Verse Text - (DAN 1:1-DAN 12:13)

DAN 1:1 ‏אין דריטן יאָר פֿון דער מלוכה פֿון יהוֹיָקים דעם מלך פֿון יהוּדה, איז געקומען נבֿוכַדנֶצַר דער מלך פֿון בָבֿל אױף ירושָלַיִם, און האָט געלעגערט אױף איר. edit

DAN 1:1 in driten yor fun der meluche fun Yhoyakim dem melech fun Yehudah, iz gekumen Nevuchadnetsar der melech fun Bavel oif Yerusholayim, un hot gelegert oif ir.

DAN 1:1 In the third year of the reign of Y'hoyakim Melech Yehudah came Nevukhadnetzar king of Babylon unto Yerushalayim, and besieged it.

DAN 1:2 ‏און אֲדֹנָי האָט געגעבן אין זײַן האַנט יהוֹיָקים דעם מלך פֿון יהוּדה, און טײל פֿון די כּלים פֿון דאָס הױז האלֹקים, און ער האָט זײ געבראַכט קײן לאַנד שִנעָר, אין הױז פֿון זײַן ג-ט; און די כּלים האָט ער געבראַכט אין דער שאַצקאַמער פֿון זײַן ג-ט. edit

DAN 1:2 un Adonoi hot gegeben in zain hant Yhoyakim dem melech fun Yehudah, un teil fun di keilim fun dos hoiz HaElokim, un er hot zei gebracht kein land Shinar, in hoiz fun zain g-t; un di keilim hot er gebracht in der shatskamer fun zain g-t.

DAN 1:2 And Hashem gave Y'hoyakim Melech Yehudah into his hand, with part of the vessels of the Beis HaElohim; which he carried into the land of Shinar to the house of his g-d; and he brought the vessels into the treasure house of his g-d.

DAN 1:3 ‏און דער מלך האָט געהײסן אַשפּנַז דעם הױפּט פֿון זײַנע הױפֿדינער, ברענגען פֿון די קינדער פֿון יִשׂרָאֵל, און פֿון דעם קיניגלעכן אָפּשטאַם, און פֿון די אַדללײַט, edit

DAN 1:3 un der melech hot geheisen Ashpenaz dem hoipt fun zaine hoifdiner, brengen fun di kinder fun Yisroel, un fun dem kiniglechen opshtam, un fun di adllait,

DAN 1:3 And the king spoke unto Ashpenaz the master of his eunuchs, that he should bring certain of the Bnei Yisroel, and of the kingʼs zera (seed) , and of the princes,

DAN 1:4 ‏ייִנגלעך װאָס אין זײ איז נישטאָ קײן פֿעלער, און שײנע אױפֿן אױסזען, און באַהאַװנט אין אַלערלײ חכמות, און װױלקענעװדיק אין קענשאַפֿט, און פֿאַרשטאַנדיק אין װיסן, און װאָס האָבן בכּוֹח צו שטײן אין פּאַלאַץ פֿון מלך; און זײ לערנען דעם כּתבֿ און דעם לשון פֿון די כַּשׂדים. edit

DAN 1:4 yinglech vos in zei iz nishto kein feler, un sheine oifen oiszen, un bahavnt in alerlei chochmes, un voilkenevdik in kenshaft, un farshtandik in visen, un vos hoben bekoyech tsu shtein in palats fun melech; un zei lernen dem kesav un dem loshen fun di Kesedim.

DAN 1:4 Yeladim in whom was no blemish, but well-favored, and skillful in all chochmah (wisdom) , and cunning in da'as (knowledge) , and understanding science, and such as had ability in them to stand in the heikhal hamelech (kingʼs palace) , and whom they might teach the sefer and lashon of the Kasdim (Chaldeans) .

DAN 1:5 ‏און דער מלך האָט זײ באַשטימט אַ טאָגטעגלעכע אױסקומעניש פֿון דעם מלכס שפּײַז, און פֿון דעם װײַן װאָס ער טרינקט, און געהײסן זײ דערציען דרײַ יאָר, און צום סוף פֿון זײ, זאָלן זײ זיך שטעלן פֿאַרן מלך. edit

DAN 1:5 un der melech hot zei bashtimt a togtegleche oiskumenish fun dem melechs shpaiz, un fun dem vain vos er trinkt, un geheisen zei dertsien drai yor, un tsum sof fun zei, zolen zei zich shtelen faran melech.

DAN 1:5 And the king appointed them a daily provision of the kingʼs food, and of the yayin which he drank, so nourishing them shanim shalosh (three years) , that at the end thereof they might stand before the king.

DAN 1:6 ‏זײַנען געװען צװישן זײ פֿון די קינדער פֿון יהוּדה, דָניאֵל, חַנַניָה, מישָאֵל, און עַזַריָה. edit

DAN 1:6 zainen geven tsvishen zei fun di kinder fun Yehudah, Daniel, Chananyah, Mishael, un Azaryah.

DAN 1:6 Now among these were of the Bnei Yehudah, Daniel, Chananyah, Mishael, and Azaryah;

DAN 1:7 ‏און דער הױפּט פֿון די הױפֿדינער האָט זײ געגעבן נעמען, און ער האָט געגעבן דָניאֵלן [דעם נאָמען] בלטשאַצַר, און חַנַניָהן – שַדרַך, און מישָאֵלן – מֵישַך, און עַזַריָהן – עַבֿד-נגוֹ. edit

DAN 1:7 un der hoipt fun di hoifdiner hot zei gegeben nemen, un er hot gegeben Danielen [dem nomen] Belteshatsar, un Chananyahen – Shadrake, un Mishaelen – Meshach, un Azaryahen – Aved-Nego.

DAN 1:7 Unto whom the chief of the eunuchs gave names; for he gave unto Daniel the name of Belteshatzar; and to Chananyah, of Shadrakh; and to Mishael, of Meshach; and to Azaryah, of Abednego.

DAN 1:8 ‏און דָניאֵל האָט זיך אַרײַנגענומען אין האַרצן, אַז ער זאָל זיך נישט פֿאַראומװערדיקן מיט דעם מלכס שפּײַז, און מיט דעם װײַן װאָס ער טרינקט, און ער האָט געבעטן פֿון דעם הױפּט פֿון די הױפֿדינער, אַז ער זאָל זיך נישט דאַרפֿן פֿאַראומװערדיקן. edit

DAN 1:8 un Daniel hot zich araingenumen in hartsen, az er zol zich nisht farumverdiken mit dem melechs shpaiz, un mit dem vain vos er trinkt, un er hot gebeten fun dem hoipt fun di hoifdiner, az er zol zich nisht darfen farumverdiken.

DAN 1:8 But Daniel purposed in his heart that he would not defile himself with the portion of the kingʼs delicacies, nor with the yayin which he drank; therefore he requested of the chief of the eunuchs that he might not defile himself.

DAN 1:9 ‏און האלֹקים האָט געגעבן דָניאֵלן גענאָד און דערבאַרימונג בײַ דעם הױפּט פֿון די הױפֿדינער. edit

DAN 1:9 un HaElokim hot gegeben Danielen genod un derbarimung bai dem hoipt fun di hoifdiner.

DAN 1:9 Now G-d had brought Daniel into chesed and sympathy with the chief of the eunuchs.

DAN 1:10 ‏אָבער דער הױפּט פֿון די הױפֿדינער האָט געזאָגט צו דָניאֵלן: איך האָב מורא פֿאַר מײַן האַר דעם מלך װאָס האָט באַשטימט אײַער שפּײַז און אײַער געטראַנק, טאָמער װעט ער זען אײַערע פּנימער אומעטיקער װי בײַ ייִנגלעך פֿון אײַער עלטער, און איר װעט פֿאַרשולדיקן מײַן קאָפּ פֿאַרן מלך. edit

DAN 1:10 ober der hoipt fun di hoifdiner hot gezogt tsu Danielen: ich hob moire far main Har dem melech vos hot bashtimt aier shpaiz un aier getrank, tomer vet er zen aiere penemer umetiker vi bai yinglech fun aier elter, un ir vet farshuldiken main kop faran melech.

DAN 1:10 And the chief of the eunuchs said unto Daniel, I fear adoni hamelech, who hath appointed your meat and your drink; for why should he see your faces worse looking than the yeladim which are of your age? Then shall ye make me endanger my head to the king.

DAN 1:11 ‏האָט דָניאֵל געזאָגט צו דעם טראַנקמײַסטער װאָס דער הױפּט פֿון די הױפֿדינער האָט געשטעלט איבער דָניאֵלן, חַנַניָהן, מישָאֵלן, און עַזַריָהן: edit

DAN 1:11 hot Daniel gezogt tsu dem trankmaister vos der hoipt fun di hoifdiner hot geshtelt iber Danielen, Chananyahen, Mishaelen, un Azaryahen:

DAN 1:11 Then said Daniel to the steward, whom the chief of the eunuchs had set over Daniel, Chananyah, Mishael, and Azaryah,

DAN 1:12 ‏פּרוּװ, איך בעט דיך, דײַנע קנעכט צען טעג, און זאָל מען אונדז געבן פֿון גרינס צום עסן, און װאַסער צום טרינקען. edit

DAN 1:12 pruv, ich bet dich, daine knecht tsen teg, un zol men undz geben fun grins tsum esen, un vaser tsum trinken.

DAN 1:12 Prove thy servants, I beseech thee, yamim asarim (ten days) ; and let them give us vegetables to eat, and mayim (water) to drink.

DAN 1:13 ‏און זאָל באַװיזן װערן פֿאַר דיר אונדזער אױסזען און דאָס אױסזען פֿון די ייִנגלעך װאָס עסן דעם מלכס שפּײַז; און אַזױ װי דו װעסט זען, טו מיט דײַנע קנעכט. edit

DAN 1:13 un zol bavizen veren far dir undzer oiszen un dos oiszen fun di yinglech vos esen dem melechs shpaiz; un azoi vi du vest zen, tu mit daine knecht.

DAN 1:13 Then let our countenances be looked upon before thee, and the countenance of the yeladim that eat of the portion of the kingʼs meat, and as thou seest, deal with thy servants.

DAN 1:14 ‏האָט ער צוגעהערט צו זײ אין דער דאָזיקער זאַך, און ער האָט זײ געפּרוּװט צען טעג. edit

DAN 1:14 hot er tsugehert tsu zei in der doziker zach, un er hot zei gepruvet tsen teg.

DAN 1:14 So he consented to them in this matter, and tested them yamim asarim (ten days) .

DAN 1:15 ‏און צום סוף פֿון די צען טעג, האָט זײער אױסזען אױסגעװיזן בעסער, און זײ זײַנען געװען פֿעטער אױפֿן לײַב, פֿון אַלע ייִנגלעך װאָס האָבן געגעסן דעם מלכס שפּײַז. edit

DAN 1:15 un tsum sof fun di tsen teg, hot zeyer oiszen oisgevizen beser, un zei zainen geven feter oifen laib, fun ale yinglech vos hoben gegesen dem melechs shpaiz.

DAN 1:15 And at the end of ten days their countenances appeared fairer and fatter in flesh than all the yeladim which did eat the portion of the kingʼs meat.

DAN 1:16 ‏אַזױ פֿלעגט דער טראַנקמײַסטער אַװעקנעמען זײער שפּײַז, און דעם װײַן װאָס זײ זאָלן טרינקען, און פֿלעגט זײ געבן גרינס. edit

DAN 1:16 azoi flegt der trankmaister aveknemen zeyer shpaiz, un dem vain vos zei zolen trinken, un flegt zei geben grins.

DAN 1:16 Thus the steward took away the portion of their meat, and the yayin that they should drink; and gave them vegetables.

DAN 1:17 ‏און די דאָזיקע פֿיר ייִנגלעך, זײ האָט האלֹקים געגעבן קענשאַפֿט און פֿאַרשטאַנדיקײט אין אַלערלײ ספֿרים און חכמה; און דָניאֵל האָט פֿאַרשטאַנען יעטװעדער זעונג און חלוֹמות. edit

DAN 1:17 un di dozike fir yinglech, zei hot HaElokim gegeben kenshaft un forshtandikeit in alerlei sforim un chochme; un Daniel hot forshtanen yetveder zeung un chaloimes.

DAN 1:17 As for these four yeladim, G-d gave them knowledge and skill in all sefer and chochmah, and Daniel had understanding in all chazon (visions) and chalomot (dreams) .

DAN 1:18 ‏און צום סוף פֿון די טעג װאָס דער מלך האָט זײ געהײסן דענצמאָל ברענגען, האָט זײ דער הױפּט פֿון די הױפֿדינער געבראַכט פֿאַר נבֿוכַדנֶצַרן. edit

DAN 1:18 un tsum sof fun di teg vos der melech hot zei geheisen dentsmol brengen, hot zei der hoipt fun di hoifdiner gebracht far Nevuchadnetsaren.

DAN 1:18 Now at the end of the days that the king had said he would bring them in, then the chief of the eunuchs brought them in before Nevukhadnetzar.

DAN 1:19 ‏און דער מלך האָט מיט זײ גערעדט; און צװישן זײ אַלעמען איז נישט געפֿונען געװאָרן אַזאַ װי דָניאֵל, חַנַניָה, מישָאֵל, און עַזַריָה; און זײ זײַנען געשטאַנען פֿאַרן מלך. edit

DAN 1:19 un der melech hot mit zei geredt; un tsvishen zei alemen iz nisht gefunen gevoren aza vi Daniel, Chananyah, Mishael, un Azaryah; un zei zainen geshtanen faran melech.

DAN 1:19 And the king communed with them; and among them all was found none like Daniel, Chananyah, Mishael, and Azaryah; therefore stood they before the king.

DAN 1:20 ‏און אין יעטװעדער זאַך פֿון פֿאַרשטאַנדיקער חכמה װאָס דער מלך האָט בײַ זײ געפֿרעגט, האָט ער זײ געפֿונען צען מאָל העכער װי אַלע חַרטומים און צױבערשפּרעכער װאָס אין זײַן גאַנצן קיניגרײַך. edit

DAN 1:20 un in yetveder zach fun forshtandiker chochme vos der melech hot bai zei gefregt, hot er zei gefunen tsen mol hecher vi ale chartumim un tsoibershprecher vos in zain gantsen kinigraich.

DAN 1:20 And in all matters of chochmah and binah that the king questioned them, he found them ten times better than all the magicians and astrologers that were in all his realm.

DAN 1:21 ‏און דָניאֵל איז געבליבן ביז דעם ערשטן יאָר פֿון מלך כּוֹרֶש. edit

DAN 1:21 un Daniel iz gebliben biz dem ershten yor fun melech Koresh.

DAN 1:21 And Daniel continued even unto the first year of King Koresh (Cyrus) .

DAN 2:1 ‏און אין צװײטן יאָר פֿון נבֿוכַדנֶצַרס מלוכה האָבן זיך נבֿוכַדנֶצַרן געחלומט חלוֹמות, און זײַן גײַסט איז געװען צערודערט, און זײַן שלאָף איז אים צעבראָכן געװאָרן. edit

DAN 2:1 un in tsveiten yor fun Nevuchadnetsars meluche hoben zich Nevuchadnetsaren gechlumt chaloimes, un zain gaist iz geven tserudert, un zain shlof iz im tsebrachen gevoren.

DAN 2:1 And in the second year of the reign of Nevukhadnetzar, Nevukhadnetzar dreamed chalomot (dreams) , wherewith his ruach was troubled, and his sleep left him.

DAN 2:2 ‏האָט דער מלך געהײסן רופֿן די חַרטומים, און די צױבערשפּרעכער, און די מכשפֿים, און די כַּשׂדים, כּדי זײ זאָלן זאָגן דעם מלך זײַנע חלוֹמות; און זײ זײַנען געקומען, און האָבן זיך געשטעלט פֿאַרן מלך. edit

DAN 2:2 hot der melech geheisen rufen di chartumim, un di tsoibershprecher, un di mechashfim, un di Kesedim, kedei zei zolen zogen dem melech zaine chaloimes; un zei zainen gekumen, un hoben zich geshtelt faran melech.

DAN 2:2 Then the king commanded to call the magicians, and the enchanters, and the sorcerers, and the Kasdim (Chaldeans) for to show the king his chalomot. So they came and stood before the king.

DAN 2:3 ‏האָט דער מלך צו זײ געזאָגט: מיר האָט זיך געחלומט אַ חלום, און מײַן גײַסט איז צערודערט, צו װיסן דעם חלום. edit

DAN 2:3 hot der melech tsu zei gezogt: mir hot zich gechlumt a cholem, un main gaist iz tserudert, tsu visen dem cholem.

DAN 2:3 And the king said unto them, I have dreamed a chalom (dream) and my ruach was troubled to have da'as of the chalom (dream) .

DAN 2:4 ‏האָבן די כַּשׂדים גערעדט צו דעם מלך אין אַראַמיש: אײביק לעבן זאָל דער מלך! דערצײל דעם חלום צו דײַנע קנעכט, און מיר װעלן זאָגן דעם פּיתרון. edit

DAN 2:4 hoben di Kesedim geredt tsu dem melech in Aramish: eibik leben zol der melech! dertseil dem cholem tsu daine knecht, un mir velen zogen dem pitrun.

DAN 2:4 Then spoke the Kasdim (Chaldeans) to the king in Aramaic, O king, live for ever; tell thy servants the chalom (dream) , and we will show the pesher (interpretation, explanation) .

DAN 2:5 ‏האָט זיך אָפּגערופֿן דער מלך און האָט געזאָגט צו די כַּשׂדים: די זאַך איז בײַ מיר פֿעסט: אױב איר מאַכט מיך נישט װיסן דעם חלום און זײַן פּיתרון, װעט איר אין שטיקער צעהאַקט װערן, און אײַערע הײַזער װעלן געמאַכט װערן פֿאַר מיסטהױפֿנס. edit

DAN 2:5 hot zich opgerufen der melech un hot gezogt tsu di Kesedim: di zach iz bai mir fest: oib ir macht mich nisht visen dem cholem un zain pitrun, vet ir in shtiker tsehakt veren, un aiere haizer velen gemacht veren far misthoifns.

DAN 2:5 The king answered and said to the Kasdim (Chaldeans) , The decision from me is firm; if ye will not give me da'as of the chalom (dream) , with the pesher (interpretation, explanation) thereof, ye shall be cut in pieces, and your houses shall be made a pile of rubble;

DAN 2:6 ‏אױב אָבער איר װעט זאָגן דעם חלום און זײַן פּיתרון, װעט איר קריגן פֿון מיר מתָּנות און באַלױנונגען און גרױס כּבֿוד; נאָר זאָגט מיר דעם חלום און זײַן פּיתרון. edit

DAN 2:6 oib ober ir vet zogen dem cholem un zain pitrun, vet ir krigen fun mir matonus un baloinungen un grois koved; nor zogt mir dem cholem un zain pitrun.

DAN 2:6 But if ye show the chalom (dream) , and the pesher (interpretation, explanation) thereof, ye shall receive of me gifts and rewards and great honor; therefore show me the chalom (dream) , and the pesher (interpretation, explanation) thereof.

DAN 2:7 ‏האָבן זײ געענטפֿערט אַ צװײט מאָל, און געזאָגט: זאָל דער מלך דערצײלן דעם חלום צו זײַנע קנעכט, און מיר װעלן זאָגן דעם פּיתרון. edit

DAN 2:7 hoben zei geentfert a tsveit mol, un gezogt: zol der melech dertseilen dem cholem tsu zaine knecht, un mir velen zogen dem pitrun.

DAN 2:7 They answered again and said, Let the king tell his servants the chalom (dream) , and we will show the pesher (interpretation, explanation) of it.

DAN 2:8 ‏האָט זיך אָפּגערופֿן דער מלך און האָט געזאָגט: געװיס פֿאַרשטײ איך אַז איר װילט געװינען צײַט, װײַל איר זעט אַז די זאַך איז בײַ מיר פֿעסט, edit

DAN 2:8 hot zich opgerufen der melech un hot gezogt: gevis farshtei ich az ir vilt gevinen tsait, vail ir zet az di zach iz bai mir fest,

DAN 2:8 The king answered and said, I have da'as of certainty that ye would gain time, because ye see the decision from me is firm.

DAN 2:9 ‏אַז אױב איר מאַכט מיך נישט װיסן דעם חלום, איז בלױז אײן משפּט פֿאַר אײַך; װאָרום איר האָט אָפּגעמאַכט צו זאָגן פֿאַר מיר ליגן און באַטרוג, ביז די צײַט װעט זיך ענדערן. דערום זאָגט מיר דעם חלום, און איך װעל װיסן אַז איר קענט מיר באַשײדן זײַן פּיתרון. edit

DAN 2:9 az oib ir macht mich nisht visen dem cholem, iz bloiz ein mishpot far aich; vorem ir hot opgemacht tsu zogen far mir ligen un batrug, biz di tsait vet zich enderen. derum zogt mir dem cholem, un ich vel visen az ir kent mir basheiden zain pitrun.

DAN 2:9 But if ye will not give me da'as of the chalom (dream) , there is but one decree for you; for ye have prepared lying and corrupt words to speak before me, till the tide is turned; therefore tell me the chalom (dream) , and I shall have da'as that ye can show me the pesher (interpretation, explanation) thereof.

DAN 2:10 ‏האָבן די כַּשׂדים געענטפֿערט פֿאַרן מלך און געזאָגט: נישטאָ אַ מענטש אױף דער ערד װאָס קען זאָגן די זאַך פֿון דעם מלך; װאָרום קײן גרױסער און מאַכטיקער מלך האָט נישט פֿאַרלאַנגט אַזאַ זאַך פֿון קײן חַרטום, אָדער צױבערשפּרעכער, אָדער כַּשׂדי. edit

DAN 2:10 hoben di Kesedim geentfert faran melech un gezogt: nishto a mentsh oif der erd vos ken zogen di zach fun dem melech; vorem kein groiser un machtiker melech hot nisht farlangt aza zach fun kein chartum, oder tsoibershprecher, oder Kasdim.

DAN 2:10 The Kasdim (Chaldeans) answered before the king, and said, There is not a man upon the earth that can show the kingʼs matter; therefore there is no melech, no matter how rav (great) or powerful, that asked such things of any magician, or enchanter, or Kasdai (Chaldean) .

DAN 2:11 ‏און די זאַך װאָס דער מלך פֿאַרלאַנגט איז שװער, און קײן אַנדערער װאָס קען דאָס זאָגן פֿאַר דעם מלך איז נישטאָ, אַחוץ די אלֹקים װאָס װױנונג איז נישט מיט באַשעפֿענישן פֿון פֿלײש. edit

DAN 2:11 un di zach vos der melech farlangt iz shver, un kein anderer vos ken dos zogen far dem melech iz nishto, achuts di Elokim vos voinung iz nisht mit bashefenishen fun fleish.

DAN 2:11 And it is a rare thing that the king requireth, and there is none other that can show it before the king, except the g-ds, whose dwelling is not with basar (flesh) .

DAN 2:12 ‏איבער דעם איז דער מלך אין כּעס געװאָרן, און ער האָט שטאַרק געצערנט, און האָט באַפֿױלן אומצוברענגען אַלע חכמים פֿון בָבֿל. edit

DAN 2:12 iber dem iz der melech in kaas gevoren, un er hot shtark getsernt, un hot bafoilen umtsubrengen ale chachomim fun Bavel.

DAN 2:12 For this cause the king was angry and very furious, and commanded to destroy all the chachamim (wise men) of Babylon.

DAN 2:13 ‏און דער באַפֿעל איז אַרױס, און די חכמים האָבן געזאָלט געטײט װערן, און מע האָט געזוכט דָניאֵלן און זײַנע חבֿרים זײ צו טײטן. edit

DAN 2:13 un der bafel iz arois, un di chachomim hoben gezolt geteit veren, un me hot gezucht Danielen un zaine chavorim zei tsu teiten.

DAN 2:13 And the decree went forth that the chachamim should be slain; and they sought Daniel and his chaverim to be slain.

DAN 2:14 ‏דענצמאָל האָט דָניאֵל געענטפֿערט מיט קלוגשאַפֿט און שׂכל אַריוֹך דעם אײבערלײַבװעכטער פֿון דעם מלך, װאָס איז אַרױסגעגאַנגען טײטן די חכמים פֿון בָבֿל. edit

DAN 2:14 dentsmol hot Daniel geentfert mit klugshaft un seichel Aryoch dem eiberlaibvechter fun dem melech, vos iz aroisgegangen teiten di chachomim fun Bavel.

DAN 2:14 Then Daniel answered with counsel and wisdom to Aryoch the captain of the kingʼs guard, which was gone forth to slay the chachamim of Babylon;

DAN 2:15 ‏ער האָט זיך אָפּגערופֿן און האָט געזאָגט צו אַריוֹך דעם הױפּטמאַן פֿון דעם מלך: פֿאַר װאָס איז דער באַפֿעל אַזױ שטרענג פֿון פֿאַר דעם מלך? דענצמאָל האָט אַריוֹך געמאַכט װיסן דָניאֵלן די זאַך. edit

DAN 2:15 er hot zich opgerufen un hot gezogt tsu Aryoch dem hoiptman fun dem melech: far vos iz der bafel azoi shtreng fun far dem melech? dentsmol hot Aryoch gemacht visen Danielen di zach.

DAN 2:15 He answered and said to Aryoch the kingʼs captain, Why is the decree so hasty from the king? Then Aryoch made the thing known to Daniel.

DAN 2:16 ‏איז דָניאֵל אַרױפֿגעגאַנגען און האָט געבעטן בײַם מלך, אַז ער זאָל אים געבן צײַט, כּדי צו זאָגן דעם מלך דעם פּיתרון. edit

DAN 2:16 iz Daniel aroifgegangen un hot gebeten baim melech, az er zol im geben tsait, kedei tsu zogen dem melech dem pitrun.

DAN 2:16 Then Daniel went in, and desired of the king that he would give him time, and that he would show the king the pesher (interpretation, explanation) .

DAN 2:17 ‏דענצמאָל איז דָניאֵל אַװעקגעגאַנגען אין זײַן הױז, און האָט געמאַכט װיסן די זאַך צו זײַנע חבֿרים, חַנַניָהן, מישָאֵלן, און עַזַריָהן. edit

DAN 2:17 dentsmol iz Daniel avekgegangen in zain hoiz, un hot gemacht visen di zach tsu zaine chavorim, Chananyahen, Mishaelen, un Azaryahen.

DAN 2:17 Then Daniel went to his bais, and made the decree known to Chananyah, Mishael, and Azaryah, his chaverim,

DAN 2:18 ‏כּדי זײ זאָלן בעטן רַחמים בײַ ג-ט פֿון הימל װעגן דעם דאָזיקן סָוד, אַז דָניאֵל און זײַנע חבֿרים זאָלן נישט אומגעבראַכט װערן מיט די איבעריקע חכמים פֿון בָבֿל. edit

DAN 2:18 kedei zei zolen beten Rachamim bai g-t fun himel vegen dem doziken sod, az Daniel un zaine chavorim zolen nisht umgebracht veren mit di iberike chachomim fun Bavel.

DAN 2:18 That they would plead for rachamim from the G-d of Shomayim concerning this raz (mystery, secret) ; that Daniel and his chaverim should not perish with the rest of the chachamim of Babylon.

DAN 2:19 ‏דענצמאָל איז דער סָוד אַנטפּלעקט געװאָרן דָניאֵלן אין אַ זעונג פֿון דער נאַכט. האָט דענצמאָל דָניאֵל געלױבט ג-ט פֿון הימל. edit

DAN 2:19 dentsmol iz der sod antplekt gevoren Danielen in a zeung fun der nacht. hot dentsmol Daniel geloibt g-t fun himel.

DAN 2:19 Then was the raz revealed unto Daniel in a chazon of the lailah. Then Daniel said a brakhah to the G-d of Shomayim.

DAN 2:20 ‏דָניאֵל האָט זיך אָפּגערופֿן און האָט געזאָגט: ‏געלױבט זאָל זײַן דער נאָמען פֿון ג-ט ‏פֿון אײביקײט ביז אײביקײט; ‏װאָרום חכמה און גבֿורה זײַנען זײַנע, edit

DAN 2:20 Daniel hot zich opgerufen un hot gezogt: geloibt zol zain der nomen fun g-t fun eibikeit biz eibikeit; vorem chochme un gevure zainen zaine,

DAN 2:20 Daniel answered and said, Baruch hashem Elohim l'olam va'ed; for chochmah (wisdom) and gevurah (might) are His;

DAN 2:21 ‏און ער בײַט די צײַטן און די תּקופֿות; ‏ער שאַפֿט אָפּ מלכים, און שטעלט אױף מלכים; ‏ער גיט חכמה צו די חכמים, ‏און קענשאַפֿט צו די װאָס קענען פֿאַרשטאַנדיקײט. edit

DAN 2:21 un er bait di tsaiten un di tekufes; er shaft op Molechim, un shtelt oif Molechim; er git chochme tsu di chachomim, un kenshaft tsu di vos kenen forshtandikeit.

DAN 2:21 And He changeth the times and the zmanim (seasons) ; He removeth melachim, and setteth up melachim; He giveth chochmah unto the chachamim, and da'as to them that know binah;

DAN 2:22 ‏ער אַנטפּלעקט די טיפֿעניש און די פֿאַרבאָרגעניש, ‏ער װײס װאָס אין דער פֿינצטערניש ‏און די ליכטיקײט רוט בײַ אים. edit

DAN 2:22 er antplekt di tifenish un di farborgenish, er veis vos in der fintsternish un di lichtikeit rut bai im.

DAN 2:22 He revealeth the deep and secret things; He knoweth what is in the choshech, and the light dwelleth with Him.

DAN 2:23 ‏דיך, ג-ט פֿון מײַנע עלטערן, ‏טו איך דאַנקען און לױבן, ‏װאָס דו האָסט מיר געגעבן חכמה און גבֿורה, ‏און האָסט מיך אַצונד געמאַכט װיסן װאָס מיר האָבן געבעטן פֿון ‏דיר; ‏װאָס די זאַך פֿון מלך האָסטו אונדז געמאַכט װיסן. edit

DAN 2:23 dich, g-t fun maine elteren, tu ich danken un loiben, vos du host mir gegeben chochme un gevure, un host mich atsund gemacht visen vos mir hoben gebeten fun dir; vos di zach fun melech hostu undz gemacht visen.

DAN 2:23 I thank Thee, and praise Thee, O Thou G-d of my fathers, Who hast given me chochmah and gevurah, and hast given unto me da'as now of what we desired of Thee; for Thou hast now made known unto us the kingʼs matter.

DAN 2:24 ‏פֿון װעגן דעם איז דָניאֵל אַרױפֿגעגאַנגען צו אַריוֹכן, װעמען דער מלך האָט געשטעלט אומצוברענגען די חכמים פֿון בָבֿל; ער איז געקומען און האָט צו אים אַזױ געזאָגט: זאָלסט נישט אומברענגען די חכמים פֿון בָבֿל; פֿיר מיך אַרױף פֿאַר דעם מלך, און איך װעל זאָגן דעם מלך דעם פּיתרון. edit

DAN 2:24 fun vegen dem iz Daniel aroifgegangen tsu Aryochen, vemen der melech hot geshtelt umtsubrengen di chachomim fun Bavel; er iz gekumen un hot tsu im azoi gezogt: zolst nisht umbrengen di chachomim fun Bavel; fir mich aroifblikendik far dem melech, un ich vel zogen dem melech dem pitrun.

DAN 2:24 Therefore Daniel went in unto Aryoch, whom the king had appointed to destroy the chachamim of Babylon; he went and said thus unto him: Destroy not the chachamim of Babylon; bring me in before the king, and I will show unto the king the pesher (interpretation, explanation) .

DAN 2:25 ‏דענצמאָל האָט אַריוֹך אַרױפֿגעפֿירט דָניאֵלן אױף גיך פֿאַרן מלך, און האָט צו אים אַזױ געזאָגט: איך האָב געפֿונען אַ מאַן פֿון די גלות-קינדער פֿון יהוּדה, װאָס װעט דעם מלך מאַכן װיסן דעם פּיתרון. edit

DAN 2:25 dentsmol hot Aryoch aroifgefirt Danielen oif gich faran melech, un hot tsu im azoi gezogt: ich hob gefunen a man fun di goles-kinder fun Yehudah, vos vet dem melech machen visen dem pitrun.

DAN 2:25 Then Aryoch brought in Daniel before the king in haste, and said thus unto him, I have found a man of the Bnei Golus of Yehudah, that will give da'as unto the king of the pesher (interpretation, explanation) .

DAN 2:26 ‏האָט דער מלך זיך אָפּגערופֿן צו דָניאֵלן װאָס זײַן נאָמען איז געװען בלטשאַצַר: קענסטו מיך מאַכן װיסן דעם חלום װאָס איך האָב געזען, און זײַן פּיתרון? edit

DAN 2:26 hot der melech zich opgerufen tsu Danielen vos zain nomen iz geven Belteshatsar: kenstu mich machen visen dem cholem vos ich hob gezen, un zain pitrun?

DAN 2:26 The king answered and said to Daniel whose name was Beltshatzar, Art thou able to give da'as unto me of the chalom (dream) which I have seen, and the pesher (interpretation, explanation) thereof?

DAN 2:27 ‏האָט געענטפֿערט דָניאֵל פֿאַר דעם מלך, און האָט געזאָגט: דעם סָוד װאָס דער מלך פֿאַרלאַנגט קענען קײן חכמים, צױבערשפּרעכער, חַרטומים, שטערנזעער, דעם מלך נישט זאָגן. edit

DAN 2:27 hot geentfert Daniel far dem melech, un hot gezogt: dem sod vos der melech farlangt kenen kein chachomim, tsoibershprecher, chartumim, shterenzeer, dem melech nisht zogen.

DAN 2:27 Daniel answered in the presence of the king and said, The raz which the king hath demanded cannot the wise men, the enchanters, the magicians, the soothsayers, show unto the king;

DAN 2:28 ‏אָבער פֿאַראַן אַ ג-ט אין הימל װאָס אַנטפּלעקט סוֹדות, און ער האָט געלאָזט װיסן דעם מלך נבֿוכַדנֶצַר װאָס װעט געשען אין די לעצטע טעג. דײַן חלום, און די זעונגען פֿון דײַן קאָפּ אױף דײַן געלעגער, זײַנען אָט-װאָס: edit

DAN 2:28 ober faran a g-t in himel vos antplekt soides, un er hot gelozt visen dem melech Nevuchadnetsar vos vet geshen in di letste teg. dain cholem, un di zeungen fun dain kop oif dain geleger, zainen ot-vos:

DAN 2:28 But there is a G-d in Shomayim that revealeth razim, and maketh known to the king Nevukhadnetzar what shall be in the acharit hayamim. Thy chalom (dream) , and the visions of thy head upon thy bed, are these:

DAN 2:29 ‏דיר, מלך, זײַנען אַרױפֿגעקומען רעיוֹנות אױף דײַן געלעגער, װאָס װעט געשען נאָך דעם, און דער װאָס אַנטפּלעקט סוֹדות האָט דיך געלאָזט װיסן װאָס װעט געשען. edit

DAN 2:29 dir, melech, zainen aroifgekumen reiones oif dain geleger, vos vet geshen noch dem, un der vos antplekt soides hot dich gelozt visen vos vet geshen.

