, און דער מאַן האָט אים נישט געװאָלט שלאָגן. edit

1KI 20:35 un einer a man fun di yunge neviim hot gezogt tsu zain chever durch dem vort fun Hashem: shlog mich, ich bet dich, un der man hot im nisht gevolt shlogen.

1KI 20:35 And a certain man of the Bnei HaNevi'im said unto his re'a (neighbor) in the Devar Hashem , Strike me, now. The ish refused to strike him.

1KI 20:36 ‏האָט ער געזאָגט: װײַל דו האָסט נישט צוגעהערט צו דעם קֹול פֿון ה׳, אָט גײסטו אַװעק פֿון מיר, און דיך װעט דערשלאָגן אַ לײב. און װי ער איז אַװעקגעגאַנגען פֿון אים, אַזױ האָט אים אָנגעטראָפֿן אַ לײב, און האָט אים דערשלאָגן. edit

1KI 20:36 hot er gezogt: vail du host nisht tsugehert tsu dem kol fun Hashem, ot geistu avek fun mir, un dich vet dershlogen a laib. un vi er iz avekgegangen fun im, azoi hot im ongetrofen a laib, un hot im dershlogen.

1KI 20:36 Then said he unto him, Because thou hast not obeyed the kol Hashem , behold, thou, as soon as thou art departed from me, an aryeh shall kill thee. And as soon as he was departed from him, an aryeh found him, and killed him.

1KI 20:37 ‏האָט ער אָנגעטראָפֿן אַן אַנדער מאַן, און האָט געזאָגט: שלאָג מיך, איך בעט דיך. און דער מאַן האָט אים געשלאָגן, שלאָגנדיק ביז װוּנדן. edit

1KI 20:37 hot er ongetrofen an ander man, un hot gezogt: shlog mich, ich bet dich. un der man hot im geshlogen, shlogendik biz vunden.

1KI 20:37 Then he found another ish, and said, strike me, now. And the ish struck him, so that in striking he wounded him.

1KI 20:38 ‏און דער נבֿיא איז געגאַנגען און האָט געהאַרט אױפֿן מלך בײַם װעג; און ער האָט זיך פֿאַרשטעלט מיטן קאָפּבאַנד איבער זײַנע אױגן. edit

1KI 20:38 un der novi iz gegangen un hot gehart oifen melech baim veg; un er hot zich farshtelt miten kopband iber zaine oigen.

1KI 20:38 So the navi departed, and stood waiting for HaMelech by the derech, and disguised himself with bandage over his eyes.

1KI 20:39 ‏און עס איז געװען, װי דער מלך איז פֿאַרבײַגעגאַנגען, אַזױ האָט ער געשריִען צום מלך און האָט געזאָגט: דײַן קנעכט איז אַרױסגעגאַנגען אין דער מלחמה, ערשט אַ מאַן האָט זיך אָפּגעקערט, און האָט געבראַכט צו מיר אַ מאַן, און האָט געזאָגט: אָט דעם דאָזיקן מאַן, אױב געמינערט װעט ער געמינערט װערן; װעט דײַן נפֿש זײַן אַנשטאָט ‏ זײַן נפֿש; אָדער אַ צענטנער זילבער װעסטו באַצאָלן: edit

1KI 20:39 un es iz geven, vi der melech iz farbaigegangen, azoi hot er geshrien tsum melech un hot gezogt: dain knecht iz aroisgegangen in der milchome, ersht a man hot zich opgekert, un hot gebracht tsu mir a man, un hot gezogt: ot dem doziken man, oib geminert vet er geminert veren; vet dain nefesh zain anshtot zain nefesh; oder a tsentner zilber vestu batsolen:

1KI 20:39 And as HaMelech passed by, he cried out unto HaMelech; and he said, Thy eved went out into the thick of the milchamah; and, hinei, an ish turned aside, and brought an ish unto me, and said, Be shomer over (guard) this ish: if by any means he be missing, then shall thy nefesh be for his nefesh, or else thou must pay a talent of kesef.

1KI 20:40 ‏און װי דײַן קנעכט איז געװען פֿאַרטאָן דאָ און דאָרטן, אַזױ איז ער נישט געװאָרן. האָט דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל צו אים געזאָגט. אַזױ זאָל זײַן דײַן משפּט; דו אַלײן האָסט געפַּסקעט. edit

1KI 20:40 un vi dain knecht iz geven farton do un dorten, azoi iz er nisht gevoren. hot der melech fun Yisroel tsu im gezogt. azoi zol zain dain mishpot; du alein host geפaּsket.

1KI 20:40 And while thy eved was busy here and there, he was gone. And the Melech Yisroel said unto him, So shall thy mishpat be; thyself hast decided it.

1KI 20:41 ‏האָט ער אױף גיך אָפּגעטאָן דעם קאָפּבאַנד פֿון זײַנע אױגן, און דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל האָט אים דערקענט, אַז ער איז פֿון די נבֿיאים. edit

1KI 20:41 hot er oif gich opgeton dem kopband fun zaine oigen, un der melech fun Yisroel hot im derkent, az er iz fun di neviim.

1KI 20:41 And he hasted, and removed the bandage from over his eyes; and Melech Yisroel recognized him that he was of the Nevi'im.

1KI 20:42 ‏און ער האָט צו אים געזאָגט: אַזױ האָט ה׳ געזאָגט: װײַל דו האָסט אַרױסגעלאָזט פֿון דער האַנט דעם מאַן פֿון מײַן חרם, זאָל דײַן נפֿש זײַן אַנשטאָט ‏ זײַן נפֿש, און דײַן פֿאָלק אַנשטאָט זײַן פֿאָלק. edit

1KI 20:42 un er hot tsu im gezogt: azoi hot Hashem gezogt: vail du host aroisgelozt fun der hant dem man fun main Chorem, zol dain nefesh zain anshtot zain nefesh, un dain folk anshtot zain folk.

1KI 20:42 And he said unto him, Thus saith Hashem , Because thou hast let go out of thy yad an ish whom I appointed to cherem (utter destruction) , therefore thy nefesh shall be for his nefesh, and thy people instead of his people.

1KI 20:43 ‏און דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל איז אַװעק צו זײַן הױז צעטראָגן און פֿאַרבײזערט, און ער איז געקומען קײן שוֹמרוֹן. edit

1KI 20:43 un der melech fun Yisroel iz avek tsu zain hoiz tsetrogen un farbeizert, un er iz gekumen kein Shomron.

1KI 20:43 And Melech Yisroel came to his bais sar veza'ef (sullen and dejected) , and came to Shomron.

1KI 21:1 ‏און עס איז געװען נאָך די דאָזיקע געשעענישן: נָבֿוֹת דער יזרעאלי האָט געהאַט אַ װײַנגאָרטן װאָס איז געװען אין יִזרְעֶאל לעבן דעם פּאַלאַץ פֿון אַחאָבֿ דעם מלך פֿון שוֹמרוֹן. edit

1KI 21:1 un es iz geven noch di dozike gesheenishen: Navot der Yizreel hot gehat a vaingorten vos iz geven in Yizreel leben dem palats fun Achav dem melech fun Shomron.

1KI 21:1 And it came to pass after these things, that Navot the Yizre'eli had a kerem (vineyard) , which was in Yizre'el (Jezreel) , beside the heikhal (palace) Ach'av Melech Shomron.

1KI 21:2 ‏האָט אַחאָבֿ געזאָגט צו נָבֿוֹתן, אַזױ צו זאָגן: גיב מיר דײַן װײַנגאָרטן, כּדי ער זאָל מיר זײַן פֿאַר אַ גאָרטן פֿון גרינס, װײַל ער איז נאָנט לעבן מײַן הױז, און איך װעל דיר געבן אַנשטאָט ‏ אים אַ װײַנגאָרטן אַ בעסערן פֿון אים. אָדער אױב אין דײַנע אױגן איז בעסער, װעל איך דיר געבן געלט אין מקח פֿון דעם. edit

1KI 21:2 hot Achav gezogt tsu Navoten, azoi tsu zogen: gib mir dain vaingorten, kedei er zol mir zain far a gorten fun grins, vail er iz nont leben main hoiz, un ich vel dir geben anshtot im a vaingorten a beseren fun im. oder oib in daine oigen iz beser, vel ich dir geben gelt in mekch fun dem.

1KI 21:2 And Ach'av spoke unto Navot, saying, Give me thy kerem (vineyard) , that I may have it for an herb gan (garden) , because it is karov (near) unto my Bais; and I will give thee in exchange for it a tov kerem (better vineyard) than it; or, if it seem tov in thine eyes, I will give thee the worth of it in kesef.

1KI 21:3 ‏האָט נָבֿוֹת געזאָגט צו אַחאָבֿן: באַהיט מיך ה׳, איך זאָל דיר אָפּגעבן די נחלה פֿון מײַנע עלטערן. edit

1KI 21:3 hot Navot gezogt tsu Achaven: bahit mich Hashem, ich zol dir opgeben di nachle fun maine elteren.

1KI 21:3 And Navot said to Ach'av, Chalilah li me' Hashem (far be it from me before Hashem ) , that I should give the nachalat Avoti unto thee.

1KI 21:4 ‏איז אַחאָבֿ געקומען אין זײַן הױז צעטראָגן און פֿאַרבײזערט איבער דעם װאָרט װאָס נָבֿוֹת דער יִזרעאֵלי האָט צו אים גערעדט, אַז ער האָט געזאָגט: איך װעל דיר נישט אָפּגעבן די נחלה פֿון מײַנע עלטערן. און ער האָט זיך געלײגט אױף זײַן בעט, און האָט אומגעדרײט זײַן פּנים, און נישט געגעסן קײן שפּײַז. edit

1KI 21:4 iz Achav gekumen in zain hoiz tsetrogen un farbeizert iber dem vort vos Navot der Yizreel hot tsu im geredt, az er hot gezogt: ich vel dir nisht opgeben di nachle fun maine elteren. un er hot zich geleigt oif zain bet, un hot umgedreit zain ponem, un nisht gegesen kein shpaiz.

1KI 21:4 And Ach'av came into his Bais sar veza'ef (sullen and dejected) because of the davar which Navot the Yizre'eli had spoken to him; for he had said, I will not give thee the nachalat avoti. And he lay down upon his mittah, and turned away his face, and would eat no lechem.

1KI 21:5 ‏איז צוגעקומען צו אים זײַן װײַב אִיזֶבֿל, און האָט צו אים געזאָגט: װאָס איז דאָס דײַן געמיט צעטראָגן, און דו עסט נישט קײן שפּײַז? edit

1KI 21:5 iz tsugekumen tsu im zain vaib Izevel, un hot tsu im gezogt: vos iz dos dain gemit tsetrogen, un du est nisht kein shpaiz?

1KI 21:5 But Izevel his isha came to him, and said unto him, Mah zeh (What [is] this?) Thy ruach is sarah (sullen) , that thou eatest no lechem?

1KI 21:6 ‏האָט ער צו איר געזאָגט: װײַל איך האָב גערעדט צו נָבֿוֹת דעם יִזרעאֵלי, און איך האָב צו אים געזאָגט: גיב מיר דײַן װײַנגאָרטן פֿאַר געלט, אָדער אױב דו װילסט, װעל איך דיר געבן אַן אַנדער װײַנגאָרטן אַנשטאָט ‏ אים; און ער האָט געזאָגט: איך װעל דיר נישט אָפּגעבן מײַן װײַנגאָרטן. edit

1KI 21:6 hot er tsu ir gezogt: vail ich hob geredt tsu Navot dem Yizreel, un ich hob tsu im gezogt: gib mir dain vaingorten far gelt, oder oib du vilst, vel ich dir geben an ander vaingorten anshtot im; un er hot gezogt: ich vel dir nisht opgeben main vaingorten.

1KI 21:6 And he said unto her, Because I spoke unto Navot the Yizre'eli and said unto him, Give me thy kerem (vineyard) for kesef; or else, if it please thee, I will give thee another kerem (vineyard) in its place; but he answered, I will not give thee my kerem (vineyard) .

1KI 21:7 ‏האָט זײַן װײַב אִיזֶבֿל צו אים געזאָגט: פֿירסט דו אַצונד די מלוכה איבער יִשׂרָאֵל? שטײ אױף, עס שפּײַז, אַז זאָל דײַן האַרץ זײַן פֿרײלעך. איך װעל דיר געבן דעם װײַנגאָרטן פֿון נָבֿוֹת דעם יִזרעאֵלי. edit

1KI 21:7 hot zain vaib Izevel tsu im gezogt: first du atsund di meluche iber Yisroel? shtei oif, es shpaiz, az zol dain harts zain freilech. ich vel dir geben dem vaingorten fun Navot dem Yizreel.

1KI 21:7 And Izevel his isha said unto him, What a grand sovereign over Yisroel you are! Arise, and eat lechem, and let thine lev be cheerful; I will give thee the kerem (vineyard) of Navot the Yizre'eli.

1KI 21:8 ‏און זי האָט געשריבן בריװ אין אַחאָבֿס נאָמען, און פֿאַרזיגלט מיט זײַן זיגל, און האָט געשיקט די בריװ צו די עלטסטע און צו די אַדללײַט װאָס אין זײַן שטאָט, װאָס האָבן געװױנט מיט נָבֿוֹתן. edit

1KI 21:8 un zi hot geshriben briv in Achavs nomen, un farziglet mit zain zigl, un hot geshikt di briv tsu di eltste un tsu di adllait vos in zain shtot, vos hoben gevoint mit Navoten.

1KI 21:8 So she wrote sefarim (letters) b'shem Ach'av, and sealed them with his chotam (seal) , and sent the sefarim unto the zekenim and to the chorim (nobles, rulers) that were in his city, dwelling with Navot.

1KI 21:9 ‏און זי האָט געשריבן אין די בריװ, אַזױ צו זאָגן: רופֿט אױס אַ תָּענית, און זעצט אַװעק נָבֿוֹתן אױבן אָן פֿון פֿאָלק. edit

1KI 21:9 un zi hot geshriben in di briv, azoi tsu zogen: ruft ois a toּenit, un zetst avek Navoten oiben on fun folk.

1KI 21:9 And she wrote in the sefarim, saying, Proclaim a tzom, and set Navot on high among the people;

1KI 21:10 ‏און זעצט אַװעק צװײ מענטשן, נידערטרעכטיקע יונגען, אַקעגן אים, זײ זאָלן עדות זאָגן אױף אים, אַזױ צו זאָגן: האָסט געלעסטערט אלֹקים און דעם מלך. און פֿירט אים אַרױס, און פֿאַרשטײנט אים, און ער זאָל שטאַרבן. edit

1KI 21:10 un zetst avek tsvei mentshen, nidertrechtike yungen, akegen im, zei zolen eides zogen oif im, azoi tsu zogen: host gelestert Elokim un dem melech. un firt im arois, un farshteint im, un er zol shtarben.

1KI 21:10 And seat two men, bnei beliyaal, opposite him, to bear witness against him, saying, Thou didst upon Elohim and Melech make a brocha! And then take him out, and stone him, that he may die.