DAN 2:29 As for thee, O king, thy thoughts came into thy mind upon thy bed, what should come to pass hereafter; and He that revealeth razim (secrets) maketh known to thee what shall come to pass.

DAN 2:30 ‏און איך, נישט װײַל אין מיר איז דאָ מער חכמה פֿון אַלע לעבעדיקע, איז מיר דער דאָזיקער סָוד אַנטפּלעקט געװאָרן, נײַערט כּדי מע זאָל דעם פּיתרון מאַכן װיסן דעם מלך, און זאָלסט פֿאַרשטײן די רעיוֹנות פֿון דײַן האַרצן. edit

DAN 2:30 un ich, nisht vail in mir iz do mer chochme fun ale lebedike, iz mir der doziker sod antplekt gevoren, naiert kedei me zol dem pitrun machen visen dem melech, un zolst farshtein di reiones fun dain hartsen.

DAN 2:30 But as for me, this raz is not revealed to me for any chochmah that I have more than any living, but in order that the pesher (interpretation, explanation) may be known to the king, and that thou mightest understand the thoughts of thy heart.

DAN 2:31 ‏דו, מלך, האָסט געזען, ערשט עס שטײט אַ געװאַלטיקע געשטאַלט. די דאָזיקע געשטאַלט איז געװען גרױס, און איר גלאַנץ איז געװען אױסנאַמיק; זי איז געשטאַנען פֿאַר דיר, און איר אָנבליק איז געװען מוֹראדיק. edit

DAN 2:31 du, melech, host gezen, ersht es shteit a gevaltike geshtalt. di dozike geshtalt iz geven grois, un ir glants iz geven oisnamik; zi iz geshtanen far dir, un ir onblik iz geven mordik.

DAN 2:31 Thou, O king, sawest, and behold a great tzelem (image, idol, statue) . This great tzelem, whose brightness was extraordinary, stood before thee; and the form thereof was awesome.

DAN 2:32 ‏די דאָזיקע געשטאַלט, איר קאָפּ איז געװען פֿון טײַערן גאָלד, איר ברוסט און אירע אָרעמס פֿון זילבער, איר בױך און אירע לענדן פֿון קופּער, edit

DAN 2:32 di dozike geshtalt, ir kop iz geven fun teyern gold, ir brust un ire orems fun zilber, ir boich un ire lenden fun kuper,

DAN 2:32 This tzelemʼs head was of fine gold, his chest and his arms of silver, his middle and his thighs of bronze,

DAN 2:33 ‏אירע שענקלען פֿון אײַזן, אירע פֿיס, טײל פֿון זײ פֿון אײַזן און טײל פֿון זײ פֿון לײם. edit

DAN 2:33 ire shenklen fun aizen, ire fis, teil fun zei fun aizen un teil fun zei fun leim.

DAN 2:33 His legs of iron, his feet part of iron and part of clay.

DAN 2:34 ‏האָסטו געקוקט ביז אַ שטײן האָט זיך אָפּגעריסן אָן עמיצנס האַנט, און האָט געשלאָגן די געשטאַלט אױף אירע פֿיס פֿון אײַזן און לײם, און האָט זײ צעשטױסן. edit

DAN 2:34 hostu gekukt biz a shtein hot zich opgerisen on emitsns hant, un hot geshlogen di geshtalt oif ire fis fun aizen un leim, un hot zei tseshtoisen.

DAN 2:34 Thou sawest till that an even (stone) was cut out without hands, which struck the tzelem upon his feet that were of iron and clay, and broke them to pieces.

DAN 2:35 ‏דענצמאָל זײַנען צעשטױסן געװאָרן אין אײנעם דאָס אײַזן, די לײם, דאָס קופּער, דאָס זילבער, און דאָס גאָלד, און זײ זײַנען געװאָרן אַזױ װי שפּרײ פֿון זומערשײַערן, און דער װינט האָט זײ אַװעקגעטראָגן, און קײן צײכן איז פֿון זײ נישט געפֿונען געװאָרן. און דער שטײן ‏ װאָס האָט געשלאָגן די געשטאַלט איז געװאָרן אַ גרױסער באַרג, און האָט אָנגעפֿילט די גאַנצע ערד. edit

DAN 2:35 dentsmol zainen tseshtoisen gevoren in einem dos aizen, di leim, dos kuper, dos zilber, un dos gold, un zei zainen gevoren azoi vi shprei fun zumershaieren, un der vint hot zei avekgetrogen, un kein tseichen iz fun zei nisht gefunen gevoren. un der shtein vos hot geshlogen di geshtalt iz gevoren a groiser barg, un hot ongefilt di gantse erd.

DAN 2:35 Then was the iron, the clay, the bronze, the silver, and the gold, broken to pieces together, and became like the chaff of the summer threshingfloors; and the wind carried them away, that no trace was found of them; and the even (stone) that struck the tzelem became a great mountain, and filled kol ha'aretz.

DAN 2:36 ‏דאָס איז דער חלום; און מיר װעלן זאָגן פֿאַר דעם מלך זײַן פּיתרון. edit

DAN 2:36 dos iz der cholem; un mir velen zogen far dem melech zain pitrun.

DAN 2:36 This is the chalom (dream) ; and we will tell the pesher thereof before the king.

DAN 2:37 ‏דו, מלך, דער מלך פֿון מלכים, װאָס דער ג-ט פֿון די הימלען האָט דיר געגעבן מלוכה, רײַכטום, און שטאַרקײט, און כּבֿוד, edit

DAN 2:37 du, melech, der melech fun Molechim, vos der g-t fun di himlen hot dir gegeben meluche, raichtum, un shtarkeit, un koved,

DAN 2:37 Thou, O king, art a king of kings; for the G-d of Shomayim hath given thee a kingdom, power, and strength, and glory.

DAN 2:38 ‏און װוּ נאָר עס װױנען מענטשנקינדער, חיות פֿון פֿעלד, אָדער פֿױגלען פֿון הימל, האָט ער געגעבן אין דײַן האַנט, און דיך געמאַכט געװעלטיקן איבער זײ אַלעמען – דו ביסט דער קאָפּ פֿון גאָלד. edit

DAN 2:38 un vu nor es voinen mentshnkinder, chayes fun feld, oder foiglen fun himel, hot er gegeben in dain hant, un dich gemacht geveltiken iber zei alemen – du bist der kop fun gold.

DAN 2:38 And wheresoever the children of men dwell, the beasts of the field and the fowls of the heaven hath He given into thine hand, and hath made thee shalit (ruler) over them all. Thou art this head of gold.

DAN 2:39 ‏און נאָך דיר ‏ װעט אױפֿשטײן אַן אַנדער מלוכה, ‏ נידעריקער פֿון דיר, און נאָך אַן אַנדערע אַ דריטע מלוכה, ‏ פֿון קופּער, װאָס װעט געװעלטיקן איבער דער גאַנצער ערד. edit

DAN 2:39 un noch dir vet oifshtein an ander meluche, nideriker fun dir, un noch an andere a drite meluche, fun kuper, vos vet geveltiken iber der gantser erd.

DAN 2:39 And after thee shall arise another kingdom inferior to thee, and another third kingdom of bronze, which shall bear rule over kol ha'aretz.

DAN 2:40 ‏און אַ פֿירטע מלוכה ‏ װעט זײַן שטאַרק אַזױ װי אײַזן; װאָרום אײַזן צעשטױסט און צעהאַקט אַלצדינג, און אַזױ װי אײַזן װאָס צעברעכט, אַזױ װעט זי אַלע די דאָזיקע צעשטױסן און צעברעכן. edit

DAN 2:40 un a firte meluche vet zain shtark azoi vi aizen; vorem aizen tseshtoist un tsehakt altsding, un azoi vi aizen vos tsebrecht, azoi vet zi ale di dozike tseshtoisen un tsebrechen.

DAN 2:40 And the fourth mamlachah shall be strong as iron; forasmuch as iron breaketh in pieces and subdueth all things; and as iron that breaketh all these, shall it break in pieces and crush.

DAN 2:41 ‏און װאָס דו האָסט געזען די פֿיס און די פֿינגער, טײל פֿון זײ טעפּערלײם און טײל פֿון זײ אײַזן באַטײַט: עס װעט זײַן אַ געטײלטע מלוכה, און פֿון דער פֿעסטיקײט פֿון אײַזן װעט זײַן אין איר, אַזױ װי דו האָסט געזען אײַזן צונױפֿגעמישט מיט ערדלײם. edit

DAN 2:41 un vos du host gezen di fis un di finger, teil fun zei teperleim un teil fun zei aizen batait: es vet zain a geteilte meluche, un fun der festikeit fun aizen vet zain in ir, azoi vi du host gezen aizen tsunoifgemisht mit erdleim.

DAN 2:41 And whereas thou sawest the feet and toes, part of pottersʼ clay and part of iron, the mamlachah shall be divided; but there shall be in it of the strength of the iron, forasmuch as thou sawest the iron mixed with baked clay.

DAN 2:42 ‏און די פֿינגער פֿון די פֿיס, טײל פֿון זײ אײַזן און טײל פֿון זײ לײם באַטײטן: אַ טײל פֿון דער מלוכה װעט זײַן שטאַרק, און אַ טײל פֿון איר װעט זײַן צעבראָכן. edit

DAN 2:42 un di finger fun di fis, teil fun zei aizen un teil fun zei leim bataiten: a teil fun der meluche vet zain shtark, un a teil fun ir vet zain tsebrachen.

DAN 2:42 And as the toes of the feet were part of iron, and part of clay, so the mamlachah shall be partly strong, and partly fragile.

DAN 2:43 ‏און װאָס דו האָסט געזען אײַזן צונױפֿגעמישט מיט ערדלײם [באַטײט]: זײ װעלן זיך צונױפֿמישן דורך דעם זאָמען פֿון מענטשן, אָבער זײ װעלן זיך נישט באַהעפֿטן אײנס אָן אַנדערן, אָט אַזױ װי אײַזן מישט זיך נישט אױס מיט לײם. edit

DAN 2:43 un vos du host gezen aizen tsunoifgemisht mit erdleim [batait]: zei velen zich tsunoifmishen durch dem zomen fun mentshen, ober zei velen zich nisht baheften eins on anderen, ot azoi vi aizen misht zich nisht ois mit leim.

DAN 2:43 And whereas thou sawest iron mixed with baked clay, so the zera of the people will be a mixture and will not remain united, even as iron is not mixed with clay.

DAN 2:44 ‏און אין די טעג פֿון די דאָזיקע מלכים װעט דער ג-ט פֿון די הימלען אױפֿשטעלן אַ מלוכה װאָס װעט אײביק נישט צעשטערט װערן, ‏ און די מלוכה װעט נישט איבערגעלאָזן װערן צו קײן אַנדער פֿאָלק; זי װעט צעשטױסן און פֿאַרטיליקן אַלע די דאָזיקע מלוכות, און זי װעט באַשטײן אױף אײביק. edit

DAN 2:44 un in di teg fun di dozike Molechim vet der g-t fun di himlen oifshtelen a meluche vos vet eibik nisht tseshtert veren, un di meluche vet nisht ibergelozen veren tsu kein ander folk; zi vet tseshtoisen un fartiliken ale di dozike meluches, un zi vet bashtein oif eibik.

DAN 2:44 And in the days of these melachim shall the G-d of Shomayim set up a kingdom, which shall never be destroyed; and the kingdom shall not be left to other people, but it shall break in pieces and consume all these mamlechot (kingdoms) , and it shall stand for ever.

DAN 2:45 ‏װעגן װאָס דו האָסט געזען װי פֿון באַרג האָט זיך אָפּגעריסן אַ שטײן אָן עמיצנס הענט, און האָט צעשטױסן דאָס אײַזן, דאָס קופּער, די לײם, דאָס זילבער, און דאָס גאָלד – דאָס האָט דער גרױסער ג-ט געלאָזט װיסן דעם מלך װאָס נאָך דעם װעט געשען; און געװיס איז דער חלום, און אמת איז זײַן פּיתרון. edit

DAN 2:45 vegen vos du host gezen vi fun barg hot zich opgerisen a shtein on emitsns hent, un hot tseshtoisen dos aizen, dos kuper, di leim, dos zilber, un dos gold – dos hot der groiser g-t gelozt visen dem melech vos noch dem vet geshen; un gevis iz der cholem, un emes iz zain pitrun.

DAN 2:45 Forasmuch as thou sawest that the even (stone) was cut out of the mountain without hands, and that it broke in pieces the iron, the bronze, the clay, the silver, and the gold, the great G-d hath made known to the king what shall come to pass after this; and the chalom (dream) is certain, and the pesher (interpretation, explanation) thereof trustworthy.

DAN 2:46 ‏דענצמאָל איז דער מלך נבֿוכַדנֶצַר געפֿאַלן אױף זײַן פּנים, און ער האָט זיך געבוקט צו דָניאֵלן; און ער האָט באַפֿױלן צו ברענגען אַן אָפּפֿערגעשאַנק און שמעקעדיקע ריחות צו אים. edit

DAN 2:46 dentsmol iz der melech Nevuchadnetsar gefalen oif zain ponem, un er hot zich gebukt tsu Danielen; un er hot bafoilen tsu brengen an opfergeshank un shmekedike riches tsu im.

DAN 2:46 Then the king Nevukhadnetzar fell upon his face, prostrate before Daniel, and paid him honor and ordered that a minchah and incense be presented to him.

DAN 2:47 ‏דער מלך האָט זיך אָפּגערופֿן צו דָניאֵלן, און האָט געזאָגט: אמת אַז אלוקיכם איז אלֹקי אלֹקים, און דער אֲדוֹן פֿון מלכים, און דער אַנטפּלעקער פֿון סוֹדות, אַז דו האָסט געקענט אַנטפּלעקן דעם דאָזיקן סָוד. edit

DAN 2:47 der melech hot zich opgerufen tsu Danielen, un hot gezogt: emes az Elokeichem iz lֹki Elokim, un der adoin fun Molechim, un der antpleker fun soides, az du host gekent antpleken dem doziken sod.

DAN 2:47 The king answered unto Daniel, and said, Of a surety it is, that your G-d is G-d of g-ds, and L-rd of melachim, and a revealer of razim (secrets) , seeing thou couldest reveal this raz.

DAN 2:48 ‏דענצמאָל האָט דער מלך גרױס געמאַכט דָניאֵלן, און האָט אים געגעבן פֿיל גרױסע מתָּנות, און אים געמאַכט פֿאַר געװעלטיקער איבער דער גאַנצער מדינה פֿון בָבֿל, און פֿאַר דעם הױפּטפֿאָרשטײער איבער אַלע חכמים פֿון בָבֿל. edit

DAN 2:48 dentsmol hot der melech grois gemacht Danielen, un hot im gegeben fil groise matonus, un im gemacht far geveltiker iber der gantser medine fun Bavel, un far dem hoiptforshteyer iber ale chachomim fun Bavel.

DAN 2:48 Then the king exalted Daniel to a high position, and gave him many great mattanot (gifts) , and made him shalit (ruler) over the whole province of Babylon, and placed him in charge of all the chachamim of Babylon.

DAN 2:49 ‏און דָניאֵל האָט געבעטן בײַם מלך, און ער האָט אױפֿגעזעצט שַדרַכן, מֵישַכן, און עַבֿד-נגוֹן, אױף דער פֿירונג פֿון דער מדינה פֿון בָבֿל; און דָניאֵל איז געװען אין טױער פֿון מלך. edit

DAN 2:49 un Daniel hot gebeten baim melech, un er hot oifgezetst Shadrakhen, Meshachen, un eavd-ngon, oif der firung fun der medine fun Bavel; un Daniel iz geven in toier fun melech.

DAN 2:49 Then Daniel requested of the king, and he set Shadrach, Meshach, and Abednego, over the affairs of the province of Babylon, but Daniel remained at the royal court.

DAN 3:1 ‏דער מלך נבֿוכַדנֶצַר האָט געמאַכט אַ געשטאַלט פֿון גאָלד, װאָס איר הײך איז געװען זעכציק אײַלן, איר ברײט זעקס אײַלן; ער האָט זי אױפֿגעשטעלט אין טאָל דוראָ, אין דער מדינה פֿון בָבֿל. edit

DAN 3:1 der melech Nevuchadnetsar hot gemacht a geshtalt fun gold, vos ir heich iz geven zechtsik ailen, ir breit zeks ailen; er hot zi oifgeshtelt in tal duro, in der medine fun Bavel.

DAN 3:1 Nevukhadnetzar the king made a tzelem of gold, whose height was threescore cubits, and the breadth thereof six cubits; he set it up in the plain of Dura, in the province of Babylon.

DAN 3:2 ‏און דער מלך נבֿוכַדנֶצַר האָט געשיקט אײַנזאַמלען די סאַטראַפּן, די הערשער, און די פֿירשטן, די ריכטער, די שאַצמײַנסטער, די ראַטגעבער, די אױפֿזעער, און אַלע געװעלטיקער פֿון דער מדינה, צו קומען צו דער באַנײַונג פֿון דער געשטאַלט, װאָס דער מלך נבֿוכַדנֶצַר האָט אױפֿגעשטעלט. edit

DAN 3:2 un der melech Nevuchadnetsar hot geshikt ainzamlen di satrapen, di hersher, un di firshten, di richter, di shatsmainster, di rotgeber, di oifzeer, un ale geveltiker fun der medine, tsu kumen tsu der banaiung fun der geshtalt, vos der melech Nevuchadnetsar hot oifgeshtelt.

DAN 3:2 Then Nevukhadnetzar the king sent to gather together the satraps, the prefects, and the governors, the judges, the treasurers, the counselors, the magistrates, and all the rulers of the provinces, to come to the dedication of the tzelem which Nevukhadnetzar the king had set up.

DAN 3:3 ‏דענצמאָל האָבן זיך אײַנגעזאַמלט די סאַטראַפּן, די הערשער, און די פֿירשטן, די ריכטער, די שאַצמײַנסטער, די ראַטגעבער, די אױפֿזעער, און אַלע געװעלטיקער פֿון דער מדינה, צו דער באַנײַונג פֿון דער געשטאַלט, װאָס דער מלך נבֿוכַדנֶצַר האָט אױפֿגעשטעלט; און זײ האָבן זיך געשטעלט אַקעגן דער געשטאַלט, װאָס נבֿוכַדנֶצַר האָט אױפֿגעשטעלט. edit

DAN 3:3 dentsmol hoben zich aingezamlt di satrapen, di hersher, un di firshten, di richter, di shatsmainster, di rotgeber, di oifzeer, un ale geveltiker fun der medine, tsu der banaiung fun der geshtalt, vos der melech Nevuchadnetsar hot oifgeshtelt; un zei hoben zich geshtelt akegen der geshtalt, vos Nevuchadnetsar hot oifgeshtelt.

DAN 3:3 Then the satraps, the prefects, and governors, the judges, the treasurers, the counselors, the magistrates, and all the rulers of the provinces, were gathered together unto the dedication of the tzelem that Nevukhadnetzar the king had set up; and they stood before the tzelem that Nevukhadnetzar had set up.

DAN 3:4 ‏און אַ אױסרופֿער ‏ האָט אױסגערופֿן אין דער הײך: אײַך באַפֿעלט מען, איר פֿעלקער, אומות און לשוֹנות; edit

DAN 3:4 un a oisrufer hot oisgerufen in der heich: aich bafelt men, ir felker, umes un leshoines;

DAN 3:4 Then a karoz (herald) cried aloud, To you it is commanded, O people, nations, and languages,

DAN 3:5 ‏בעת איר װעט הערן דעם קֹול פֿון דעם האָרן, פֿלײַט, גיטאַר, פֿירסטרונע, האַרף, פֿײַפֿזאַק, און אַלערלײ כּלֵי-זֶמֶר, זאָלט איר אַנידערפֿאַלן און זיך בוקן צו דער גילדערנער געשטאַלט, װאָס דער מלך נבֿוכַדנֶצַר האָט אױפֿגעשטעלט. edit

DAN 3:5 beis ir vet heren dem kol fun dem haren, flait , gitar, firstrune, harf, faifzak, un alerlei klei-zemer, zolt ir aniderfalen un zich buken tsu der gilderner geshtalt, vos der melech Nevuchadnetsar hot oifgeshtelt.

DAN 3:5 That at what time ye hear the sound of the horn, flute, harp, lyre, psaltery, pipes, and all kinds of music, ye fall down and worship the golden tzelem that Nevukhadnetzar the king hath set up;

DAN 3:6 ‏און װער עס װעט נישט אַנידערפֿאַלן און זיך בוקן, װעט אין דער אײגענער שעה אַרײַנגעװאָרפֿן װערן אין אַן אױװן מיט ברענעדיקן פֿײַער. edit

DAN 3:6 un ver es vet nisht aniderfalen un zich buken, vet in der eigener sheh araingevorfen veren in an oiven mit brenediken faier.

DAN 3:6 And whoso falleth not down and worshipeth shall the same hour be cast into the midst of a burning fiery attun (furnace) .

DAN 3:7 ‏דעריבער, אין יענער צײַט, װי אַלע פֿעלקער האָבן דערהערט דעם קֹול פֿון דעם האָרן, פֿלײַט, גיטאַר, פֿירסטרונע, האַרף, און אַלערלײ כּלֵי-זֶמֶר, אַזױ זײַנען אַלע פֿעלקער, אומות, און לשוֹנות, אַנידערגעפֿאַלן און האָבן זיך געבוקט צו דער גילדערנער געשטאַלט, װאָס דער מלך נבֿוכַדנֶצַר האָט אױפֿגעשטעלט. edit

DAN 3:7 deriber, in yener tsait, vi ale felker hoben derhert dem kol fun dem haren, flait , gitar, firstrune, harf, un alerlei klei-zemer, azoi zainen ale felker, umes, un leshoines, anidergefalen un hoben zich gebukt tsu der gilderner geshtalt, vos der melech Nevuchadnetsar hot oifgeshtelt.

DAN 3:7 Therefore at that time, when all the people heard the sound of the horn, flute, harp, lyre, psaltery, and all kinds of music, all the people, the nations, and the languages, fell down and worshiped the golden tzelem that Nevukhadnetzar the king had set up.

DAN 3:8 ‏דעריבער האָבן אין יענער צײַט גענענט מענער, כַּשׂדים, און האָבן געמַסרט אױף די ייִדן. edit

DAN 3:8 deriber hoben in yener tsait genent mener, Kesedim, un hoben gemasrt oif di Yiden.

DAN 3:8 Wherefore at that time certain Kasdim (Chaldeans) came near, and accused the Yehudim.

DAN 3:9 ‏זײ האָבן זיך אָפּגערופֿן און געזאָגט צו דעם מלך נבֿוכַדנֶצַר: אײביק לעבן זאָל דער מלך! edit

DAN 3:9 zei hoben zich opgerufen un gezogt tsu dem melech Nevuchadnetsar: eibik leben zol der melech!

DAN 3:9 They spoke and said to the king Nevukhadnetzar, O king, live for ever.

DAN 3:10 ‏דו, מלך, האָסט געגעבן אַ באַפֿעל, אַז יעטװעדער מענטש װאָס װעט הערן דעם קֹול פֿון דעם האָרן, פֿלײַט, גיטאַר, פֿירסטרונע, האַרף, פֿײַפֿזאַק, און אַלערלײ כּלֵי-זֶמֶר, זאָל אַנידערפֿאַלן און זיך בוקן צו דער גילדערנער געשטאַלט; edit

DAN 3:10 du, melech, host gegeben a bafel, az yetveder mentsh vos vet heren dem kol fun dem haren, flait , gitar, firstrune, harf, faifzak, un alerlei klei-zemer, zol aniderfalen un zich buken tsu der gilderner geshtalt;

DAN 3:10 Thou, O king, hast made a decree, that every man that shall hear the sound of the horn, flute, harp, lyre, psaltery, and pipes, and all kinds of music, shall fall down and worship the golden tzelem;

DAN 3:11 ‏און װער עס װעט נישט אַנידערפֿאַלן און זיך בוקן, זאָל אַרײַנגעװאָרפֿן װערן אין אַן אױװן מיט ברענעדיקן פֿײַער. edit

DAN 3:11 un ver es vet nisht aniderfalen un zich buken, zol araingevorfen veren in an oiven mit brenediken faier.

DAN 3:11 And whoso falleth not down and worshipeth, that he should be cast into the midst of a burning fiery attun (furnace) .

DAN 3:12 ‏זײַנען פֿאַראַן ייִדישע מענער װאָס דו האָסט אַרױפֿגעזעצט אױף דער פֿירונג פֿון דער מדינה פֿון בָבֿל, שַדרַך, מֵישַך, און עַבֿד-נגוֹ; די דאָזיקע מענער לײגן נישט אַכט אױף דיר, מלך, צו דײַן ג-ט {אלֹקיך} דינען {פּלח} ‏ זײ נישט, און צו דער גילדערנער געשטאַלט װאָס דו האָסט אױפֿגעשטעלט, בוקן זײ זיך נישט. edit

DAN 3:12 zainen faran yidishe mener vos du host aroifgezetst oif der firung fun der medine fun Bavel, Shadrake, Meshach, un Aved-Nego; di dozike mener leigen nisht acht oif dir, melech, tsu dain g-t dinen zei nisht, un tsu der gilderner geshtalt vos du host oifgeshtelt, buken zei zich nisht.

DAN 3:12 There are certain Yehudim whom thou hast set over the affairs of the province of Babylon, Shadrach, Meshach, and Abednego; these men, O king, have disregarded thee; they serve not thy g-ds, nor worship the golden tzelem which thou hast set up.

DAN 3:13 ‏דענצמאָל האָט נבֿוכַדנֶצַר מיט כּעס און גרימצאָרן באַפֿױלן צו ברענגען שַדרַכן, מֵישַכן, און עַבֿד-נגוֹן. זײַנען די דאָזיקע מענער דענצמאָל געבראַכט געװאָרן פֿאַרן מלך. edit

DAN 3:13 dentsmol hot Nevuchadnetsar mit kaas un grimtsoren bafoilen tsu brengen Shadrakhen, Meshachen, un eavd-ngon. zainen di dozike mener dentsmol gebracht gevoren faran melech.

DAN 3:13 Then Nevukhadnetzar in his rage and fury commanded to bring Shadrach, Meshach, and Abednego. Then they brought these men before the king.

DAN 3:14 ‏האָט זיך אָפּגערופֿן נבֿוכַדנֶצַר און האָט געזאָגט צו זײ: איז דאָס בכּיװן, שַדרַך, מֵישַך, און עַבֿד-נגוֹ, װאָס איר דינט {פּלח} ‏ נישט צו מײַן ג-ט {אלֹקי}, און איר בוקט זיך נישט צו דער גילדערנער געשטאַלט, װאָס איך האָב אױפֿגעשטעלט? edit

DAN 3:14 hot zich opgerufen Nevuchadnetsar un hot gezogt tsu zei: iz dos bekiven, Shadrake, Meshach, un Aved-Nego, vos ir dint nisht tsu main g-t, un ir bukt zich nisht tsu der gilderner geshtalt, vos ich hob oifgeshtelt?

DAN 3:14 Nevukhadnetzar spoke and said unto them, Is it true, O Shadrach, Meshach, and Abednego, do ye not serve my g-ds, nor worship the golden tzelem which I have set up?

DAN 3:15 ‏אַצונד, אױב איר זײַט גרײט, אַז בעת איר װעט הערן דעם קֹול פֿון דעם האָרן, פֿלײַט, גיטאַר, פֿירסטרונע, האַרף, און פֿײַפֿזאַק, און אַלערלײ כּלֵי-זֶמֶר, זאָלט איר אַנידערפֿאַלן און זיך בוקן צו דער געשטאַלט, װאָס איך האָב געמאַכט – אױב אָבער איר װעט זיך נישט בוקן, װעט איר אין דער אײגענער שעה אַרײַנגעװאָרפֿן װערן אין אַן אױװן מיט ברענעדיקן פֿײַער; און װער איז דער ג-ט {הָאֵל}, װאָס װעט אײַך מציל זײַן פֿון מײַן האַנט? edit

DAN 3:15 atsund, oib ir zait greit, az beis ir vet heren dem kol fun dem haren, flait , gitar, firstrune, harf, un faifzak, un alerlei klei-zemer, zolt ir aniderfalen un zich buken tsu der geshtalt, vos ich hob gemacht – oib ober ir vet zich nisht buken, vet ir in der eigener sheh araingevorfen veren in an oiven mit brenediken faier; un ver iz der g-t, vos vet aich matsl zain fun main hant?

DAN 3:15 Now if ye be ready that at what time ye hear the sound of the horn, flute, harp, lyre, psaltery, and pipes, and all kinds of music, ye fall down and worship the tzelem which I have made, well; but if ye worship not, ye shall be cast the same hour into the midst of a burning fiery attun; and who is that G-d that shall deliver you out of my hands?

DAN 3:16 ‏האָבן געענטפֿערט שַדרַך, מֵישַך, און עַבֿד-נגוֹ, און האָבן געזאָגט צום מלך: נבֿוכַדנֶצַר, אונדז פֿעלט נישט אױף דעם דאָזיקן באַפֿעל דיר צו ענטפֿערן. edit

DAN 3:16 hoben geentfert Shadrake, Meshach, un Aved-Nego, un hoben gezogt tsum melech: Nevuchadnetsar, undz felt nisht oif dem doziken bafel dir tsu entferen.

DAN 3:16 Shadrach, Meshach, and Abednego, answered and said to the king, O Nevukhadnetzar, we are not needful to answer thee in this matter.

DAN 3:17 ‏אױב אלוקינו צו װעמען מיר דינען {פּלח} ‏, קען אונדז מציל זײַן, װעט ער פֿון דעם אױװן מיט ברענעדיקן פֿײַער, און פֿון דײַן האַנט, מלך, מציל זײַן. edit

DAN 3:17 oib Elokeinu tsu vemen mir dinen , ken undz matsl zain, vet er fun dem oiven mit brenediken faier, un fun dain hant, melech, matsl zain.

DAN 3:17 If it be so, Eloheinu whom we serve is able to deliver us from the burning fiery furnace, and He will deliver us out of thine hand, O king.

DAN 3:18 ‏און אַפֿילו אַז נישט, זײ װיסן, מלך, אַז צו דײַן ג-ט {אלֹקיך} װעלן מיר נישט דינען {פּלח} ‏, און צו דער גילדערנער געשטאַלט װאָס דו האָסט אױפֿגעשטעלט, װעלן מיר זיך נישט בוקן. edit

DAN 3:18 un afile az nisht, zei visen, melech, az tsu dain g-t velen mir nisht dinen , un tsu der gilderner geshtalt vos du host oifgeshtelt, velen mir zich nisht buken.

DAN 3:18 But if not, be it known unto thee, O king, that we will not be the ones serving as deity thy g-ds, nor worship the golden tzelem which thou hast set up.

DAN 3:19 ‏דענצמאָל איז נבֿוכַדנֶצַר אָנגעפֿילט געװאָרן מיט גרימצאָרן, און דער אָנבליק פֿון זײַן פּנים האָט זיך געביטן אַקעגן שַדרַכן, מֵישַכן, און עַבֿד-נגוֹן; האָט ער זיך אָפּגערופֿן און האָט באַפֿױלן אָנצוהײצן דעם אױװן זיבן מאָל אַזױ פֿיל װי מע דאַרף אים אָנהײצן. edit

DAN 3:19 dentsmol iz Nevuchadnetsar ongefilt gevoren mit grimtsoren, un der onblik fun zain ponem hot zich gebiten akegen Shadrakhen, Meshachen, un eavd-ngon; hot er zich opgerufen un hot bafoilen ontsuheitsen dem oiven ziben mol azoi fil vi me darf im onheitsen.

DAN 3:19 Then was Nevukhadnetzar full of fury, and the expression on his visage was changed against Shadrach, Meshach, and Abednego; therefore he spoke, and commanded that they should heat the attun seven times hotter than usual.

DAN 3:20 ‏און עטלעכע שטאַרקע גיבוֹרים װאָס אין זײַן חיל האָט ער באַפֿױלן צו בינדן שַדרַכן, מֵישַכן, און עַבֿד-נגוֹן, און אַרײַנצוּװאַרפֿן אין דעם אױװן מיט ברענעדיקן פֿײַער. edit

DAN 3:20 un etleche shtarke giborim vos in zain cheil hot er bafoilen tsu binden Shadrakhen, Meshachen, un eavd-ngon, un araintsuvarfen in dem oiven mit brenediken faier.

DAN 3:20 And he commanded certain gibborim (mighty men) of valor that were in his army to bind Shadrach, Meshach, and Abednego, and to cast them into the burning fiery attun.

DAN 3:21 ‏דענצמאָל זײַנען די דאָזיקע מענער געבונדן געװאָרן אין זײערע הױזן, זײערע העמדער, און זײערע מאַנטלען, און זײערע אַנדערע מלבושים, און מע האָט זײ אַרײַנגעװאָרפֿן אין דעם אױװן מיט ברענעדיקן פֿײַער. edit

DAN 3:21 dentsmol zainen di dozike mener gebunden gevoren in zeyere hoizen, zeyere hemder, un zeyere mantlen, un zeyere andere malbushem, un me hot zei araingevorfen in dem oiven mit brenediken faier.

DAN 3:21 Then these anashim (men) were bound in their mantles, their tunics, and their turbans, and their other garments, and were cast into the midst of the burning fiery furnace.

DAN 3:22 ‏דעריבער, װײַל דאָס װאָרט פֿון דעם מלך איז געװען שטרענג, און דער אױװן איז געװען שטאַרק אָנגעהײצט, האָט די פֿלאַם פֿון דעם פֿײַער געטײט יענע מענער װאָס האָבן אַרױפֿגעבראַכט שַדרַכן, מֵישַכן, און עַבֿד-נגוֹן. edit

DAN 3:22 deriber, vail dos vort fun dem melech iz geven shtreng, un der oiven iz geven shtark ongeheitst, hot di flam fun dem faier geteit yene mener vos hoben aroifgebracht Shadrakhen, Meshachen, un eavd-ngon.

DAN 3:22 Therefore because the kingʼs commandment was severe, and the furnace exceedingly hot, the flames of the eish (fire) violently killed those men that took up Shadrach, Meshach, and Abednego.

DAN 3:23 ‏און די דאָזיקע דרײַ מענער, שַדרַך, מֵישַך, און עַבֿד-נגוֹ, זײַנען אַרײַנגעפֿאַלן געבונדענערהײט אין דעם אױװן מיט ברענעדיקן פֿײַער. edit

DAN 3:23 un di dozike drai mener, Shadrake, Meshach, un Aved-Nego, zainen araingefalen gebundenerheit in dem oiven mit brenediken faier.

DAN 3:23 And these three men, Shadrach, Meshach, and Abednego, fell down bound into the midst of the burning fiery furnace.