1KI 21:11 ‏האָבן די מענטשן פֿון זײַן שטאָט, און די עלטסטע און די אַדללײַט װאָס האָבן געװױנט אין זײַן שטאָט, געטאָן אַזױ װי אִיזֶבֿל האָט צו זײ געשיקט, אַזױ װי עס איז געװען געשריבן אין די בריװ װאָס זי האָט צו זײ געשיקט. edit

1KI 21:11 hoben di mentshen fun zain shtot, un di eltste un di adllait vos hoben gevoint in zain shtot, geton azoi vi Izevel hot tsu zei geshikt, azoi vi es iz geven geshriben in di briv vos zi hot tsu zei geshikt.

1KI 21:11 And the anashim of his city, even the zekenim and the chorim (nobles) who were the inhabitants in his city, did just as Izevel had sent unto them, and just as it was written in the sefarim which she had sent unto them.

1KI 21:12 ‏זײ האָבן אױסגערופֿן אַ תָּענית, און האָבן אַװעקגעזעצט נָבֿוֹתן אױבן אָן פֿון פֿאָלק. edit

1KI 21:12 zei hoben oisgerufen a toּenit, un hoben avekgezetst Navoten oiben on fun folk.

1KI 21:12 They proclaimed a tzom, and seated Navot on high among the people.

1KI 21:13 ‏און די צװײ מענטשן, נידערטרעכטיקע יונגען, זײַנען געקומען און האָבן זיך געזעצט אַקעגן אים; און די נידערטרעכטיקע יונגען האָבן עדות געזאָגט אױף אים, אױף נָבֿוֹתן, פֿאַרן פֿאָלק, אַזױ צו זאָגן: נָבֿוֹת האָט געלעסטערט אלֹקים און דעם מלך. און מע האָט אים אַרױסגעפֿירט אױסן שטאָט, און אים פֿאַרװאָרפֿן מיט שטײנער, און ער איז געשטאָרבן. edit

1KI 21:13 un di tsvei mentshen, nidertrechtike yungen, zainen gekumen un hoben zich gezetst akegen im; un di nidertrechtike yungen hoben eides gezogt oif im, oif Navoten, faran folk, azoi tsu zogen: Navot hot gelestert Elokim un dem melech. un me hot im aroisgefirt oisen shtot, un im farvorfen mit shteiner, un er iz geshtorben.

1KI 21:13 And there came in two anashim, bnei beliyaal, and sat opposite him; and the anashim of beliyaal witnessed against him, even against Navot, in the presence of the people, saying, Navot blasphemed Elohim vaMelech! Then they took him forth outside of the Ir, and stoned him with stones, that he died.

1KI 21:14 ‏און זײ האָבן געשיקט צו אִיזֶבֿלען, אַזױ צו זאָגן: נָבֿוֹת איז פֿאַרשטײנט געװאָרן, און ער איז טױט. edit

1KI 21:14 un zei hoben geshikt tsu Izevelen, azoi tsu zogen: Navot iz farshteint gevoren, un er iz toit.

1KI 21:14 Then they sent to Izevel, saying, Navot is stoned, and is dead.

1KI 21:15 ‏און עס איז געװען, װי אִיזֶבֿל האָט געהערט אַז נָבֿוֹת איז פֿאַרשטײנט געװאָרן, און ער איז טױט, אַזױ האָט אִיזֶבֿל געזאָגט צו אַחאָבֿן: שטײ אױף: יַרשע דעם װײַנגאָרטן פֿון נָבֿוֹת דעם יִזרעאֵלי, װאָס ער האָט דיר נישט געװאָלט געבן פֿאַר געלט. װאָרום נָבֿוֹת לעבט נישט, נײַערט ער איז טױט. edit

1KI 21:15 un es iz geven, vi Izevel hot gehert az Navot iz farshteint gevoren, un er iz toit, azoi hot Izevel gezogt tsu Achaven: shtei oif: yarshe dem vaingorten fun Navot dem Yizreel, vos er hot dir nisht gevolt geben far gelt. vorem Navot lebt nisht, naiert er iz toit.

1KI 21:15 And it came to pass, when Izevel heard that Navot was stoned, and was dead, that Izevel said to Ach'av, Arise, take possession of the kerem of Navot the Yizre'eli, which he refused to give thee for kesef; for Navot is not chai (alive) , but met (dead) .

1KI 21:16 ‏און עס איז געװען, װי אַחאָבֿ האָט געהערט אַז נָבֿוֹת איז טױט, אַזױ איז אַחאָבֿ אױפֿגעשטאַנען אַראָפּצונידערן צו דעם װײַנגאָרטן פֿון נָבֿוֹת דעם יִזרעאֵלי, כּדי אים צו יַרשען. edit

1KI 21:16 un es iz geven, vi Achav hot gehert az Navot iz toit, azoi iz Achav oifgeshtanen aroptsunideren tsu dem vaingorten fun Navot dem Yizreel, kedei im tsu yarshen.

1KI 21:16 And it came to pass, when Ach'av heard that Navot was dead, that Ach'av rose up to go down to the kerem of Navot the Yizre'eli, to take possession of it.

1KI 21:17 ‏איז דאָס װאָרט פֿון ה׳ געװען צו אֵלִיָהו דעם תִּשבי, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 21:17 iz dos vort fun Hashem geven tsu Eliyahu dem Tishbi, azoi tsu zogen:

1KI 21:17 And the Devar Hashem came to Eliyahu the Tishbi, saying,

1KI 21:18 ‏שטײ אױף, נידער אַראָפּ אַנטקעגן אַחאָבֿ דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל װאָס אין שוֹמרוֹן; אָן איז ער אין דעם װײַנגאָרטן פֿון נָבֿוֹתן, װאָס ער האָט אַהין אַראָפּגענידערט, כּדי אים צו ירשען. edit

1KI 21:18 shtei oif, nider arop antkegen Achav dem melech fun Yisroel vos in Shomron; on iz er in dem vaingorten fun Navoten, vos er hot ahin aropgenidert, kedei im tsu yershen.

1KI 21:18 Arise, go down to meet Ach'av Melech Yisroel, which is in Shomron; hinei, he is in the kerem of Navot, where he has gone down to take possession of it.

1KI 21:19 ‏און זאָלסט רעדן צו אים, אַזױ צו זאָגן: אַזױ האָט ה׳ געזאָגט: האָסט געהרגעט, און װילסט אױך יַרשען? און זאָלסט רעדן צו אים, אַזױ צו זאָגן: אַזױ האָט ה׳ געזאָגט: אױף דעם אָרט װוּ די הינט האָבן געלעקט דאָס בלוט פֿון נָבֿוֹתן, װעלן די הינט לעקן אױך דײַן בלוט. edit

1KI 21:19 un zolst reden tsu im, azoi tsu zogen: azoi hot Hashem gezogt: host geharget, un vilst oich yarshen? un zolst reden tsu im, azoi tsu zogen: azoi hot Hashem gezogt: oif dem ort vu di hint hoben gelekt dos blut fun Navoten, velen di hint leken oich dain blut.

1KI 21:19 And thou shalt speak unto him, saying, Thus saith Hashem , Hast thou committed murder, then also hast thou inherited? And thou shalt speak unto him, saying, Thus saith Hashem , In the makom (place) where kelavim licked the dahm Navot shall kelavim lick thy dahm also, even thine.

1KI 21:20 ‏האָט אַחאָבֿ געזאָגט צו אֵלִיָהון: האָסט מיך אָנגעקריגן, שׂונא מײַנער? האָט ער געזאָגט: איך האָב דיך אָנגעקריגן; װײַל דו האָסט זיך אָנגעגעבן צו טאָן װאָס איז שלעכט אין די אױגן פֿון ה׳. edit

1KI 21:20 hot Achav gezogt tsu Eliyahuen: host mich ongekrigen, soine meiner? hot er gezogt: ich hob dich ongekrigen; vail du host zich ongegeben tsu ton vos iz shlecht in di oigen fun Hashem.

1KI 21:20 And Ach'av said to Eliyahu, Hast thou found me, O mine oyev? And he answered, I have found thee; because thou hast sold thyself to work rah in front of the eyes of Hashem .

1KI 21:21 ‏זע, איך ברענג אױף דיר אַן אומגליק, און איך װעל דיך אױסראַמען, און װעל פֿאַרשנײַדן {כרת} ‏ פֿון אַחאָבֿן יעטװעדער מאַנספּאַרשױן, און קינד און קײט, צװישן יִשׂרָאֵל. edit

1KI 21:21 ze, ich breng oif dir an umglik, un ich vel dich oisramen, un vel farshnaiden fun Achaven yetveder mansparshoin, un kind un keit, tsvishen Yisroel.

1KI 21:21 Hineni, I will bring ra'ah upon thee, and will utterly sweep thee away, and will cut off from Ach'av mashtin b'kir (him that urinates against a wall) , atzur (bond) and azuv (free) in Yisroel,

1KI 21:22 ‏און איך װעל מאַכן דײַן הױז אַזױ װי דאָס הױז פֿון יָרָבֿעָם דעם זון פֿון נבָֿטן, און אַזױ װי דאָס הױז פֿון בַעְשָא דעם זון פֿון אַחִיָהן, פֿאַר דער דערצערנונג װאָס דו האָסט דערצערנט, און געמאַכט זינדיקן יִשׂרָאֵל. edit

1KI 21:22 un ich vel machen dain hoiz azoi vi dos hoiz fun Yarovam dem zun fun Nevaten, un azoi vi dos hoiz fun Baasha dem zun fun Achiyahen, far der dertsernung vos du host dertsernt, un gemacht zindiken Yisroel.

1KI 21:22 And will make thine Bais like the Bais Yarov'am Ben Nevat, and like the Bais Ba'asha Ben Achiyah, for the provocation wherewith thou hast provoked Me to anger, and caused Yisroel to sin.

1KI 21:23 ‏און אױך אױף אִיזֶבֿלען האָט ה׳ גערעדט, אַזױ צו זאָגן: די הינט װעלן עסן אִיזֶבֿלען אין דעם פֿעסטונגגראָבן פֿון יִזרְעֶאל. edit

1KI 21:23 un oich oif Izevelen hot Hashem geredt, azoi tsu zogen: di hint velen esen Izevelen in dem festunggroben fun Yizreel.

1KI 21:23 And of Izevel also spoke Hashem , saying, The kelavim shall devour Izevel by the wall of Yizre'el.

1KI 21:24 ‏דעם װאָס שטאַרבט פֿון אַחאָבֿן אין שטאָט, װעלן די הינט אױפֿעסן, און דעם װאָס שטאַרבט אין פֿעלד, װעלן די פֿױגלען פֿון הימל אױפֿעסן. edit

1KI 21:24 dem vos shtarbt fun Achaven in shtot, velen di hint oifesen, un dem vos shtarbt in feld, velen di foiglen fun himel oifesen.

1KI 21:24 Him of Ach'av that dieth in the Ir the kelavim shall devour; and him that dieth in the sadeh shall the oph haShomayim devour.

1KI 21:25 ‏פֿאַר װאָר, עס איז נישט געװען אַזאַ װי אַחאָבֿ װאָס האָט זיך אָפּגעגעבן צו טאָן װאָס איז שלעכט אין די אױגן פֿון ה׳, װײַל אים האָט אָנגערעדט זײַן װײַב אִיזֶבֿל. edit

1KI 21:25 far vor, es iz nisht geven aza vi Achav vos hot zich opgegeben tsu ton vos iz shlecht in di oigen fun Hashem, vail im hot ongeredt zain vaib Izevel.

1KI 21:25 But there was none like unto Ach'av, which did sell himself to work rah before the eyes of Hashem , whom Izevel his isha urged on.

1KI 21:26 ‏און ער האָט זיך באַגאַנגען זײער אומװערדיק צו גײן נאָך די אָפּגעטער, אַזױ װי אַלץ װאָס די אֶמוֹרים האָבן געטאָן, װעמען ה׳ האָט פֿאַרטריבן פֿון פֿאַר די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 21:26 un er hot zich bagangen zeyer umverdik tsu gein noch di opgeter, azoi vi alts vos di Omarim hoben geton, vemen Hashem hot fartriben fun far di kinder fun Yisroel.

1KI 21:26 And he acted monstrously in going after gillulim (idols) , according to all things as did HaEmori, whom Hashem drove out before the Bnei Yisroel.

1KI 21:27 ‏און עס איז געװען, װי אַחאָבֿ האָט געהערט די דאָזיקע װערטער, אַזױ האָט ער צעריסן זײַנע קלײדער, און אָנגעטאָן זאַקקלײד אױף זײַן לײַב, און האָט געפֿאַסט; און ער איז געלעגן אין זאַקקלײד, און איז אַרומגעגאַנגען שטילערהײט. edit

1KI 21:27 un es iz geven, vi Achav hot gehert di dozike verter, azoi hot er tserisen zaine kleider, un ongeton zakkleid oif zain laib, un hot gefast; un er iz gelegen in zakkleid, un iz arumgegangen shtilerheit.

1KI 21:27 And it came to pass, when Ach'av heard those words, that he tore his begadim, put sackcloth upon his basar, did a tzom, lay in sackcloth, and walked about subdued.

1KI 21:28 ‏איז דאָס װאָרט פֿון ה׳ געװען צו אֵלִיָהו דעם תִּשבי, אַזױ צו זאָגן: edit

1KI 21:28 iz dos vort fun Hashem geven tsu Eliyahu dem Tishbi, azoi tsu zogen:

1KI 21:28 And the Devar Hashem came to Eliyahu the Tishbi, saying,

1KI 21:29 ‏האָסטו געזען װי אַחאָבֿ איז געװאָרן אונטערטעניק פֿאַר מיר? װײַל ער איז געװאָרן אונטערטעניק פֿאַר מיר, װעל איך נישט ברענגען דאָס בײז אין זײַנע טעג; אין די טעג פֿון זײַן זון װעל איך ברענגען דאָס בײז אױף זײַן הױז. edit

1KI 21:29 hostu gezen vi Achav iz gevoren untertenik far mir? vail er iz gevoren untertenik far mir, vel ich nisht brengen dos beiz in zaine teg; in di teg fun zain zun vel ich brengen dos beiz oif zain hoiz.

1KI 21:29 Seest thou how Ach'av humbleth himself before Me? because he humbleth himself before Me, I will not bring hara'ah in his days: but in the yamim bno will I bring ra'ah (disaster) upon his Bais.

1KI 22:1 ‏און זײ זײַנען געזעסן דרײַ יאָר אָן אַ מלחמה צװישן אַרָם און צװישן יִשׂרָאֵל. edit

1KI 22:1 un zei zainen gezesen drai yor on a milchome tsvishen Aram un tsvishen Yisroel.

1KI 22:1 And they continued three years without war between Aram and Yisroel.

1KI 22:2 ‏אָבער עס איז געװען אױפֿן דריטן יאָר, האָט יהוֹשָפֿט דער מלך פֿון יהוּדה אַראָפּגענידערט צו דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 22:2 ober es iz geven oifen driten yor, hot Yehoshaphat der melech fun Yehudah aropgenidert tsu dem melech fun Yisroel.

1KI 22:2 And it came to pass in the third year, that Yehoshaphat Melech Yehudah came down to Melech Yisroel.