DAN 3:24 ‏דענצמאָל האָט דער מלך נבֿוכַדנֶצַר זיך דערשראָקן, און ער איז אױפֿגעשטאַנען אױף גיך, און ער האָט זיך אָפּגערופֿן צו זײַנע מיניסטאָרן, און האָט געזאָגט: האָבן מיר נישט דרײַ מענער אַרײַנגעװאָרן געבונדענערהײט אין פֿײַער? האָבן זײ געענטפֿערט און געזאָגט צום מלך: געװיס, מלך. edit

DAN 3:24 dentsmol hot der melech Nevuchadnetsar zich dershroken, un er iz oifgeshtanen oif gich, un er hot zich opgerufen tsu zaine ministoren, un hot gezogt: hoben mir nisht drai mener araingevoren gebundenerheit in faier? hoben zei geentfert un gezogt tsum melech: gevis, melech.

DAN 3:24 Then Nevukhadnetzar the king was astonished, and rose up in haste, and spoke, and said unto his counselors, Did not we cast shloshah anashim (three men) bound into the midst of the eish (fire) ? They answered and said unto the king, True, O king.

DAN 3:25 ‏האָט ער זיך אָפּגערופֿן און האָט געזאָגט: אָט זע איך פֿיר מענער לױזע אַרומגײן אין מיטן פֿײַער, און קײן שעדיקונג איז אױף זײ נישטאָ; און דער אָנבליק פֿון דעם פֿירטן איז געגליכן צו דער בן אלֹקים {בר ‏ אלֹקים, ‏ זון פֿון דער אױבערשטער}. edit

DAN 3:25 hot er zich opgerufen un hot gezogt: ot ze ich fir mener loize arumgein in miten faier, un kein shedikung iz oif zei nishto; un der onblik fun dem firten iz geglichen tsu der ben Elokim {br Elokim, zun fun der Oibershter}.

DAN 3:25 He answered and said, Lo, I see anashim arba'ah (four men) free (not bound, loose) , walking in the midst of the eish (fire) , and they have no hurt; and the form of the fourth is like the Bar Elohin (Ben Elohim, Hebrew) .

DAN 3:26 ‏דענצמאָל האָט נבֿוכַדנֶצַר גענענט צו דער טיר פֿון דעם אױװן מיט ברענעדיקן פֿײַער; ער האָט אױסגערופֿן און געזאָגט: שַדרַך, מֵישַך, און עַבֿד-נגוֹ, קנעכט פֿון ג-ט דער אױבערשטער (עליון), גײט אַרױס, און קומט אַהער. דענצמאָל זײַנען שַדרַך, מֵישַך, און עַבֿד-נגוֹ, אַרױסגעגאַנגען פֿון פֿײַער. edit

DAN 3:26 dentsmol hot Nevuchadnetsar genent tsu der tir fun dem oiven mit brenediken faier; er hot oisgerufen un gezogt: Shadrake, Meshach, un Aved-Nego, knecht fun g-t der Oibershter (Elyon), geit arois, un kumt aher. dentsmol zainen Shadrake, Meshach, un Aved-Nego, aroisgegangen fun faier.

DAN 3:26 Then Nevukhadnetzar came near to the door of the burning fiery furnace, and spoke, and said, Shadrach, Meshach, and Abednego, ye servants of El Elyon (G-d Most High) , come forth, and come hither. Then Shadrach, Meshach, and Abednego, came forth of the midst of the eish (fire) .

DAN 3:27 ‏און די סאַטראַפּן, די הערשער, און די פֿירשטן, און די מיניסטאָרן פֿון דעם מלך, האָבן זיך אײַנגעזאַמלט, און האָבן באַקוקט די דאָזיקע מענער, װאָס דאָס פֿײַער האָט נישט געהאַט קײן שליטה אױף זײערע לײַבער, און די האָר פֿון זײער קאָפּ איז נישט אָנגעברענט געװאָרן, און זײערע הױזן האָבן זיך נישט פֿאַרענדערט, און קײן ריח פֿון פֿײַער איז נישט אַריבער אױף זײ. edit

DAN 3:27 un di satrapen, di hersher, un di firshten, un di ministoren fun dem melech, hoben zich aingezamlt, un hoben bakukt di dozike mener, vos dos faier hot nisht gehat kein shlite oif zeyere laiber, un di Har fun zeyer kop iz nisht ongebrent gevoren, un zeyere hoizen hoben zich nisht farendert, un kein reyech fun faier iz nisht ariber oif zei.

DAN 3:27 And the satraps, governors, and administrators, and the kingʼs counselors, being gathered together, saw these men, upon whose bodies the eish (fire) had no power, nor was a hair of their head singed, neither were their garments affected, nor the smell of eish (fire) had passed on them.

DAN 3:28 ‏האָט אױסגערופֿן נבֿוכַדנֶצַר און האָט געזאָגט: געלױבט איז אלוקי שַדרַכן, מֵישַכן, און עַבֿד-נגוֹן, װאָס ער האָט געשיקט זײַן מלאך, און האָט מציל געװען זײַנע קנעכט װאָס האָבן זיך פֿאַרלאָזט אױף אים, און האָבן געטאָן אַנדערש װי דעם מלכס װאָרט, און אָפּגעגעבן זײערע לײַבער, כּדי זײ זאָלן נישט דינען {פּלח} ‏ און זיך נישט בוקן צו קײן ג-ט אַחוץ צו זײער ג-ט {אֱלֹקיהֶם}. edit

DAN 3:28 hot oisgerufen Nevuchadnetsar un hot gezogt: geloibt iz Elochei Shadrakhen, Meshachen, un eavd-ngon, vos er hot geshikt zain malach, un hot matsl geven zaine knecht vos hoben zich farlozt oif im, un hoben geton andersh vi dem melechs vort, un opgegeben zeyere laiber, kedei zei zolen nisht dinen un zich nisht buken tsu kein g-t achuts tsu zeyer g-t.

DAN 3:28 Then Nevukhadnetzar spoke, and said, Baruch Elohim shel Shadrach, Meshach, and Abednego, Who hath sent His malach, and delivered His servants that trusted in Him, and frustrated the kingʼs word, and yielded their bodies, that they might not serve, nor worship any g-d, except their own G-d.

DAN 3:29 ‏פֿון מיר װערט געגעבן אַ באַפֿעל אַז יעטװעדער פֿאָלק, אומה, און לשון, װאָס װעט רעדן מיט אומכּבֿוד אױף דעם ג-ט פֿון שַדרַכן, מֵישַכן, און עַבֿד-נגוֹן, זאָל אין שטיקער צעריסן װערן, און זײַן הױז זאָל געמאַכט װערן פֿאַר אַ מיסטהױפֿן; װאָרום עס איז נישטאָ קײן אַנדער ג-ט װאָס קען אַזױ מציל זײַן. edit

DAN 3:29 fun mir vert gegeben a bafel az yetveder folk, ume, un loshen, vos vet reden mit umkoved oif dem g-t fun Shadrakhen, Meshachen, un eavd-ngon, zol in shtiker tserisen veren, un zain hoiz zol gemacht veren far a misthoifen; vorem es iz nishto kein ander g-t vos ken azoi matsl zain.

DAN 3:29 Therefore I make a decree, that every people, nation, and language, which speak any thing amiss against the G-d of Shadrach, Meshach, and Abednego, shall be cut in pieces, and their houses shall be made a pile of rubble, because there is no other g-d that can deliver like this.

DAN 3:30 ‏דענצמאָל האָט דער מלך דערהױבן שַדרַכן, מֵישַכן, און עַבֿד-נגוֹן, אין דער מדינה פֿון בָבֿל. edit

DAN 3:30 dentsmol hot der melech derhoiben Shadrakhen, Meshachen, un eavd-ngon, in der medine fun Bavel.

DAN 3:30 Then the king promoted Shadrach, Meshach, and Abednego, in the province of Babylon.

DAN 3:31 ‏ דער מלך נבֿוכַדנֶצַר צו אַלע פֿעלקער, אומות, און לשוֹנות, װאָס װױנען אױף דער גאַנצער ערד: אײַער פֿריד זאָל זיך מערן! edit

DAN 3:31 der melech Nevuchadnetsar tsu ale felker, umes, un leshoines, vos voinen oif der gantser erd: aier frid zol zich meren!

DAN 3:31 Nevukhadnetzar the king, unto all people, nations and languages, that dwell in all the earth; Shalom aleichem l'machbir (Peace be multiplied unto you) .

DAN 3:32 ‏ די צײכנס און די װוּנדער װאָס דער אױבערשטער (העכסטער ג-ט) האָט מיט מיר געטאָן, איז װױלגעפֿעלן פֿאַר מיר צו לאָזן װיסן. edit

DAN 3:32 di tseichens un di vunder vos der Oibershter (hechster g-t) hot mit mir geton, iz voilgefelen far mir tsu lozen visen.

DAN 3:32 I thought it good to show the otot (signs) and mofetim (wonders) that El Elyon hath wrought toward me.

DAN 3:33 ‏ זײַנע צײכנס, װי גרױס! און זײַנע װוּנדער, װי שטאַרק! זײַן מלוכה איז אַן אײביקע מלוכה, און זײַן געװעלטיקײט איז פֿון דָור צו דָור. edit

DAN 3:33 zaine tseichens, vi grois! un zaine vunder, vi shtark! zain meluche iz an eibike meluche, un zain geveltikeit iz fun dor tsu dor.

DAN 3:33 How great are His otot (signs) ! And how mighty are His mofetim (wonders) ! His kingdom is a malchut olam (everlasting kingdom) , and His dominion is from dor v'dor (generation to generation) .

DAN 4:1 ‏ איך נבֿוכַדנֶצַר בין געװען רואיק אין מײַן הױז, און בליענדיק אין מײַן פּאַלאַץ. edit

DAN 4:1 ich Nevuchadnetsar bin geven ruik in main hoiz, un bliendik in main palats.

DAN 4:1 I, Nevukhadnetzar, was at rest in mine bais, and prospering in my heikhal (palace) .

DAN 4:2 ‏ האָב איך אַ חלום געזען און ער האָט מיך דערשראָקן, און טראַכטענישן אױף מײַן געלעגער, און זעונגען פֿון מײַן קאָפּ האָבן מיך צעגרױלט. edit

DAN 4:2 hob ich a cholem gezen un er hot mich dershroken, un trachtenishen oif main geleger, un zeungen fun main kop hoben mich tsegroilt.

DAN 4:2 I saw a chalom (dream) which made me afraid, and the thoughts upon my bed and the chazonot (visions) of my head troubled me.

DAN 4:3 ‏ דערום איז פֿון מיר געגעבן געװאָרן אַ באַפֿעל, צו ברענגען פֿאַר מיר אַלע חכמים פֿון בָבֿל, אַז זײ זאָלן מיך מאַכן װיסן דעם פּיתרון פֿון דעם חלום. edit

DAN 4:3 derum iz fun mir gegeben gevoren a bafel, tsu brengen far mir ale chachomim fun Bavel, az zei zolen mich machen visen dem pitrun fun dem cholem.

DAN 4:3 Therefore made I a decree to bring in all the chachamim of Babylon before me, that they might give me da'as of the pesher (interpretation, explanation) of the chalom (dream) .

DAN 4:4 ‏ דענצמאָל זײַנען געקומען די חַרטומים, די צױבערשפּרעכער, די כַּשׂדים, און די שטערנזעער, און איך האָב דערצײלט מײַן חלום פֿאַר זײ, אָבער זײ האָבן מיך נישט געמאַכט װיסן זײַן פּיתרון. edit

DAN 4:4 dentsmol zainen gekumen di chartumim, di tsoibershprecher, di Kesedim, un di shterenzeer, un ich hob dertseilt main cholem far zei, ober zei hoben mich nisht gemacht visen zain pitrun.

DAN 4:4 Then came in the magicians, the enchanters, the Kasdim (Chaldeans) , and the soothsayers; and I told the chalom (dream) before them; but they did not make known unto me the pesher thereof.

DAN 4:5 ‏ נאָר צום לעצטן איז אַרײַנגעקומען פֿאַר מיר דָניאֵל, װאָס זײַן נאָמען איז בלטשאַצַר, אַזױ װי דער נאָמען פֿון מײַן ג-ט {אֵלִי}, און װאָס דער רוח אלֹקים הײליקע איז אין אים; און איך האָב דערצײלט מײַן חלום פֿאַר אים: edit

DAN 4:5 nor tsum letsten iz araingekumen far mir Daniel, vos zain nomen iz Belteshatsar, azoi vi der nomen fun main g-t, un vos der ruach Elokim heilike iz in im; un ich hob dertseilt main cholem far im:

DAN 4:5 But at the last Daniel came in before me, whose name was Beltshatzar, according to hashem of my G-d, and in whom is the Ruach Elohin Kadishin (Ruach Elohim HaKadosh) ; and before him I told the chalom (dream) , saying,

DAN 4:6 ‏ בלטשאַצַר, דו הױפּט פֿון די חַרטומים, װאָס איך װײס אַז דער רוח אלֹקים הײליקע איז אין דיר, און קײן סָוד איז פֿון דיר נישט פֿאַרהױלן, די זעונגען פֿון מײַן חלום װאָס איך האָב געזען און זײַן פּיתרון טו זאָגן. edit

DAN 4:6 Belteshatsar, du hoipt fun di chartumim, vos ich veis az der ruach Elokim heilike iz in dir, un kein sod iz fun dir nisht farhoilen, di zeungen fun main cholem vos ich hob gezen un zain pitrun tu zogen.

DAN 4:6 O Beltshatzar, chief of the magicians, because I know that the Ruach Elohin Kadishin (Ruach Elohim HaKadosh) is in thee, and no raz (secret, mystery) troubleth thee, tell me the visions of my chalom (dream) that I have seen, and the pesher thereof.

DAN 4:7 ‏ און [דאָס זײַנען] די זעונגען פֿון מײַן קאָפּ אױף מײַן געלעגער: איך האָב געזען, ‏ערשט אַ בױם איז אין מיטן דער ערד, ‏און זײַן הײך איז געװען גרױס. edit

DAN 4:7 un [dos zainen] di zeungen fun main kop oif main geleger: ich hob gezen, ersht a boim iz in miten der erd, un zain heich iz geven grois.

DAN 4:7 Thus were the chazonot of mine head in my bed; I was looking, and hinei, an etz (tree) in the midst of the earth, and the height thereof was great.

DAN 4:8 ‏ איז געװאַקסן דער בױם אונגעװאָרן שטאַרקער, ‏ביז זײַן הײך האָט דערגרײכט צום הימל, ‏און זײַן אָנזען איז געװען ביז צום עק פֿון דער גאַנצער ערד. edit

DAN 4:8 iz gevaksen der boim ungevoren shtarker, biz zain heich hot dergreicht tsum himel, un zain onzen iz geven biz tsum ek fun der gantser erd.

DAN 4:8 The etz grew, and was strong, and the height thereof reached unto Shomayim, and visibility thereof extended to the end of kol ha'aretz;

DAN 4:9 ‏ זײַנע בלעטער זײַנען געװען שײן, ‏און זײַן פֿרוכט פֿיל, ‏און שפּײַז פֿאַר אַלעמען איז אױף אים געװען; ‏אונטער אים האָבן זיך געשאָטנט די חיות פֿון פֿעלד, ‏און אין זײַנע צװײַגן האָבן געװױנט די פֿױגלען פֿון הימל, ‏און פֿון אים האָבן זיך געשפּײַזט אַלע לײַבער. edit

DAN 4:9 zaine bleter zainen geven shein, un zain frucht fil, un shpaiz far alemen iz oif im geven; unter im hoben zich geshotnt di chayes fun feld, un in zaine tsvaigen hoben gevoint di foiglen fun himel, un fun im hoben zich geshpaizt ale laiber.

DAN 4:9 The leaves thereof were lovely, and the p'ri thereof abundant, and in it was food for all; the beasts of the field found shade under it, and the fowls of the heaven dwelt in the boughs thereof, and kol basar was fed of it.

DAN 4:10 ‏ האָב איך געזען אין די זעונגען פֿון מײַן קאָפּ אױף מײַן געלעגער, ערשט אַ מלאך און אַ הײליקער האָט אַראָפּגענידערט פֿון הימל. edit

DAN 4:10 hob ich gezen in di zeungen fun main kop oif main geleger, ersht a malach un a heiliker hot aropgenidert fun himel.

DAN 4:10 I saw in the chazonot of my head upon my bed, and, hinei, an ir (watcher, messenger) , a malach hakodesh, came down from Shomayim.

DAN 4:11 ‏ האָט ער אױסגערופֿן אין דער הײך, און האָט אַזױ געזאָגט: ‏האַקט אָפּ דעם בױם, ‏און שנײַדט אָפּ זײַנע צװײַגן, ‏שאָקלט אַראָפּ זײַנע בלעטער, ‏און צעשפּרײט זײַן פֿרוכט; ‏זאָלן די חיות אַװעקװאַנדערן פֿון אונטער אים, ‏און די פֿױגלען פֿון זײַנע צװײַגן. edit

DAN 4:11 hot er oisgerufen in der heich, un hot azoi gezogt: hakt op dem boim, un shnaidt op zaine tsvaigen, shoklt arop zaine bleter, un tseshpreit zain frucht; zolen di chayes avekvanderen fun unter im, un di foiglen fun zaine tsvaigen.

DAN 4:11 He cried with strength, and said thus, Chop down the tree, and cut off his branches, strip off his leaves, and scatter his p'ri; let the beasts get away from under it, and the fowls from his branches.

DAN 4:12 ‏ נאָר דעם שטאַם פֿון זײַנע װאָרצלען לאָזט אין דער ערד, ‏און אין אַ קײט פֿון אײַזן און קופּער, ‏צװישן די גראָז פֿון פֿעלד; ‏און פֿון דעם טױ פֿון הימל זאָל ער באַנעצט װערן, ‏און מיט די חיות זאָל זײַן זײַן טײל, ‏צװישן קרײטעכץ פֿון דער ערד. edit

DAN 4:12 nor dem shtam fun zaine vortselen lozt in der erd, un in a keit fun aizen un kuper, tsvishen di groz fun feld; un fun dem toi fun himel zol er banetst veren, un mit di chayes zol zain zain teil, tsvishen kreitechts fun der erd.

DAN 4:12 Nevertheless leave the stump of his roots in the earth, even with a band of iron and bronze, in the tender grass of the field; and let it be wet with the dew of heaven, and let him partake with the beasts in the grass of ha'aretz;

DAN 4:13 ‏ זײַן האַרץ זאָל מען פֿאַרבײַטן פֿון אַ מענטשנס, ‏און אַ האַרץ פֿון אַ חיה זאָל אים געגעבן װערן, ‏און זיבן צײַטן זאָלן אַריבערגײן איבער אים. edit

DAN 4:13 zain harts zol men farbaiten fun a mentshns, un a harts fun a chaye zol im gegeben veren, un ziben tsaiten zolen aribergein iber im.

DAN 4:13 Let his lev (heart) be changed from manʼs, and let a beastʼs lev be given unto him; and let seven times (seasons, years) pass over him.

DAN 4:14 ‏ לױט דער גזֵרה פֿון די װאַכערס איז דער שפּרוך, ‏און אַ באַפֿעל פֿון די הײליקע איז די זאַך, ‏כּדי די לעבעדיקע זאָלן װיסן, ‏אַז דער אױבערשטער געװעלטיקט איבער דער מלוכה פֿון מענטשן, ‏און צו װעמען ער װיל גיט ער זי, ‏און דעם נידעריקסטן פֿון מענטשן קען ער זעצן דערױף. edit

DAN 4:14 loit der gezere fun di vachers iz der shpruch, un a bafel fun di heilike iz di zach, kedei di lebedike zolen visen, az der Oibershter geveltikt iber der meluche fun mentshen, un tsu vemen er vil git er zi, un dem nideriksten fun mentshen ken er zetsen deroif.

DAN 4:14 This matter is by the decree of the irin (watchers) , and the demand by the word of the Kedoshim (holy ones) , to the intent that the living may have da'as that Elyon (Most High) ruleth in the malchut haAdam, and giveth it to whomsoever He will, and setteth up over it the basest of men.

DAN 4:15 ‏ דעם דאָזיקן חלום האָב איך, מלך נבֿוכַדנֶצַר, געזען, און דו, בלטשאַצַר, זאָג דעם פּיתרון, װײַל אַלע חכמים פֿון מײַן קיניגרײַך קענען מיך נישט מאַכן װיסן דעם פּיתרון; אָבער דו קענסט יאָ, װײַל דער רוח אלֹקים הײליקע איז אין דיר. edit

DAN 4:15 dem doziken cholem hob ich, melech Nevuchadnetsar, gezen, un du, Belteshatsar, zog dem pitrun, vail ale chachomim fun main kinigraich kenen mich nisht machen visen dem pitrun; ober du kenst yo, vail der ruach Elokim heilike iz in dir.

DAN 4:15 This chalom (dream) I, king Nevukhadnetzar, have seen. Now thou, O Beltshatzar, declare the pesher (interpretation, explanation) thereof, forasmuch as all the chachamim of my malchut are not able to make known unto me the pesher (interpretation, explanation) ; but thou art able; for the Ruach Elohin Kadishin (Ruach Elohim HaKadosh) is in thee.

DAN 4:16 ‏ דענצמאָל איז דָניאֵל, װאָס זײַן נאָמען איז געװען בלטשאַצַר, פֿאַרשטאַרט געװאָרן אַ װײַלע, און זײַנע רעיוֹנות האָבן אים געשראָקן. האָט זיך אָפּגערופֿן דער מלך און האָט געזאָגט: בלטשאַצַר, זאָל דער חלום און דער פּיתרון דיך נישט דערשרעקן. האָט געענטפֿערט בלטשאַצַר און האָט געזאָגט: מײַן האַר, דײַן חלום אױף דײַנע פֿײַנט, און זײַן פּיתרון אױף דײַנע שָׂונאים! edit

DAN 4:16 dentsmol iz Daniel, vos zain nomen iz geven Belteshatsar, farshtart gevoren a vaile, un zaine reiones hoben im geshroken. hot zich opgerufen der melech un hot gezogt: Belteshatsar, zol der cholem un der pitrun dich nisht dershreken. hot geentfert Belteshatsar un hot gezogt: main Har, dain cholem oif daine faint, un zain pitrun oif daine sonem!

DAN 4:16 Then Daniel, whose name was Beltshatzar, was perplexed for a time, and his thoughts troubled him. The king spoke, and said, Beltshatzar, let not the chalom (dream) , or the pesher (interpretation, explanation) thereof, trouble thee. Beltshatzar answered and said, Mari (my master) , if only the chalom (dream) concerned them that hate thee, and the pesher (interpretation, explanation) thereof thine enemies.

DAN 4:17 ‏ דער בױם װאָס דו האָסט געזען, װאָס איז געװאַקסן און געװאָרן שטאַרקער, און זײַן הײך האָט דערגרײַכט ביזן הימל, און זײַן אָנזען ביז דער גאַנצער ערד, edit

DAN 4:17 der boim vos du host gezen, vos iz gevaksen un gevoren shtarker, un zain heich hot dergraicht bizen himel, un zain onzen biz der gantser erd,

DAN 4:17 The etz that thou sawest, which grew, and was strong, whose height reached unto Shomayim, and the visibility thereof extended to kol ha'aretz;

DAN 4:18 ‏ און זײַנע בלעטער זײַנען געװען שײן, און זײַן פֿרוכט פֿיל, און שפּײַז פֿאַר אַלעמען איז אױף אים געװען; װאָס אונטער אים האָבן געװױנט די חיות פֿון פֿעלד, און אין זײַנע צװײַגן האָבן גערוט די פֿױגלען פֿון הימל – edit

DAN 4:18 un zaine bleter zainen geven shein, un zain frucht fil, un shpaiz far alemen iz oif im geven; vos unter im hoben gevoint di chayes fun feld, un in zaine tsvaigen hoben geres di foiglen fun himel –

DAN 4:18 Whose leaves were lovely, and the p'ri thereof abundant, and in it was food for all; under which the beasts of the field dwelt, and upon whose branches the fowls of heaven had their habitation;

DAN 4:19 ‏ דאָס ביסט דו, מלך, װאָס דו ביסט געװאַקסן און געװאָרן שטאַרקער, און װאָס דײַן גרױסקײט איז געװאַקסן און האָט דערגרײכט ביזן הימל, און דײַן געװעלטיקײט ביז עק ערד. edit

DAN 4:19 dos bist du, melech, vos du bist gevaksen un gevoren shtarker, un vos dain groiskeit iz gevaksen un hot dergreicht bizen himel, un dain geveltikeit biz ek erd.

DAN 4:19 It is thou, O king, that art grown and become strong; for thy greatness is grown, and reacheth unto Shomayim, and thy dominion to the end of ha'aretz.

DAN 4:20 ‏ און װאָס דער מלך האָט געזען װי אַ מלאך און אַ הײליקער האָט אַראָפּגענידערט פֿון הימל, און האָט געזאָגט: האַקט אָפּ דעם בױם און צעשטערט אים, נאָר דעם שטאַם פֿון זײַנע װאָרצלען לאָזט איבער אין דער ערד, און אין אַ קײט פֿון אײַזן און קופּער, צװישן די גראָז פֿון פֿעלד; און פֿון דעם טױ פֿון הימל זאָל ער באַנעצט װערן, און מיט די חיות פֿון פֿעלד זאָל זײַן זײַן טײל, ביז זיבן צײַטן װעלן אַריבערגײן איבער אים – edit

DAN 4:20 un vos der melech hot gezen vi a malach un a heiliker hot aropgenidert fun himel, un hot gezogt: hakt op dem boim un tseshtert im, nor dem shtam fun zaine vortselen lozt iber in der erd, un in a keit fun aizen un kuper, tsvishen di groz fun feld; un fun dem toi fun himel zol er banetst veren, un mit di chayes fun feld zol zain zain teil, biz ziben tsaiten velen aribergein iber im –

DAN 4:20 And whereas the king saw an ir (watcher) , a malach hakodesh, come down from Shomayim, and saying, Chop the etz down, and destroy it; yet leave the stump of the roots thereof in the earth, even with a band of iron and bronze, in the tender grass of the field; and let it be wet with the dew of heaven, and let him partake with the beasts of the field, till seven times (seasons, years) pass over him.

DAN 4:21 ‏ דאָס, מלך, איז דער פּיתרון, און עס איז די גזֵרה פֿון דעם אױבערשטן װאָס איז געקומען אױף מײַן האַר דעם מלך; edit

DAN 4:21 dos, melech, iz der pitrun, un es iz di gezere fun dem oibershten vos iz gekumen oif main Har dem melech;

DAN 4:21 This is the pesher (interpretation, explanation) , O king, and this is the decree of Elyon (Most High) , which is come upon mari (my master) the king;

DAN 4:22 ‏ מע װעט דיך פֿאַרטרײַבן פֿון מענטשן, און מיט די חיות פֿון פֿעלד װעט זײַן דײַן װױנונג, און גראָז װי אָקסן װעט מען דיך מאַכן עסן, און מיט דעם טױ פֿון הימל װעט מען דיך באַנעצן, און זיבן צײַטן װעלן אַריבערגײן איבער דיר; ביז דו װעסט װיסן אַז דער אױבערשטער געװעלטיקט איבער דער מלוכה פֿון מענטשן, און צו װעמען ער װיל גיט ער זי. edit

DAN 4:22 me vet dich fartraiben fun mentshen, un mit di chayes fun feld vet zain dain voinung, un groz vi oksen vet men dich machen esen, un mit dem toi fun himel vet men dich banetsen, un ziben tsaiten velen aribergein iber dir; biz du vest visen az der Oibershter geveltikt iber der meluche fun mentshen, un tsu vemen er vil git er zi.

DAN 4:22 That they shall drive thee from anashim, and thy dwelling shall be with the beasts of the field, and they shall make thee to eat grass as oxen, and they shall wet thee with the dew of heaven, and seven times (seasons, years) shall pass over thee, till thou have da'as that Elyon (Most High) ruleth in the malchut haAdam, and giveth it to whomsoever He will.

DAN 4:23 ‏ און װאָס מע האָט אָנגעזאָגט, צו לאָזן דעם שטאַם פֿון די װאָרצלען פֿון בױם [באַטײט]: דײַן מלוכה װעט דיר בלײַבן נאָך דעם װי דו װעסט דערקענען אַז די הימלען זײַנען די װאָס געװעלטיקן. edit

DAN 4:23 un vos me hot ongezogt, tsu lozen dem shtam fun di vortselen fun boim [batait]: dain meluche vet dir blaiben noch dem vi du vest derkenen az di himlen zainen di vos geveltiken.

DAN 4:23 And whereas they commanded to leave the stump of the etz with its roots, thy malchut shall be assured unto thee, after that thou shalt have da'as that Shomayim (G-d) does rule.

DAN 4:24 ‏ דערום, מלך, זאָל מײַן עצה װױלגעפֿעלן פֿאַר דיר, און טו אָפּ דײַנע זינד דורך צדקה, און דײַנע פֿאַרברעכן דורך דערבאַרימונג אױף די אָרימע; אױב עס קען נאָך זײַן אַ פֿאַרלענגערונג פֿאַר דײַן שַלװה. edit

DAN 4:24 derum, melech, zol main eitse voilgefelen far dir, un tu op daine zind durch tsedoke, un daine farbrechen durch derbarimung oif di orime; oib es ken noch zain a farlengerung far dain shalve.

DAN 4:24 Wherefore, O king, let my counsel be acceptable unto thee, and break off thy sins by tzedek (righteousness) , and thine iniquities by showing mercy to the poor; if it may be a prolonging of thy tranquillity.

DAN 4:25 ‏ דאָס אַלץ איז געקומען אױפֿן מלך נבֿוכַדנֶצַר. edit

DAN 4:25 dos alts iz gekumen oifen melech Nevuchadnetsar.

DAN 4:25 All this came upon the king Nevukhadnetzar.

DAN 4:26 ‏ צום סוף פֿון צװעלף חדשים איז ער אומגעגאַנגען אױף דעם קיניגלעכן פּאַלאַץ פֿון בָבֿל. edit

DAN 4:26 tsum sof fun tsvelf Chodeshim iz er umgegangen oif dem kiniglechen palats fun Bavel.

DAN 4:26 At the end of twelve months he walked about the heikhal of the malchut of Babylon.

DAN 4:27 ‏ האָט אױסגערופֿן דער מלך און האָט געזאָגט: איז דאָס נישט די גרױסע בָבֿל, װאָס איך האָב געבױט פֿאַר אַ קיניגלעכן װױנאָרט מיט מײַן גרױס רײַכטום, און פֿאַר דעם כּבֿוד פֿון מײַן פּראַכטיקײט? edit

DAN 4:27 hot oisgerufen der melech un hot gezogt: iz dos nisht di groise Bavel, vos ich hob geboit far a kiniglechen voinort mit main grois raichtum, un far dem koved fun main prachtikeit?

DAN 4:27 The melech spoke, and said, Is not this great Babylon, that I have built for a royal dwelling by the might of my power, and for the honor of my majesty?

DAN 4:28 ‏ דאָס װאָרט איז נאָך געװען אין מלכס מױל, איז אַראָפּ אַ קֹול פֿון הימל: דיר זאָגט מען אָן, מלך נבֿוכַדנֶצַר: די מלוכה האָט זיך אָפּגעטאָן פֿון דיר. edit

DAN 4:28 dos vort iz noch geven in melechs moil, iz arop a kol fun himel: dir zogt men on, melech Nevuchadnetsar: di meluche hot zich opgeton fun dir.

DAN 4:28 While the word was in the kingʼs mouth, there fell a voice from Shomayim, saying, O king Nevukhadnetzar, to thee it is spoken: The malchut has been taken from thee.

DAN 4:29 ‏ און פֿון מענטשן װעט מען דיך פֿאַרטרײַבן, און מיט די חיות פֿון פֿעלד װעט זײַן דײַן װױנונג, גראָז װי אָקסן װעט מען דיך מאַכן עסן, און זיבן צײַטן װעלן אַריבערגײן איבער דיר; ביז דו װעסט װיסן אַז דער אױבערשטער געװעלטיקט איבער דער מלוכה פֿון מענטשן, און צו װעמען ער װיל גיט ער זי. edit

DAN 4:29 un fun mentshen vet men dich fartraiben, un mit di chayes fun feld vet zain dain voinung, groz vi oksen vet men dich machen esen, un ziben tsaiten velen aribergein iber dir; biz du vest visen az der Oibershter geveltikt iber der meluche fun mentshen, un tsu vemen er vil git er zi.

DAN 4:29 And they shall drive thee from anashim, and thy dwelling shall be with the beasts of the field; they shall make thee to eat grass as oxen, and seven times (seasons, years) shall pass over thee, until thou have da'as that Elyon ruleth in the malchut haAdam, and giveth it to whomsoever He will.

DAN 4:30 ‏ אין דער אײגענער שעה איז דערפֿילט געװאָרן דאָס װאָרט אױף נבֿוכַדנֶצַרן, און ער איז פֿון מענטשן פֿאַרטריבן געװאָרן, און גראָז װי אָקסן האָט ער געגעסן, און פֿון דעם טױ פֿון הימל איז באַנעצט געװאָרן זײַן לײַב, ביז זײַנע האָר זײַנען אױסגעװאַקסן אַזױ װי בײַ אָדלערס, און זײַנע נעגל אַזױ װי בײַ פֿױגלען. edit

DAN 4:30 in der eigener sheh iz derfilt gevoren dos vort oif Nevuchadnetsaren, un er iz fun mentshen fartriben gevoren, un groz vi oksen hot er gegesen, un fun dem toi fun himel iz banetst gevoren zain laib, biz zaine Har zainen oisgevaksen azoi vi bai odlers, un zaine nogel azoi vi bai foiglen.

DAN 4:30 The same hour was the thing fulfilled upon Nevukhadnetzar, and he was driven from anashim, and did eat grass as oxen, and his body was wet with the dew of heaven, till his hair had grown like eaglesʼ feathers, and his nails like birdsʼ claws.

DAN 4:31 ‏ און צום סוף פֿון די טעג, האָב איך, נבֿוכַדנֶצַר, אױפֿגעהױבן מײַנע אױגן צום הימל, און מײַן שׂכל האָט זיך אומגעקערט צו מיר, און איך האָב געבענטשט דעם אױבערשטער, און געלױבט און געאַכפּערט דעם װאָס לעבט אײביק, ‏װאָס זײַן געװעלטיקײט איז אַן אײביקע געװעלטיקײט, ‏און זײַן מלוכה איז אױף דוֹר-דוֹרות. edit

DAN 4:31 un tsum sof fun di teg, hob ich, Nevuchadnetsar, oifgehoiben maine oigen tsum himel, un main seichel hot zich umgekert tsu mir, un ich hob gebentsht dem Oibershter, un geloibt un geachpert dem vos lebt eibik, vos zain geveltikeit iz an eibike geveltikeit, un zain meluche iz oif dor-dores.