1KI 22:3 ‏און דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל האָט געזאָגט צו זײַנע קנעכט: װײסט איר, אַז צו אונדז געהערט רָמוֹת-גִלעָד? און מיר שװײַגן, און נעמען זי נישט אַװעק פֿון דער האַנט פֿון דעם מלך פֿון אַרָם. edit

1KI 22:3 un der melech fun Yisroel hot gezogt tsu zaine knecht: veist ir, az tsu undz gehert Ramot-Gilad? un mir shvaigen, un nemen zi nisht avek fun der hant fun dem melech fun Aram.

1KI 22:3 And Melech Yisroel said unto his avadim, Know ye that Ramot-Gil'ad is ours, and we hesitate, and take it not out of the hand of HaMelech Aram?

1KI 22:4 ‏און ער האָט געזאָגט צו יהוֹשָפֿטן: װילסטו גײן מיט מיר אין מלחמה אױף רָמוֹת-גִלעָד? האָט יהוֹשָפֿט געזאָגט צו דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל: אַזױ װי דו, אַזױ איך, אַזױ װי דײַן פֿאָלק, אַזױ מײַן פֿאָלק, אַזױ װי דײַנע פֿערד אַזױ מײַנע פֿערד. edit

1KI 22:4 un er hot gezogt tsu Yehoshaphaten: vilstu gein mit mir in milchome oif Ramot-Gilad? hot Yehoshaphat gezogt tsu dem melech fun Yisroel: azoi vi du, azoi ich, azoi vi dain folk, azoi main folk, azoi vi daine ferd azoi maine ferd.

1KI 22:4 And he said unto Yehoshaphat, Wilt thou go with me to battle to Ramot-Gil'ad? And Yehoshaphat said to the Melech Yisroel, I am as thou art, my people as thy people, my susim as thy susim.

1KI 22:5 ‏און יהוֹשָפֿט האָט געזאָגט צו דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל: פֿרעג הײַנט, איך בעט דיך, דאָס װאָרט פֿון ה׳. edit

1KI 22:5 un Yehoshaphat hot gezogt tsu dem melech fun Yisroel: freg haint, ich bet dich, dos vort fun Hashem.

1KI 22:5 And Yehoshaphat said unto the Melech Yisroel, Inquire for the Devar Hashem today.

1KI 22:6 ‏האָט דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל אײַנגעזאַמלט די נבֿיאים, אַרום פֿיר הונדערט מאַן, און ער האָט צו זײ געזאָגט: זאָל איך גײן קעגן רָמוֹת-גִלעָד אױף מלחמה, אָדער זאָל איך אָפּשטײן? האָבן זײ געזאָגט: גײ אַרױף, און אֲדֹנָי װעט זי געבן אין דער האַנט פֿון מלך. edit

1KI 22:6 hot der melech fun Yisroel aingezamlt di neviim, arum fir hundert man, un er hot tsu zei gezogt: zol ich gein kegen Ramot-Gilad oif milchome, oder zol ich opshtein? hoben zei gezogt: gei aroifblikendik, un Adonoi vet zi geben in der hant fun melech.

1KI 22:6 Then the Melech Yisroel gathered the nevi'im together, about 400 men, and said unto them, Shall I go against Ramot-Gil'ad to battle, or shall I refrain? And they said, Go up; for Hashem shall deliver it into the hand of HaMelech.

1KI 22:7 ‏האָט יהוֹשָפֿט געזאָגט: איז דאָ נישטאָ נאָך אַ נבֿיא פֿון ה׳, אַז מיר זאָלן פֿרעגן בײַ אים? edit

1KI 22:7 hot Yehoshaphat gezogt: iz do nishto noch a novi fun Hashem, az mir zolen fregen bai im?

1KI 22:7 And Yehoshaphat said, Is there not here a navi of Hashem besides, that we might inquire of him?

1KI 22:8 ‏האָט דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל געזאָגט צו יהוֹשָפֿטן: פֿאַראַן נאָך אײן מאַן אױף צו פֿרעגן בײַ ה׳ דורך אים, אָבער איך האָב אים פֿײַנט, װײַל ער זאָגט נישט נבֿיאות אױף מיר גוטס, נאָר בלױז שלעכטס – מיכָיָהו דער זון פֿון יִמלָהן. האָט יהוֹשָפֿט געזאָגט: זאָל דער מלך אַזױ נישט רעדן. edit

1KI 22:8 hot der melech fun Yisroel gezogt tsu Yehoshaphaten: faran noch ein man oif tsu fregen bai Hashem durch im, ober ich hob im faint, vail er zogt nisht neviut oif mir guts, nor bloiz shlechts – Michayah der zun fun Yimlachen. hot Yehoshaphat gezogt: zol der melech azoi nisht reden.

1KI 22:8 And the Melech Yisroel said unto Yehoshaphat, There is yet one man, Mikhay'hu ben Yimlach, by whom we may inquire of Hashem : but I hate him; for he doth not prophesy tov concerning me, but rah. And Yehoshaphat said, Let not HaMelech say such.

1KI 22:9 ‏האָט דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל גערופֿן אַ הױפֿדינער, און האָט געזאָגט: ברענג אױף גיך מיכָיָהו דעם זון פֿון יִמלָהן. edit

1KI 22:9 hot der melech fun Yisroel gerufen a hoifdiner, un hot gezogt: breng oif gich Michayah dem zun fun Yimlachen.

1KI 22:9 Then HaMelech Yisroel called an officer, and said, Hasten here Mikhay'hu ben Yimlach.

1KI 22:10 ‏און דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל און יהוֹשָפֿט דער מלך פֿון יהוּדה זײַנען געזעסן איטלעכער אױף זײַן טראָן אָנגעקלײדט אין בִגדֵי-[מלכּות] אין אַ שײַער בײַ דעם טױעראײַנגאַנג פֿון שוֹמרוֹן, און אַלע נבֿיאים האָבן נבֿיאות געזאָגט פֿאַר זײ. edit

1KI 22:10 un der melech fun Yisroel un Yehoshaphat der melech fun Yehudah zainen gezesen itlecher oif zain tron ongekleidt in bigdei-[mlkut] in a shaier bai dem toieraingang fun Shomron, un ale neviim hoben neviut gezogt far zei.

1KI 22:10 And the Melech Yisroel and Yehoshaphat Melech Yehudah sat each on his kisse, having put on their robes, at the threshing floor in the entrance of sha'ar Shomron; all the nevi'im prophesied before them.

1KI 22:11 ‏און צִדקִיָה דער זון פֿון כּנַעֲנָהן האָט זיך געמאַכט אײַזערנע הערנער, און ער האָט געזאָגט: אַזױ האָט ה׳ געזאָגט: מיט די דאָזיקע װעסטו שטױסן אַרָם ביז זײ צו פֿאַרלענדן. edit

1KI 22:11 un Tsidkiyah der zun fun Kenaanahen hot zich gemacht aizerne herner, un er hot gezogt: azoi hot Hashem gezogt: mit di dozike vestu shtoisen Aram biz zei tsu farlenden.

1KI 22:11 Tzidkiyah ben Kena'anah made him horns of barzel: and said, Thus saith Hashem , With these shalt thou push Aram until thou have consumed them.

1KI 22:12 ‏און אַלע נבֿיאים האָבן נבֿיאות געזאָגט דעס גלײַכן, אַזױ צו זאָגן: גײ אַרױף קײן רָמוֹת-גִלעָד, און באַגליק, און ה׳ װעט זי געבן אין דער האַנט פֿון מלך. edit

1KI 22:12 un ale neviim hoben neviut gezogt des glaichen, azoi tsu zogen: gei aroifblikendik kein Ramot-Gilad, un baglik, un Hashem vet zi geben in der hant fun melech.

1KI 22:12 And all the nevi'im prophesied so, saying, Go up to Ramot-Gil'ad, and succeed: for Hashem shall deliver it into the yad HaMelech.

1KI 22:13 ‏און דער שליח װאָס איז געגאַנגען רופֿן מיכָיָהון, האָט גערעדט צו אים, אַזױ צו זאָגן: זע נאָר, די װערטער פֿון די נבֿיאים זײַנען װי אײן מױל גוטס צום מלך; זאָל, איך בעט דיך, דײַן װאָרט זײַן אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון אײנעם פֿון זײ, און זאָלסט רעדן גוטס. edit

1KI 22:13 un der shlich vos iz gegangen rufen Michayahen, hot geredt tsu im, azoi tsu zogen: ze nor, di verter fun di neviim zainen vi ein moil guts tsum melech; zol, ich bet dich, dain vort zain azoi vi dos vort fun einem fun zei, un zolst reden guts.

1KI 22:13 And the malach that was gone to summon Mikhay'hu spoke unto him, saying, Hinei now, the words of the nevi'im declare tov unto HaMelech with one mouth: let thy word be like the word of one of them, speak that which is tov.

1KI 22:14 ‏האָט מיכָיָהו געזאָגט: אַזױ װי עס לעבט ה׳, אַז דאָס װאָס ה׳ װעט זאָגן צו מיר, דאָס װעל איך רעדן! edit

1KI 22:14 hot Michayah gezogt: azoi vi es lebt Hashem, az dos vos Hashem vet zogen tsu mir, dos vel ich reden!

1KI 22:14 And Mikhay'hu said, As Hashem liveth, what Hashem saith unto me, that will I speak.

1KI 22:15 ‏איז ער געקומען צום מלך, און דער מלך האָט צו אים געזאָגט: מיכָיָהו, זאָלן מיר גײן צו רָמוֹת-גִלעָד אױף מלחמה, אָדער זאָלן מיר אָפּשטײן? האָט ער צו אים געזאָגט: גײ אַרױף, און באַגליק, און ה׳ װעט זי געבן אין דער האַנט פֿון מלך. edit

1KI 22:15 iz er gekumen tsum melech, un der melech hot tsu im gezogt: Michayah, zolen mir gein tsu Ramot-Gilad oif milchome, oder zolen mir opshtein? hot er tsu im gezogt: gei aroifblikendik, un baglik, un Hashem vet zi geben in der hant fun melech.

1KI 22:15 So he came to HaMelech. And HaMelech said unto him, Mikhay'hu, shall we go against Ramot-Gil'ad to battle, or shall we refrain? And he answered him, Go, and succeed: for Hashem shall deliver it into the yad HaMelech.

1KI 22:16 ‏האָט דער מלך צו אים געזאָגט: ביז װיפֿל מאָל זאָל איך דיך באַשװערן, אַז דו זאָלסט נישט רעדן צו מיר נאָר אמת אין נאָמען פֿון ה׳? edit

1KI 22:16 hot der melech tsu im gezogt: biz vifel mol zol ich dich bashveren, az du zolst nisht reden tsu mir nor emes in nomen fun Hashem?

1KI 22:16 And HaMelech said unto him, How many times shall I adjure thee that thou tell me nothing but that which is true in the Shem of Hashem ?

1KI 22:17 ‏האָט ער געזאָגט: איך האָב געזען גאַנץ יִשׂרָאֵל צעשפּרײט אױף די בערג, אַזױ װי שאָף װאָס האָבן נישט קײן פּאַסטוך, און ה׳ האָט געזאָגט: אָן אַ האַר זײַנען די דאָזיקע; זאָלן זײ זיך אומקערן איטלעכער צו זײַן הױז בשלום. edit

1KI 22:17 hot er gezogt: ich hob gezen gants Yisroel tseshpreit oif di berg, azoi vi shof vos hoben nisht kein pastuch, un Hashem hot gezogt: on a Har zainen di dozike; zolen zei zich umkeren itlecher tsu zain hoiz besholem.

1KI 22:17 And he said, I saw kol Yisroel scattered upon the hills, as Tzon that have not a Ro'eh: and Hashem said, These have no adonim: let them return every man to his bais in shalom.

1KI 22:18 ‏האָט דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל געזאָגט צו יהוֹשָפֿטן: האָב איך דיר נישט געזאָגט, ער װעט נישט נבֿיאות זאָגן אױף מיר גוטס, נאָר בלױז שלעכטס? edit

1KI 22:18 hot der melech fun Yisroel gezogt tsu Yehoshaphaten: hob ich dir nisht gezogt, er vet nisht neviut zogen oif mir guts, nor bloiz shlechts?

1KI 22:18 And the Melech Yisroel said unto Yehoshaphat, Did I not tell thee that he would prophesy no tov concerning me, but rah?

1KI 22:19 ‏האָט ער געזאָגט: דערום הער דאָס װאָרט פֿון ה׳: איך האָב געזען װי ה׳ זיצט אױף זײַן טראָן, ‏ און דער גאַנצער חיל פֿון הימל שטײט לעבן אים פֿון זײַן רעכטער זײַט און פֿון זײַן לינקער. edit

1KI 22:19 hot er gezogt: derum her dos vort fun Hashem: ich hob gezen vi Hashem zitst oif zain tron, un der gantser cheil fun himel shteit leben im fun zain rechter zait un fun zain linker.

1KI 22:19 And he said, Shema Devar Hashem : I saw Hashem sitting on his kisse, and all the Tzva HaShomayim standing by Him on His right hand and on His left.

1KI 22:20 ‏און ה׳ האָט געזאָגט: װער װעט אָנרעדן אַחאָבֿן, ער זאָל אַרױפֿגײן און פֿאַלן אין רָמוֹת-גִלעָד? האָט דער געזאָגט אַזױ, און דער זאָגט אַזױ. edit

1KI 22:20 un Hashem hot gezogt: ver vet onreden Achaven, er zol aroifgein un falen in Ramot-Gilad? hot der gezogt azoi, un der zogt azoi.

1KI 22:20 And Hashem said, Who shall persuade Ach'av, that he may go up and fall at Ramot-Gil'ad? And one said one thing, and one said another.

1KI 22:21 ‏איז אַרױסגעגאַנגען דער גײַסט, און האָט זיך געשטעלט פֿאַר ה׳, און האָט געזאָגט: איך װעל אים אָנרעדן. edit

1KI 22:21 iz aroisgegangen der gaist, un hot zich geshtelt far Hashem, un hot gezogt: ich vel im onreden.

1KI 22:21 And there came forth the ruach, and stood before Hashem , and said, I will persuade him.

1KI 22:22 ‏האָט ה׳ צו אים געזאָגט: מיט װאָס? האָט ער געזאָגט: איך װעל אַרױסגײן און װערן אַ גײַסט פֿון ליגן אין מױל פֿון אַלע זײַנע נבֿיאים. האָט ער געזאָגט: װעסט אָנרעדן, און װעסט אױך אױספֿירן; גײ אַרױס און טו אַזױ. edit

1KI 22:22 hot Hashem tsu im gezogt: mit vos? hot er gezogt: ich vel aroisgein un veren a gaist fun ligen in moil fun ale zaine neviim. hot er gezogt: vest onreden, un vest oich oisfiren; gei arois un tu azoi.

1KI 22:22 And Hashem said unto him, By what means? And he said, I will go forth, and I will be a ruach sheker in the mouth of all his nevi'im. And he said, Thou shalt persuade him, and prevail also; go forth, do so.

1KI 22:23 ‏און אַצונד, זע, ה׳ האָט אַרײַנגעגעבן אַ גײַסט פֿון ליגן אין מױל פֿון אַלע די דאָזיקע נבֿיאים דײַנע, אָבער ה׳ האָט אָנגעזאָגט אױף דיר שלעכטס. edit

1KI 22:23 un atsund, ze, Hashem hot araingegeben a gaist fun ligen in moil fun ale di dozike neviim daine, ober Hashem hot ongezogt oif dir shlechts.