DAN 4:31 And at the end of the time, I, Nevukhadnetzar, lifted up mine eyes unto Shomayim, and mine da'as returned unto me, and I said Baruch El Elyon, and I praised and honored Him that liveth forever, Whose dominion is an everlasting dominion, and His Malchut is from dor v'dor;

DAN 4:32 ‏ און אַלע באַװױנער פֿון דער ערד זײַנען װי גאָרנישט גערעכנט; ‏און לױט זײַן רצון טוט ער מיט דעם חיל פֿון הימל, ‏און מיט די באַװױנער פֿון דער ערד, ‏און נישטאָ װער זאָל װערן זײַן האַנט, ‏און אים זאָגן: װאָס טוסטו? edit

DAN 4:32 un ale bavoiner fun der erd zainen vi gornisht gerechnt; un loit zain rotsen tut er mit dem cheil fun himel, un mit di bavoiner fun der erd, un nishto ver zol veren zain hant, un im zogen: vos tustu?

DAN 4:32 And all the inhabitants of ha'aretz are considered as nothing, and He doeth according to His will in the Tzivos HaShomayim, and among the inhabitants of ha'aretz; and none can restrain His hand, or say unto Him, What doest Thou?

DAN 4:33 ‏ אין דער אײגענער שעה האָט מײַן שׂכל זיך אומגעקערט צו מיר, און צו דעם כּבֿוד פֿון מײַן מלוכה, האָט מײַן פּראַכט און מײַן גלאַנץ זיך אומגעקערט צו מיר; און מײַנע מיניסטאָרן און מײַנע גרױסע לײַט האָבן מיך געזוכט; און איך בין באַפֿעסטיקט געװאָרן אין מײַן מלוכה, און נאָך אַ גרעסערע מאַכט איז מיר צוגעלײגט געװאָרן. edit

DAN 4:33 in der eigener sheh hot main seichel zich umgekert tsu mir, un tsu dem koved fun main meluche, hot main pracht un main glants zich umgekert tsu mir; un maine ministoren un maine groise lait hoben mich gezucht; un ich bin bafestikt gevoren in main meluche, un noch a gresere macht iz mir tsugeleigt gevoren.

DAN 4:33 At the same time my da'as returned unto me; and for the kavod of my malchut, mine honor and splendor returned unto me; and my counselors and my nobles sought unto me; and I was established in my malchut, and excellent majesty was added unto me.

DAN 4:34 ‏ אַצונד טו איך, נבֿוכַדנֶצַר, לױבן און דערהײבן און אַכפּערן דעם קיניג פֿון די הימלען, װאָס אַלע זײַנע טוּונגען זײַנען אמת, און זײַנע װעגן גערעכטיקײט, און די װאָס גײען מיט גאװה קען ער מאַכן עניװתדיק. edit

DAN 4:34 atsund tu ich, Nevuchadnetsar, loiben un derheiben un achperen dem kinig fun di himlen, vos ale zaine tuungen zainen emes, un zaine vegen gerechtikeit, un di vos geyen mit gaive ken er machen enivtdik.

DAN 4:34 Now I Nevukhadnetzar praise and extol and honor the Melech HaShomayim, all Whose works are emes, and His ways mishpat; and those that walk in ga'avah (pride) He is able to abase.

DAN 5:1 ‏דער מלך בלשאַצַר האָט געמאַכט אַ גרױסן מאָלצײַט פֿאַר טױזנט פֿון זײַנע גרױסע לײַט, און האָט געטרונקען װײַן מיט די טױזנט. edit

DAN 5:1 der melech Belshatsar hot gemacht a groisen moltsait far toiznt fun zaine groise lait, un hot getrunken vain mit di toiznt.

DAN 5:1 Belshatzar the king made a mishteh gadol (great feast) to a thousand of his nobles, and drank wine before the thousand.

DAN 5:2 ‏האָט בלשאַצַר, אַז ער האָט פֿאַרזוכט דעם װײַן, באַפֿױלן צו ברענגען די גילדערנע און זילבערנע כּלים, װאָס זײַן פֿאָטער נבֿוכַדנֶצַר האָט אַרױסגענומען פֿון דעם הֵיכל װאָס אין ירושָלַיִם; כּדי דער מלך, און זײַנע גרױסע לײַט, זײַנע װײַבער, און זײַנע קעפּסװײַבער, זאָלן טרינקען אין זײ. edit

DAN 5:2 hot Belshatsar, az er hot farzucht dem vain, bafoilen tsu brengen di gilderne un zilberne keilim, vos zain foter Nevuchadnetsar hot aroisgenumen fun dem heichl vos in Yerusholayim; kedei der melech, un zaine groise lait, zaine vaiber, un zaine kepsvaiber, zolen trinken in zei.

DAN 5:2 Belshatzar, while he tasted the wine, commanded to bring the golden and silver vessels which his forefather Nevukhadnetzar had taken out of the Beis Hamikdash which was in Yerushalayim, that the king, and his princes, his wives, and his concubines, might drink therein.

DAN 5:3 ‏דענצמאָל האָט מען געבראַכט די גילדערנע כּלים, װאָס מע האָט אַרױסגענומען פֿון דעם הֵיכל פֿון ה׳ס הױז װאָס אין ירושָלַיִם, און דער מלך, און זײַנע גרױסע לײַט, זײַנע װײַבער, און זײַנע קעפּסװײַבער, האָבן געטרונקען אין זײ. edit

DAN 5:3 dentsmol hot men gebracht di gilderne keilim, vos me hot aroisgenumen fun dem heichl fun Hashems hoiz vos in Yerusholayim, un der melech, un zaine groise lait, zaine vaiber, un zaine kepsvaiber, hoben getrunken in zei.

DAN 5:3 Then they brought the golden vessels that were taken out of the Beis Hamikdash of the Beis HaElohim which was at Yerushalayim, and the king, and his princes, his wives, and his concubines, drank in them.

DAN 5:4 ‏זײ האָבן געטרונקען װײַן, און געלױבט די אלֹקי הזהב און זילבער, פֿון קופּער, אײַזן, האָלץ, און שטײן. edit

DAN 5:4 zei hoben getrunken vain, un geloibt di lֹki hezhb un zilber, fun kuper, aizen, holts, un shtein.

DAN 5:4 They drank wine, and praised the g-ds of gold, and of silver, of bronze, of iron, of wood, and of stone.

DAN 5:5 ‏אין דער אײגענער שעה זײַנען אַרױס פֿינגער פֿון אַ מענטשנס האַנט, און האָבן געשריבן אַקעגן דעם לײַכטער, אױפֿן קאַלך פֿון דער װאַנט פֿון דעם מלכס פּאַלאַץ; און דער מלך האָט געזען די האַנטפֿלעך װאָס האָט געשריבן. edit

DAN 5:5 in der eigener sheh zainen arois finger fun a mentshns hant, un hoben geshriben akegen dem laichter, oifen kalch fun der vant fun dem melechs palats; un der melech hot gezen di hantflech vos hot geshriben.

DAN 5:5 In the same hour came forth fingers of a manʼs yad (hand) , and wrote opposite the menorah upon the plaster of the wall of the kingʼs heikhal, and the king saw the part of the yad that wrote.

DAN 5:6 ‏דענצמאָל האָט זיך געביטן דעם מלכס פֿאַרב, און זײַנע רעיוֹנות האָבן אים געשראָקן, און די געלענקען פֿון זײַנע לענדן זײַנען לױז געװאָרן, און זײַנע קני האָבן זיך געקלאַפּט אײנס אָן אַנדערן. edit

DAN 5:6 dentsmol hot zich gebiten dem melechs farb, un zaine reiones hoben im geshroken, un di gelenken fun zaine lenden zainen loiz gevoren, un zaine kni hoben zich geklapt eins on anderen.

DAN 5:6 Then the kingʼs countenance was changed, and his machsh'vot troubled him, so that the joints of his hips were loosed, and his knees knocked together.

DAN 5:7 ‏האָט דער מלך אױסגערופֿן אין דער הײך, מע זאָל אַרײַנברענגען די צױבערשפּרעכער, די כַּשׂדים, און די שטערנזעער. דער מלך האָט זיך אָפּגערופֿן און האָט געזאָגט צו די חכמים פֿון בָבֿל: װער נאָר עס װעט איבערלײענען דאָס דאָזיקע געשריפֿטס, און װעט דעם פּיתרון דערפֿון מיר באַשײדן, װעט אין פּורפּל אָנגעקלײדט װערן, מיט אַ גילדערנער קײט אױף זײַן האַלדז, און װי אַ דריטער אין דער מלוכה געװעלטיקן. edit

DAN 5:7 hot der melech oisgerufen in der heich, me zol arainbrengen di tsoibershprecher, di Kesedim, un di shterenzeer. der melech hot zich opgerufen un hot gezogt tsu di chachomim fun Bavel: ver nor es vet iberliyenen dos dozike geshrifts, un vet dem pitrun derfun mir basheiden, vet in purpl ongekleidt veren, mit a gilderner keit oif zain haldz, un vi a driter in der meluche geveltiken.

DAN 5:7 The king cried aloud to bring in the enchanters, the Kasdim (Chaldeans) , and the soothsayers. And the king spoke, and said to the chachamim of Babylon, Whosoever shall read this mikhtav (writing) , and show me the pesher (interpretation, explanation) thereof, shall be clothed with purple, and have a chain of gold about his neck, and shall be the third ruler in the malchut.

DAN 5:8 ‏דענצמאָל זײַנען אַרײַנגעקומען אַלע חכמים פֿון מלך, אָבער זײ האָבן נישט געקענט איבערלײענען דאָס געשריפֿטס, און דעם פּיתרון לאָזן װיסן דעם מלך. edit

DAN 5:8 dentsmol zainen araingekumen ale chachomim fun melech, ober zei hoben nisht gekent iberliyenen dos geshrifts, un dem pitrun lozen visen dem melech.

DAN 5:8 Then came in all the kingʼs chachamim, but they could not read the mikhtav (writing) , nor make known to the king the pesher (interpretation, explanation) thereof.

DAN 5:9 ‏האָט דענצמאָל דער מלך בלשאַצַר זיך שטאַרק דערשראָקן, און זײַן פֿאַרב האָט זיך אױף אים געביטן, און זײַנע גרױסע לײַט זײַנען געװאָרן צעטומלט. edit

DAN 5:9 hot dentsmol der melech Belshatsar zich shtark dershroken, un zain farb hot zich oif im gebiten, un zaine groise lait zainen gevoren tsetumlt.

DAN 5:9 Then was king Belshatzar greatly troubled, and his countenance was changed in him, and his nobles were perplexed.

DAN 5:10 ‏איז פֿון װעגן די װערטער פֿון דעם מלך און זײַנע גרױסע לײַט אַרײַנגעקומען די מלכּה אין הױז פֿון מאָלצײַט; האָט זיך אָפּגערופֿן די מלכּה און האָט געזאָגט: אײביק לעבן זאָל דער מלך! זאָלן דײַנע רעיוֹנות דיך נישט שרעקן, און דײַן פֿאַרב זאָל זיך נישט בײַטן. edit

DAN 5:10 iz fun vegen di verter fun dem melech un zaine groise lait araingekumen di Milcah in hoiz fun moltsait; hot zich opgerufen di Milcah un hot gezogt: eibik leben zol der melech! zolen daine reiones dich nisht shreken, un dain farb zol zich nisht baiten.

DAN 5:10 Now the malkah (queen) by reason of the words of the king and his nobles came into the banquet house; and the malkah (queen) spoke and said, O king, live forever; let not thy thoughts trouble thee, nor let thy countenance be changed.

DAN 5:11 ‏פֿאַראַן אַ מאַן אין דײַן קיניגרײַך, װאָס דער רוח אלֹקים הײליקע {רוּחַ הַקֹּדֶשׁ} ‏ איז אין אים, און אין די טעג פֿון דײַן פֿאָטער איז געפֿונען געװאָרן אין אים ליכטיקײט, און פֿאַרשטאַנדיקײט, און חכמה אַזױ װי די חכמה פֿון די אלֹקים; און דער מלך נבֿוכַדנֶצַר דײַן פֿאָטער האָט אים פֿאַר דעם הױפּט פֿון די חַרטומים, די צױבערשפּרעכער, די כַּשׂדים, און די שטערנזעער אױפֿגעשטעלט – דײַן פֿאָטער דער מלך. edit

DAN 5:11 faran a man in dain kinigraich, vos der ruach Elokim heilike iz in im, un in di teg fun dain foter iz gefunen gevoren in im lichtikeit, un forshtandikeit, un chochme azoi vi di chochme fun di Elokim; un der melech Nevuchadnetsar dain foter hot im far dem hoipt fun di chartumim, di tsoibershprecher, di Kesedim, un di shterenzeer oifgeshtelt – dain foter der melech.

DAN 5:11 There is a man in thy malchut, in whom is the Ruach Elohin Kadishin (Ruach Elohim HaKadosh) and in the days of thy forefather ohr and seichel and chochmah, like the chochmah of HaElohim, was found in him; the king Nevukhadnetzar thy forefather, the king, I say, thy forefather, made him chief of the magicians, enchanters, Kasdim (Chaldeans) , and soothsayers;

DAN 5:12 ‏װײַל אַן אױסנאַמיקער גײַסט, און קענשאַפֿט, און פֿאַרשטאַנדיקײט, פּוֹתר זײַן חלוֹמות, און באַשײדונג פֿון רעטענישן, און אָפּבינדונג פֿון קנופּן, זײַנען געפֿונען געװאָרן אין אים, אין דָניאֵלן, װאָס דער מלך האָט געמאַכט זײַן נאָמען בלטשאַצַר. אַצונד, זאָל דָניאֵל גערופֿן װערן, און ער װעט באַשײדן דעם פּיתרון. edit

DAN 5:12 vail an oisnamiker gaist, un kenshaft, un forshtandikeit, Petor zain chaloimes, un basheidung fun retenishen, un opbindung fun knupen, zainen gefunen gevoren in im, in Danielen, vos der melech hot gemacht zain nomen Belteshatsar. atsund, zol Daniel gerufen veren, un er vet basheiden dem pitrun.

DAN 5:12 Forasmuch as an excellent ruach, and da'as, and seichel, interpreting of chalomot, and solving riddles, and explaining enigmas, were found in the same Daniel, whom the king named Beltshatzar. Now let Daniel be called, and he will show the pesher (interpretation, explanation) .

DAN 5:13 ‏דענצמאָל איז דָניאֵל אַרײַנגעבראַכט געװאָרן פֿאַר דעם מלך. האָט זיך אָפּגערופֿן דער מלך און האָט געזאָגט צו דָניאֵלן: ביסטו דאָס דער דָניאֵל װאָס פֿון די גלות-קינדער פֿון יהוּדה, װאָס מײַן פֿאָטער דער מלך האָט געבראַכט פֿון יהוּדה? edit

DAN 5:13 dentsmol iz Daniel araingebracht gevoren far dem melech. hot zich opgerufen der melech un hot gezogt tsu Danielen: bistu dos der Daniel vos fun di goles-kinder fun Yehudah, vos main foter der melech hot gebracht fun Yehudah?

DAN 5:13 Then was Daniel brought in before the king. And the king spoke and said unto Daniel, Art thou that Daniel, which art of the Bnei Golus of Yehudah, whom the king my forefather brought out of Yehudah?

DAN 5:14 ‏װאָרום איך האָב געהערט אױף דיר, אַז דער רוח אלֹקים {רוּחַ הַקֹּדֶשׁ} ‏ איז אין דיר, און ליכטיקײט, און פֿאַרשטאַנדיקײט, און אױסנאַמיקע חכמה, געפֿינען זיך אין דיר. edit

DAN 5:14 vorem ich hob gehert oif dir, az der ruach Elokim iz in dir, un lichtikeit, un forshtandikeit, un oisnamike chochme, gefinen zich in dir.

DAN 5:14 I have even heard of thee, that the Ruach Elohim is in thee, and that ohr and seichel and excellent chochmah is found in thee.

DAN 5:15 ‏און אַצונד זײַנען אַרײַנגעבראַכט געװאָרן פֿאַר מיר די חכמים, די צױבערשפּרעכער, אַז זײ זאָלן איבערלײענען דאָס דאָזיקע געשריפֿטס, און מיך מאַכן װיסן דעם פּיתרון דערפֿון, אָבער זײ קענען דעם פּיתרון פֿון דער זאַך נישט באַשײדן. edit

DAN 5:15 un atsund zainen araingebracht gevoren far mir di chachomim, di tsoibershprecher, az zei zolen iberliyenen dos dozike geshrifts, un mich machen visen dem pitrun derfun, ober zei kenen dem pitrun fun der zach nisht basheiden.

DAN 5:15 And now the chachamim, the enchanters, have been brought in before me, that they should read this mikhtav (writing) , and give me da'as of the pesher (interpretation, explanation) thereof, but they could not show the pesher (interpretation, explanation) of the thing;

DAN 5:16 ‏און איך האָב געהערט אױף דיר, אַז דו קענסט פּוֹתר זײַן פּיתרוֹנים, און אָפּבינדן קנופּן; אַצונד, אױב דו קענסט איבערלײענען דאָס געשריפֿטס, און מיך מאַכן װיסן דעם פּיתרון דערפֿון, װעסטו אין פּורפּל אָנגעקלײדט װערן, מיט אַ גילדערנער קײט אױף דײַן האַלדז, און װי אַ דריטער אין דער מלוכה געװעלטיקן. edit

DAN 5:16 un ich hob gehert oif dir, az du kenst Petor zain pitronim, un opbinden knupen; atsund, oib du kenst iberliyenen dos geshrifts, un mich machen visen dem pitrun derfun, vestu in purpl ongekleidt veren, mit a gilderner keit oif dain haldz, un vi a driter in der meluche geveltiken.

DAN 5:16 And I have heard of thee, that thou canst give interpretations, and explain enigmas; now if thou canst read the mikhtav (writing) , and make known to me the pesher (interpretation, explanation) thereof, thou shalt be clothed with purple, and have a chain of gold about thy neck, and shalt be the third ruler in the malchut.

DAN 5:17 ‏דענצמאָל האָט געענטפֿערט דָניאֵל און האָט געזאָגט פֿאַר דעם מלך: דײַנע מתָּנות זאָלן בלײַבן בײַ דיר, און דײַנע באַלױנונגען גיב אַן אַנדערן; אָבער דאָס געשריפֿטס װעל איך דעם מלך איבערלײענען, און דעם פּיתרון װעל איך אים מאַכן װיסן. edit

DAN 5:17 dentsmol hot geentfert Daniel un hot gezogt far dem melech: daine matonus zolen blaiben bai dir, un daine baloinungen gib an anderen; ober dos geshrifts vel ich dem melech iberliyenen, un dem pitrun vel ich im machen visen.

DAN 5:17 Then Daniel answered and said before the king, Let thy gifts be to thyself, and give thy rewards to another; yet I will read the mikhtav (writing) unto the king, and make known to him the pesher (interpretation, explanation) .

DAN 5:18 ‏דו, מלך – הָאֵל העליון האָט געגעבן דײַן פֿאָטער נבֿוכַדנֶצַרן מלוכה, און גרױסקײט, און כּבֿוד, און פּראַכט. edit

DAN 5:18 du, melech – HaEl heliun hot gegeben dain foter Nevuchadnetsaren meluche, un groiskeit, un koved, un pracht.

DAN 5:18 O thou king, El Elyon gave Nevukhadnetzar thy forefather a malchut, and gedulah (greatness) , and kavod (glory) , and hadar (majesty) ;

DAN 5:19 ‏און פֿון װעגן דער גרױסקײט װאָס ער האָט אים געגעבן, האָבן אַלע פֿעלקער, אומות, און לשוֹנות, געציטערט און מורא געהאַט פֿאַר אים; װעמען ער האָט געװאָלט האָט ער געטײט, און װעמען ער האָט געװאָלט האָט ער געלאָזט לעבן, און װעמען ער האָט געװאָלט האָט ער דערהױבן, און װעמען ער האָט געװאָלט האָט ער דערנידערט. edit

DAN 5:19 un fun vegen der groiskeit vos er hot im gegeben, hoben ale felker, umes, un leshoines, getsitert un moire gehat far im; vemen er hot gevolt hot er geteit, un vemen er hot gevolt hot er gelozt leben, un vemen er hot gevolt hot er derhoiben, un vemen er hot gevolt hot er dernidert.

DAN 5:19 And for the gedulah that he gave him, all people, nations, and languages, trembled and feared before him; whom he would he violently killed; and whom he would he kept alive; and whom he would he set up; and whom he would he put down.

DAN 5:20 ‏אָבער אַז זײַן האַרץ האָט זיך דערהױבן, און זײַן גײַסט איז געװאָרן תַּקיף ביז צום מוטװיליקן, איז ער אַראָפּגעזעצט געװאָרן פֿון דעם טראָן פֿון זײַן מלוכה, און דעם כּבֿוד האָט מען אָפּגעטאָן פֿון אים. edit

DAN 5:20 ober az zain harts hot zich derhoiben, un zain gaist iz gevoren taּkif biz tsum mutviliken, iz er aropgezetst gevoren fun dem tron fun zain meluche, un dem koved hot men opgeton fun im.

DAN 5:20 But when his heart was lifted up, and his ruach hardened in ga'avah (pride) , he was deposed from his kingly throne, and they took his kavod (glory) from him;

DAN 5:21 ‏און פֿון מענטשנקינדער איז ער פֿאַרטריבן געװאָרן, און זײַן האַרץ האָט מען געמאַכט גלײַך צו אַ חיהס, און מיט װאַלדאײזלען איז געװען זײַן װױנונג; גראָז אַזױ װי אָקסן האָט מען אים געמאַכט עסן, און פֿון דעם טױ פֿון הימל איז ער באַנעצט געװאָרן; ביז ער האָט געװוּסט אַז הָאֵל העליון געװעלטיקט איבער דער מלוכה פֿון מענטשן, און װעמען ער װיל זעצט ער דערױף. edit

DAN 5:21 un fun mentshnkinder iz er fartriben gevoren, un zain harts hot men gemacht glaich tsu a chihs, un mit valdeizlen iz geven zain voinung; groz azoi vi oksen hot men im gemacht esen, un fun dem toi fun himel iz er banetst gevoren; biz er hot gevust az HaEl heliun geveltikt iber der meluche fun mentshen, un vemen er vil zetst er deroif.

DAN 5:21 And he was driven from the bnei haAdam; and his lev was made like the beasts, and his dwelling was with the wild donkeys; they fed him with grass like oxen, and his body was wet with the dew of heaven; till he knew that El Elyon ruled in the malchut haAdam, and that He appointeth over it whomsoever He will.

DAN 5:22 ‏און דו, זײַן זון בלשאַצַר, האָסט נישט געבײגט דײַן האַרץ, הגם דו האָסט דאָס אַלץ געװוּסט, edit

DAN 5:22 un du, zain zun Belshatsar, host nisht gebeigt dain harts, hagam du host dos alts gevust,

DAN 5:22 And thou his son, O Belshatzar, hast not humbled thine lev, though thou had da'as of all this;

DAN 5:23 ‏נאָר דו האָסט זיך דערהױבן אַקעגן דעם אָדוֹן השמים, און די כּלים פֿון זײַן הױז האָט מען געבראַכט פֿאַר דיר, און דו, און דײַנע גרױסע לײַט, דײַנע װײַבער, און דײַנע קעפּסװײַבער, האָבן װײַן געטרונקען אין זײ, און אלֹקי הכסף, און גאָלד, קופּער, אײַזן, האָלץ, און שטײן, װאָס נישט זײ זעען, און נישט זײ הערן, און נישט זײ װײסן, האָסטו געלױבט; און הָאֵל װאָס דײַן נשמה איז אין זײַן האַנט, און אַלע דײַנע װעגן זײַנען בײַ אים, האָסטו נישט געאַכפּערט. edit

DAN 5:23 nor du host zich derhoiben akegen dem Adon Hashamayim, un di keilim fun zain hoiz hot men gebracht far dir, un du, un daine groise lait, daine vaiber, un daine kepsvaiber, hoben vain getrunken in zei, un lֹki hechsf, un gold, kuper, aizen, holts, un shtein, vos nisht zei zeen, un nisht zei heren, un nisht zei veisen, hostu geloibt; un HaEl vos dain neshome iz in zain hant, un ale daine vegen zainen bai im, hostu nisht geachpert.

DAN 5:23 But hast lifted up thyself against Hashem of Shomayim; and they have brought the vessels of His Beis Hamikdash before thee, and thou, and thy nobles, thy wives, and thy concubines, have drunk wine in them; and thou hast praised the g-ds of silver, and gold, of bronze, iron, wood, and stone, which see not, nor hear, nor know; and the G-d in Whose hand thy breath is, and Whose are all thy ways, hast thou not glorified.

DAN 5:24 ‏דענצמאָל איז אַרױסגעשיקט געװאָרן פֿון פֿאַר אים די האַנטפֿלעך, און האָט אָנגעצײכנט דאָס דאָזיקע געשריפֿטס. edit

DAN 5:24 dentsmol iz aroisgeshikt gevoren fun far im di hantflech, un hot ongetseichnt dos dozike geshrifts.

DAN 5:24 Then was the part of the yad sent from Him; and this mikhtav (writing) was written.

DAN 5:25 ‏און דאָס איז דאָס געשריפֿטס װאָס איז אָנגעצײכנט געװאָרן; מְנֵא מְנֵא תְּקֵל אופֿרסִין. edit

DAN 5:25 un dos iz dos geshrifts vos iz ongetseichnt gevoren; mane mane taּkel ufrsiin.

DAN 5:25 And this is the mikhtav (writing) that was written, MENE, MENE, TEKEL, UFARSIN.

DAN 5:26 ‏דאָס איז דער פּיתרון פֿון דער זאַך: מְנֵא, אלֹקים האָט אָפּגעצײלט דײַן מלוכה, און האָט זי געענדיקט. edit

DAN 5:26 dos iz der pitrun fun der zach: mane, Elokim hot opgetseilt dain meluche, un hot zi geendikt.

DAN 5:26 This is the pesher (interpretation, explanation) of the thing; MENE; G-d hath numbered thy malchut, and finished with it.

DAN 5:27 ‏תְּקֵל, דו ביסט געװױגן געװאָרן אױף אַ װאָגשאָל, און ביסט געפֿונען געװאָרן פֿעליק. edit

DAN 5:27 taּkel, du bist gevoigen gevoren oif a vagshal, un bist gefunen gevoren felik.

DAN 5:27 TEKEL; Thou art weighed in the balances, and art found wanting.

DAN 5:28 ‏פּרֵס, דײַן מלוכה װערט צעטײלט, און אַװעקגעגעבן צו פָּרַס און מָדַי. edit

DAN 5:28 Peres, dain meluche vert tseteilt, un avekgegeben tsu Paras un Madai.

DAN 5:28 PERES; Thy malchut is divided, and given to the Medes and Persians.

DAN 5:29 ‏דענצמאָל האָט בלשאַצַר באַפֿױלן, און מע האָט אָנגעקלײדט דָניאֵלן אין פּורפּל, מיט אַ גילדערנער קײט אױף זײַן האַלדז, און מע האָט אױסגערופֿן אױף אים, אַז ער זאָל זײַן אַ דריטער געװעלטיקער אין דער מלוכה. edit

DAN 5:29 dentsmol hot Belshatsar bafoilen, un me hot ongekleidt Danielen in purpl, mit a gilderner keit oif zain haldz, un me hot oisgerufen oif im, az er zol zain a driter geveltiker in der meluche.

DAN 5:29 Then commanded Belshatzar, and they clothed Daniel with purple, and put a chain of gold about his neck, and made a proclamation concerning him, that he should be the third ruler in the malchut.

DAN 5:30 ‏אין דער אײגענער נאַכט איז בלשאַצַר דער מלך פֿון די כַּשׂדים געטײט געװאָרן. edit

DAN 5:30 in der eigener nacht iz Belshatsar der melech fun di Kesedim geteit gevoren.

DAN 5:30 In that night was Belshatzar the king of the Kasdim slain.

DAN 6:1 ‏ און דָריָוֶש פֿון מָדַי האָט איבערגענומען די מלוכה, װען ער איז געװען אַרום צװײ און זעכציק יאָר אַלט. edit

DAN 6:1 un Daryavesh fun Madai hot ibergenumen di meluche, ven er iz geven arum tsvei un zechtsik yor alt.

DAN 6:1 And Daryavesh the Mede took the malchut, being about 62 years old.

DAN 6:2 ‏ איז װױלגעפֿעלן פֿאַר דָריָוֶשן, און ער האָט אַרױפֿגעזעצט איבער דעם קיניגרײַך הונדערט און צװאַנציק סאַטראַפּן, װאָס זאָלן זײַן אין גאַנצן קיניגרײַך; edit

DAN 6:2 iz voilgefelen far Daryaveshen, un er hot aroifgezetst iber dem kinigraich hundert un tsvantsik satrapen, vos zolen zain in gantsen kinigraich;

DAN 6:2 It pleased Daryavesh to set over the malchut an hundred and twenty satraps, which should be over the whole malchut;

DAN 6:3 ‏ און איבער זײ דרײַ אױפֿזעערס װאָס דָניאֵל איז געװען אײנער פֿון זײ; כּדי די דאָזיקע סאַטראַפּן זאָלן אָפּגעבן צו זײ רעכנשאַפֿט, און דער מלך זאָל נישט האָבן קײן הֶזק. edit

DAN 6:3 un iber zei drai oifzeers vos Daniel iz geven einer fun zei; kedei di dozike satrapen zolen opgeben tsu zei rechenshaft, un der melech zol nisht hoben kein hezk.

DAN 6:3 And over these three overseers, of whom Daniel was one, that the satraps might give accounts unto them, and that the king should suffer no loss.

DAN 6:4 ‏ דענצמאָל האָט דער דאָזיקער דָניאֵל זיך אױסגעצײכנט איבער די אױפֿזעערס און די סאַטראַפּן, װײַל אַן אױסנאַמיקער גײַסט איז געװען אין אים; און דער מלך האָט געקלערט אים אַרױפֿצוזעצן איבער דעם גאַנצן קיניגרײַך. edit

DAN 6:4 dentsmol hot der doziker Daniel zich oisgetseichnt iber di oifzeers un di satrapen, vail an oisnamiker gaist iz geven in im; un der melech hot geklert im aroiftsuzetsen iber dem gantsen kinigraich.

DAN 6:4 Then this Daniel distinguished himself above the overseers and satraps, because an excellent ruach was in him; and the king thought to set him over the whole malchut.

DAN 6:5 ‏ דענצמאָל האָבן די אױפֿזעערס און די סאַטראַפּן געזוכט אַן אױסרעד אַקעגן דָניאֵלן בנוגע צו דער מלוכה, אָבער זײ האָבן קײן אױסרעד און קײן פֿעלער נישט געקענט געפֿינען, װײַל ער איז געװען געטרײַ, און קײן פֿאַרזע אָדער פֿעלער איז בײַ אים נישט געפֿונען געװאָרן. edit

DAN 6:5 dentsmol hoben di oifzeers un di satrapen gezucht an oisred akegen Danielen benegeye tsu der meluche, ober zei hoben kein oisred un kein feler nisht gekent gefinen, vail er iz geven getrai, un kein farze oder feler iz bai im nisht gefunen gevoren.

DAN 6:5 Then the overseers and satraps sought to find occasion against Daniel concerning the malchut; but they could find none occasion nor fault; forasmuch as he was trustworthy, neither was there any negligence or corrupt thing found in him.

DAN 6:6 ‏ האָבן דענצמאָל די דאָזיקע מענער געזאָגט: מיר װעלן נישט געפֿינען קײן אורזאַך אַקעגן דעם דאָזיקן דָניאֵלן, סײַדן מיר געפֿינען עס אין דעם געזעץ פֿון זײַן ג-ט. edit

DAN 6:6 hoben dentsmol di dozike mener gezogt: mir velen nisht gefinen kein urzach akegen dem doziken Danielen, saiden mir gefinen es in dem gezets fun zain g-t.

DAN 6:6 Then said these anashim, We shall not find any occasion against this Daniel, except we find it against him concerning the dat (law, religion) of his G-d.

DAN 6:7 ‏ דענצמאָל זײַנען די דאָזיקע אױפֿזעערס און סאַטראַפּן געקומען מיט אימפּעט צום מלך, און האָבן צו אים אַזױ געזאָגט: אײביק לעבן זאָל דער מלך דָריָוֶש! edit

DAN 6:7 dentsmol zainen di dozike oifzeers un satrapen gekumen mit impet tsum melech, un hoben tsu im azoi gezogt: eibik leben zol der melech Daryavesh!

DAN 6:7 Then these overseers and satraps assembled together to the king, and said thus unto him, King Daryavesh, L'olam yicheyeh (live for ever!)

DAN 6:8 ‏ אַלע אױפֿזעערס פֿון דער מלוכה, די הערשער, און די סאַטראַפּן, די ראַטגעבער, און די פֿירשטן, האָבן זיך באַקלערט, אַז דער מלך זאָל אױפֿשטעלן אַ געזעץ, און מאַכן אַ שטאַרקן פֿאַרװער, אַז איטלעכער װאָס װעט בעטן אַ געבעט פֿון װאָסער עס איז ג-ט אָדער מענטשן ביז דרײַסיק טעג, אַחוץ פֿון דיר, מלך, זאָל אַרײַנגעװאָרפֿן װערן אין דער גרוב פֿון לײבן. edit

DAN 6:8 ale oifzeers fun der meluche, di hersher, un di satrapen, di rotgeber, un di firshten, hoben zich baklert, az der melech zol oifshtelen a gezets, un machen a shtarken farver, az itlecher vos vet beten a gebet fun vaser es iz g-t oder mentshen biz draisik teg, achuts fun dir, melech, zol araingevorfen veren in der grub fun leiben.

DAN 6:8 All the overseers of the malchut, the administrators, and the satraps, the counselors, and the governors, have consulted together to establish a royal statute, and to make a firm decree, that whosoever shall make a petition of any g-d or man for shloshim yom (thirty days) , except of thee, O king, he shall be cast into the den of lions.

DAN 6:9 ‏ אַצונד, מלך, זאָלסטו אױפֿשטעלן דעם פֿאַרװער, און חתמען דאָס געשריפֿטס, אַז מע זאָל עס נישט ענדערן, לױט דעם געזעץ פֿון מָדַי און פָּרַס װאָס װערט נישט בטל. edit

DAN 6:9 atsund, melech, zolstu oifshtelen dem farver, un Chotamen dos geshrifts, az me zol es nisht enderen, loit dem gezets fun Madai un Paras vos vert nisht batl.

DAN 6:9 Now, O king, establish the decree and sign the ketav (writing, document) , that it cannot be changed, according to the law of the Medes and Persians, which altereth not.

DAN 6:10 ‏ איבער דעם האָט דער מלך דָריָוֶש געחתמעט דאָס געשריפֿטס און דעם פֿאַרװער. edit

DAN 6:10 iber dem hot der melech Daryavesh gechtmet dos geshrifts un dem farver.

DAN 6:10 Wherefore king Daryavesh signed the written decree.

DAN 6:11 ‏ און דָניאֵל, אַז ער האָט זיך דערװוּסט אַז דאָס געשריפֿטס איז געחתמעט געװאָרן, איז ער אַרײַנגעגאַנגען אין זײַן הױז – און ער האָט געהאַט פֿענצטער אין זײַן אױבערשטוב אָפֿן אַקעגן ירושָלַיִם – און דרײַ מאָל אין טאָג האָט ער געקניט אױף זײַנע קני, און תּפֿילה געטאָן, און געגעבן אַ לױב פֿאַר זײַן ג-ט {אלֹקיו}, אַזױ װי ער פֿלעגט טאָן פֿריער. edit

DAN 6:11 un Daniel, az er hot zich dervust az dos geshrifts iz gechtmet gevoren, iz er araingegangen in zain hoiz – un er hot gehat fentster in zain oibershtub ofen akegen Yerusholayim – un drai mol in tog hot er geknit oif zaine kni, un tefile geton, un gegeben a loib far zain g-t, azoi vi er flegt ton frier.