1KI 22:23 Now therefore, hinei, Hashem hath put a ruach sheker in the mouth of all these thy nevi'im, and Hashem hath spoken ra'ah concerning thee.

1KI 22:24 ‏האָט געזאָגט צִדקִיָהו דער זון פֿון כּנַעֲנָהן, און האָט געשלאָגן מיכָיָהון אױפֿן באַק, און ער האָט געזאָגט: אױף װאָסער [װעג] איז דער גײַסט פֿון ה׳ אַװעקגעגאַנגען פֿון מיר, כּדי צו רעדן מיט דיר? edit

1KI 22:24 hot gezogt Tsidkiyah der zun fun Kenaanahen, un hot geshlogen Michayahen oifen bak, un er hot gezogt: oif vaser [veg] iz der gaist fun Hashem avekgegangen fun mir, kedei tsu reden mit dir?

1KI 22:24 But Tzidkiyahu ben Kena'anah went near, and struck Mikhay'hu on the cheek, and said, Which way did the Ruach Hashem go when he went from me to speak to you?

1KI 22:25 ‏האָט מיכָיָהו געזאָגט: אָט װעסטו זען אין יענעם טאָג, װען דו װעסט אַרײַנגײן אין אַ קאַמער הינטער אַ קאַמער זיך צו באַהאַלטן. edit

1KI 22:25 hot Michayah gezogt: ot vestu zen in yenem tog, ven du vest araingein in a kamer hinter a kamer zich tsu bahalten.

1KI 22:25 And Mikhay'hu said, Hinei, thou shalt see in that yom, when thou shalt go into a cheder b'cheder (inner room) to hide thyself.

1KI 22:26 ‏האָט דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל געזאָגט: נעם מיכָיָהון, און קער אים אום צו אָמוֹן דעם האַר פֿון דער שטאָט, און צו יוֹאָש דעם מלכס זון. edit

1KI 22:26 hot der melech fun Yisroel gezogt: nem Michayahen, un ker im um tsu Amon dem Har fun der shtot, un tsu Yoash dem melechs zun.

1KI 22:26 And the Melech Yisroel said, Take Mikhay'hu, and carry him back unto Amon Sar HaIr, and to Yoash ben HaMelech;

1KI 22:27 ‏און זאָלסט זאָגן: אַזױ האָט געזאָגט דער מלך: טוט אַרײַן דעם דאָזיקן אין געפֿענקעניש, און שפּײַזט אים מיט קאַרג ברױט און קאַרג װאַסער, ביז איך קום בשלום. edit

1KI 22:27 un zolst zogen: azoi hot gezogt der melech: tut arain dem doziken in gefenkenish, un shpaizt im mit karg broit un karg vaser, biz ich kum besholem.

1KI 22:27 And say, Thus saith HaMelech, Put this fellow in the bais hakeleh, and feed him with lechem lachatz (bread of affliction) and with mayim lachatz (water of affliction) , until I come in shalom.

1KI 22:28 ‏האָט מיכָיָהו געזאָגט: אױב אומקערן װעסטו זיך אומקערן בשלום, האָט ה׳ נישט גערעדט דורך מיר. און ער האָט געזאָגט: הערט דאָס צו, איר פֿעלקער אַלע. edit

1KI 22:28 hot Michayah gezogt: oib umkeren vestu zich umkeren besholem, hot Hashem nisht geredt durch mir. un er hot gezogt: hert dos tsu, ir felker ale.

1KI 22:28 And Mikhay'hu said, If thou return at all in shalom, Hashem hath not spoken by me. And he said, Pay heed, O people, every one of you.

1KI 22:29 ‏און דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל און יהוֹשָפֿט דער מלך פֿון יהוּדה זײַנען אַרױפֿגעגאַנגען קײן רָמוֹת-גִלעָד. edit

1KI 22:29 un der melech fun Yisroel un Yehoshaphat der melech fun Yehudah zainen aroifgegangen kein Ramot-Gilad.

1KI 22:29 So the Melech Yisroel and Yehoshaphat Melech Yehudah went up to Ramot-Gil'ad.

1KI 22:30 ‏און דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל האָט געזאָגט צו יהוֹשָפֿטן: איך װעל זיך פֿאַרשטעלן און װעל אַרײַנגײן אין דער מלחמה, און דו טראָג דײַנע קלײדער. און דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל האָט זיך פֿאַרשטעלט, און איז אַרײַנגעגאַנגען אין דער מלחמה. edit

1KI 22:30 un der melech fun Yisroel hot gezogt tsu Yehoshaphaten: ich vel zich farshtelen un vel araingein in der milchome, un du trog daine kleider. un der melech fun Yisroel hot zich farshtelt, un iz araingegangen in der milchome.

1KI 22:30 And the Melech Yisroel said unto Yehoshaphat, I will disguise myself, and enter into the milchamah; but put thou on thy robes. And the Melech Yisroel disguised himself, and went into the milchamah.

1KI 22:31 ‏און דער מלך פֿון אַרָם האָט באַפֿױלן די צװײ און דרײַסיק הױפּטלײַט פֿון זײַנע רײַטװעגן, אַזױ צו זאָגן: איר זאָלט נישט מלחמה האַלטן מיט קלײן אָדער גרױס, נאָר בלױז מיטן מלך פֿון יִשׂרָאֵל אַלײן. edit

1KI 22:31 un der melech fun Aram hot bafoilen di tsvei un draisik hoiptlait fun zaine raitvegen, azoi tsu zogen: ir zolt nisht milchome halten mit klein oder grois, nor bloiz miten melech fun Yisroel alein.

1KI 22:31 But HaMelech Aram commanded his 32 captains that had rule over his chariots, saying, Fight neither with katan nor gadol, save only with the Melech Yisroel.

1KI 22:32 ‏און עס איז געװען, װי די הױפּטלײַט פֿון די רײַטװעגן האָבן געזען יהוֹשָפֿטן, אַזױ האָבן זײ געזאָגט: דאָס איז געװיס דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל. און זײ האָבן זיך אַ קער געטאָן צו אים מלחמה צו האַלטן. האָט יהוֹשָפֿט אַ געשרײ געטאָן; edit

1KI 22:32 un es iz geven, vi di hoiptlait fun di raitvegen hoben gezen Yehoshaphaten, azoi hoben zei gezogt: dos iz gevis der melech fun Yisroel. un zei hoben zich a ker geton tsu im milchome tsu halten. hot Yehoshaphat a geshrei geton;

1KI 22:32 And it came to pass, when the captains of the chariots saw Yehoshaphat, that they said, Surely it is the Melech Yisroel. And they turned aside to fight against him. Yehoshaphat cried out.

1KI 22:33 ‏איז, װי די הױפּטלײַט פֿון די רײַטװעגן האָבן געזען אַז דאָס איז נישט דער מלך פֿון יִשׂרָאֵל, אַזױ האָבן זײ זיך אָפּגעקערט פֿון הינטער אים. edit

1KI 22:33 iz, vi di hoiptlait fun di raitvegen hoben gezen az dos iz nisht der melech fun Yisroel, azoi hoben zei zich opgekert fun hinter im.

1KI 22:33 And it came to pass, when the captains of the chariots perceived that it was not Melech Yisroel, they turned from pursuing him.