DAN 6:11 Now when Daniel knew that the ketav was signed, he went into his bais; and his windows being open in his chamber toward Yerushalayim, he kneeled down three times that day, and davened, and gave thanks before his G-d, as he had been doing before this.

DAN 6:12 ‏ דענצמאָל זײַנען די דאָזיקע מענער אַרײַן מיט אימפּעט, און האָבן געפֿונען דָניאֵלן, װי ער בעט און איז מתפּלל פֿאַר זײַן ג-ט {אלֹקיו}. edit

DAN 6:12 dentsmol zainen di dozike mener arain mit impet, un hoben gefunen Danielen, vi er bet un iz mispalel far zain g-t.

DAN 6:12 Then these anashim assembled, and found Daniel davening and making supplication before his G-d.

DAN 6:13 ‏ האָבן זײ דענצמאָל גענענט, און האָבן גערעדט פֿאַר דעם מלך װעגן דעם מלכס פֿאַרװער: האָסטו נישט געחתמעט אַ פֿאַרװער, אַז איטלעכער מענטש װאָס װעט בעטן פֿון װאָסער עס איז ג-ט אָדער מענטשן ביז דרײַסיק טעג, אַחוץ פֿון דיר, מלך, זאָל אַרײַנגעװאָרפֿן װערן אין דער גרוב פֿון לײבן? האָט געענטפֿערט דער מלך און האָט געזאָגט: די זאַך איז פֿעסט, לױט דעם געזעץ פֿון מָדַי און פָּרַס װאָס טאָר נישט אָפּגעשאַפֿט װערן. edit

DAN 6:13 hoben zei dentsmol genent, un hoben geredt far dem melech vegen dem melechs farver: hostu nisht gechtmet a farver, az itlecher mentsh vos vet beten fun vaser es iz g-t oder mentshen biz draisik teg, achuts fun dir, melech, zol araingevorfen veren in der grub fun leiben? hot geentfert der melech un hot gezogt: di zach iz fest, loit dem gezets fun Madai un Paras vos tor nisht opgeshaft veren.

DAN 6:13 Then they came near, and spoke before the king concerning the kingʼs decree: Hast thou not signed a decree, that every man that shall make a petition of any g-d or man within shloshim yom, except of thee, O king, shall be cast into the den of lions? The king answered and said, The thing is true, according to the law of the Medes and Persians, which cannot be changed.

DAN 6:14 ‏ דענצמאָל האָבן זײ זיך אָפּגערופֿן און האָבן געזאָגט פֿאַרן מלך אַז: דָניאֵל װאָס איז פֿון די גלות-קינדער פֿון יהוּדה לײגט נישט אַכט אױף דיר, מלך, און אױף דעם פֿאַרװער װאָס דו האָסט געחתמעט, און דרײַ מאָל אין טאָג בעט ער זײַן געבעט. edit

DAN 6:14 dentsmol hoben zei zich opgerufen un hoben gezogt faran melech az: Daniel vos iz fun di goles-kinder fun Yehudah leigt nisht acht oif dir, melech, un oif dem farver vos du host gechtmet, un drai mol in tog bet er zain gebet.

DAN 6:14 Then answered they and said before the king, That Daniel, which is of the Bnei Golus of Yehudah, shows no regard for thee, O king, nor the decree that thou hast signed, but maketh his petition three times a day.

DAN 6:15 ‏ דענצמאָל, אַז דער מלך האָט געהערט די זאַך, האָט אים זײער פֿאַרדראָסן, און ער האָט געלײגט דעם געדאַנקען אױף דָניאֵלן, אים צו ראַטעװען, און ביז זון-אונטערגאַנג האָט ער זיך געמיט אים מציל צו זײַן. edit

DAN 6:15 dentsmol, az der melech hot gehert di zach, hot im zeyer fardrosen, un er hot geleigt dem gedanken oif Danielen, im tsu rateven, un biz zun-untergang hot er zich gemit im matsl tsu zain.

DAN 6:15 Then the king, when he heard these words, was greatly displeased with himself, and set his heart on Daniel to deliver him, and he did strive till the going down of the shemesh to deliver him.

DAN 6:16 ‏ דענצמאָל זײַנען די דאָזיקע מענער געקומען מיט אימפּעט צום מלך, און האָבן געזאָגט צום מלך: זײ װיסן, מלך, אַז עס איז אַ געזעץ פֿון מָדַי און פָּרַס, אַז איטלעך פֿאַרװער אָדער באַפֿעל װאָס דער מלך שטעלט אױף, איז נישט צום ענדערן. edit

DAN 6:16 dentsmol zainen di dozike mener gekumen mit impet tsum melech, un hoben gezogt tsum melech: zei visen, melech, az es iz a gezets fun Madai un Paras, az itlech farver oder bafel vos der melech shtelt oif, iz nisht tsum enderen.

DAN 6:16 Then these anashim assembled unto the king, and said unto the king, Have da'as, O king, that the law of the Medes and Persians is, That no decree nor statute which the king establisheth may be changed.

DAN 6:17 ‏ דענצמאָל האָט דער מלך באַפֿױלן, און מע האָט געבראַכט דָניאֵלן און אים אַרײַנגעװאָרפֿן אין דער גרוב פֿון לײבן. האָט זיך אָפּגערופֿן דער מלך און האָט געזאָגט צו דָניאֵלן: דײַן ג-ט װאָס דו דינסט {פלח} ‏ צו אים שטענדיק, ער װעט דיך מציל זײַן. edit

DAN 6:17 dentsmol hot der melech bafoilen, un me hot gebracht Danielen un im araingevorfen in der grub fun leiben. hot zich opgerufen der melech un hot gezogt tsu Danielen: dain g-t vos du dinst tsu im shtendik, er vet dich matsl zain.

DAN 6:17 Then the king commanded, and they brought Daniel, and cast him into the den of lions. Now the king spoke and said unto Daniel, Eloheicha (Thy G-d) whom thou servest continually, He will deliver thee.

DAN 6:18 ‏ און אַ שטײן איז געבראַכט געװאָרן, און איז אַרױפֿגעלײגט געװאָרן אױפֿן מױל פֿון דער גרוב, און דער מלך האָט עס פֿאַרחתמעט מיט זײַן זיגלרינג און מיט דעם זיגלרינג פֿון זײַנע גרױסע לײַט, כּדי קײן זאַך זאָל נישט געענדערט װערן מיט דָניאֵלן. edit

DAN 6:18 un a shtein iz gebracht gevoren, un iz aroifgeleigt gevoren oifen moil fun der grub, un der melech hot es farchasmet mit zain ziglring un mit dem ziglring fun zaine groise lait, kedei kein zach zol nisht geendert veren mit Danielen.

DAN 6:18 And an even (stone) was brought, and laid upon the mouth of the den; and the king sealed it with his own signet ring, and with the signet ring of his nobles, that the purpose might not be changed concerning Daniel.

DAN 6:19 ‏ דענצמאָל איז דער מלך אַװעק אין זײַן פּאַלאַץ, און ער האָט צוגעבראַכט די נאַכט אין פֿאַסטן, און פֿאַרװײַלונגען זײַנען נישט געבראַכט געװאָרן פֿאַר אים, און זײַן שלאָף האָט זיך אָפּגעטאָן פֿון אים. edit

DAN 6:19 dentsmol iz der melech avek in zain palats, un er hot tsugebracht di nacht in fasten, un farvailungen zainen nisht gebracht gevoren far im, un zain shlof hot zich opgeton fun im.

DAN 6:19 Then the king went to his heikhal, and spent the night fasting, neither were entertainments brought before him, and his sheynah fled from him.

DAN 6:20 ‏ דענצמאָל איז דער מלך אױפֿגעשטאַנען באַגינען מיטן פֿרימאָרגנליכט, און איז האַסטיק אַװעק צו דער גרוב פֿון לײבן. edit

DAN 6:20 dentsmol iz der melech oifgeshtanen baginen miten frimorgnlicht, un iz hastik avek tsu der grub fun leiben.

DAN 6:20 Then the king arose very early in the boker, and went in haste unto the den of lions.

DAN 6:21 ‏ און װי ער האָט גענענט צו דער גרוב, האָט ער געשריען צו דָניאֵלן מיט אַ טרױעריקן קֹול; דער מלך האָט גערופֿן צו דָניאֵלן און האָט געזאָגט: דָניאֵל, דו קנעכט פֿון דעם אלֹקים החי, אלֹקיך װאָס דו האָט דינסט {פלח} ‏ צו אים תּמיד, דיך געקענט מציל זײַן פֿון די לײבן? edit

DAN 6:21 un vi er hot genent tsu der grub, hot er geshrien tsu Danielen mit a troieriken kol; der melech hot gerufen tsu Danielen un hot gezogt: Daniel, du knecht fun dem Elokim hechi, lֹkich vos du hot dinst tsu im tamid, dich gekent matsl zain fun di leiben?

DAN 6:21 And when he came to the den, he cried with an anguished voice unto Daniel; and the king spoke and said to Daniel, O Daniel, eved of HaElohim HaChai, is thy G-d, whom thou servest continually, able to deliver thee from the lions?

DAN 6:22 ‏ דענצמאָל האָט דָניאֵל געזאָגט צום מלך: אײביק לעבן זאָל דער מלך! edit

DAN 6:22 dentsmol hot Daniel gezogt tsum melech: eibik leben zol der melech!

DAN 6:22 Then said Daniel unto the king, O king, L'olam yicheyeh (live for ever) .

DAN 6:23 ‏ {אלֹקי} מײַן ג-ט האָט געשיקט זײַן מלאך, און ער האָט פֿאַרשלאָסן דאָס מױל פֿון די לײבן, און זײ האָבן מיר נישט שלעכטס געטאָן; װײַל פֿאַר אים איז מיר געפֿונען געװאָרן אַ זכות; און אױך אַקעגן דיר, מלך, האָב איך שלעכטס נישט געטאָן. edit

DAN 6:23 main g-t hot geshikt zain malach, un er hot farshlosen dos moil fun di leiben, un zei hoben mir nisht shlechts geton; vail far im iz mir gefunen gevoren a zechus; un oich akegen dir, melech, hob ich shlechts nisht geton.

DAN 6:23 My G-d hath sent his malach, and hath shut the lionsʼ mouths that they have not hurt me; forasmuch as before Him innocence was found in me; and also before thee, O king, have I done no rah (wrong) .

DAN 6:24 ‏ דענצמאָל האָט זיך דער מלך זײער דערפֿרײט, און ער האָט באַפֿױלן אַרױפֿברענגען דָניאֵלן פֿון דער גרוב; און דָניאֵל איז אַרױפֿגעבראַכט געװאָרן פֿון דער גרוב, און קײן שעדיקונג איז אױף אים נישט געפֿונען געװאָרן, װײַל ער האָט געגלױבט אין זײַן ג-ט {אלֹקיו}. edit

DAN 6:24 dentsmol hot zich der melech zeyer derfreit, un er hot bafoilen aroifbrengen Danielen fun der grub; un Daniel iz aroifgebracht gevoren fun der grub, un kein shedikung iz oif im nisht gefunen gevoren, vail er hot gegloibt in zain g-t.

DAN 6:24 Then was the king exceedingly glad for him, and commanded that they should take Daniel up out of the den. So Daniel was taken up out of the den, and no manner of hurt was found upon him, because he had emunah in his G-d.

DAN 6:25 ‏ און דער מלך האָט באַפֿױלן, און מע האָט געבראַכט יענע מענער װאָס האָבן געמַסרט אױף דָניאֵלן, און מע האָט זײ אַרײַנגעװאָרפֿן אין דער גרוב פֿון לײבן, זײ, זײערע קינדער, און זײערע װײַבער; און זײ האָבן צו מאָל נישט דערגרײכט צום דעק פֿון דער גרוב, האָבן שױן די לײבן געװעלטיקט איבער זײ, און אַלע זײערע בײנער צעמאָלן. edit

DAN 6:25 un der melech hot bafoilen, un me hot gebracht yene mener vos hoben gemasrt oif Danielen, un me hot zei araingevorfen in der grub fun leiben, zei, zeyere kinder, un zeyere vaiber; un zei hoben tsu mol nisht dergreicht tsum dek fun der grub, hoben shoin di leiben geveltikt iber zei, un ale zeyere beiner tsemolen.

DAN 6:25 And the king commanded, and they brought those anashim which had accused Daniel, and they cast them into the den of lions, them, their children, and their wives; and the lions overpowered them, and broke all their bones in pieces before they ever came to the bottom of the den.

DAN 6:26 ‏ דענצמאָל האָט דער מלך דָריָוֶש געשיקט צו אַלע פֿעלקער, אומות, און לשוֹנות, װאָס װױנען אױף דער גאַנצער ערד: אײַער פֿריד זאָל זיך מערן! edit

DAN 6:26 dentsmol hot der melech Daryavesh geshikt tsu ale felker, umes, un leshoines, vos voinen oif der gantser erd: aier frid zol zich meren!

DAN 6:26 Then king Daryavesh wrote unto all people, nations, and languages, that dwell in kol ha'aretz; Shalom aleichem l'machbir (Peace be multiplied unto you) .

DAN 6:27 ‏ פֿון מיר װערט געגעבן אַ באַפֿעל, אַז אין דער גאַנצער געװעלטיקײט פֿון מײַן קיניגרײַך זאָל מען ציטערן און מורא האָבן פֿאַר אלֹקיו דעם ג-ט פֿון דָניאֵלן; ‏װאָרום ער איז דער לעבעדיקער ג-ט {אלֹקים החי}, ‏און ער באַשטײט אײביק, ‏און זײַן מלוכה איז אַזאַ װאָס װערט נישט צעשטערט, ‏און זײַן געװעלטיקײט איז ביז צום סוף. edit

DAN 6:27 fun mir vert gegeben a bafel, az in der gantser geveltikeit fun main kinigraich zol men tsiteren un moire hoben far lֹkiu dem g-t fun Danielen; vorem er iz der lebediker g-t, un er bashteit eibik, un zain meluche iz aza vos vert nisht tseshtert, un zain geveltikeit iz biz tsum sof.

DAN 6:27 I make a decree, That in every dominion of my malchut men must tremble and fear before the G-d of Daniel, for He is HaElohim HaChai, and stedfast l'olamim (forever) , and His malchut that which shall not be destroyed, and His dominion shall be even ad hasof (unto the end) .

DAN 6:28 ‏ ער ראַטעװעט און איז מציל, ‏און ער מאַכט צײכנס און װוּנדער, ‏אין הימל און אױף דער ערד; ‏ער איז דער װאָס האָט מציל געװען דָניאֵלן ‏פֿון דער מאַכט פֿון די לײבן. edit

DAN 6:28 er ratevet un iz matsl, un er macht tseichens un vunder, in himel un oif der erd; er iz der vos hot matsl geven Danielen fun der macht fun di leiben.

DAN 6:28 He delivereth and rescueth, and He worketh otot and mofetim in Shomayim and in ha'aretz, Who hath delivered Daniel from the power of the lions.

DAN 6:29 ‏ און דער דאָזיקער דָניאֵל האָט באַגליקט אונטער דער מלוכה פֿון דָריָוֶשן, און אונטער דער מלוכה פֿון כּוֹרֶש דעם פּרַסער. edit

DAN 6:29 un der doziker Daniel hot baglikt unter der meluche fun Daryaveshen, un unter der meluche fun Koresh dem praser.

DAN 6:29 So this Daniel prospered in the reign of Daryavesh, and in the reign of Koresh (Cyrus) the Persian.

DAN 7:1 ‏אין ערשטן יאָר פֿון בלשאַצַר דעם מלך פֿון בָבֿל, האָט דָניאֵל געזען אַ חלום, און זעונגען פֿון זײַן קאָפּ אױף זײַן געלעגער; דענצמאָל האָט ער אױפֿגעשריבן דעם חלום, און האָט דערצײלט דעם עיקר פֿון דער זאַך. edit

DAN 7:1 in ershten yor fun Belshatsar dem melech fun Bavel, hot Daniel gezen a cholem, un zeungen fun zain kop oif zain geleger; dentsmol hot er oifgeshriben dem cholem, un hot dertseilt dem iker fun der zach.

DAN 7:1 In the first year of Belshatzar melech Babylon, Daniel saw a dream and visions of his head upon his bed; then he wrote down the dream, and the sum of the matters he related.

DAN 7:2 ‏דָניאֵל האָט אָנגעהױבן און דערצײלט: איך האָב געזען אין מײַן זעונג בײַ נאַכט, ערשט די פֿיר װינטן פֿון הימל האָבן אױסגעבראָכן אױפֿן גרױסן ים. edit

DAN 7:2 Daniel hot ongehoiben un dertseilt: ich hob gezen in main zeung bai nacht, ersht di fir vinten fun himel hoben oisgebrachen oifen groisen yam.

DAN 7:2 Daniel answered and said, I saw in my vision that came by night, and, hinei, the arbah ruchot (four winds) of Shomayim burst forth upon the yam hagadol (great sea) .

DAN 7:3 ‏און פֿיר גרױסע חיות זײַנען אַרױסגעקומען פֿון ים, אײנע אַנדערש פֿון דער אַנדערער. edit

DAN 7:3 un fir groise chayes zainen aroisgekumen fun yam, eine andersh fun der anderer.

DAN 7:3 And four chayyot hagedolot (great beasts) came up from the yam, different one from another.

DAN 7:4 ‏די ערשטע איז געװען אַזױ װי אַ לײב, און פֿליגלען פֿון אַן אָדלער האָט זי געהאַט; איך האָב געקוקט ביז אירע פֿליגלען זײַנען אױסגעפֿליקט געװאָרן, און זי איז אױפֿגעהױבן געװאָרן פֿון דער ערד, און איז אַװעקגעשטעלט געװאָרן אױף צװײ פֿיס אַזױ װי אַ מענטש, און אַ האַרץ פֿון אַ מענטשן איז איר געגעבן געװאָרן. edit

DAN 7:4 di ershte iz geven azoi vi a laib, un fliglen fun an odler hot zi gehat; ich hob gekukt biz ire fliglen zainen oisgeflikt gevoren, un zi iz oifgehoiben gevoren fun der erd, un iz avekgeshtelt gevoren oif tsvei fis azoi vi a mentsh, un a harts fun a mentshen iz ir gegeben gevoren.

DAN 7:4 Harishonah (the first) was like an arye (lion) , and had eagleʼs wings. I was beholding until its wings were plucked off, and it was lifted up from ha'aretz, and was made to stand upon two feet like a man, and a manʼs lev was given to it.

DAN 7:5 ‏און זע, אַן אַנדער חיה, אַ צװײטע, איז געװען געגליכן צו אַ בער, און זי איז געשטעלט געװאָרן אױף אײן זײַט, און דרײַ ריפּן זײַנען געװען אין איר מױל צװישן אירע צײנער; און אַזױ האָט מען צו איר געזאָגט: שטײ אױף, עס פֿלײש אַ סך. edit

DAN 7:5 un ze, an ander chaye, a tsveite, iz geven geglichen tsu a Beor, un zi iz geshtelt gevoren oif ein zait, un drai ripen zainen geven in ir moil tsvishen ire tseiner; un azoi hot men tsu ir gezogt: shtei oif, es fleish a sach.

DAN 7:5 And hinei another beast, a second, like a bear, and it was raised up on one side, and three ribs were in its mouth between its teeth; and it was said thus unto it, Arise, devour much basar (flesh) .

DAN 7:6 ‏דערנאָך האָב איך געזען, ערשט אַן אַנדערע, אַזױ װי אַ לעמפּערט; און זי האָט געהאַט פֿיר פֿליגלען פֿון אַ פֿױגל אױף איר רוקן, און פֿיר קעפּ האָט די חיה געהאַט; און געװעלטיקײט איז איר געגעבן געװאָרן. edit

DAN 7:6 dernoch hob ich gezen, ersht an andere, azoi vi a lempert; un zi hot gehat fir fliglen fun a foigel oif ir ruchen, un fir kef hot di chaye gehat; un geveltikeit iz ir gegeben gevoren.

DAN 7:6 After this I beheld, and hinei another, like a leopard, which had upon its sides four wings of a bird; the beast had also arba'ah rashim (four heads) and dominion was given to it.

DAN 7:7 ‏דערנאָך האָב איך געזען אין די זעונגען פֿון דער נאַכט, ערשט אַ פֿירטע חיה, שרעקלעך און מוֹראדיק, און געװאַלטיק שטאַרק; און גרױסע אײַזערנע צײנער האָט זי געהאַט; זי האָט געגעסן און האָט צעמאָלן, און דעם רעשט האָט זי צעטראָטן מיט אירע פֿיס; און זי איז געװען אַנדערש פֿון אַלע חיות װאָס פֿאַר איר, און צען הערנער האָט זי געהאַט. edit

DAN 7:7 dernoch hob ich gezen in di zeungen fun der nacht, ersht a firte chaye, shreklech un mordik, un gevoltik shtark; un groise aizerne tseiner hot zi gehat; zi hot gegesen un hot tsemolen, un dem resht hot zi tsetroten mit ire fis; un zi iz geven andersh fun ale chayes vos far ir, un tsen herner hot zi gehat.

DAN 7:7 After this I saw in the night visions, and hinei a fourth Chayyah (Beast) , dreadful and terrible, and strong exceedingly; and it had great iron teeth; it was devouring and crushing, and trampling the residue with its feet; and it was different from all the beasts that were before it, and it had eser karnayim (ten horns) .

DAN 7:8 ‏האָב איך באַטראַכט די הערנער, ערשט אַן אַנדער האָרן, אַ קלײנער, איז אַרױסגעװאַקסן צװישן זײ, און דרײַ פֿון די פֿאָדערשטע הערנער זײַנען אױסגעריסן געװאָרן פֿון פֿאַר אים; און זע, אױגן אַזױ װי די אױגן פֿון אַ מענטשן זײַנען געװען אין דעם דאָזיקן האָרן, און אַ מױל װאָס האָט גערעדט גרױס. edit

DAN 7:8 hob ich batracht di herner, ersht an ander haren, a kleiner, iz aroisgevaksen tsvishen zei, un drai fun di fodershte herner zainen oisgerisen gevoren fun far im; un ze, oigen azoi vi di oigen fun a mentshen zainen geven in dem doziken haren, un a moil vos hot geredt grois.

DAN 7:8 I was contemplating the karnayim (horns) , and, hinei, there came up among them another keren (horn) , a little one, before whom there were three of the first karnayim plucked up by the roots; and, hinei, in this keren were eyes like the eyes of man, and a mouth speaking great things.

DAN 7:9 ‏איך האָב געקוקט ‏ביז טראָנען האָט מען אױפֿגעשטעלט, ‏און אַן אַלטבאַטאָגטער האָט זיך געזעצט; ‏זײַן מלבוש איז געװען װי װײַסער שנײ, ‏און די האָר פֿון זײַן קאָפּ װי לױטערע װאָל; ‏זײַן טראָן איז געװען פֿלאַמען פֿײַער, ‏די רעדער דערפֿון, ברענעדיק פֿײַער. edit

DAN 7:9 ich hob gekukt biz tronen hot men oifgeshtelt, un an altbatogter hot zich gezetst; zain malbesh iz geven vi vaiser shnei, un di Har fun zain kop vi loitere vol; zain tron iz geven flamen faier, di reder derfun, brenedik faier.

DAN 7:9 I was beholding until kisot (thrones) were placed, and the Atik Yomin (Ancient of Days) , did sit, whose raiment was like white snow, and the hair of His rosh like pure wool; His kes (throne) was like the fiery flames, and its wheels like burning eish.

DAN 7:10 ‏אַ טײַך פֿײַער האָט אַרױסגעשטראָמט, ‏און איז אַרױסגעגאַנגען פֿון פֿאַר אים; ‏טױזנט מאָל טױזנט האָבן אים באַדינט, ‏און צען טױזנט מאָל צען טױזנט זײַנען פֿאַר אים געשטאַנען; ‏אַ בֵית-דין איז געזעסן, ‏און ביכער זײַנען געװען געעפֿנט. edit

DAN 7:10 a taich faier hot aroisgeshtromt, un iz aroisgegangen fun far im; toiznt mol toiznt hoben im badint, un tsen toiznt mol tsen toiznt zainen far im geshtanen; a beit-din iz gezesen, un bicher zainen geven geefent.

DAN 7:10 A river of eish was flowing and came forth from before Him; thousand thousands ministered unto Him, and ten thousand times ten thousand stood before Him; the court sat, and the sfarim (books) were opened.

DAN 7:11 ‏האָב איך דענצמאָל געקוקט פֿון װעגן דעם קֹול פֿון די גרױסע װערטער װאָס דער האָרן האָט גערעדט – איך האָב געקוקט ביז די חיה איז געטײט געװאָרן, און איר לײַב איז פֿאַרטיליקט געװאָרן, און איבערגעגעבן געװאָרן צום בראַנד פֿון פֿײַער. edit

DAN 7:11 hob ich dentsmol gekukt fun vegen dem kol fun di groise verter vos der haren hot geredt – ich hob gekukt biz di chaye iz geteit gevoren, un ir laib iz fartilikt gevoren, un ibergegeben gevoren tsum brand fun faier.

DAN 7:11 I was beholding from (the time of) the voice of the arrogant words which the keren spoke, I was beholding even till the Chayyah (Beast) was slain, and his body destroyed, and given to the burning eish.

DAN 7:12 ‏און פֿון די איבעריקע חיות האָט מען אָפּגעטאָן זײער געװעלטיקײט, אָבער אַ פֿאַרלענגערונג פֿון לעבן איז זײ געגעבן געװאָרן ביז אַ צײַט און שעה. edit

DAN 7:12 un fun di iberike chayes hot men opgeton zeyer geveltikeit, ober a farlengerung fun leben iz zei gegeben gevoren biz a tsait un sheh.

DAN 7:12 As concerning the rest of the beasts, their dominion was taken away, yet their lives were prolonged for a time and a season.

DAN 7:13 ‏איך האָב געזען אין זעונגען פֿון דער נאַכט, ‏ערשט אױף װאָלקנס פֿון הימל ‏איז אָנגעקומען אַזױ װי אַ בַּר אֱנָשׁ, ‏און ביז דעם עתיק ימִים ‏ האָט ער דערגרײכט, ‏און מע האָט אים געבראַכט פֿאַר אים. edit

DAN 7:13 ich hob gezen in zeungen fun der nacht, ersht oif volkens fun himel iz ongekumen azoi vi a baּr Enosh, un biz dem etik yemiim hot er dergreicht, un me hot im gebracht far im.

DAN 7:13 I was beholding in visions of the night, and, hinei, one like a Bar Enosh (Ben Adam) , came with the clouds of Shomayim, and came to the Atik Yomin (Ancient of Days) , and before Him He was brought.

DAN 7:14 ‏און אים איז געגעבן געװאָרן געװעלטיקײט, ‏און כּבֿוד, און מלוכה, ‏אַז אַלע פֿעלקער, אומות, און לשוֹנות, ‏זאָלן בוקן זיך דינען {פלח} ‏ צו אים; ‏זײַן געװעלטיקײט אַן אײביקע געװעלטיקײט, װאָס פֿאַרגײט נישט, ‏און זײַן מלוכה, אַזאַ װאָס װערט נישט צעשטערט. edit

DAN 7:14 un im iz gegeben gevoren geveltikeit, un koved, un meluche, az ale felker, umes, un leshoines, zolen buken zich dinen tsu im; zain geveltikeit an eibike geveltikeit, vos fargeit nisht, un zain meluche, aza vos vert nisht tseshtert.

DAN 7:14 And there was given Him (Moshiach, see Rashi on Daniel) dominion, and honor, and sovereignty, that all people, Goyim, tongues, should pey-lammed-chet him. His dominion is an everlasting dominion, which shall not pass away, and His (Messianic) Kingdom that which shall not be destroyed.

DAN 7:15 ‏איז מיר, דָניאֵל, באַטריבט געװאָרן מײַן גײַסט אין לײַב, און די זעונגען פֿון מײַן קאָפּ האָבן מיך געשראָקן. edit

DAN 7:15 iz mir, Daniel, batribt gevoren main gaist in laib, un di zeungen fun main kop hoben mich geshroken.

DAN 7:15 As for me, Daniel, my ruach was anxious in the midst of my body, and the visions of my head were troubling me.

DAN 7:16 ‏האָב איך גענענט צו אײנעם פֿון די װאָס זײַנען געשטאַנען דערבײַ, און איך האָב געפֿרעגט די ריכטיקײט װעגן דעם אַלעם, און ער האָט מיר דערצײלט, און האָט מיך געמאַכט װיסן דעם פּיתרון פֿון די זאַכן: edit

DAN 7:16 hob ich genent tsu einem fun di vos zainen geshtanen derbai, un ich hob gefregt di richtikeit vegen dem alem, un er hot mir dertseilt, un hot mich gemacht visen dem pitrun fun di zachen:

DAN 7:16 I drew near to one of the attendants to ask him the certainty concerning all this; and he said to me that he would make me to have da'as of the pesher (interpretation) of the things.

DAN 7:17 ‏די דאָזיקע גרױסע חיות, װאָס זײַנען פֿיר, זײַנען פֿיר מלכים װאָס װעלן אױפֿשטײן אױף דער ערד. edit

DAN 7:17 di dozike groise chayes, vos zainen fir, zainen fir Molechim vos velen oifshtein oif der erd.

DAN 7:17 These chayyot hagedolot (great beasts) , which are arbah (four) , are four melachim, which shall arise out of ha'aretz.

DAN 7:18 ‏אָבער די קדושים פֿון דעם אױבערשטער (עליון) װעלן איבערנעמען די מלוכה, און זײ װעלן האַלטן די מלוכה ביז אײביקײט און ביז אײביקאײביקײטן. edit

DAN 7:18 ober di kedoishem fun dem Oibershter (Elyon) velen ibernemen di meluche, un zei velen halten di meluche biz eibikeit un biz eibikeibikeiten.

DAN 7:18 But the kedoshim Elyon (holy ones of the Most High) shall receive the Kingdom, and shall possess the Kingdom forever, even forever and ever.

DAN 7:19 ‏דענצמאָל האָב איך געװאָלט װיסן די ריכטיקײט װעגן דער פֿירטער חיה, װאָס איז געװען אַנדערש פֿון זײ אַלעמען – זײער מוֹראדיק, װאָס אירע צײנער זײַנען געװען פֿון אײַזן, און אירע נעגל פֿון קופּער, װאָס האָט געגעסן, צעמאָלן, און דעם רעשט צעטראָטן מיט אירע פֿיס; edit

DAN 7:19 dentsmol hob ich gevolt visen di richtikeit vegen der firter chaye, vos iz geven andersh fun zei alemen – zeyer mordik, vos ire tseiner zainen geven fun aizen, un ire nogel fun kuper, vos hot gegesen, tsemolen, un dem resht tsetroten mit ire fis;

DAN 7:19 Then I desired to make sure concerning the fourth Chayyah (Beast) , which was different from all the others, exceeding dreadful, whose teeth were of iron, and its claws brass; it was devouring, crushing, and stamped the residue with its feet;

DAN 7:20 ‏און װעגן די צען הערנער װאָס אױף איר קאָפּ, און דעם אַנדערן װאָס איז אױסגעװאַקסן, און דרײַ זײַנען אַרױסגעפֿאַלן פֿון פֿאַר אים – דעם דאָזיקן האָרן װאָס האָט געהאַט אױגן, און אַ מױל װאָס האָט גערעדט גרױס, און זײַן אױסזען איז געװען גרעסער װי פֿון זײַנע חבֿרים. edit

DAN 7:20 un vegen di tsen herner vos oif ir kop, un dem anderen vos iz oisgevaksen, un drai zainen aroisgefalen fun far im – dem doziken haren vos hot gehat oigen, un a moil vos hot geredt grois, un zain oiszen iz geven greser vi fun zaine chavorim.

DAN 7:20 And concerning the eser karnayim (ten horns) that were in its head, and of the other which came up, and before whom three fell, even of that horn that had eyes, and a mouth that spoke arrogant things, which seemed greater than the others.

DAN 7:21 ‏איך האָב געזען װי דער דאָזיקער האָרן האָט געמאַכט אַ מלחמה מיט די קדושים, און איז זײ בײַגעקומען; edit

DAN 7:21 ich hob gezen vi der doziker haren hot gemacht a milchome mit di kedoishem, un iz zei baigekumen;

DAN 7:21 I was beholding, and the same keren (horn) , made war against the kedoshim, and prevailed against them;

DAN 7:22 ‏ביז דער עתיק ימים איז געקומען, און רעכט איז געגעבן געװאָרן די קדושים פֿון דעם אױבערשטער (עליון), און די צײַט איז געקומען, און די מלוכה האָבן פֿאַרנומען די קדושים. edit

DAN 7:22 biz der etik yamim iz gekumen, un recht iz gegeben gevoren di kedoishem fun dem Oibershter (Elyon), un di tsait iz gekumen, un di meluche hoben farnumen di kedoishem.

DAN 7:22 Until the Atik Yomin (Ancient of Days, Hashem ) came, and judgment was given for the kedoshim Elyon; and the time came that the kedoshim possessed the Kingdom.

DAN 7:23 ‏האָט ער אַזױ געזאָגט: די פֿירטע חיה באַטײט: אַ פֿירטע מלוכה װעט זײַן אױף דער ערד, װאָס װעט זײַן אַנדערש פֿון אַלע מלוכות, און זי װעט פֿאַרצערן די גאַנצע ערד, און װעט זי צעטרעטן און צעמאָלן. edit

DAN 7:23 hot er azoi gezogt: di firte chaye batait: a firte meluche vet zain oif der erd, vos vet zain andersh fun ale meluches, un zi vet fartseren di gantse erd, un vet zi tsetreten un tsemolen.

DAN 7:23 This is what he said: The fourth Chayyah (Beast) shall be a fourth kingdom upon earth, which shall be different from all kingdoms, and shall devour kol ha'aretz, and shall tread it down, and break it in pieces.

DAN 7:24 ‏און די צען הערנער באַטײטן: פֿון דער דאָזיקער מלוכה װעלן אױפֿשטײן צען מלכים, און נאָך אַן אַנדערער װעט אױפֿשטײן נאָך זײ, און ער װעט זײַן אַנדערש פֿון די פֿריִערדיקע, און דרײַ מלכים װעט ער אַראָפּװאַרפֿן. edit

DAN 7:24 un di tsen herner bataiten: fun der doziker meluche velen oifshtein tsen Molechim, un noch an anderer vet oifshtein noch zei, un er vet zain andersh fun di frierdike, un drai Molechim vet er aropvarfen.

DAN 7:24 And the eser karnayim (ten horns) out of this kingdom are asarah melachim (ten kings) that shall arise, and another shall arise after them; and he shall be different from the first, and he shall subdue three melachim.

DAN 7:25 ‏און װערטער אַקעגן דעם אױבערשטער (עליון) װעט ער רעדן, און די הײליקע פֿון דעם אױבערשטער (עליון) װעט ער מאַטערן, און ער װעט טראַכטן צו ענדערן די צײַטן און דאָס געזעץ; און זײ װעלן איבערגעגעבן װערן אין זײַן האַנט, ביז אַ צײַט און צײַטן און אַ האַלבע צײַט. edit

DAN 7:25 un verter akegen dem Oibershter (Elyon) vet er reden, un di heilike fun dem Oibershter (Elyon) vet er materen, un er vet trachten tsu enderen di tsaiten un dos gezets; un zei velen ibergegeben veren in zain hant, biz a tsait un tsaiten un a halbe tsait.

DAN 7:25 And he shall speak great words against Elyon, and shall wear out the kedoshim Elyon, and think to change set times and law, and they shall be given into his hand until a time and times and half a time.

DAN 7:26 ‏אָבער אַ בֵית-דין װעט זיצן, און זײַן געװעלטיקײט װעט מען אַװעקנעמען, כּדי זי צו פֿאַרטיליקן און אונטערברענגען ביזן סוף. edit

DAN 7:26 ober a beit-din vet zitsen, un zain geveltikeit vet men aveknemen, kedei zi tsu fartiliken un unterbrengen bizen sof.

DAN 7:26 But judgment was given, and there was taken away its power to destroy and to annihilate unto the end.

DAN 7:27 ‏און די מלוכה, און די געװעלטיקײט, און די גרױסקײט פֿון די קיניגרײַכן אונטערן גאַנצן הימל, װעט איבערגעגעבן װערן צו דעם פֿאָלק פֿון קדושים פֿון דעם אױבערשטער (עליון); זײער מלוכה װעט זײַן אַן אײביקע מלוכה, און אַלע געװעלטיקער װעלן דינען {פלח} ‏ און געהאָרכן צו אים. edit

DAN 7:27 un di meluche, un di geveltikeit, un di groiskeit fun di kinigraichen unteren gantsen himel, vet ibergegeben veren tsu dem folk fun kedoishem fun dem Oibershter (Elyon); zeyer meluche vet zain an eibike meluche, un ale geveltiker velen dinen un gehorchen tsu im.

DAN 7:27 And the dominion and sovereignty, and greatness of the kingdom under kol HaShomayim, shall be given to the people of the kedoshim Elyon, whose kingdom is a malchut olam (an everlasting kingdom) , and all dominions shall serve and obey Him.

DAN 7:28 ‏ביז דאַנען איז דער סוף פֿון דער זאַך. מיך, דָניאֵל, האָבן מײַנע רעיוֹנות זײער געשראָקן, און מײַן פֿאַרב האָט זיך אױף מיר געביטן, און איך האָב די זאַך באַהאַלטן אין מײַן האַרצן. edit

DAN 7:28 biz danen iz der sof fun der zach. mich, Daniel, hoben maine reiones zeyer geshroken, un main farb hot zich oif mir gebiten, un ich hob di zach bahalten in main hartsen.

DAN 7:28 Unto this point is the end of the matter. As for me, Daniel, my thoughts much troubled me, and the color of my countenance changed upon me, but I kept the matter in my lev.

DAN 8:1 ‏אין דריטן יאָר פֿון מלך בלשאַצַרס מלוכה האָט זיך אַ זעונג באַװיזן צו מיר, צו מיר דָניאֵל, נאָך דעם װאָס האָט זיך צו מיר באַװיזן אין אָנהײב. edit

DAN 8:1 in driten yor fun melech Belshatsars meluche hot zich a zeung bavizen tsu mir, tsu mir Daniel, noch dem vos hot zich tsu mir bavizen in onheib.

DAN 8:1 In the shnat shalosh (third year) of the reign of Belshatzar HaMelech, a chazon (vision) appeared unto me, Daniel, after that which appeared unto me in the beginning.

DAN 8:2 ‏און איך האָב געזען אין אַ זעונג – און אַז איך האָב עס געזען, בין איך געװען אין דער הױפּטשטאָט שושַן, אין דער מדינה עֵילָם – איך האָב געזען אין אַ זעונג, װי איך בין בײַ דעם שטראָם אולַי. edit

DAN 8:2 un ich hob gezen in a zeung – un az ich hob es gezen, bin ich geven in der hoiptshtot Shushan, in der medine Eilam – ich hob gezen in a zeung, vi ich bin bai dem shtrom Ulai.

DAN 8:2 And I beheld in a chazon; and it came to pass, while I was seeing, that I was in Shushan (Susa) the fortress, which is in the province of Eilam; and I saw in a chazon, and I was by the stream Ulai.

DAN 8:3 ‏און איך האָב אױפֿגעהױבן מײַנע אױגן, און האָב אַ קוק געטאָן, ערשט אַ װידער שטײט פֿאַר דעם שטראָם, און ער האָט צװײ הערנער, און די צװײ הערנער זײַנען הױכע, און אײנער איז העכער פֿון צװײטן, און דער העכערער איז אַרױסגעװאַקסן צולעצט. edit

DAN 8:3 un ich hob oifgehoiben maine oigen, un hob a kuk geton, ersht a vider shteit far dem shtrom, un er hot tsvei herner, un di tsvei herner zainen hoiche, un einer iz hecher fun tsveiten, un der hecherer iz aroisgevaksen tsuletst.

DAN 8:3 Then I lifted up mine eyes, and saw, and, hinei, there stood before the stream a ram which had two karnayim (horns) , and the two karnayim were high; but one was higher than the other, and the higher was coming up last.

DAN 8:4 ‏האָב איך געזען דעם װידער שטױסן צו מערבֿ, און צו צפֿון, און צו דָרום, און קײן חיה האָט זיך נישט געקענט שטעלן אַקעגן אים, און עס איז נישט געװען װער זאָל מציל זײַן פֿון זײַן האַנט; און ער האָט געטאָן לױט זײַן װילן, און האָט זיך געגרײסט. edit

DAN 8:4 hob ich gezen dem vider shtoisen tsu mayrev, un tsu Tsafon, un tsu dorem, un kein chaye hot zich nisht gekent shtelen akegen im, un es iz nisht geven ver zol matsl zain fun zain hant; un er hot geton loit zain vilen, un hot zich gegreist.

DAN 8:4 I saw the ram pushing westward, and northward, and southward; so that no chayyot (beasts) might stand before him, neither was there any that could deliver out of his hand; but he did according to his will, and made a great display of strength.

DAN 8:5 ‏און װי איך האָב דאָס באַטראַכט, ערשט אַ ציגנבאָק איז אָנגעקומען פֿון מערבֿ-זײַט איבערן געזיכט פֿון דער גאַנצער ערד, אָבער ער האָט נישט אָנגערירט די ערד; און דער באָק האָט געהאַט אַן אָנזעעװדיקן האָרן צװישן זײַנע אױגן. edit

DAN 8:5 un vi ich hob dos batracht, ersht a tsignbok iz ongekumen fun mayrev-zait iberen gezicht fun der gantser erd, ober er hot nisht ongerirt di erd; un der bak hot gehat an onzeevdiken haren tsvishen zaine oigen.

DAN 8:5 And as I was considering, hinei, a he-goat was coming from the west on the face of kol ha'aretz, and it was not touching the earth; and as to the goat it had a conspicuous keren (horn) between its eyes.

DAN 8:6 ‏און ער איז צוגעקומען ביז צו דעם װידער מיט די הערנער, װאָס איך האָב געזען שטײן פֿאַרן שטראָם, און ער איז אַרױפֿגעלאָפֿן אױף אים מיט דעם אימפּעט פֿון זײַן כּוֹח. edit

DAN 8:6 un er iz tsugekumen biz tsu dem vider mit di herner, vos ich hob gezen shtein faran shtrom, un er iz aroifgelofen oif im mit dem impet fun zain koiech.

DAN 8:6 And he came to the ram that had two karnayim, which I had seen standing before the stream, and he ran against him with the wrath of his koach (strength) .

DAN 8:7 ‏און איך האָב אים געזען זיך אָנשטױסן אָן דעם װידער, און ער איז געװען דערביטערט אױף אים, און ער האָט געשלאָגן דעם װידער, און האָט צעבראָכן זײַנע בײדע הערנער; און דער װידער האָט נישט געהאַט קײן כּוֹח צו באַשטײן פֿאַר אים; און ער האָט אים אַנידערגעװאָרפֿן אױף דער ערד, און האָט אים געטרעטן, און עס איז נישט געװען װער זאָל מציל זײַן דעם װידער פֿון זײַן האַנט. edit

DAN 8:7 un ich hob im gezen zich onshtoisen on dem vider, un er iz geven derbitert oif im, un er hot geshlogen dem vider, un hot tsebrachen zaine beide herner; un der vider hot nisht gehat kein koiech tsu bashtein far im; un er hot im anidergevorfen oif der erd, un hot im getreten, un es iz nisht geven ver zol matsl zain dem vider fun zain hant.

DAN 8:7 And I saw him approaching the ram, and he was enraged against him, and he smote the ram, broke his two karnayim, and there was no koach in the ram to stand before him, and he cast him down to the ground, and trampled him; there was none to deliver the ram from him.

DAN 8:8 ‏און דער ציגנבאָק האָט זיך זײער געגרײסט; אָבער אין זײַן רעכטער שטאַרקײט, האָט זיך אָפּגעבראָכן דער גרױסער האָרן, און דאָס אױסזען פֿון פֿיר איז אַרױסגעװאַקסן אױף זײַן אָרט, אַקעגן די פֿיר װינטן פֿון הימל. edit

DAN 8:8 un der tsignbok hot zich zeyer gegreist; ober in zain rechter shtarkeit, hot zich opgebrachen der groiser haren, un dos oiszen fun fir iz aroisgevaksen oif zain ort, akegen di fir vinten fun himel.

DAN 8:8 Therefore the he-goat was acting very presumptuously; and when he was powerful, the keren hagedolah (great horn) , was broken; and in the place of it came up conspicuously four, toward the arbah ruchot HaShomayim (the four winds of Heaven) .

DAN 8:9 ‏און פֿון אײנעם פֿון זײ איז אַרױסגעגאַנגען אַ קלײנער האָרן, און ער איז געװאָרן זײער גרױס קעגן דָרום, און קעגן מזרח, און קעגן דעם שײנעם לאַנד. edit

DAN 8:9 un fun einem fun zei iz aroisgegangen a kleiner haren, un er iz gevoren zeyer grois kegen dorem, un kegen mizrech, un kegen dem sheinem land.

DAN 8:9 And out of one of them came forth a little horn, which became exceeding great, toward the south, and toward the east, and toward the [eretz] hatzevi (the glorious [land]) .

DAN 8:10 ‏און ער איז געװאָרן גרױס ביז צו דעם חיל פֿון הימל, און האָט אַראָפּגעװאָרפֿן צו דער ערד טײל פֿון דעם חיל – פֿון די שטערן, און האָט זײ צעטרעטן. edit

DAN 8:10 un er iz gevoren grois biz tsu dem cheil fun himel, un hot aropgevorfen tsu der erd teil fun dem cheil – fun di shteren, un hot zei tsetreten.

DAN 8:10 And it became great, even unto the tzva HaShomayim; and it caused to fall down to the earth some of the host and some of the kokhavim it trampled.

DAN 8:11 ‏און ביז צו דעם האַר פֿון חיל האָט ער זיך געגרײסט; און דער שטענדיקער קָרבָּן איז פֿון אים אַװעקגענומען געװאָרן, און דער אָרט פֿון זײַן מִקְדָּשׁ איז אײַנגעװאָרפֿן געװאָרן. edit

DAN 8:11 un biz tsu dem Har fun cheil hot er zich gegreist; un der shtendiker korben iz fun im avekgenumen gevoren, un der ort fun zain mikdash iz aingevorfen gevoren.

DAN 8:11 Yea, he magnified himself even unto the Sar HaTzava, and the daily sacrifice was taken away from Him, and the place of His Mikdash was cast down.

DAN 8:12 ‏און דער חיל איז איבערגעגעבן געװאָרן אין אײנעם מיט דעם שטענדיקן קָרבָּן דורך פֿאַרברעך; און ער האָט געשלײַדערט דעם אמת צו דער ערד, און ער האָט אױפֿגעטאָן און האָט באַגליקט. edit

DAN 8:12 un der cheil iz ibergegeben gevoren in einem mit dem shtendiken korben durch farbrech; un er hot geshlaidert dem emes tsu der erd, un er hot oifgeton un hot baglikt.

DAN 8:12 And a tzva (army) was given over to oppose the daily sacrifice on account of peysha (transgression, rebellion) , and it cast down emes to the ground; and it acted, and prospered.

DAN 8:13 ‏און איך האָב געהערט װי אײן קדוש האָט גערעדט, און אײן קדוש האָט געזאָגט צו דעם אומבאַקענטן װאָס האָט גערעדט: אױף ביז װאַנען איז די זעונג װעגן דעם שטענדיקן קָרבָּן, און דעם פֿאַרברעך װאָס צעגרױלט, דאָס איבערגעבן אי דאָס הײליקטום אי דעם חיל צום צעטרעטן? edit

DAN 8:13 un ich hob gehert vi ein kodesh hot geredt, un ein kodesh hot gezogt tsu dem umbakenten vos hot geredt: oif biz vanen iz di zeung vegen dem shtendiken korben, un dem farbrech vos tsegroilt, dos ibergeben i dos heiliktum i dem cheil tsum tsetreten?

DAN 8:13 Then I heard one kadosh (angel) speaking, and another kadosh said unto that certain kadosh which spoke, How long shall be the chazon concerning the daily sacrifice, and the desolating peysha (transgression) , to give both the Kodesh (Sanctuary) and the tzva (host) to be trodden under foot?

DAN 8:14 ‏האָט ער צו מיר געזאָגט: ביז צװײ טױזנט און דרײַ הונדערט אָװנטן און פֿרימאָרגנס; דענצמאָל װעט דאָס הײליקטום קומען צו זײַן רעכט. edit

DAN 8:14 hot er tsu mir gezogt: biz tsvei toiznt un drai hundert ovnten un frimorgns; dentsmol vet dos heiliktum kumen tsu zain recht.

DAN 8:14 And he said unto me, Unto erev-boker two thousand and three hundred; then shall the Kodesh (Sanctuary) be vindicated.

DAN 8:15 ‏און עס איז געװען, װי איך, דָניאֵל, האָב געזען די זעונג, און האָב געזוכט צו פֿאַרשטײן, ערשט אַקעגן מיר שטײט אַזױ װי דאָס אױסזען פֿון אַ מאַן. edit

DAN 8:15 un es iz geven, vi ich, Daniel, hob gezen di zeung, un hob gezucht tsu farshtein, ersht akegen mir shteit azoi vi dos oiszen fun a man.

DAN 8:15 And it came to pass, when I, even I Daniel, was beholding the chazon, that I sought the meaning; then, hinei, there stood before me as the appearance of a man.

DAN 8:16 ‏און איך האָב געהערט דעם קֹול פֿון אַ מענטשן איבערן אולַי, און ער האָט אױסגערופֿן און האָט געזאָגט: גַבֿריאֵל, ‏ גיב דעם דאָזיקן צו פֿאַרשטײן די זעונג. edit

DAN 8:16 un ich hob gehert dem kol fun a mentshen iberen Ulai, un er hot oisgerufen un hot gezogt: Gavriel, gib dem doziken tsu farshtein di zeung.

DAN 8:16 And I heard a kol adam (manʼs voice) amidst the Ulai, and he called, and said, Gavriel, cause this one to understand the vision.

DAN 8:17 ‏איז ער צוגעקומען לעבן װוּ איך בין געשטאַנען, און װי ער איז צוגעקומען, אַזױ בין איך דערשראָקן געװאָרן, און בין געפֿאַלן אױף מײַן פּנים; האָט ער צו מיר געזאָגט: פֿאַרשטײ, דו מענטשנקינד, װאָרום פֿאַר דער צײַט פֿון קֶץ איז די זעונג. edit

DAN 8:17 iz er tsugekumen leben vu ich bin geshtanen, un vi er iz tsugekumen, azoi bin ich dershroken gevoren, un bin gefalen oif main ponem; hot er tsu mir gezogt: farshtei, du mentshnkind, vorem far der tsait fun kets iz di zeung.

DAN 8:17 So he came near where I stood; and as he came, I was filled with fear, and I fell down upon my face, but he said unto me, Understand, O ben adam, the chazon (vision) points to the time of the ketz (end) .

DAN 8:18 ‏און װי ער האָט צו מיר גערעדט, בין איך אַנטשלאָפֿן געװאָרן אױף מײַן פּנים צו דער ערד; האָט ער מיך אָנגערירט, און האָט מיך װידער אױפֿגעשטעלט װוּ איך בין געשטאַנען. edit

DAN 8:18 un vi er hot tsu mir geredt, bin ich antshlofen gevoren oif main ponem tsu der erd; hot er mich ongerirt, un hot mich vider oifgeshtelt vu ich bin geshtanen.

DAN 8:18 Now while he was speaking with me, I swooned upon my face toward the ground, but he touched me, and made me stand upright.

DAN 8:19 ‏און ער האָט געזאָגט: זע, איך מאַך דיך װיסן װאָס װעט געשען אין סוף פֿון דעם צאָרן, װאָרום דאָס איז פֿאַר דער צײַט פֿון קֶץ. edit

DAN 8:19 un er hot gezogt: ze, ich mach dich visen vos vet geshen in sof fun dem tsoren, vorem dos iz far der tsait fun kets.

DAN 8:19 And he said, Hineni, I will cause thee to know that which shall take place in the latter part of HaZa'am (the Wrath period) , since at a mo'ed (an appointed time) the Ketz (End) shall be.

DAN 8:20 ‏דער װידער װאָס דו האָסט געזען, מיט די צװײ הערנער, דאָס זײַנען די מלכים פֿון מָדַי און פָּרַס. edit

DAN 8:20 der vider vos du host gezen, mit di tsvei herner, dos zainen di Molechim fun Madai un Paras.

DAN 8:20 The ram which thou sawest having two karnayim are the melachim of Media and Paras (Persia) .

DAN 8:21 ‏און דער האָריקער באָק איז דער מלך פֿון יָוָן; און דער גרױסער האָרן װאָס צװישן זײַנע אױגן, דאָס איז דער ערשטער מלך. edit

DAN 8:21 un der horiker bak iz der melech fun Yavan; un der groiser haren vos tsvishen zaine oigen, dos iz der ershter melech.

DAN 8:21 And the shaggy he-goat is melech Yavan (the king of Greece) , and the keren hagedolah (great horn) that is between his eyes is the melech harishon (the first king) .

DAN 8:22 ‏און דער צעבראָכענער װאָס אױף זײַן אָרט זײַנען אױפֿגעשטאַנען פֿיר [באַטײט]: פֿיר מלוכות װעלן אױפֿשטײן פֿון דעם פֿאָלק, אָבער אָן זײַן מאַכט. edit

DAN 8:22 un der tsebrochener vos oif zain ort zainen oifgeshtanen fir [batait]: fir meluches velen oifshtein fun dem folk, ober on zain macht.

DAN 8:22 Now one being broken and four stood up in its place, four kingdoms shall stand up out of the nation, but not in its koach (strength) .

DAN 8:23 ‏און אין סוף פֿון זײער מלוכה, אַז די פֿאַרברעכער װעלן האָבן אױסגעפֿירט, װעט אױפֿשטײן אַ מלך מיט אַ פֿאַרשײַטן פּנים, װאָס פֿאַרשטײט זיך אױף ליסטיקײטן. edit

DAN 8:23 un in sof fun zeyer meluche, az di farbrecher velen hoben oisgefirt, vet oifshtein a melech mit a farshaiten ponem, vos farshteit zich oif listikeiten.

DAN 8:23 And in the latter time of their kingdom, when haposhe'im (the transgressors, the ones rebelling) are come to the full, a melech of unyielding countenance, and mastering intrigues, shall stand up.

DAN 8:24 ‏און זײַן מאַכט װעט זײַן גרױס, אָבער נישט מיט זײַן אײגענעם כּוֹח; און ער װעט װוּנדערלעך צעשטערן, און װעט באַגליקן און אױפֿטאָן; און ער װעט אומברענגען די מאַכטיקע, און דאָס פֿאָלק פֿון הײליקע. edit

DAN 8:24 un zain macht vet zain grois, ober nisht mit zain eigenem koiech; un er vet vunderlech tseshteren, un vet bagliken un oifton; un er vet umbrengen di machtike, un dos folk fun heilike.

DAN 8:24 And his koach shall be mighty, but not by his own koach; and he shall cause astounding destruction, and shall prosper, and accomplish, and shall destroy the mighty and Am Kedoshim (the Holy People) .

DAN 8:25 ‏און דורך זײַן שׂכל װעט ער באַגליקן אין דעם באַטרוג {מִרְמָה} ‏ פֿון זײַן האַנט; און ער װעט זיך גרײסן אין זײַן האַרצן, און אין מיטן פֿון שלום װעט ער אומברענגען פֿיל, און אַקעגן דעם האַר פֿון די האַרן װעט ער זיך שטעלן; אָבער אָן עמיצנס האַנט װעט ער צעבראָכן װערן. edit

DAN 8:25 un durch zain seichel vet er bagliken in dem batrug fun zain hant; un er vet zich greisen in zain hartsen, un in miten fun sholem vet er umbrengen fil, un akegen dem Har fun di haren vet er zich shtelen; ober on emitsns hant vet er tsebrachen veren.

DAN 8:25 And by his cunning also he shall cause mirmah (deceit) to prosper through his hand; and he shall magnify himself in his lev, and by peace shall destroy rabbim (many) ; he shall also stand up against the Sar Sarim (Prince of Princes) ; but he shall be broken without [human] hand.

DAN 8:26 ‏און די זעונג פֿון די אָװנטן און פֿרימאָרגנס װאָס איז אָנגעזאָגט געװאָרן איז אמת; אָבער דו באַהאַלט די זעונג, װאָרום דאָס איז אױף פֿיל טעג אַרום. edit

DAN 8:26 un di zeung fun di ovnten un frimorgns vos iz ongezogt gevoren iz emes; ober du bahalt di zeung, vorem dos iz oif fil teg arum.

DAN 8:26 And the vision of the evening and the morning which was told is emes; and thou! Shut up the chazon; for it shall be for many yamim.

DAN 8:27 ‏און איך, דָניאֵל, בין פֿיל טעג געװען צעבראָכן און קראַנק; דערנאָך בין איך אױפֿגעשטאַנען, און האָב געטאָן די אַרבעט פֿאַרן מלך; און איך בין געװען אַ צעגרױלטער פֿון דער זעונג, אָבער קײנער האָט נישט געמערקט. edit

DAN 8:27 un ich, Daniel, bin fil teg geven tsebrachen un krank; dernoch bin ich oifgeshtanen, un hob geton di arbet faran melech; un ich bin geven a tsegroilter fun der zeung, ober keiner hot nisht gemerkt.

DAN 8:27 And I Daniel was faint, and lay ill several yamim; afterward I rose up, and did the kingʼs business; and I was astonished at the vision, but without understanding it.

DAN 9:1 ‏אין ערשטן יאָר פֿון דָריָוֶש דען זון פֿון אַחַשוֵרוֹש פֿון דעם אָפּשטאַם פֿון מָדַי, װאָס איז געמאַכט געװאָרן פֿאַר אַ מלך איבער דעם קיניגרײַך פֿון די כַּשׂדים, edit

DAN 9:1 in ershten yor fun Daryavesh den zun fun Achashverosh fun dem opshtam fun Madai, vos iz gemacht gevoren far a melech iber dem kinigraich fun di Kesedim,

DAN 9:1 In the shnat achat (first year) of Daryavesh ben Achashverosh, by zera (descent) a Mede, who was made melech over the realm of the Kasdim (Chaldeans) ;

DAN 9:2 ‏אין ערשטן יאָר פֿון זײַן מלוכה, האָב איך, דָניאֵל, נאָכגעקוקט אין די ספֿרים די צאָל פֿון די יאָרן װאָס דאָס װאָרט פֿון ה׳ איז געװען צו יִרמיָה הנבֿיא, צו דערפֿילן אױף די חורבֿות פֿון ירושָלַיִם – זיבעציק יאָר. edit

DAN 9:2 in ershten yor fun zain meluche, hob ich, Daniel, nochgekukt in di sforim di tsol fun di yoren vos dos vort fun Hashem iz geven tsu Yirmeyah hanovi, tsu derfilen oif di churbes fun Yerusholayim – zibetsik yor.

DAN 9:2 In the shnat achat of his reign, I, Daniel, received binah (understanding) from the Sfarim (books, Kitvei Hakodesh) of the number of the shanim, that the Devar Hashem was unto Yirmeyah HaNavi, with respect to the desolations of Yerushalayim, SHIVIM SHANAH must be completed.

DAN 9:3 ‏און איך האָב געקערט מײַן פּנים צו אֲדֹנָי האלֹקים, צו בעטן אַ תּפֿילה און אַ בקשה מיט פֿאַסטן, און זאַק און אַש. edit

DAN 9:3 un ich hob gekert main ponem tsu Adonoi HaElokim, tsu beten a tefile un a bakoshe mit fasten, un zak un ash.

DAN 9:3 And I set my face unto Adonoi HaElohim, to plead by tefillah and tachanunim (supplications) , with a tzom, and sackcloth, and ashes;

DAN 9:4 ‏און איך האָב מתפּלל געװען צו ה׳ מײַן ג-ט, און האָב מיך מתװדה געװען, און האָב געזאָגט: איך בעט דיך אֲדֹנָי, דו גרױסער און פֿאָרכטיקער ג-ט, װאָס היט דעם בְּרִית און די גענאָד צו די װאָס האָבן אים ליב, און צו די װאָס היטן זײַנע געבאָט, edit

DAN 9:4 un ich hob mispalel geven tsu Hashem main g-t, un hob mich misvade geven, un hob gezogt: ich bet dich Adonoi, du groiser un forchtiker g-t, vos hit dem bris un di genod tsu di vos hoben im lib, un tsu di vos hiten zaine gebot,

DAN 9:4 And I davened unto Hashem Elohai, and I made vidduy (confession of sin) , and said, O Adonoi, HaEl HaGadol V'HaNorah (the great and dreadful G-d) , Shomer HaBrit V'HaChesed (Who keepeth covenant and lovingkindness) to them that love Him, and to them that are shomrei mitzvot;

DAN 9:5 ‏מיר האָבן געזינדיקט, און פֿאַרבראָכן, און שלעכטס געטאָן, און װידערשפּעניקט, און זיך אָפּגעקערט פֿון דײַנע געבאָט און דײַנע געזעצן; edit

DAN 9:5 mir hoben gezindikt, un farbrochen, un shlechts geton, un vidershpenikt, un zich opgekert fun daine gebot un daine gezetsen;

DAN 9:5 We have sinned, and we have committed iniquity, and we have done wickedly, and we have rebelled, even by departing from Thy mitzvot and from Thy mishpatim;

DAN 9:6 ‏און מיר האָבן נישט צוגעהערט צו דײַנע קנעכט די נבֿיאים, װאָס האָבן גערעדט אין דײַן נאָמען צו אונדזערע מלכים, אונדזערע האַרן, און אונדזערע עלטערן, און צו דעם גאַנצן פֿאָלק פֿון לאַנד. edit

DAN 9:6 un mir hoben nisht tsugehert tsu daine knecht di neviim, vos hoben geredt in dain nomen tsu undzere Molechim, undzere haren, un undzere elteren, un tsu dem gantsen folk fun land.

DAN 9:6 Neither have we heeded or listened unto Thy avadim the nevi'im, which spoke in Thy Name unto our Melachim, our Sarim (princes) , and our Avot, and to kol Am HaAretz.

DAN 9:7 ‏צו דיר, אֲדֹנָי, איז די גערעכטיקײט, און צו אונדז איז הײַנטיקן טאָג די שאַנד פֿון פּנים – צו די מענער פֿון יהוּדה, און צו די באַװױנער פֿון ירושָלַיִם, און צו גאַנץ יִשׂרָאֵל, די נאָנטע און די װײַטע, אין אַלע לענדער װאָס דו האָסט זײ פֿאַרשטױסן אַהין, פֿון װעגן דער פֿעלשונג װאָס זײ האָבן געפֿעלשט אָן דיר. edit

DAN 9:7 tsu dir, Adonoi, iz di gerechtikeit, un tsu undz iz haintiken tog di shand fun ponem – tsu di mener fun Yehudah, un tsu di bavoiner fun Yerusholayim, un tsu gants Yisroel, di nonte un di vaite, in ale lender vos du host zei farshtoisen ahin, fun vegen der felshung vos zei hoben gefelsht on dir.

DAN 9:7 To Thee, Adonoi, is the tzedakah, but unto us is boshet hapanim (shame of face) , as at yom hazeh; to the men of Yehudah, and to the yoshvei Yerushalayim, and unto kol Yisroel, that are near, and that are far off, through all the countries whither Thou hast driven them, because of their ma'al (betrayal, treachery) wherein they have dealt unfaithfully against Thee.

DAN 9:8 ‏ה׳, צו אונדז איז די שאַנד פֿון פּנים, צו אונדזערע מלכים, צו אונדזערע האַרן, און צו אונדזערע עלטערן, װײַל מיר האָבן געזינדיקט צו דיר. edit

DAN 9:8 Hashem, tsu undz iz di shand fun ponem, tsu undzere Molechim, tsu undzere haren, un tsu undzere elteren, vail mir hoben gezindikt tsu dir.

DAN 9:8 O Hashem , to us belongeth boshet hapanim, to our Melachim, to our Sarim (princes) , and to our Avot, because we have sinned against Thee.

DAN 9:9 ‏בײַ אֲדֹנָי אלוקינו איז די דערבאַרימונג און די פֿאַרגעבונג; װאָרום מיר האָבן װידערשפּעניקט אָן אים, edit

DAN 9:9 bai Adonoi Elokeinu iz di derbarimung un di fargebung; vorem mir hoben vidershpenikt on im,

DAN 9:9 To Adonoi Eloheinu belong the rachamim and the selichot (forgiveness) , for we have rebelled against Him;

DAN 9:10 ‏און מיר האָבן נישט צוגעהערט צו דעם קֹול פֿון ה׳ אלוקינו, צו גײן אין זײַנע לערנונגען, װאָס ער האָט אַװעקגעלײגט פֿאַר אונדז דורך דער האַנט פֿון זײַנע קנעכט די נבֿיאים. edit

DAN 9:10 un mir hoben nisht tsugehert tsu dem kol fun Hashem Elokeinu, tsu gein in zaine lernungen, vos er hot avekgeleigt far undz durch der hant fun zaine knecht di neviim.

DAN 9:10 Neither have we obeyed the voice of Hashem Eloheinu, to walk in His torot, which He has set before us by the hand of His avadim the Nevi'im.

DAN 9:11 ‏און גאַנץ יִשׂרָאֵל האָבן איבערגעטרעטן דײַן תּורה, און זיך אָפּגעקערט, נישט צוצוהערן צו דײַן קֹול, און אױף אונדז איז אױסגעגאָסן געװאָרן די קללה און די שבֿועה װאָס שטײט געשריבן אין דער תּורה פֿון משה דעם קנעכט פֿון האלֹקים, װײַל מיר האָבן געזינדיקט צו אים. edit

DAN 9:11 un gants Yisroel hoben ibergetreten dain torah, un zich opgekert, nisht tsutsuheren tsu dain kol, un oif undz iz oisgegosen gevoren di klole un di shvue vos shteit geshriben in der torah fun Moshe dem knecht fun HaElokim, vail mir hoben gezindikt tsu im.

DAN 9:11 Yea, kol Yisroel has transgressed Thy Torah, even by departing, refusing to obey Thy kol (voice) ; therefore ha'alah (the curse) is poured upon us, and hashevu'ah (the oath) that is written in the Torat Moshe the Eved HaElohim, because we have sinned against Him.

DAN 9:12 ‏און ער האָט מקײם געװען זײַן װאָרט, װאָס ער האָט גערעדט װעגן אונדז, און װעגן אונדזערע שוֹפֿטים װאָס האָבן אונדז געמשפּט, צו ברענגען אױף אונדז אַ גרױס בײז, װאָס איז נישט געשען אונטערן גאַנצן הימל אַזױ װי עס איז געשען צו ירושָלַיִם. edit

DAN 9:12 un er hot mekaiem geven zain vort, vos er hot geredt vegen undz, un vegen undzere Shaphatim vos hoben undz gemishpet, tsu brengen oif undz a grois beiz, vos iz nisht geshen unteren gantsen himel azoi vi es iz geshen tsu Yerusholayim.

DAN 9:12 And He hath confirmed His words, which He spoke concerning us, and concerning our shofetim who judged us, that He would bring upon us a ra'ah gedolah, so that there has not been done under kol HaShomayim what has been done to Yerushalayim.

DAN 9:13 ‏אַזױ װי עס שטײט געשריבן אין דער תּורה פֿון משהן, איז דאָס דאָזיקע גאַנצע בײז געקומען אױף אונדז; אָבער מיר האָבן נישט געבעטן פֿאַר ה׳ אלוקינו, כּדי זיך אומצוקערן פֿון אונדזערע זינד, און זיך צו קליגן אין דײַן אמת. edit

DAN 9:13 azoi vi es shteit geshriben in der torah fun Mosheen, iz dos dozike gantse beiz gekumen oif undz; ober mir hoben nisht gebeten far Hashem Elokeinu, kedei zich umtsukeren fun undzere zind, un zich tsu kligen in dain emes.

DAN 9:13 Even as it is written in the Torat Moshe, all hara'ah hazot (this evil) is come upon us, yet we have not mollified the face of Hashem Eloheinu, by turning away from avoneinu (our iniquities) , and by having seichel (discernment) in Thy Emes.

DAN 9:14 ‏און ג-ט האָט אױפֿגעפּאַסט אױף דעם בײז, און האָט עס געבראַכט אױף אונדז, װאָרום ה׳ אלוקינו איז גערעכט אין אַלע זײַנע טוּונגען װאָס ער האָט געטאָן, און מיר האָבן נישט צוגעהערט צו זײַן קֹול. edit

DAN 9:14 un g-t hot oifgepast oif dem beiz, un hot es gebracht oif undz, vorem Hashem Elokeinu iz gerecht in ale zaine tuungen vos er hot geton, un mir hoben nisht tsugehert tsu zain kol.

DAN 9:14 Therefore hath Hashem watched upon the rah, and brought it upon us; for Hashem Eloheinu is tzaddik in all His ma'asim which He doeth, for we obeyed not His kol (voice) .

DAN 9:15 ‏און אַצונד, אֲדֹנָי אלוקינו, דו װאָס האָסט אַרױסגעצױגן דײַן פֿאָלק פֿון לאַנד מִצרַיִם מיט אַ שטאַרקער האַנט, און דיר געמאַכט אַ נאָמען אַזױ װי אױף הײַנטיקן טאָג – מיר האָבן געזינדיקט, מיר האָבן שלעכטס געטאָן. edit

DAN 9:15 un atsund, Adonoi Elokeinu, du vos host aroisgetsoigen dain folk fun land Mitsrayim mit a shtarker hant, un dir gemacht a nomen azoi vi oif haintiken tog – mir hoben gezindikt, mir hoben shlechts geton.