1KI 22:34 ‏און אַ מאַן האָט אָנגעצױגן דעם בױגן גלאַט אין דער װעלט, און האָט געטראָפֿן דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל צװישן אונטערפּאַנצער און צװישן ברוסטשילד. האָט ער געזאָגט צו זײַן טרײַבער: פֿאַרקער דײַן האַנט, און פֿיר מיך אַרױס פֿון דער מחנה, װאָרום איך בין פֿאַרװוּנדט. edit

1KI 22:34 un a man hot ongetsoigen dem boigen glat in der velt, un hot getrofen dem melech fun Yisroel tsvishen unterpantser un tsvishen brustshild. hot er gezogt tsu zain traiber: farker dain hant, un fir mich arois fun der machne, vorem ich bin farvundt.

1KI 22:34 And a certain man drew a keshet (bow) at random, and struck Melech Yisroel between the joints of his armor; wherefore he said unto the driver of his merkavah, Turn around thine hand, and carry me out of the battle; for I am wounded.

1KI 22:35 ‏און די מלחמה איז געשטיגן אין יענעם טאָג; און דער מלך איז אױפֿגעהאַלטן געװאָרן שטײענדיק אין רײַטװאָגן אַנטקעגן אַרָם; און אין אָװנט איז ער געשטאָרבן. און דאָס בלוט פֿון דער װוּנד איז אַראָפּגערונען אױפֿן דעק פֿון רײַטװאָגן. edit

1KI 22:35 un di milchome iz geshtigen in yenem tog; un der melech iz oifgehalten gevoren shteyendik in raitvogen antkegen Aram; un in ovent iz er geshtorben. un dos blut fun der vund iz aropgerunen oifen dek fun raitvogen.

1KI 22:35 And the milchamah increased that yom; and HaMelech was propped up in his merkavah against the Syrians, and died at erev; and the dahm ran out of the wound onto the floor of the merkavah.

1KI 22:36 ‏איז אַרױס אַ געשרײ דורך דער מחנה אַרום זון-אונטערגאַנג: איטלעכער צו זײַן שטאָט, און איטלעכער צו זײַן לאַנד! edit

1KI 22:36 iz arois a geshrei durch der machne arum zun-untergang: itlecher tsu zain shtot, un itlecher tsu zain land!

1KI 22:36 And there went a proclamation throughout the host about the going down of the shemesh, saying, Every man to his city, and every man to his own country.

1KI 22:37 ‏אַזױ איז געשטאָרבן דער מלך; און ער איז געבראַכט געװאָרן קײן שוֹמרוֹן. און מע האָט באַגראָבן דעם מלך אין שוֹמרוֹן. edit

1KI 22:37 azoi iz geshtorben der melech; un er iz gebracht gevoren kein Shomron. un me hot bagroben dem melech in Shomron.

1KI 22:37 So Melech died, and was brought to Shomron; and they buried HaMelech in Shomron.

1KI 22:38 ‏און אַז מע האָט אָפּגעשװענקט דעם רײַטװאָגן בײַם טײַך פֿון שוֹמרוֹן, האָבן די הינט געלעקט זײַן בלוט, און די זוֹנות האָבן זיך דרינען געװאַשן, אַזױ װי דאָס װאָרט פֿון ה׳ װאָס ער האָט גערעדט. edit

1KI 22:38 un az me hot opgeshvenkt dem raitvogen baim taich fun Shomron, hoben di hint gelekt zain blut, un di zoinus hoben zich drinen gevashen, azoi vi dos vort fun Hashem vos er hot geredt.

1KI 22:38 And one washed the merkavah in the pool of Shomron; and the kelavim licked up his dahm while the zonot bathed; according unto the Devar Hashem which he spoke.

1KI 22:39 ‏און די איבעריקע זאַכן װעגן אַחאָבֿן, און אַלץ װאָס ער האָט געטאָן, און דאָס הױז פֿון עלפֿנבײן װאָס ער האָט געבױט, דאָס איז שױן באַשריבן אין בוך פֿון די צײַטגעשעענישן פֿון די מלכים פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 22:39 un di iberike zachen vegen Achaven, un alts vos er hot geton, un dos hoiz fun elfnbein vos er hot geboit, dos iz shoin bashriben in buch fun di tsaitgesheenishen fun di Molechim fun Yisroel.

1KI 22:39 Now the rest of the acts of Ach'av (Ahab) , and all that he did, and the Bais HaShen (House of Ivory) which he made, and all the cities that he built, are they not written in the Sefer Divrei HaYamim l'Malkhei Yisroel?

1KI 22:40 ‏און אַחאָבֿ האָט זיך געלײגט מיט זײַנע עלטערן, און זײַן זון אַחַזיָהו איז געװאָרן מלך אױף זײַן אָרט. edit

1KI 22:40 un Achav hot zich geleigt mit zaine elteren, un zain zun Achazyahu iz gevoren melech oif zain ort.

1KI 22:40 So Ach'av slept with his avot; and Achazyahu beno (his son) reigned in his place.

1KI 22:41 ‏און יהוֹשָפֿט דער זון פֿון אָסאָן איז געװאָרן מלך איבער יהוּדה אין פֿירטן יאָר פֿון אַחאָבֿ דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 22:41 un Yehoshaphat der zun fun Asaen iz gevoren melech iber Yehudah in firten yor fun Achav dem melech fun Yisroel.

1KI 22:41 And Yehoshaphat ben Asa began to reign over Yehudah in the fourth year of Ach'av Melech Yisroel.

1KI 22:42 ‏פֿינף און דרײַסיק יאָר איז יהוֹשָפֿט אַלט געװען אַז ער איז געװאָרן מלך, און פֿינף און צװאַנציק יאָר האָט ער געקיניגט אין ירושָלַיִם. און דער נאָמען פֿון זײַן מוטער איז געװען עַזוּבֿה די טאָכטער פֿון שִלחין. edit

1KI 22:42 finf un draisik yor iz Yehoshaphat alt geven az er iz gevoren melech, un finf un tsvantsik yor hot er gekinigt in Yerusholayim. un der nomen fun zain muter iz geven Azuvah di tochter fun Shilchien.

1KI 22:42 Yehoshaphat was 35 shanah when he began to reign; and he reigned 25 shanah in Yerushalayim. And the shem immo was Azuvah bat Shilchi.

1KI 22:43 ‏און ער איז געגאַנגען אין אַל דעם װעג פֿון זײַן פֿאָטער אָסאָן – ער האָט זיך נישט אָפּגעקערט דערפֿון – צו טאָן װאָס איז רעכטפֿאַרטיק אין די אױגן פֿון ה׳. edit

1KI 22:43 un er iz gegangen in al dem veg fun zain foter Asaen – er hot zich nisht opgekert derfun – tsu ton vos iz rechtfartik in di oigen fun Hashem.

1KI 22:43 And he walked in kol derech Asa aviv; he turned not aside from it, doing that which was yashar in the eyes of Hashem ;

1KI 22:44 ‏ נאָר די בָמות זײַנען נישט אָפּגעטאָן געװאָרן; דאָס פֿאָלק האָט נאָך אַלץ געשלאַכט און גערײכערט אױף די בָמות. edit

1KI 22:44 nor di Bamot zainen nisht opgeton gevoren; dos folk hot noch alts geshlacht un gereichert oif di Bamot.

1KI 22:44 nevertheless the high places (places of pagan worship) were not taken away; for HaAm offered and burned incense yet in the high places.

1KI 22:45 ‏ און יהוֹשָפֿט איז געװען אין שלום מיט דעם מלך פֿון יִשׂרָאֵל. edit

1KI 22:45 un Yehoshaphat iz geven in sholem mit dem melech fun Yisroel.

1KI 22:45 And Yehoshaphat made peace with Melech Yisroel.

1KI 22:46 ‏ און די איבעריקע זאַכן װעגן יהוֹשָפֿט, און זײַן גבֿוּרהשאַפֿט װאָ