DAN 9:15 And now, Adonoi Eloheinu, Who hast brought Thy people forth out of Eretz Mitzrayim with a yad chazakah (mighty hand) , and hast gotten Thee renown, as at yom hazeh, we have sinned, we have done wickedly.

DAN 9:16 ‏אֲדֹנָי, לױט אַלע דײַנע גערעכטיקײטן, זאָל, איך בעט דיך, זיך אָפּקערן דײַן כּעס ‏ און דײַן גרימצאָרן פֿון דײַן שטאָט ירושָלַיִם, דײַן הײליקן באַרג, װאָרום פֿון װעגן אונדזערע זינד, און פֿון װעגן די פֿאַרברעכן פֿון אונדזערע עלטערן, איז ירושָלַיִם און דײַן פֿאָלק צו שאַנד בײַ אַלע אונדזערע אַרומיקע. edit

DAN 9:16 Adonoi, loit ale daine gerechtikeiten, zol, ich bet dich, zich opkeren dain kaas un dain grimtsoren fun dain shtot Yerusholayim, dain heiliken barg, vorem fun vegen undzere zind, un fun vegen di farbrechen fun undzere elteren, iz Yerusholayim un dain folk tsu shand bai ale undzere arumike.

DAN 9:16 O Adonoi, according to all Thy tzidkot, I beseech Thee, let Thine anger and Thy fury be turned away from Thy Ir (City) Yerushalayim, Thy Har Kodesh, because for chatta'einu, and for the avonot Avoteinu, Yerushalayim and Thy people are become a reproach, an object of scorn to all around about us.

DAN 9:17 ‏און אַצונד, אלוקינו, הער צו די תּפֿילה פֿון דײַן קנעכט, און זײַן תּחינה, און דערלײַכט דײַן פּנים אױף דײַן פֿאַרװיסטן בֵּית הַמִּקְדָּשׁ‎ פֿון װעגן פֿון אֲדֹנָי. edit

DAN 9:17 un atsund, Elokeinu, her tsu di tefile fun dain knecht, un zain techine, un derlaicht dain ponem oif dain farvisten beis Hamikdash‎ fun vegen fun Adonoi.

DAN 9:17 Now therefore, shema, Eloheinu, hear the tefillah of Thy eved, and his tachanunim (supplications) , and cause Thy face to shine upon Thy Mikdash that is desolate, lema'an (for the sake of) Adonoi.

DAN 9:18 ‏נײג, מײַן ג-ט, דײַן אױער, און הער, עפֿן דײַנע אױגן, און זע אונדזערע פֿאַרװיסטונגען, און די שטאָט װאָס דײַן נאָמען װערט אױף איר גערופֿן, װאָרום נישט פֿון װעגן אונדזערע גערעכטיקײטן מאַכן מיר פֿאַלן פֿאַר דיר אונדזער בקשה, נײַערט פֿון װעגן דײַן גרױס דערבאַרימונג. edit

DAN 9:18 neig, main g-t, dain oier, un her, efen daine oigen, un ze undzere farvistungen, un di shtot vos dain nomen vert oif ir gerufen, vorem nisht fun vegen undzere gerechtikeiten machen mir falen far dir undzer bakoshe, naiert fun vegen dain grois derbarimung.

DAN 9:18 O Elohai, incline Thine ear, and shema; open Thine eyes, and behold our desolations, and HaIr which is called by Thy Name; for we do not present tachanuneinu (our supplications) before Thee on account of tzidkoteinu, but for the sake of Thy rachamim harabbim.

DAN 9:19 ‏אֲדֹנָי, הער, אֲדֹנָי, פֿאַרגיב, אֲדֹנָי, פֿאַרנעם און טו, זאָלסט נישט זאַמען; פֿון דײַנעטװעגן, מײַן ג-ט, װאָרום דײַן נאָמען װערט גערופֿן אױף דײַן שטאָט און אױף זײַן פֿאָלק. edit

DAN 9:19 Adonoi, her, Adonoi, fargib, Adonoi, farnem un tu, zolst nisht zamen; fun daintvegen, main g-t, vorem dain nomen vert gerufen oif dain shtot un oif zain folk.

DAN 9:19 Adonoi, hear; Adonoi, forgive; Adonoi, hearken and act; delay not, for Thine own sake, O Elohai; for Thy city and Thy people are called by Thy Name.

DAN 9:20 ‏און װי איך רעד נאָך, און בין מתפּלל, און בין זיך מתװדה אױף מײַנע זינד, און די זינד פֿון מײַן פֿאָלק יִשׂרָאֵל, און מאַך פֿאַלן מײַן בקשה פֿאַר ה׳ מײַן ג-ט, פֿון װעגן דעם הײליקן באַרג פֿון מײַן ג-ט – edit

DAN 9:20 un vi ich red noch, un bin mispalel, un bin zich misvade oif maine zind, un di zind fun main folk Yisroel, un mach falen main bakoshe far Hashem main g-t, fun vegen dem heiliken barg fun main g-t –

DAN 9:20 And while I was speaking, and davening tefillos, and making vidduy (confession of sin) for me and for Ami Yisroel, and laying my techinnah (petition) before Hashem Elohai for the sake of the Har Kodesh of Elohai;

DAN 9:21 ‏װי איך רעד נאָך אין געבעט, אַזױ איז דער מאַן גַבֿריאֵל, װאָס איך האָב געזען אין דער זעונג אין אָנהײב, געקומען פֿליעדיק צו פֿליען, און האָט מיך אָנגערירט, אַרום דער צײַט פֿון אָװנט-קָרבָּן (מִנְחָה). edit

DAN 9:21 vi ich red noch in gebet, azoi iz der man Gavriel, vos ich hob gezen in der zeung in onheib, gekumen fliedik tsu flien, un hot mich ongerirt, arum der tsait fun ovent-korben (minche).

DAN 9:21 Yea, while I was davening in tefillah, even haish Gavriel, whom I had seen in the chazon in the beginning, being caused to come in full flight, reached me about the time of the minchat erev.

DAN 9:22 ‏און ער האָט געגעבן צו פֿאַרשטײן, און האָט מיט מיר גערעדט, און האָט געזאָגט: דָניאֵל, איך בין אַצונד אַרױסגעקומען דיך צו קליגן אין פֿאַרשטאַנדיקײט. edit

DAN 9:22 un er hot gegeben tsu farshtein, un hot mit mir geredt, un hot gezogt: Daniel, ich bin atsund aroisgekumen dich tsu kligen in forshtandikeit.

DAN 9:22 And he instructed me, and spoke with me, and said, O Daniel, I am now come forth to make thee have seichel in binah.

DAN 9:23 ‏בײַם אָנהײב פֿון דײַן בקשה איז אַרױס אַ װאָרט, און איך בין געקומען עס צו זאָגן, װאָרום דו ביסט באַליבט; דערום באַטראַכט דאָס װאָרט, און פֿאַרשטײ די זעונג. edit

DAN 9:23 baim onheib fun dain bakoshe iz arois a vort, un ich bin gekumen es tsu zogen, vorem du bist balibt; derum batracht dos vort, un farshtei di zeung.

DAN 9:23 At the beginning of thy tachanunim (supplications) a commandment went forth, and I am come to make the word known; for thou art greatly valued; therefore understand the devar, and consider the vision.

DAN 9:24 ‏זיבעציק [יאָר-]װאָכן ‏ (שמיטות) זײַנען נִגזר געװאָרן אױף דײַן פֿאָלק און אױף דײַן הײליקער שטאָט, כּדי צו פֿאַרלענדן דעם איבערטרעטן {פֶּשַׁע} ‏, און פֿאַרטיליקן דעם חטא, און מכַפּר ‏ זײַן אױף דער זינד {עָוֹן} ‏, און ברענגען אײביקע גערעכטיקײט, און באַזיגלען די זעונג און די נבֿיאות, און זאַלבן דעם קָדשֵי-קָדשים. edit

DAN 9:24 zibetsik [yor-]vachen (shmites) zainen nigzar gevoren oif dain folk un oif dain heiliker shtot, kedei tsu farlenden dem ibertreten , un fartiliken dem chet, un mechaper zain oif der zind , un brengen eibike gerechtikeit, un baziglen di zeung un di neviut, un zalben dem kodshei-kodshim.

DAN 9:24 Shivi'im heptads is decreed upon thy people and upon thy Ir Kodesh (Holy City) , to restrain the peysha (transgression) , and to make an end of chattat (sin) , and to make kapporah for avon, and to bring in Tzedek Olamim (Everlasting Righteousness) , and to seal up the chazon and navi, and to anoint the Kodesh HaKodashim.

DAN 9:25 ‏און זאָלסט װיסן {ידע} ‏ און פֿאַרשטײן, אַז פֿון דעם אַרױסגאַנג פֿון דעם װאָרט, ‏ װידער אױפֿצובױען ירושָלַיִם, ביז דעם משיח ‏ דעם פֿירשט, זײַנען זיבן װאָכן, און צװײ און זעכציק װאָסן ‏ װעט זי װידער זײַן אױפֿגעבױט, מיט מערק און גראָבנס, אָבער אין געדריקטע צײַטן. edit

DAN 9:25 un zolst visen un farshtein, az fun dem aroisgang fun dem vort, vider oiftsuboien Yerusholayim, biz dem Moshiach dem firsht, zainen ziben vachen, un tsvei un zechtsik vosen vet zi vider zain oifgeboit, mit merk un grobns, ober in gedrikte tsaiten.

DAN 9:25 Have da'as, therefore, and get seichel, that from the going forth of the decree to restore and to rebuild Yerushalayim unto Moshiach Nagid shall be shivah heptads, and threescore and two heptads; the rechov shall be built again, and the charutz, even in troublous times.

DAN 9:26 ‏און נאָך די צװײ און זעכציק װאָכן, װעט דער משיח אָפּגעשניטן {כרת} ‏ װערען אָבער נישט פֿאַר זיך אַלײן; ‏ און די שטאָט און דאָס הײליקטום װעט צעשטערן דאָס פֿאָלק פֿון אַ פֿירשט װאָס װעט קומען; און זײַן סוף װעט זײַן מיט פֿלײצונג; און ביז צום סוף פֿון דער מלחמה זײַנען נִגזר געװאָרן פֿאַרװיסטונגען. edit

DAN 9:26 un noch di tsvei un zechtsik vachen, vet der Moshiach opgeshniten veren ober nisht far zich alein; un di shtot un dos heiliktum vet tseshteren dos folk fun a firsht vos vet kumen; un zain sof vet zain mit fleitsung; un biz tsum sof fun der milchome zainen nigzar gevoren farvistungen.

DAN 9:26 And after threescore and two heptads, yikaret (will be cut off) Moshiach, but not for himself; and the troops of the coming nagid shall destroy the Ir and the Kodesh [Beis Hamikdash]; and the end thereof shall come with a flood, and unto the end there shall be war. Desolations are determined.

DAN 9:27 ‏און ער װעט מאַכן אַ שטאַרקן בְּרִית מיט פֿיל פֿאַר אײן װאָך; און אַ האַלבע װאָך װעט ער פֿאַרשטערן שלאַכטאָפּפֿער און שפּײַזאָפּפֿער {מִנְחָה}; און אױף דעם פֿליגל פֿון אומװערדיקײטן װעט קומען דער פֿאַרװיסטער, אַזש ביז אַ פֿאַרלענדונג און אַ גזַר װעט אױסגעגאָסן װערן אױף דעם פֿאַרװיסטער. edit

DAN 9:27 un er vet machen a shtarken bris mit fil far ein vach; un a halbe vach vet er farshteren shlachtopfer un shpaizopfer; un oif dem fligel fun umverdikeiten vet kumen der farvister, azh biz a farlendung un a gzar vet oisgegosen veren oif dem farvister.

DAN 9:27 And he shall confirm brit (covenant) with rabbim for one heptad; and in the midst of the heptad he shall cause the zevach and the minchah to cease, and on the kenaf (wing) of the abominations is one making desolate, even until the complete destruction, a destruction that is decreed, shall be poured out upon the Shomem (Desolator, Destroyer) .

DAN 10:1 ‏אין דריטן יאָר פֿון כּוֹרֶש דעם מלך פֿון פָּרַס איז אַנטפּלעקט געװאָרן אַ װאָרט צו דָניאֵלן, װאָס זײַן נאָמען איז גערופֿן געװאָרן בלטשאַצַר; און דאָס װאָרט איז געװען אמת, און װעגן אַ לאַנגער צײַט; און ער האָט באַטראַכט דאָס װאָרט, און האָט פֿאַרשטאַנען די זעונג. edit

DAN 10:1 in driten yor fun Koresh dem melech fun Paras iz antplekt gevoren a vort tsu Danielen, vos zain nomen iz gerufen gevoren Belteshatsar; un dos vort iz geven emes, un vegen a langer tsait; un er hot batracht dos vort, un hot forshtanen di zeung.

DAN 10:1 In the shnat shlosh of Koresh (Cyrus) melech Paras (Persia) a davar (word) was revealed unto Daniel, shmo (his name) called Belteshatzar; and emes was the davar, and of a tzava gadol (great conflict, affliction) ; and he understood the davar, and had binah of the vision.

DAN 10:2 ‏אין יענע טעג האָב איך, דָניאֵל, געטרױערט דרײַ װאָכן צײַט. edit

DAN 10:2 in yene teg hob ich, Daniel, getroiert drai vachen tsait.

DAN 10:2 In those days I Daniel was mourning a full shloshah shavu'im (three weeks) .

DAN 10:3 ‏גלוסטיקע שפּײַז האָב איך נישט געגעסן, און פֿלײש און װײַן איז נישט געקומען אין מײַן מױל, און זאַלבן האָב איך זיך נישט געזאַלבט, ביז עס זײַנען פֿול געװאָרן דרײַ װאָכן צײַט. edit

DAN 10:3 glustike shpaiz hob ich nisht gegesen, un fleish un vain iz nisht gekumen in main moil, un zalben hob ich zich nisht gezalbt, biz es zainen ful gevoren drai vachen tsait.

DAN 10:3 Choice lechem I did not eat, neither came basar nor yayin into my mouth, neither did I anoint myself at all, until the completing of the full shloshet shavu'im.

DAN 10:4 ‏און אין פֿיר און צװאַנציקסטן טאָג פֿון ערשטן חודש, װען איך בין געװען בײַם ברעג פֿון גרױסן טײַך, דאָס איז חִדֶקֶל, edit

DAN 10:4 un in fir un tsvantsiksten tog fun ershten choidesh, ven ich bin geven baim breg fun groisen taich, dos iz Tigris,

DAN 10:4 And in the four and twentieth yom of the chodesh harishon (first month) , as I was on the bank of the nahar hagadol (the great river) which is the Tigris;

DAN 10:5 ‏האָב איך אױפֿגעהױבן מײַנע אױגן, און האָב געזען, ערשט אַ מאַן אָנגעקלײדט אין לײַנען, און זײַנע לענדן אַרומגעגורט מיט גאָלד פֿון אוּפָֿז, edit

DAN 10:5 hob ich oifgehoiben maine oigen, un hob gezen, ersht a man ongekleidt in lainen, un zaine lenden arumgegurt mit gold fun Uphaz,

DAN 10:5 Then I lifted up mine eyes, and looked, and, hinei, there before me was as an ish clothed in linen, around whose waist was a belt of the finest gold of Uphaz.

DAN 10:6 ‏און זײַן לײַב אַזױ װי גאָלדשטײן, און זײַן פּנים אַזױ װי דאָס אױסזען פֿון בליץ, און זײַנע אױגן אַזױ װי פֿלאַמען פֿײַער, און זײַנע אָרעמס און זײַנע פֿיס אַזױ װי דער אָנבליק פֿון בלאַנקן קופּער, און דער קֹול פֿון זײַנע װערטער אַזױ װי דער קֹול פֿון אַ מחנה. edit

DAN 10:6 un zain laib azoi vi goldshtein, un zain ponem azoi vi dos oiszen fun blits, un zaine oigen azoi vi flamen faier, un zaine orems un zaine fis azoi vi der onblik fun blanken kuper, un der kol fun zaine verter azoi vi der kol fun a machne.

DAN 10:6 His geviyah (body) also was like the chrysolite, and his face like the appearance of lightning, and his eyes like torches of eish, and his zero'ot (arms) and his raglayim (feet) like in color to polished bronze, and the sound of his words like the kol hamon (voice of a multitude) .

DAN 10:7 ‏און איך, דָניאֵל, אַלײן האָב געזען די זעונג, אָבער די מענטשן װאָס מיט מיר האָבן נישט געזען די זעונג, נאָר אַ גרױסע ציטערניש איז אױף זײ געפֿאַלן, און זײ זײַנען אַנטלאָפֿן זיך צו באַהאַלטן. edit

DAN 10:7 un ich, Daniel, alein hob gezen di zeung, ober di mentshen vos mit mir hoben nisht gezen di zeung, nor a groise tsiterenish iz oif zei gefalen, un zei zainen antlofen zich tsu bahalten.

DAN 10:7 And I Daniel alone saw the vision, for the anashim that were with me saw not the vision; but a charadah gedolah (great terror) fell upon them, and they fled, for they hid themselves.

DAN 10:8 ‏בין איך געבליבן אַלײן, און איך האָב געזען די דאָזיקע גרױסע זעונג, און אין מיר איז נישט געבליבן קײן כּוֹח, װאָרום מײַן פֿאַרב האָט זיך אױף מיר שרעקלעך געביטן, און איך האָב מער נישט געהאַט קײן כּוֹח. edit

DAN 10:8 bin ich gebliben alein, un ich hob gezen di dozike groise zeung, un in mir iz nisht gebliben kein koiech, vorem main farb hot zich oif mir shreklech gebiten, un ich hob mer nisht gehat kein koiech.

DAN 10:8 Therefore I was left alone, and saw this great vision, and there remained no ko'ach (strength) in me, for my hod (comeliness) was changed upon me into disfigurement, and I retained no ko'ach.

DAN 10:9 ‏און איך האָב געהערט דעם קֹול פֿון זײַנע װערטער; און װי איך האָב געהערט דעם קֹול פֿון זײַנע װערטער, אַזױ בין איך אַנטשלאָפֿן געװאָרן אױף מײַן פּנים, מיט מײַן פּנים צו דער ערד. edit

DAN 10:9 un ich hob gehert dem kol fun zaine verter; un vi ich hob gehert dem kol fun zaine verter, azoi bin ich antshlofen gevoren oif main ponem, mit main ponem tsu der erd.

DAN 10:9 Then I heard the kol (voice) of his words, and when I heard the kol of his words, then I was in a deep sleep on my face, and my face was on the ground.

DAN 10:10 ‏ערשט אַ האַנט האָט מיך אָנגערירט, און האָט מיך געטרײסלט פֿאַר מײַנע קני און מײַנע האַנטפֿלעכן. edit

DAN 10:10 ersht a hant hot mich ongerirt, un hot mich getreislt far maine kni un maine hantflechen.

DAN 10:10 And, hinei, a yad (hand) touched me, and raised me, trembling, upon my knees and upon the palms of my hands.

DAN 10:11 ‏און ער האָט צו מיר געזאָגט: דָניאֵל, דו באַליבטער מאַן, פֿאַרשטײ די װערטער װאָס איך רעד צו דיר, און שטײ אױף װוּ דו ביסט געשטאַנען, װאָרום איך בין אַצונד געשיקט געװאָרן צו דיר. און װי ער האָט מיט מיר גערעדט דאָס דאָזיקע װאָרט, בין איך אױפֿגעשטאַנען ציטערנדיקערהײט. edit

DAN 10:11 un er hot tsu mir gezogt: Daniel, du balibter man, farshtei di verter vos ich red tsu dir, un shtei oif vu du bist geshtanen, vorem ich bin atsund geshikt gevoren tsu dir. un vi er hot mit mir geredt dos dozike vort, bin ich oifgeshtanen tsiterndikerheit.

DAN 10:11 And he said unto me, O Daniel, ish chamudot (man greatly valued, beloved) , understand the devarim that I speak unto thee, and stand upright, for unto thee now shulachti (I was sent) . And when he had spoken the davar hazeh (this word) unto me, I stood trembling.

DAN 10:12 ‏און ער האָט צו מיר געזאָגט: זאָלסט נישט מורא האָבן, דָניאֵל, װאָרום פֿון דעם ערשטן טאָג אָן װאָס דו האָסט אָפּגעגעבן דײַן האַרץ צו פֿאַרשטײן, און זיך צו פּײַניקן פֿאַר דײַן ג-ט, זײַנען דײַנע װערטער געהערט געװאָרן, און איך בין געקומען פֿון װעגן דײַנע װערטער. edit

DAN 10:12 un er hot tsu mir gezogt: zolst nisht moire hoben, Daniel, vorem fun dem ershten tog on vos du host opgegeben dain harts tsu farshtein, un zich tsu painiken far dain g-t, zainen daine verter gehert gevoren, un ich bin gekumen fun vegen daine verter.

DAN 10:12 Then said he unto me, Al tirah (fear not) , Daniel, for from the yom harishon (first day) that thou didst set thine lev to understand, oolehitannot (and to afflict, humble thyself) before Eloheicha, thy words were heard, and I am come because of thy words.

DAN 10:13 ‏אָבער דער שַׂר פֿון מַלכות פָּרַס האָט זיך געשטעלט אַקעגן מיר אײן און צװאַנציק טעג, אָבער זע, מיכָאֵל, ‏ אײנער פֿון די ערשטע שָׂרים, איז מיר געקומען צו הילף. אַזױ בין איך דאָרטן פֿאַרבליבן בײַ די מלכים פֿון פָּרַס. edit

DAN 10:13 ober der shaׂr fun malches Paras hot zich geshtelt akegen mir ein un tsvantsik teg, ober ze, Michael, einer fun di ershte Saraim, iz mir gekumen tsu hilf. azoi bin ich dorten farbliben bai di Molechim fun Paras.

DAN 10:13 But the Sar Malchut Paras (Prince of the Kingdom of Persia) was standing before me 21 yamim; but, hinei, Micha'el, one of the Sarim HaRishonim came to help me; and I was detained there with the Melachim Paras.

DAN 10:14 ‏און איך בין געקומען דיר געבן צו פֿאַרשטײן װאָס װעט געשען צו דײַן פֿאָלק אין סוף פֿון די טעג; װאָרום דאָס איז נאָך אַ זעונג אױף אַ צײַט. edit

DAN 10:14 un ich bin gekumen dir geben tsu farshtein vos vet geshen tsu dain folk in sof fun di teg; vorem dos iz noch a zeung oif a tsait.

DAN 10:14 Now I am come to give thee binah (understanding) of what shall befall thy People in the acharit hayamim (latter days) ; for there is still a chazon (vision) for [those] yamim (days) .

DAN 10:15 ‏און װי ער האָט גערעדט צו מיר אַזױ װי די דאָזיקע װערטער, אַזױ האָב איך געקערט מײַן פּנים צו דער ערד, און בין אַנשטומט געװאָרן. edit

DAN 10:15 un vi er hot geredt tsu mir azoi vi di dozike verter, azoi hob ich gekert main ponem tsu der erd, un bin anshtumt gevoren.

DAN 10:15 And while he was speaking such devarim unto me, I bowed my face toward the ground, and I became unable to speak.

DAN 10:16 ‏ערשט אַזױ װי אַ געשטאַלט פֿון מענטשנקינדער האָט מיך אָנגערירט אױף די ליפּן, און איך האָב געעפֿנט מײַן מױל, און איך האָב גערעדט און געזאָגט צו דעם װאָס איז געשטאַנען אַקעגן מיר: מײַן האַר, פֿון דער זעונג זײַנען װײען געקומען אױף מיר, און איך האָב מער נישט קײן כּוֹח. edit

DAN 10:16 ersht azoi vi a geshtalt fun mentshnkinder hot mich ongerirt oif di lipen, un ich hob geefent main moil, un ich hob geredt un gezogt tsu dem vos iz geshtanen akegen mir: main Har, fun der zeung zainen veyen gekumen oif mir, un ich hob mer nisht kein koiech.

DAN 10:16 And, hinei, one with the likeness of the bnei adam touched my lips; then I opened my mouth, and spoke, and said unto him that stood before me, Adoni, because of the vision my pangs have overcome me, and I have retained no ko'ach.

DAN 10:17 ‏און װי קען דער דאָזיקער קנעכט פֿון מײַן האַר רעדן מיט דעם דאָזיקן האַר מײַנעם, אַז אין מיר האָט זיך אַצונד נישט אָפּגעשטעלט קײן כּוֹח, און קײן אָטעם איז אין מיר נישט געבליבן? edit

DAN 10:17 un vi ken der doziker knecht fun main Har reden mit dem doziken Har meinem, az in mir hot zich atsund nisht opgeshtelt kein koiech, un kein otem iz in mir nisht gebliben?

DAN 10:17 For how is the eved adoni here able to speak with such as adoni? For as for me, now no ko'ach remains in me, neither is there neshamah (breath) left in me.

DAN 10:18 ‏האָט מיך װידער אָנגערירט אַזױ װי דאָס אױסזען פֿון אַ מענטשן, און ער האָט מיך געשטאַרקט. edit

DAN 10:18 hot mich vider ongerirt azoi vi dos oiszen fun a mentshen, un er hot mich geshtarkt.

DAN 10:18 Then there came again and touched me one like the appearance of a man, v'yechazkeini (and he strengthened me) ,

DAN 10:19 ‏און ער האָט געזאָגט: זאָלסט נישט מורא האָבן, באַליבטער מאַן! פֿריד צו דיר! זײַ שטאַרק און זײַ שטאַרק! און װי ער האָט צו מיר גערעדט, אַזױ בין איך געשטאַרקט געװאָרן, און איך האָב געזאָגט: זאָל מײַן האַר רעדן, װאָרום האָסט מיך געשטאַרקט. edit

DAN 10:19 un er hot gezogt: zolst nisht moire hoben, balibter man! frid tsu dir! zai shtark un zai shtark! un vi er hot tsu mir geredt, azoi bin ich geshtarkt gevoren, un ich hob gezogt: zol main Har reden, vorem host mich geshtarkt.

DAN 10:19 And said, Al tira, ish chamudot (fear not, O man greatly valued, beloved) ; Shalom to you; chazak (be strong) , yea, chazak. And when he had spoken unto me, I felt myself strengthened, and said, Let adoni speak; for thou hast strengthened me.

DAN 10:20 ‏האָט ער געזאָגט: װײסטו װעגן װאָס איך בין געקומען צו דיר? און אַצונד װעל איך זיך אומקערן מלחמה צו האַלטן מיט דעם שַׂר פֿון פָּרַס; און װי איך גײ אַרױס, אָט װעט אָנקומען דער שַׂר פֿון יָוָן. edit

DAN 10:20 hot er gezogt: veistu vegen vos ich bin gekumen tsu dir? un atsund vel ich zich umkeren milchome tsu halten mit dem shaׂr fun Paras; un vi ich gei arois, ot vet onkumen der shaׂr fun Yavan.

DAN 10:20 Then said he, Knowest thou why I have come unto thee? And now I shall return to fight against the Sar Paras (Prince of Persia) ; and when I am gone forth, hinei! The Sar Yavan (Prince of Greece) comes.

DAN 10:21 ‏אָבער איך װעל דיר זאָגן װאָס איז פֿאַרצײכנט ‏ אין דעם געשריפֿטס פֿון אמת. און קײנער האַלט נישט מיט מיר אַקעגן די דאָזיקע, נאָר בלױז אײַער שַׂר מיכָאֵל. edit

DAN 10:21 ober ich vel dir zogen vos iz fartseichnt in dem geshrifts fun emes. un keiner halt nisht mit mir akegen di dozike, nor bloiz aier shaׂr Michael.

DAN 10:21 But I shall make known to thee that which is inscribed in the Writing of Emes; and there is no one mitchazak (putting forth strength) with me in these things, but Micha'el your Sar.

DAN 11:1 ‏אָבער איך בין, אין ערשטן יאָר פֿון דָריָוֶש פֿון מָדַי, אױפֿגעשטאַנען פֿאַר אַן אָנהאַלט און פֿאַר אַ שטאַרקײט צו אים. edit

DAN 11:1 ober ich bin, in ershten yor fun Daryavesh fun Madai, oifgeshtanen far an onhalt un far a shtarkeit tsu im.

DAN 11:1 Also I, in the shnat achat of Daryavesh the Mede, I stood to support and to strengthen him.

DAN 11:2 ‏און אַצונד װעל איך דיר אָנזאָגן דעם אמת. זע, נאָך דרײַ מלכים װעלן אױפֿשטײן פֿון פָּרַס, און דער פֿירטער ‏ װעט פֿאַרמאָגן גרױסע עשירות מער פֿון אַלע; און װײַל ער װעט שטאַרק זײַן דורך זײַן עשירות, װעט ער דערװעקן אַלעמען אַקעגן מַלכות יָוָן. edit

DAN 11:2 un atsund vel ich dir onzogen dem emes. ze, noch drai Molechim velen oifshtein fun Paras, un der firter vet farmogen groise eshires mer fun ale; un vail er vet shtark zain durch zain eshires, vet er derveken alemen akegen malches Yavan.

DAN 11:2 And now will I show thee the emes. Hinei, yet shloshah melachim will arise in Paras (Persia) ; and the fourth shall with osher gadol (great richness) be abundantly rich above all; and by his strength through his riches he shall stir up all against the realm of Yavan (Greece) .

DAN 11:3 ‏און אַ מלך אַ גיבור ‏ װעט אױפֿשטײן, און װעט געװעלטיקן אַ גרױסע געװעלטיקײט, און װעט טאָן לױט זײַן װילן. edit

DAN 11:3 un a melech a gibbor vet oifshtein, un vet geveltiken a groise geveltikeit, un vet ton loit zain vilen.

DAN 11:3 And a melech gibbor shall arise, that shall rule with mimshal rav (great dominion) , and do kirtzono (according to his will) .

DAN 11:4 ‏און אַז ער װעט אױפֿשטײן, װעט זײַן מלוכה צעבראָכן װערן, און װעט צעטײלט װערן צו אַלע װינטן פֿון הימל, אָבער נישט צו זײַנע נאָכקומער, און נישט אַזױ װי זײַן געװעלטיקײט װאָס ער האָט געװעלטיקט; װאָרום זײַן מלוכה װעט אױסגעװאָרצלט װערן, און פֿאַר אַנדערע, נישט פֿאַר די דאָזיקע. edit

DAN 11:4 un az er vet oifshtein, vet zain meluche tsebrachen veren, un vet tseteilt veren tsu ale vinten fun himel, ober nisht tsu zaine nochkumer, un nisht azoi vi zain geveltikeit vos er hot geveltikt; vorem zain meluche vet oisgevortslet veren, un far andere, nisht far di dozike.

DAN 11:4 And when he shall arise, his malchut (kingdom) shall be broken, and shall be divided to the araba ruchot HaShomayim; and not to his posterity, nor according to his rule which he ruled, for his kingdom shall be plucked up, even for others apart from these.

DAN 11:5 ‏און דער מלך פֿון דָרום ‏ װעט װערן שטאַרק, אָבער אײנער פֿון זײַנע האַרן װעט זיך שטאַרקן איבער אים, און װעט געװעלטיקן; אַ גרױסע געװעלטיקײט װעט זײַן זײַן געװעלטיקײט. edit

DAN 11:5 un der melech fun dorem vet veren shtark, ober einer fun zaine haren vet zich shtarken iber im, un vet geveltiken; a groise geveltikeit vet zain zain geveltikeit.

DAN 11:5 And HaMelech HaNegev (the King of the South) shall be strong, and one of his sarim (princes) , and he shall be strong above him, and will rule; a great rule is his rule.

DAN 11:6 ‏און אין סוף פֿון די יאָרן װעלן זײ זיך באַהעפֿטן; און די טאָכטער פֿון דעם מלך פֿון דָרום װעט קומען צו דעם מלך פֿון צפֿון, כּדי צו מאַכן אַן אױסגלײַך, אָבער איר אָרעם װעט נישט אָנהאַלטן די מאַכט; אױך ער און זײַן אָרעם װעט נישט באַשטײן; און זי, און די װאָס האָבן זי געבראַכט, און דער װאָס האָט זי געבאָרן, און דער װאָס האָט געהאַלטן מיט איר, װעלן איבערגעגעבן װערן, אין יענע צײַטן. edit

DAN 11:6 un in sof fun di yoren velen zei zich baheften; un di tochter fun dem melech fun dorem vet kumen tsu dem melech fun Tsafon, kedei tsu machen an oisglaich, ober ir orem vet nisht onhalten di macht; oich er un zain orem vet nisht bashtein; un zi, un di vos hoben zi gebracht, un der vos hot zi geboren, un der vos hot gehalten mit ir, velen ibergegeben veren, in yene tsaiten.

DAN 11:6 And at the end of some shanim they shall join themselves together as allies; for the daughter of HaMelech HaNegev shall come unto the Melech HaTzafon (King of the North) to make an agreement; but she shall not retain the koach hazero'a; neither shall he stand, nor his zero'a, but she shall be given up, and they that brought her, and he that fathered her and he that supported her in those times.

DAN 11:7 ‏אָבער אײנער פֿון די ריטלעך פֿון אירע װאָרצלען װעט אױפֿשטײן אױף זײַן אָרט, און ער װעט קומען אױפֿן חיל, און װעט אַרײַנגײן אין דער פֿעסטונג פֿון דעם מלך פֿון צפֿון, ‏ און ער װעט אױספֿירן קעגן זײ, און װעט בײַקומען. edit

DAN 11:7 ober einer fun di ritlech fun ire vortselen vet oifshtein oif zain ort, un er vet kumen oifen cheil, un vet araingein in der festung fun dem melech fun Tsafon, un er vet oisfiren kegen zei, un vet baikumen.

DAN 11:7 But out of a netzer of her roots shall one stand up in his place, which shall come unto an army, and shall enter into the stronghold of HaMelech HaTzafon, and shall deal with them, and shall show strength;

DAN 11:8 ‏און אױך זײערע אלֹקים, מיט זײערע געגאָסענע געצן, מיט זײערע גלוסטיקע כּלים פֿון זילבער און גאָלד, װעט ער ברענגען אין געפֿאַנגענשאַפֿט קײן מִצרַיִם; און ער װעט יאָרן לאַנג אַװעקשטײן פֿון דעם מלך פֿון צפֿון. edit

DAN 11:8 un oich zeyere Elokim, mit zeyere gegosene getsen, mit zeyere glustike keilim fun zilber un gold, vet er brengen in gefangenshaft kein Mitsrayim; un er vet yoren lang avekshtein fun dem melech fun Tsafon.

DAN 11:8 And also their g-ds with their molten images and with their precious vessels of silver and gold he will bring into captivity to Mitzrayim; and he shall refrain some shanim from (attacking) HaMelech HaTzafon.

DAN 11:9 ‏און ער װעט קומען אין דעם קיניגרײַך פֿון דעם מלך פֿון דָרום, אָבער ער װעט זיך אומקערן אין זײַן לאַנד. edit

DAN 11:9 un er vet kumen in dem kinigraich fun dem melech fun dorem, ober er vet zich umkeren in zain land.

DAN 11:9 So he (HaMelech HaTzafon) shall come into his kingdom of HaMelech HaNegev and shall return into his own land.

DAN 11:10 ‏און זײַנע זין װעלן זיך אױפֿרירן, און זײ װעלן אײַנזאַמלען אַ סך גרױסע חַיָלות, און ער װעט קומען און װעט פֿלײצנדיק דורכגײן; דערנאָך װעט ער װידערקערן, און מלחמה האַלטן ביז צו זײַן פֿעסטונג. edit

DAN 11:10 un zaine zin velen zich oifriren, un zei velen ainzamlen a sach groise chaioles, un er vet kumen un vet fleitsndik durchgein; dernoch vet er viderkeren, un milchome halten biz tsu zain festung.

DAN 11:10 But his banim shall be stirred up, and shall assemble a multitude of great forces; and he shall certainly come, and overflow, and pass through; then shall he return, and shall stir himself up, even to his fortress.

DAN 11:11 ‏און דער מלך פֿון דָרום װעט װערן דערביטערט, און ער װעט אַרױסגײן, און װעט מלחמה האַלטן מיט אים, מיט דעם מלך פֿון צפֿון; און יענער װעט אױפֿשטעלן אַ גרױסע מחנה, אָבער די מחנה װעט איבערגעגעבן װערן אין זײַן האַנט. edit

DAN 11:11 un der melech fun dorem vet veren derbitert, un er vet aroisgein, un vet milchome halten mit im, mit dem melech fun Tsafon; un yener vet oifshtelen a groise machne, ober di machne vet ibergegeben veren in zain hant.

DAN 11:11 And HaMelech HaNegev shall be moved with rage, and shall go forth and fight with him, even with HaMelech HaTzafon; and he shall raise a great multitude; but the multitude shall be given into his hand.

DAN 11:12 ‏און װי ער װעט אַװעקנעמען די מחנה, אַזױ װעט זיך דערהײבן זײַן האַרץ, און ער װעט מאַכן פֿאַלן צענדליקער טױזנט, אָבער ער װעט נישט גובֿר זײַן. edit

DAN 11:12 un vi er vet aveknemen di machne, azoi vet zich derheiben zain harts, un er vet machen falen tsendliker toiznt, ober er vet nisht goiver zain.

DAN 11:12 And the multitude shall be carried away; his lev shall be lifted up; and he shall cause thousands to fall, but will not be strong.

DAN 11:13 ‏און דער מלך פֿון צפֿון װעט װידער אױפֿשטעלן אַ מחנה גרעסער פֿון דער ערשטער; און אין סוף פֿון אַ צײַט יאָרן װעט ער קומען מיט אַ גרױסן חיל, און מיט פֿיל פֿאַרמעג. edit

DAN 11:13 un der melech fun Tsafon vet vider oifshtelen a machne greser fun der ershter; un in sof fun a tsait yoren vet er kumen mit a groisen cheil, un mit fil farmeg.

DAN 11:13 For HaMelech HaTzafon shall again raise a multitude, greater than the former, and at the end of some shanim he will certainly come with a great army and with great substance;

DAN 11:14 ‏און אין יענע צײַטן װעלן פֿיל זיך שטעלן אַקעגן דעם מלך פֿון דָרום, און די פֿאַרשײטע יונגען פֿון דײַן פֿאָלק װעלן זיך דערהײבן אױפֿצושטעלן די זעונג, אָבער זײ װעלן געשטרױכלט װערן. edit

DAN 11:14 un in yene tsaiten velen fil zich shtelen akegen dem melech fun dorem, un di farsheite yungen fun dain folk velen zich derheiben oiftsushtelen di zeung, ober zei velen geshtroichlt veren.

DAN 11:14 And in those times many shall stand up against HaMelech HaNegev; also the sons of the transgressors of thy people shall exalt themselves to establish the vision; but they shall stumble.

DAN 11:15 ‏און דער מלך פֿון צפֿון װעט קומען, און װעט אָנשיטן אַן ערדװאַל, און װעט באַצװינגען די שטאָט פֿון פֿעסטונגען; און די אָרעמס פֿון דָרום װעלן נישט קענען באַשטײן, און זײַן געקליבענע מאַנשאַפֿט װעט נישט האָבן קײן כּוֹח צו באַשטײן. edit

DAN 11:15 un der melech fun Tsafon vet kumen, un vet onshiten an erdval, un vet batsvingen di shtot fun festungen; un di orems fun dorem velen nisht kenen bashtein, un zain geklibene manshaft vet nisht hoben kein koiech tsu bashtein.

DAN 11:15 So HaMelech HaTzafon shall come, and shall cast up an entrenchment, and shall take a fortified city; and the forces of the South shall not stand, even their choicest troops, and there is no power to stand.

DAN 11:16 ‏און דער װאָס װעט קומען אױף אים, װעט טאָן לױט זײַן װילן, און קײנער װעט נישט באַשטײן פֿאַר אים; און ער װעט שטײן אין דעם שײנעם לאַנד מיט פֿאַרלענדונג אין זײַן האַנט. edit

DAN 11:16 un der vos vet kumen oif im, vet ton loit zain vilen, un keiner vet nisht bashtein far im; un er vet shtein in dem sheinem land mit farlendung in zain hant.

DAN 11:16 But he that cometh against him shall do according to his own will, and none shall stand before him; and he shall stand in Eretz HaTzevi (Beautiful Land) , and destruction (shall be) in his hand.

DAN 11:17 ‏און ער װעט קערן זײַן פּנים צו קומען אין מאַכט איבער זײַן גאַנצן קיניגרײַך, און װעט מאַכן מיט אים אַן אױסגלײַכעניש, און װעט אים געבן אַ יונגפֿרױ, כּדי עס צו צעשטערן; אָבער דאָס װעט נישט באַשטײן, און עס װעט נישט װערן זײַנס. edit

DAN 11:17 un er vet keren zain ponem tsu kumen in macht iber zain gantsen kinigraich, un vet machen mit im an oisglaichenish, un vet im geben a yungfroi, kedei es tsu tseshteren; ober dos vet nisht bashtein, un es vet nisht veren zains.

DAN 11:17 He shall also set his face to come with the strength of his whole kingdom, and an agreement is with him; and he shall make it; and he shall give him the daughter of women to destroy it, but she shall not stand, neither be for him.

DAN 11:18 ‏און ער װעט קערן זײַן פּנים צו די אינדזלען, און ער װעט באַצװינגען פֿיל, אָבער אַ פֿירשט װעט מאַכן אױפֿהערן זײַן לעסטערונג; נײן, ער װעט נאָך אומקערן זײַן לעסטערונג אױף אים אַלײן. edit

DAN 11:18 un er vet keren zain ponem tsu di indzelen, un er vet batsvingen fil, ober a firsht vet machen oifheren zain lesterung; nein, er vet noch umkeren zain lesterung oif im alein.

DAN 11:18 After he turns his face unto the isles, and shall take many, a magistrate shall cause his reproach to cease for him except that his reproach shall return to him.

DAN 11:19 ‏און ער װעט קערן זײַן פּנים צו די פֿעסטונגען פֿון זײַן אײגענעם לאַנד, אָבער ער װעט געשטרױכלט װערן און פֿאַלן, און װעט זיך מער נישט געפֿינען. edit

DAN 11:19 un er vet keren zain ponem tsu di festungen fun zain eigenem land, ober er vet geshtroichlt veren un falen, un vet zich mer nisht gefinen.

DAN 11:19 Then he shall turn his face toward the fortresses of his own land, but he shall stumble and fall, and will not be found.

DAN 11:20 ‏און אױף זײַן אָרט װעט אױפֿשטײן אײנער װאָס װעט מאַכן דורכגײן אַ דריקער דורך דער פּראַכט פֿון דעם קיניגרײַך; אָבער אין אַ קורצער צײַט װעט ער צעבראָכן װערן, און נישט אין צאָרן, און נישט אין מלחמה. edit

DAN 11:20 un oif zain ort vet oifshtein einer vos vet machen durchgein a driker durch der pracht fun dem kinigraich; ober in a kurtser tsait vet er tsebrachen veren, un nisht in tsoren, un nisht in milchome.

DAN 11:20 Then shall stand up in his place one who causes an exactor to pass through for the glory of the malchut, but within a few yamim he shall be broken, neither in anger, nor in battle.

DAN 11:21 ‏און אױף זײַן אָרט װעט אױפֿשטײן אַ נִבֿזה {בזה} ‏, װאָס מע האָט נישט אַרױפֿגעטאָן אױף אים דעם גלאַנץ פֿון מלוכה; און ער ‏ װעט קומען אין מיטן פֿון שלום, און װעט קריגן די מלוכה מיט גלאַטע רײד. edit

DAN 11:21 un oif zain ort vet oifshtein a nivzh , vos me hot nisht aroifgeton oif im dem glants fun meluche; un er vet kumen in miten fun sholem, un vet krigen di meluche mit glate reid.

DAN 11:21 And in his place shall stand up a vile person, to whom they shall not give the glory of the malchut but he shall come in unawares, and obtain the kingdom by intrigues.

DAN 11:22 ‏און די אָרעמס פֿון דער פֿלײצונג װעלן אַװעקגעפֿלײצט װערן פֿון פֿאַר אים, און זײ װעלן צעבראָכן װערן, און אױך דער פֿירשט פֿון בְּרִית. edit

DAN 11:22 un di orems fun der fleitsung velen avekgefleitst veren fun far im, un zei velen tsebrachen veren, un oich der firsht fun bris.

DAN 11:22 And an overwhelming army will be swept away before him, and shall be broken; yea, also the Nagid Brit.

DAN 11:23 ‏און נאָך דעם װי מע װעט זיך פֿאַרבינדן מיט אים, װעט ער באַגײן אַ באַטרוג; און ער װעט שטײַגן און װערן שטאַרק מיט װינציק פֿאָלק. edit

DAN 11:23 un noch dem vi me vet zich farbinden mit im, vet er bagein a batrug; un er vet shtaigen un veren shtark mit vintsik folk.

DAN 11:23 And after the league made with him he shall practice deceit, for he shall go up, and shall become strong with a small people.

DAN 11:24 ‏אין מיטן פֿון שלום און אין די פֿעסטע ערטער פֿון דער מדינה װעט ער קומען, און ער װעט טאָן װאָס זײַנע עלטערן און זײַנע עלטערנס עלטערן האָבן נישט געטאָן; רױב און פֿאַנג און פֿאַרמעג װעט ער פֿונאַנדערצעשיטן צו זײ; און אַקעגן פֿעסטונגען װעט ער אױסקלערן זײַנע תּחבוּלות, אָבער נאָר ביז אַ צײַט. edit

DAN 11:24 in miten fun sholem un in di feste erter fun der medine vet er kumen, un er vet ton vos zaine elteren un zaine elterns elteren hoben nisht geton; roib un fang un farmeg vet er funandertseshiten tsu zei; un akegen festungen vet er oiskleren zaine techbules, ober nor biz a tsait.

DAN 11:24 He shall enter unawares even into the fattest of the provinces; and he shall do that which his avot have not done, nor his avot of his avot; he shall scatter among them the spoil and booty and possessions, yea, and he shall plan his devices against the strongholds, even for a time.

DAN 11:25 ‏און ער װעט דערװעקן זײַן קראַפֿט און זײַן מוט אַקעגן דעם מלך פֿון דָרום מיט אַ גרױסן חיל; און דער מלך פֿון דָרום װעט זיך אַרױסרירן אין מלחמה מיט זײער אַ גרױסן און שטאַרקן חיל; אָבער ער װעט נישט באַשטײן, װאָרום מע װעט אױסקלערן אַקעגן אים תּחבוּלות. edit

DAN 11:25 un er vet derveken zain kraft un zain mut akegen dem melech fun dorem mit a groisen cheil; un der melech fun dorem vet zich aroisriren in milchome mit zeyer a groisen un shtarken cheil; ober er vet nisht bashtein, vorem me vet oiskleren akegen im techbules.

DAN 11:25 And he shall stir up his power and his courage against the Melech HaNegev with a great army; and HaMelech HaNegev shall be stirred up for battle with a very great and mighty army; but he shall not stand; for they shall devise devices against him.

DAN 11:26 ‏און די װאָס עסן זײַן שפּײַז, װעלן אים צעברעכן, און זײַן חיל װעט מען אַװעקפֿלײצן, און פֿיל דערשלאָגענע װעלן פֿאַלן. edit

DAN 11:26 un di vos esen zain shpaiz, velen im tsebrechen, un zain cheil vet men avekfleitsen, un fil dershlogene velen falen.

DAN 11:26 Yea, they that eat of the portion of his meat shall break him, and his army shall overflow, and many shall fall down slain.

DAN 11:27 ‏און דאָס האַרץ פֿון בײדע מלכים װעט זײַן צום בײזן, און בײַ אײן טיש װעלן זײ רעדן ליגן, אָבער עס װעט נישט באַגליקן, װאָרום אַ סוף איז נאָך פֿאַראַן צו דער באַשטימטער צײַט. edit

DAN 11:27 un dos harts fun beide Molechim vet zain tsum beizen, un bai ein tish velen zei reden ligen, ober es vet nisht bagliken, vorem a sof iz noch faran tsu der bashtimter tsait.

DAN 11:27 And the hearts of both of these melachim shall be for evil, and they shall speak lies at one shulchan, but it shall not prosper; for yet the end shall be at the time appointed.

DAN 11:28 ‏און ער װעט זיך אומקערן אין זײַן לאַנד מיט אַ גרױס פֿאַרמעג, און זײַן האַרץ װעט זײַן אַקעגן דעם הײליקן בְּרִית; און ער װעט אָפּטאָן, און זיך אומקערן אין זײַן לאַנד. edit

DAN 11:28 un er vet zich umkeren in zain land mit a grois farmeg, un zain harts vet zain akegen dem heiliken bris; un er vet opton, un zich umkeren in zain land.

DAN 11:28 Then shall he return into his land with great riches; and his lev shall be against the Brit Kodesh; and he shall do exploits, and return to his own land.

DAN 11:29 ‏אין דער באַשטימטער צײַט װעט ער װידער קומען קײן דָרום, אָבער דאָס לעצטע מאָל װעט נישט זײַן אַזױ װי דאָס ערשטע. edit

DAN 11:29 in der bashtimter tsait vet er vider kumen kein dorem, ober dos letste mol vet nisht zain azoi vi dos ershte.

DAN 11:29 At the time appointed he shall return, and come again to the South; but it shall not be as at the first so at the last.

DAN 11:30 ‏װאָרום שיפֿן פֿון כִּתּים װעלן קומען אױף אים, און ער װעט אײַנגעשראָקן װערן, און װעט זיך אומקערן, און ער װעט צערענען אױף דעם הײליקן בְּרִית, און װעט אױספֿירן; און אַז ער װעט זיך אומקערן װעט ער אַכטן אױף די װאָס פֿאַרלאָזן דעם הײליקן בְּרִית. edit

DAN 11:30 vorem shifen fun Kittim velen kumen oif im, un er vet aingeshroken veren, un vet zich umkeren, un er vet tserenen oif dem heiliken bris, un vet oisfiren; un az er vet zich umkeren vet er achten oif di vos farlozen dem heiliken bris.

DAN 11:30 For the ships of Kittim shall come against him; therefore he shall be disheartened and shall return, and rage against the Brit Kodesh so shall he do; he shall even return, and will fix his attention upon those that forsake the Brit Kodesh.

DAN 11:31 ‏און אָרעמס פֿון אים װעלן אױפֿשטײן, און װעלן פֿאַרשװעכן די מִקְדָּשׁ פֿעסטונג, און זײ װעלן אָפּטאָן דעם שטענדיקן קָרבָּן, און װעלן אַרײַנשטעלן די אומװערדיקײט װאָס צעגרױלט. edit

DAN 11:31 un orems fun im velen oifshtein, un velen farshvechen di mikdash festung, un zei velen opton dem shtendiken korben, un velen arainshtelen di umverdikeit vos tsegroilt.

DAN 11:31 And forces from him will stand, and they shall desecrate the Mikdash, the Citadel, and shall do away with HaTamid, and set up the Shikkutz MeShomem.

DAN 11:32 ‏און די װאָס פֿאַרברעכן קעגן בְּרִית, װעט ער מאַכן זינדיק דורך גלאַטע רײד; אָבער דאָס פֿאָלק װאָס קען זײַן ג-ט, װעט זיך האַלטן פֿעסט, און װעט אױספֿירן. edit

DAN 11:32 un di vos farbrechen kegen bris, vet er machen zindik durch glate reid; ober dos folk vos ken zain g-t, vet zich halten fest, un vet oisfiren.

DAN 11:32 And such as do wickedly against the Brit shall he pervert in intrigue, but the people who know their G-d shall be strong and will do.

DAN 11:33 ‏און די פֿאַרשטאַנדיקע פֿון פֿאָלק װעלן מאַכן פֿיל צו פֿאַרשטײן; אָבער זײ װעלן פֿאַלן דורכן שװערד, און דורך פֿלאַם, און דורך געפֿאַנגענשאַפֿט, און דורך רױב, פֿיל טעג. edit

DAN 11:33 un di forshtandike fun folk velen machen fil tsu farshtein; ober zei velen falen durchen shverd, un durch flam, un durch gefangenshaft, un durch roib, fil teg.

DAN 11:33 And they that understand among the people shall instruct many; yet they shall fall by the sword, and by flame, by captivity, and through despoilment for many yamim.

DAN 11:34 ‏און אַז זײ װעלן פֿאַלן, װעלן זײ געהאָלפֿן װערן אַ קלײן הילף; און פֿיל װעלן זיך באַהעפֿטן צו זײ מיט גלאַטע רײד. edit

DAN 11:34 un az zei velen falen, velen zei geholfen veren a klein hilf; un fil velen zich baheften tsu zei mit glate reid.

DAN 11:34 Now when they shall fall, they shall be helped with a little help, but many shall cleave to them in intrigue.

DAN 11:35 ‏און פֿון די פֿאַרשטאַנדיקע װעלן פֿאַלן, כּדי צו לײַטערן צװישן זײ, און צו קלערן, און צו רײניקן, ביז דער צײַט פֿון קֶץ; װאָרום עס װעט נאָך געדױערן ביז דער באַשטימטער צײַט. edit

DAN 11:35 un fun di forshtandike velen falen, kedei tsu leiteren tsvishen zei, un tsu kleren, un tsu reiniken, biz der tsait fun kets; vorem es vet noch gedoieren biz der bashtimter tsait.

DAN 11:35 And some of them of understanding shall fall to try them, and to purify, and to make them white, even to the time of the end, because it is yet for a time appointed.

DAN 11:36 ‏און דער מלך ‏ װעט טאָן לױט זײַן װילן, און ער װעט זיך דערהײבן און זיך גרײסן איבער איטלעכן ג-ט, און אַקעגן דעם ג-ט פֿון די ג-טער װעט ער רעדן פֿאַרשײַט; און ער װעט באַגליקן, ביז דער צאָרן װעט זיך ענדיקן; װאָרום װאָס איז נִגזר געװאָרן, מוז געשען. edit

DAN 11:36 un der melech vet ton loit zain vilen, un er vet zich derheiben un zich greisen iber itlechen g-t, un akegen dem g-t fun di g-ter vet er reden farshait; un er vet bagliken, biz der tsoren vet zich endiken; vorem vos iz nigzar gevoren, muz geshen.

DAN 11:36 And HaMelech shall do according to his will; and he shall exalt himself, and magnify himself above every g-d, and shall speak monstous things against the G-d of g-ds, and shall prosper till the wrath be accomplished; for that is determined shall be done.

DAN 11:37 ‏ער װעט אױך נישט אַכטן אױף די ג-טער פֿון זײַנע עלטערן, און אױף דער גלוסטיקײט פֿון פֿרױען, און אױף קײן ג-ט װעט ער נישט אַכטן, נאָר איבער אַלעמען װעט ער זיך גרײסן. edit

DAN 11:37 er vet oich nisht achten oif di g-ter fun zaine elteren, un oif der glustikeit fun froien, un oif kein g-t vet er nisht achten, nor iber alemen vet er zich greisen.

DAN 11:37 Neither shall he regard the g-d of his avot, nor the desire of women, nor regard any g-d, for he shall magnify himself above all.

DAN 11:38 ‏נאָר דעם ג-ט פֿון פֿעסטונגען װעט ער טאָן כּבֿוד אױף זײַן אָרט; יאָ, אַ ג-ט װאָס זײַנע עלטערן האָבן נישט גקענט, װעט ער טאָן כּבֿוד מיט גאָלד און מיט זילבער, און מיט טײַער געשטײן, און מיט גלוסטיקע זאַכן. edit

DAN 11:38 nor dem g-t fun festungen vet er ton koved oif zain ort; yo, a g-t vos zaine elteren hoben nisht gekent, vet er ton koved mit gold un mit zilber, un mit taier geshtein, un mit glustike zachen.

DAN 11:38 But in his place shall he honor the g-d of fortresses, and a g-d whom his avot knew not shall he honor with zahav, and kesef, and with precious stones, and things desired.

DAN 11:39 ‏און ער װעט אַרבעטן אױף שטאַרקע פֿעסטונגען מיט אַ פֿרעמדן ג-ט, צו די װאָס ער װעט אָנדערקענען װעט ער מערן כּבֿוד; און ער װעט זײ מאַכן געװעלטיקן איבער פֿילן, און ערד װעט ער זײ צעטײלן צום לױן. edit

DAN 11:39 un er vet arbeten oif shtarke festungen mit a fremden g-t, tsu di vos er vet onderkenen vet er meren koved; un er vet zei machen geveltiken iber filen, un erd vet er zei tseteilen tsum loin.

DAN 11:39 Thus shall he do to the fortresses of the strongholds with the help of a foreign g-d, whom he shall acknowledge and increase with glory; and he shall cause them to rule over many, and shall distribute the land for a price.

DAN 11:40 ‏און אין דער צײַט פֿון קֶץ, װעט זיך צונױפֿשטױסן מיט אים דער מלך פֿון דָרום, און דער מלך פֿון צפֿון װעט שטורעמען אױף אים מיט רײַטװעגן, און מיט רײַטער, און מיט פֿיל שיפֿן; און ער װעט קומען אין די לענדער, און װעט פֿלײצנדיק דורכגײן. edit

DAN 11:40 un in der tsait fun kets, vet zich tsunoifshtoisen mit im der melech fun dorem, un der melech fun Tsafon vet shturemen oif im mit raitvegen, un mit raiter, un mit fil shifen; un er vet kumen in di lender, un vet fleitsndik durchgein.

DAN 11:40 And at the time of the end shall HaMelech HaNegev butt against him, and HaMelech HaTzafon shall storm against him with chariots, and with parash, and with many ships; and he shall enter into the countries and shall overflow and pass over.

DAN 11:41 ‏און ער װעט קומען אין דעם שײנעם לאַנד, און פֿיל לענדער װעלן פֿאַלן, נאָר די דאָזיקע װעלן ניצול װערן פֿון זײַן האַנט: אֶדוֹם, און מוֹאָבֿ, און דער הױפּטטײל פֿון די קינדער פֿון עַמוֹן. edit

DAN 11:41 un er vet kumen in dem sheinem land, un fil lender velen falen, nor di dozike velen nitsl veren fun zain hant: Edom, un Moav, un der hoiptteil fun di kinder fun Ammon.

DAN 11:41 He shall enter also into the Eretz HaTzevi, and many will stumble, but these shall escape out of his hand, even Edom, and Moav, and the chief of the bnei Ammon.

DAN 11:42 ‏און ער װעט אױסשטרעקן זײַן האַנט אױף די לענדער, און דאָס לאַנד מִצרַיִם װעט נישט אַנטרונען װערן. edit

DAN 11:42 un er vet oisshtreken zain hant oif di lender, un dos land Mitsrayim vet nisht antrunen veren.

DAN 11:42 He shall stretch forth his hand also upon the countries, and Eretz Mitzrayim shall not escape.

DAN 11:43 ‏און ער װעט געװעלטיקן איבער די שאַצן פֿון גאָלד און זילבער, און איבער אַלע גלוסטיקע זאַכן פֿון מִצרַיִם; און די לובֿים און די כּוּשים װעלן זײַן צו זײַנע טריט. edit

DAN 11:43 un er vet geveltiken iber di shatsen fun gold un zilber, un iber ale glustike zachen fun Mitsrayim; un di Luvim un di Kushim velen zain tsu zaine trit.

DAN 11:43 But he shall rule over the deposits of zahav and of kesef, and over all the desired things of Mitzrayim; and the Libyans and the Cushites shall be at his heels.

DAN 11:44 ‏אָבער הערונגען פֿון מזרח און פֿון צפֿון װעלן אים דערשרעקן; און ער װעט אַרױסגײן מיט גרױס גרימצאָרן צו פֿאַרטיליקן און צו פֿאַרװיסטן פֿיל. edit

DAN 11:44 ober herungen fun mizrech un fun Tsafon velen im dershreken; un er vet aroisgein mit grois grimtsoren tsu fartiliken un tsu farvisten fil.

DAN 11:44 But reports out of the east and out of the north shall trouble him; therefore he shall go forth with cheimah gedolah (great fury) to destroy, and to annihilate many.

DAN 11:45 ‏און ער װעט אױפֿשטעלן די געצעלטן פֿון זײַן פּאַלאַץ צװישן די ימען און דעם באַרג פֿון הײליקער שײנקײט. און ער װעט קומען צו זײַן סוף, און קײנער װעט אים נישט העלפֿן. edit

DAN 11:45 un er vet oifshtelen di getselten fun zain palats tsvishen di yemen un dem barg fun heiliker sheinkeit. un er vet kumen tsu zain sof, un keiner vet im nisht helfen.

DAN 11:45 And he shall plant the tents of his pavilion between the sea and the Har Tzevi Kodesh (Beautiful Holy Mountain) ; yet he shall come to his end, and there is none to help him.

DAN 12:1 ‏און אין יענער צײַט װעט אױפֿשטײן מיכָאֵל, דער גרױסער שַׂר, װאָס שטײט פֿאַר די קינדער פֿון דײַן פֿאָלק, און עס װעט זײַן אַ צײַט פֿון גרױסער צרה ‏ װאָס איז נישט געװען פֿון זינט עס איז דאָ אַן אומה ביז יענער צײַט. און אין יענער צײַט װעט דײַן פֿאָלק ניצול װערן, איטלעכער װאָס איז פֿאַרשריבן אין דעם בוך. edit

DAN 12:1 un in yener tsait vet oifshtein Michael, der groiser shaׂr, vos shteit far di kinder fun dain folk, un es vet zain a tsait fun groiser tsore vos iz nisht geven fun zint es iz do an ume biz yener tsait. un in yener tsait vet dain folk nitsl veren, itlecher vos iz farshriben in dem buch.

DAN 12:1 And at that time shall Micha'el stand, the Sar HaGadol who standeth over the banim of thy people, and there shall be an et tzarah (time of tribulation) , such as has not been from the existence of a nation to that time; and in that time thy people shall be delivered, every one that shall be found written in the Sefer.

DAN 12:2 ‏און פֿיל פֿון די װאָס שלאָפֿן אין דעם שטױב פֿון דער ערד, װעלן זיך אױפֿכאַפּן, טײל צו אײביקן לעבן, און טײל צו שאַנדן, צו אײביקן בוּשה {דֵּרָאֹון}. edit

DAN 12:2 un fil fun di vos shlofen in dem shtoib fun der erd, velen zich oifchapen, teil tsu eibiken leben, un teil tsu shanden, tsu eibiken bushe.

DAN 12:2 And rabbim of them that sleep in the admat aphar (dust of the ground) shall awake, some to Chayyei Olam (Everlasting Life) , and some to reproaches (shames) and Dera'on Olam (Everlasting Contempt, Abhorrence, Aversion, i.e.) , Everlasting Gehinnom.

DAN 12:3 ‏און די פֿאַרשטאַנדיקע װעלן גלאַנצן אַזױ װי דער גלאַנץ פֿון הימל, און די װאָס האָבן געבראַכט פֿיל צו גערעכטיקײט, אַזױ װי די שטערן אױף אײביק און שטענדיק. edit

DAN 12:3 un di forshtandike velen glantsen azoi vi der glants fun himel, un di vos hoben gebracht fil tsu gerechtikeit, azoi vi di shteren oif eibik un shtendik.

DAN 12:3 And they that are wise shall shine as the brightness of the firmament; and they that turn many to tzedakah (righteousness) as the kokhavim (stars) leolam v'ed (forever and ever) .

DAN 12:4 ‏און דו, דָניאֵל, באַהאַלט די װערטער, און פֿאַרחתמע דאָס בוך ביז דער צײַט פֿון קֶץ; פֿיל װעלן אַרומװאַנדערן הין און הער, און די קענשאַפֿט װעט זיך מערן. edit

DAN 12:4 un du, Daniel, bahalt di verter, un farchasme dos buch biz der tsait fun kets; fil velen arumvanderen hin un her, un di kenshaft vet zich meren.

DAN 12:4 But thou, O Daniel, shut up the devarim (words) , and seal the sefer, until the Et Ketz (Time of the End) : rabbim shall run to and fro, that da'as (knowledge) may be increased.

DAN 12:5 ‏און איך, דָניאֵל, האָב געזען, ערשט צװײ אַנדערע זײַנען געשטאַנען, אײנער בײַם ברעג טײַך פֿון דער זײַט, און אײנער בײַם ברעג טײַך פֿון יענער זײַט. edit

DAN 12:5 un ich, Daniel, hob gezen, ersht tsvei andere zainen geshtanen, einer baim breg taich fun der zait, un einer baim breg taich fun yener zait.

DAN 12:5 Then I Daniel looked, and, hinei, two others were standing, the one on this side of the bank of the river, and the other on that side of the bank of the river.

DAN 12:6 ‏און אײנער האָט געזאָגט צו דעם מאַן אָנגעקלײדט אין לײַנען, װאָס איז געװען איבער די װאַסערן פֿון טײַך: װי לאַנג ביז דעם װוּנדערלעכן קֶץ? edit

DAN 12:6 un einer hot gezogt tsu dem man ongekleidt in lainen, vos iz geven iber di vaseren fun taich: vi lang biz dem vunderlechen kets?

DAN 12:6 And one said to the man clothed in linen, who was above the waters of the river, How long shall it be to the Ketz of these wonders?

DAN 12:7 ‏און איך האָב געהערט דעם מאַן אָנגעקלײדט אין לײַנען, װאָס איבער די װאַסערן פֿון טײַך, װי ער האָט אױפֿגעהױבן זײַן רעכטע האַנט און זײַן לינקע צום הימל, און האָט געשװאָרן בײַ דעם װאָס לעבט אײביק, אַז דאָס איז ביז אַ צײַט, צײַטן, און אַ האַלב; און װען מע ענדיקט צעפּיצלען די מאַכט פֿון דעם הײליקן פֿאָלק, װעט זיך ענדיקן דאָס אַלץ. edit

DAN 12:7 un ich hob gehert dem man ongekleidt in lainen, vos iber di vaseren fun taich, vi er hot oifgehoiben zain rechte hant un zain linke tsum himel, un hot geshvoren bai dem vos lebt eibik, az dos iz biz a tsait, tsaiten, un a halb; un ven me endikt tsepitslen di macht fun dem heiliken folk, vet zich endiken dos alts.

DAN 12:7 And I heard the man clothed in linen, who was above the waters of the river, when he held up his right hand and his left hand unto Shomayim, and swore, By the One who liveth haolam (forever) , it shall be for a time, times, and a half a time; and when there is an end of breaking in pieces the yad Am Kodesh (power of the Holy People) , all these things shall come to an end.

DAN 12:8 ‏און איך האָב געהערט, אָבער איך האָב נישט פֿאַרשטאַנען; האָב איך געזאָגט: מײַן האַר, װאָס װעט זײַן דער סוף דערפֿון? edit

DAN 12:8 un ich hob gehert, ober ich hob nisht forshtanen; hob ich gezogt: main Har, vos vet zain der sof derfun?

DAN 12:8 And I heard, but I understood not. Then said I, Adoni, what shall be the end of these things?

DAN 12:9 ‏האָט ער געזאָגט: גײ, דָניאֵל, װאָרום באַהאַלטן און פֿאַרחתמעט זײַנען די װערטער ביז דער צײַט פֿון קֶץ. edit

DAN 12:9 hot er gezogt: gei, Daniel, vorem bahalten un farchasmet zainen di verter biz der tsait fun kets.

DAN 12:9 And he said, Go thy way, Daniel, for the devarim are closed up and sealed till the Et Ketz (Time of the End) .

DAN 12:10 ‏פֿיל װעלן געקלערט און גערײניקט און געלײַטערט װערן, אָבער די שלעכטע װעלן טאָן שלעכטס, און אַלע שלעכטע װעלן נישט פֿאַרשטײן; אָבער די פֿאַרשטאַנדיקע װעלן פֿאַרשטײן. edit

DAN 12:10 fil velen geklert un gereinikt un gelaitert veren, ober di shlechte velen ton shlechts, un ale shlechte velen nisht farshtein; ober di forshtandike velen farshtein.

DAN 12:10 Many shall be purified, and made white, and refined; but the resha'im (wicked) shall do wickedly; and none of the resha'im shall understand; but the wise shall understand.

DAN 12:11 ‏און פֿון דער צײַט װאָס דער שטענדיקער קָרבָּן װעט אָפּגעטאָן װערן, און מע װעט אױפֿשטעלן די אומװערדיקײט װאָס צעגרױלט, װעט זײַן טױזנט צװײ הונדערט און נײַנציק טעג. edit

DAN 12:11 un fun der tsait vos der shtendiker korben vet opgeton veren, un me vet oifshtelen di umverdikeit vos tsegroilt, vet zain toiznt tsvei hundert un naintsik teg.

DAN 12:11 And from the time that HaTamid (the Daily Sacrifice) shall be taken away, and the Shikkutz Shomem (Abomination Causing Desolation) set up, there shall be a thousand two hundred and ninety yamim.

DAN 12:12 ‏װױל צו דעם װאָס האַרט און װעט דערגרײכן ביז טױזנט דרײַ הונדערט און פֿינף און דרײַסיק טעג. edit

DAN 12:12 voil tsu dem vos hart un vet dergreichen biz toiznt drai hundert un finf un draisik teg.

DAN 12:12 Ashrei (blessed) is he who waiteth, and attains to the thousand three hundred and five and thirty yamim.

DAN 12:13 ‏און דו גײ, ביז צום קֶץ; און װעסט קומען צו דײַן רו, און װעסט אױפֿשטײן צו דײַן גוֹרל אין סוף פֿון די טעג. edit

DAN 12:13 un du gei, biz tsum kets; un vest kumen tsu dain ru, un vest oifshtein tsu dain goral in sof fun di teg.

DAN 12:13 But thou, go till HaKetz; for thou shalt rest, and shall arise to thy allotted inheritance at the Ketz Hayamim (End of Days) .